Экономиканың нақты секторын инвестициялау, жаңа технологияларды игеру және қайта құру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НАҚТЫ СЕКТОРДЫ ҚАЙТА ҚҰРЫЛЫМДАУДЫҢ ЖӘНЕ ИНВЕСТИЦИЯЛАУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ .5

1.1 Инвестиция ұғымы және оны макроэкономикалық талдау ... ... ... ... ... .5
1.2 Кәсіпорындарды қайта құрудың, кеңейтудің экономикалық тиімділігі мен жүргізілу барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3 Инновация өнеркәсіпті құрылымдардың негізгі формасы ретіндегі кезеңдері мен өнеркәсіп дамуы үшін маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ӨНЕРКӘСІП САЛАСЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ МЕН ҚАЙТА ҚҰРЫЛЫМДАУ ШАРАЛАРЫНЫҢ ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2.1 Өнеркәсіпте жаңа технологияларды игерудегі инвестициялық және инновациялық саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Қазақстан Республикасының бүгiнгi өнеркәсіптік жағдайы ... ... ... ... .20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта құрылымдау, кеңейту, қайта қаруландыру және жанама индустрияландыру уақыт талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-келген мемлекет экономикасының түп қазығын құрайды десек, оны жоғары деңгейге көтеру үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Өйткенi егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге назар аударсақ ұлттық экономикада 1998 жылдан бастап экономикалық өсу байқалды. Тiптi соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып отыр. Бұл шама елiмiз үшiн үлкен жетiстiк, яғни әлем бойынша ЖIӨ өсiмi бойынша басты орындардамыз.
Бiрақта мұндай жетiстiктерге жетуiмiз жер қойнауымыздағы минералды қорымыздың бай болуымен және соңғы жылдары мұнай және метал бағасының өсуiмен тiкелей байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы құрып кеткен шикiзаттық негiзде болып отыр. Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық өндiрiске өтiп кеткен, ал шикiзаттық өндiрiспен даму жағынан артта қалған және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы атап өткендей , елiмiз жоғары дамыған елдер қатарына қосылу үшiн және экономикамыз шикiзаттық өндiрiске тiкелей байланысты емес тұрақты экономикалық өсу үшiн реформалар жүргiзiп және ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбын өзекті мәселенің бірі болып отырған «Экономиканың нақты секторын инвестициялау, жаңа технологияларды игеру және қайта құру» деп алдық.
Бұл тақырыптың өзектілігі Қазақстан өнеркәсібіндегі қызмет ететін кәсіпорындарды қайта құрудың, техникалық қайта қаруландырудың қажеттігі жоғары шамада туындап отырған ол ұлттық машина жасау өнеркәсіп орындарының жағдайы болып табылады. Өйткені бүгінгі таңдағы машина жасау өнеркәсібі біздің елімізде ғана емес, сондай-ақ дамыған шетелдердің өзінде де өте күрделі, қайта қаруландыру мен жаңа технологияларды енгізуді қажет ететін басты салалардың бірі болып табылады.
Жұмысты орындау барысындағы негізгі мақсат болып экономиканың нақты секторын инвестициялау, қайта құру мен жаңа технологиялармен қаруландырудың экономикалық тиімділігін, оның жүргізілу барысын және қайта қаруландыруға инвестиция мен инновацияның маңыздылығын ашу, осы аталғандардың Қазақстандағы жүргізілу барысы мен мәселелерін, жетілдіру жолдарын талдау мен ұсыну болып табылады.
Бұл мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер қарастырылады:
1) Ұлттық нақты секторды қайта құру мен кеңейтудің қажеттігі мен жүргізілу кезеңдерін талдау мен жанжақты зерттеу;
2) Өнеркәсіп саласында қызмет ететін кәсіпорындардың бүгінгі таңдағы жағдайы мен шешуді қажет ететін мәселелерін анықтау.
1. Нургалиев К.Р., Нургалиев А.К. Экономика Казахстана: Учебник. – Алматы: «Зият Пресс», 2007. – 306 с.
2. Дәуренбекова Ә.Н. “Бәсеке қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ж.
3. Кожахмедов Д.Б. “Машиностроение как основа формирования конкурентспособной экономики Қазахстана” // Аль-Пари , №1.2004г.
4. Купешова Сауле Телеухановна / “Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан,” – диссертация, Алматы, 2002 г.
5. Инновационный менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. – Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
6. Оспанов М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – Алматы: 1997 г.
7. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2002. – 472 с.
8. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия. Учебное пособие для вузов. – Москва, 2000г.
9. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
10. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
11. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны //Саясат №2, 2005
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.
13. Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане и перспективы дальнейшего развития экономики страны» // РЦБК, №4, - 2007 г. 23-27 стр.
14. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
15. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
..............................3
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НАҚТЫ СЕКТОРДЫ ҚАЙТА ҚҰРЫЛЫМДАУДЫҢ ЖӘНЕ
ИНВЕСТИЦИЯЛАУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ .5
1. Инвестиция ұғымы және оны макроэкономикалық талдау
.....................5
2. Кәсіпорындарды қайта құрудың, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіпті құрылымдардың негізгі формасы ретіндегі
кезеңдері мен өнеркәсіп дамуы үшін маңыздылығы
....................................12
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ӨНЕРКӘСІП САЛАСЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ
МЕН ... ... ... ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ
....................................................16
2.1 Өнеркәсіпте жаңа технологияларды игерудегі инвестициялық ... ... ... ... ... өнеркәсіптік жағдайы
.................20
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
......................26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
......................................................28
КІРІСПЕ
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi ... ... ... ... және ... индустрияландыру уақыт
талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-келген мемлекет экономикасының ... ... ... оны ... ... ... үшiн ... ресурстармен қамтамасыз ету бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге
мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Өйткенi егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге
назар ... ... ... 1998 жылдан бастап экономикалық өсу
байқалды. Тiптi соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% ... ... Бұл шама ... үшiн ... ... яғни әлем ... ЖIӨ өсiмi
бойынша басты орындардамыз.
Бiрақта мұндай жетiстiктерге жетуiмiз жер ... ... бай ... және ... жылдары мұнай және метал бағасының
өсуiмен тiкелей байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де ... ... ... ... ... ... отыр. Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып
қарамасақ олар ... ... ... ... өтiп
кеткен, ал шикiзаттық өндiрiспен даму жағынан артта қалған және ... ғана ... ... Елбасы атап өткендей , елiмiз жоғары дамыған
елдер қатарына қосылу үшiн және экономикамыз шикiзаттық ... ... емес ... ... өсу үшiн ... ... және ... стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбын өзекті мәселенің бірі болып ... ... ... ... жаңа ... игеру және
қайта құру» деп алдық.
Бұл тақырыптың өзектілігі Қазақстан ... ... ... ... ... ... қайта қаруландырудың қажеттігі
жоғары шамада туындап отырған ол ұлттық машина жасау ... ... ... ... ... ... таңдағы машина жасау өнеркәсібі
біздің елімізде ғана емес, сондай-ақ дамыған шетелдердің өзінде де ... ... ... мен жаңа ... ... қажет ететін
басты салалардың бірі болып табылады.
Жұмысты орындау барысындағы негізгі ... ... ... ... ... ... құру мен жаңа технологиялармен қаруландырудың
экономикалық тиімділігін, оның жүргізілу барысын және қайта қаруландыруға
инвестиция мен ... ... ашу, осы ... жүргізілу барысы мен мәселелерін, жетілдіру жолдарын талдау
мен ұсыну болып табылады.
Бұл ... жету үшін ... ... ... ... ... ... қайта құру мен кеңейтудің қажеттігі мен
жүргізілу кезеңдерін талдау мен жанжақты зерттеу;
2) ... ... ... ... ... ... таңдағы
жағдайы мен шешуді қажет ететін мәселелерін анықтау;
3) Инновация мен инвестициялық саясат өнеркәсіпті тиімді қайта ... ... ... ... құрылымдау формалары ретінде қарастырып
өту;
4) Қазақстан өнеркәсібіндегі кәсіпорындардың жағдайы мен ... ... орын алып ... ... талдау болып
табылады.
Жұмыстың құрылымына келетін болсақ, бірінші бөлімде өнеркәсіпті қайта
құрудың, кеңейтудің маңыздылығы және оны іске ... ... ... ал ... ... ... бүгінгі өнеркәсіптік
жағдайы, даму мәселелері мен шешу жолдары және экономиканың нақты ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА НАҚТЫ СЕКТОРДЫ ҚАЙТА ҚҰРЫЛЫМДАУДЫҢ ... ... ... ... және оны ... ... дегенiмiз табыс табу мақсатында кәсiпкерлiк қызметке
салынған мүлiктiк және ... ... ... ... қызметтiң негiзгi мақсаты кәсiпкерлiк табыс табыс пен пайыз
алу болып табылады. ... ... ... және тұрақты дамуындағы маңыздылығы
жоғары. Инвестиция негізінде бос капиталдардың, мемлекеттік қаржылардың
және ... ... ... ... қаржыға мұқтаж болып
отырған салаларға капитал ағымдары орын алады. Бұл ... ... ... өнеркәсіп және өндіріс түрлерін дамыту үшін қажетті. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... активті инвестицияларға бағыттау мәселесінің орны ерекше.
Жалпы коммерциялық практикада инвестицияның келесi үш ... ... ... ... ... Ақшалай активтегi инвестициялар;
3) Материалдық емес активтегi инвестициялар. /2, 18 б/
Бағалы қағаздар арқылы ... ... ... деп ... ... ... – акционерлiк
кәсiпорындар немесе ... ... ... ... және ... ... ... банктiк депозиттерге салымдар жатады.
Ал физикалық активтегi инвестициялар нақты ... ... ... ... бұл өндiрiстiк капиталға ( құрылыс, машина
және ... ... ... ... ... ... Бұлардың барлығы экономикада қозғалмайтын мүлiктермен байланысты.
Инвестиция объектiлерi болып жаңа ... өнiм ... ... ... ... ... орындары, техникалық қайта жабдықталушы
және өндiрiс көлемiн кеңейтушi кәсiпорындар, ... ... ... ... ... жобаның көлемiне қарай келесiдей
ерекшеленуi мүмкiн: коммерциялық, әлеуеттiк, ... ... бар ... ... және т.б. ... ... ... қарай
өнiмдi өндiруге толық қатысу немесе ... ... ...... ... маңызды элементі. Өйткені
қазіргі экономика жүйесін ... ... ішкі ... ... ... ... да сыртқы капиталды тарту және ... ... ... өте маңызды орын алуда.
Жалпы экономикада инвестиция қалыптасуының негізгі қайнар көздеріне
келесі қаржылар мен ... ... ... ... бос ... Ұлттық банк немесе екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... Кәсіпорындардың акция шығару арқылы қаржы тартуы;
4) Мемлекеттен арнайы берілетін немесе жеңілдікті инвестициялар;
5) Халықтың әр ... ... ... ұзақ ... несиелері;
7) Шетелдік инвестициялар. /3, 21 б/
Тікелей шетел инвестициялары қазіргі уақытта жаһанданып ... ... ...... ... ... дамыту.
Халықаралық инвестициялаудың әлемнің жалпы дамуындағы маңыздылығы оның
капиталдардың ... ... осы ... ... ... ... ... табылады. Ал осының нәтижесінде әлемдік қоғамның тұрақты әрі
біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі.
Әлемде салымдарының көлемі бойынша ең ірі 100 ... ... ... ... орналасып, олардың шетелдерге ... ... 1,4 трлн ... бағаланып отыр. Осы аталған
компаниялар негізінен АҚШ, ... ... және ... ... елдері
жатады. Осы компаниялардың стратегиясы тікелей шетел инвестицияларының өсе
түсуін ... ... ... осы ... 100 компанияның үлесі 42%-ды
құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... тәуелді, ал дамушы елден шыққан трансұлттық компаниялар Оңтүстік
Кореяның «Дэу», Сингапурдың «Крейтив технолджи» (компютерлік мультимедиялық
рыноктың 60%-ын ... ... ... 10-20 ... шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі жаңа
индустриялы елдер ... ... ... Шығыс Азия елдеріне бағытталды.
Осындай ... ... ... ... және ... қолайлы орта
қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ерекше болды. Жоғарыда
атап өткен қазіргі шетелге инвестиция шығарушы ... ... ... отырған
Оңтүстік Корея Республикасының өзі кезінде ... ... ... ... дамытқан болатын. 1992 жылы осы аталған елдер қатарына
кіретін Қытай ең көп шетел ... ... ел ... ... ... ... ... Қытай экономикасы үлкен әсер етті.
/4, 9 б/
Экономиканы ... ... ... ... ... мақсаты
болып ғылыми-техникалық прогрестiң жаңа жетiстiктерiн, ... ... ... алып ... және өте ... ... салаларын зрттеу мен
оны iске асыру болып табылады. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... жалпы шаруашылықты жүргізу
мен ынталандырудың ... көзі ... ... ... ... сұранысты қамтамасыз етудегі тауар және ақша
нарығындағы тепе-теңдік моделі болып табылады. Тауар нарығы IS ... ... ара ... олардың теңдік ережесін көрсетеді. /5, 186
б/
Е (В) Кейнс кресті
E= C(Y-T)+I(R1)+G=Xn
Y=E
А
E= C(Y-T)+I(R2)+G=Xn
В
Табыс
(А) Инвестиция функциясы У2 У1 У
R ... IS ... ... ... I(R1) I ... ... 1 – IS ... ... ... ... ... қойылымы өскен сайын жоспарланған
инвестиция көлемі төмендейді, ал Кейнс кресті ... ... ... ... ... ... та (У1-ден У2-ге дейін) кемиді.
Осыдан келіп IS ... ... ... ... ... ... ... табыс деңгейі де төмендей береді. /5, 186 б/
Жалпы инвестициялық саясатты іске ... ... ... ... іске ... ... ... формулировкалау. Бұл кезеңде кәсіпорынның ағымдағы жағдайы және
дамуының неғұрлым маңызды салаларын ... Бұл ... ... ... ... ... Егер ... тиімді бизнес-ойлар
бар болған кезде, кәсіпорын тиімді шешім қабылдауда келесі ... ... ... Бұл кезеңде нақты шешім қабылдау үшін жобаны барлық
жағынан: коммерциялық, ... ... ... ... ... Бұл кезеңде маңызды шара болып жобаның
жекелеген ... ... ... ... табу және ... Жобаны экспертизиялау. Жобаны іске асырудан бұрынғы оны жүйеленген
сынақтан өткізу инвестициялық жобаның өміршеңдігінің ... ... Егер жоба ... ... ... ... онда инвестордың өзі жобаға экспертиза жүргізеді. Ол сынақты
консалтингтік фирмалар арқылы жасауы мүмкін.
4) Жобаны іске ... Бұл ... ... нақты дамып, іске асуымен
сипатталады. Мұнда кәсіпорынның инвестициялық жобасының нақты ... ... іске ... ... ... және ... ... етуді көздейді.
5) Иинестициялық жобаның нәтижесін бағағалау. Бұл кезең инвестициялық
жобаның іске асып, ... ... ... Яғни ... ... мен оның ... ... жалпы
инвестициялық тиімділігін бағалау жүргізіледі.
Экономиканың шаруашылық жүргізудің нарықтық тәсілге көшуінің ерекше
жағдайлары шаруашылық қызметін қаржыландыруға, бұрыннан бар ... ... ... және ... құруға байланысты көптеген
шешім қабылдауды керек ... ... ... және оған ... жоспарлау жүйесін жетілдіру, анығырақ ... ... ... бюджетін қаржылық жоспарлау мазмұнына ... ... Оның ... ... ... айтарлықтай қысқаруы елеулі ықпал етті. Өйткені қаржыландырудың
балама ... ... Бұл ... шаруашылық жүргізудің түрлі
жүйесіндегі қаржы жұмсау инвестициясының ... ... ... ... ... ... зерттеу объектісінің, ең алдымен
қаржылық инвестиция екенін атап ... ... ... ... ... кешеге дейін нақты инвестициямен айналысты. Ғылыми ортада талқыланған
мәселелердің ішінде тиімділік ... ... ... өтелу
мерзімі жағдайлары пікір – талас ... ...... С.Струмилин,
Н.Новожилов, Н.Ноткин, Хачатуров тәрізді белгілі ғалымдар қатысты. Одан
кейін халық ... ... ... ... ... ... мәселесіне А.Анчшикин, Д.Львов, В.Красовкий, А.Әлімбаев
т.б. көптеген ғалымдар көп ... ... да ... ... ... мақсаты болып ғылыми-
техникалық прогрестiң жаңа ... ... ... ... алып ... және өте ... өнеркәсiп салаларын зрттеу мен оны
iске асыру болып табылады. Инвестицияның қарқынды мөлшерi әсiресе негiзгi
өндiрiс құрал-жабдықтарының 80% ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы үшiн маңызы ерекше.
Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, ... ... ... ... ... деп атап көрсеттi. Ал ол үшiн даму
жағынан ... ... және ... елдерге тән, шығындық өндiрiске алып
келетiн шикiзаттық экономикадан тұрақты экономикалық өсудi ... ... ... ... ... етiп, бәсекеге
қабiлеттi тауарлар мен қызметтер ... ... Ол үшiн ... көп ... инвестиция тартылып және олар тиiмдi салаларға
жұмсалуы тиiс. Ұлттық экономика үшiн ... ... ... ... салаларға
шетелдiк иныесторлар қаржы ... ... ... себебi олар үшiн
инвестицияны ... одан ... ... ... ... өндiрiстер
тиiмдi болып отыр.
Қ.Р-ның Статистика агенттiгi көрсеткендей, негiзгi капиталды
инвестициялау негiзiнен шикiзаттық ... ... ... ... дайын өнiм шығаруға ынталы емес, себебi олар дайын, сапалы өнiм
шығару арқылы өз ... ... ... ұмтылмайды. Оларға керегi бiздiң
шикiзатымыз болып отыр. Бүгiнде шетел инвестицияларының 80% шикiзаттық
өндiрiске салынуда. /5, 14 ... ... ұзақ ... ... ... және шетелдік инвестициялардың тұрақты дамуын, оларды
тартудың және шығарудың ... ... ... жалпы болашақтағы
инвестициялық бағдарларды айқындайды. Ал осы ... ... асуы үшiн ... ... ... ... және ... өзгерiсiнде инвестициялық саясаттарды iске асырады. ... ... iске ... ... қағидаларды ескеру қажет:
1) Қарастырылып отырған шараларды экономикалық, ғылыми-техникалық,
экологиялық және әлеуметтiк тиiмдiлiктерiн максималдау;
2) ... ... ... ... отыратын ұсыныстарды тиiмдi
инвестициялау;
3) Пайдалы емес жобаларды iске асырғанда ақша ... ... ... инвестицияның тиiмдiлiгiн арттыруда мемлекеттiк қолдауларды
қажет ету;
5) Шетел ... ... және ... ... ... ... ие ... Инвестициялық тәуекелдiлiктердi минималдауды қамтамасыз ету және
инвестициялық ортадағы бәсекелiктi ескеру;
7) ... ... ... және ... ... ... ... Кәсіпорындарды қайта құрудың, кеңейтудің экономикалық тиімділігі
мен жүргізілу барысы
Қазіргі қоғамда кәсіпорын өте ... роль ... Ол ... ... және ... ... ... бір орталыққа жинақталады.
Осы кәсіпорындар арқылы қоғамның қажеттілігі болып табылатын ... ... ... ... ... ... тапсырыстар мен оларды
бөлумен айналысу негізінде сенімді қызмет ... Ол ... ... ету ... ... ... ... мерзіміне және нарықтағы
сұранысқа байланысты болады.
Еліміздің 1991 жылы егемендігін алып, ... ... ... ... және ... ойлау мен әрекет етуге апаратын нарықтық қатынастағы
экономикаға өтуі ... ... қиын ... ... Бұл
ауыр кезеңнен өтіп кетуге көптеген кәсіпорындардың шамасы ... ... ... ... ... ... ... құлдырау басталды.
Бұл өз кезегінде негізгі құралдардың ... ... ... ... күшімен ұстап отырған заман ... ... бере ... мен ... ... ... ... жатты. Ол
көріністер ұлттық технологиялардың бәсеке ... ... ... қазіргі құралдардың моралды және физикалық тозуы,
мотивизациялаудың әлсіздігі, қызмет етіп отырған кәсіпоырндардың нарықтық
қатынастар механизмдеріне ... және ... ... ... ... ... орын ... әріптес мемлекеттермен жүйеленген байланыстың
үзілуі нәтижесінде орын ... ... ... ... жан-жақты құлдырауын ескере келе елімізде
өндірістің құлдырауы соңғы 2000 жылға дейінгі аралықтарда ... ... ... ... ... бүгінгі таңда тек шикізат бағытында қызмет
ететін кәсіпорындарда ғана олардың өнеркәсіптік ... ... ... және ... ... ... жүргізілуде, ал қалған
салалардағы (ауыл шаруашылығы, ... ... ... ... және ... кәсіпорындарда әлі де болса өнеркәсіпті қайта қаруландыру мен
жетілдіру шаралары толық қанды іске аспай отыр.
Елімізде осы мәселелерді ... ... сол ... ... әр ... ... ... мен реттеу шаралары жүргізілді. Оларға:
кәсіпорындарды жаппай жекешелендіру, несиелеуді дамыту, ... ... ... ... ... ... қолдау көрсету,
сонымен қатар ең маңыздысы 2003-2015 жылдарға ... ... ... ... оның іске аса ... ... ... өнеркәсібіндегі қызмет ететін кәсіпорындарды қайта құрудың,
техникалық қайта қаруландырудың қажеттігі жоғары ... ... ... ол
ұлттық машина жасау өнеркәсіп орындарының жағдайы болып табылады. Өйткені
бүгінгі таңдағы машина ... ... ... ... ғана ... сондай-
ақ дамыған шетелдердің өзінде де өте күрделі, қайта ... мен ... ... қажет ететін басты салалардың бірі болып табылады.
Ал Қазақстанда осы ... ... ... ... ... мен ... ... мүлдем ескірген, технологиялық әдістері ... сай емес және ... ... ... ... ... төмен болып
отыр. Яғни, бұл жерде мұнай саласына байланысты машина жасау кәсіпорындарын
есептемегенде. Себебі, еліміздегі батыс ... ... ... ... ... байланысты ондағы машина жасау және құралдар
дайындау өнеркәсібі де мұнай саласымен ... ... ... ... ... ... ... орындарын қайта құрылымдау нарықтық экономикада қызмет
ететін ... ... үшін ... және күрделі қызмет ... ... ... ... ... және өндіру
технологияларын, қаржы-инвестициялық механизмін, ... ... және ... ... ... ... ... табылатын жаңа
құрылымдық формаларын енгізуден тұрады. Яғни, ... ... ... құрылымын сапалы түрде, соңғы ... ... ... ... ... ... /2, 67 б/
Бұл анықтаманың кең қоданылатын қолданысында келесі ұғымдармен тікелей
байланыста болады: кәсіпорынның құрылымын ... ... ... және ... ... ... құру немесе жетілдіру
шаралары жиынтығын құрайды. Сондай-ақ осындай құрылымдау мен ... ... ... өнімдер өндірумен және өндірістің
тиімділігін дамытумен байланысты болады.
Кәсіпорынның қайта құрылымдау ... ... ... ... ... құрылымдаудың мәні кәсіпорынның қаржыларының
құрылымдарын талдау және олардың қайта құрудың ... ... ... ... өндіріс қуаттылығын, машина және құрал-
жабдықтарды ауыстыру, яғни артық жұмыс ... ... ... өнімділігін арттыру кіреді.
Бизнесті қайта құрылымдау кәсіпорынның ішкі және сыртқы ортасына
маркетингтік зерттеу ... және ... ... ... ... ... ... жүйесін ұйымдастыру қарастырылды.
Қайта құрылымдау отандық кәсіпорындардың қаржылық ... ... ... атқарады. Соңғы уақытта қаржыландыру
көздерінің құрылымында ... ... ... Жергілікті және
республикалық бюджет капитал салымдарының үлесі : 1995 жылы 5%, 2000 ... 1995 ... ... өнеркәсіп кәсіпорындарының меншік қаражаттары ... оның 1995 ... ... 92% ... ал 2000 жылы бұл шама 62%,
биылғы жылы 50% ... ... ... ... ... ... ... яғни 1995 жылы 2%, ал қазіргі уақытта 40% шамасында.
Машина жасау кәсіпорындарының ұзақ уақыт мерзімде ... ... ... ... ... болуы, элетр қуатының
қымбаттауы, әлсіз ... ... мен ... ... көрініс тапты. /3, 26 б/
Сонымен машина жасау өнеркәсіптерін қайта ... ... ... ... тәжірибелері көрсеткендей машина жасау ... ... ... ... етеді. Яғни, осының нәтижесінде ғана жоғары
рентабельділік пен бәсекеге қабілетті бола алады.
Бәсеке қабылеттілік ұғымының қасиеті ... ... ... екі ... ... ... сүйенеді. Бір тұсы бұл өндірістің
техника-технологиялық жаңартуымен ... ... ... ... Мұның құралы құрал жабдықтар мен апаратура, өндірістің техникалық
құралдары және НИОКР-ді техникалық ... ету ... ... ... ... игерудін әдістерімен тәсілдері кіреді.
Жаңашылдықтың келесі ажырамас бөлігіне - ... ... ... ... техникалық базасы ретінде игерілген әлеуметтік
технологиялардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді :
1) өндірістік технологияны ... ... мен ... техникалық
деңгейі;
2) жаңа өнер табулармен жаңашылдықтарды қолдану;
3) қазіргі заманға сай автоматтандырылған және жұмыстандырылған өндіріс
құралдарын еңгізу.
Сонымен, бейімділік пен ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды айқындайды.
1.2 Инновация өнеркәсіпті құрылымдардың негізгі формасы ретіндегі
кезеңдері мен өнеркәсіп дамуы үшін маңыздылығы
Егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге ... ... ... 1998 ... бастап экономикалық өсу байқалды.
Тiптi соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып ... ... ... үшiн үлкен жетiстiк, яғни әлем бойынша ЖIӨ өсiмi бойынша басты
орындардамыз.
Бiрақта ... ... ... жер ... ... бай болуымен және соңғы жылдары мұнай және метал ... ... ... Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы ... ... ... ... ... Ал ... ... қай-қайсысын алып
қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық ... ... ... бет ... Ал ... ... жағынан артта қалған және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы
атап ... ... ... ... елдер қатарына қосылу үшiн және
экономикамыз ... ... ... байланысты емес тұрақты
экономикалық өсу үшiн бүгiнде инновациялық саясатты ... ... ... елдердiң қатарына қосылуымыз керек. реформалар жүргiзiп
және ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Инновация категориясының экономикалық анализде ... төрт ... ... ...... ... ... яғни инновация арқылы
бәсекелестiкке төтеп бередi;
2) инновация – ... күш, яғни ... ... ... жаңа өнiм және жаңа ... ... оң нәтижесiн тигiзедi;
4) инновация – экономикалық өсу факторы ретiнде. /4, 21 ... ... ... ... ... үшiн ... ... табылады.
Экономикалық эволюцияда көптеген ғалымдар тұжырымы бойынша олар
техника – экономикалық ... ... ... туралы келесi
әдiстемелiк негiздерiн ұсынды:
1) экономикалық динамика мен экономикалық өсудi ... ... ... ... болып табылады;
2) экономикалық дамуда бiлiм мен интелект басты рольде болуы керек;
3) интелектуалдық қызметтi институционализациялау оның ... мен ... ... ... ... ... ... ойларды жүйелеу:
1) Рынок өзгерiсi туралы ақпарат жинау, жаңалықтар, ... ... және ... ... ... ... сауда
делдалдарынан жинаған ақпараттары және т.б;
2) Фирманың жаңа өнiм ... ... және ... ... Мақсаттық рынок және оның дамуы туралы ақпараттар жинау;
2. Жекелеген ойларды талдау және жаңа өнiм идеясын зерттеу:
1) Мүмкiншiлiктердi және ойды ... iске ... ... ... ... стратегиясына жаңа өнiм өндiру жоспарының сәйкес келуi;
3) Болашақ өнiмнiң патенттiк ... ... Жаңа ... ... ... ... ... және
маркетингтiк бағдарлама құру: /5, 31 б/
1) Өнiм ... ... ... ... ... ... жасау;
2) Өнiмнiң техникалық-экономикалық сипатын анықтау, оның сапасына және
тұтынушылық қасиетiне баға беру;
3) Потенциалды рынок сұранысына және сату ... ... ... Жаңа өнiмдi өндiруге кететiн шығындарды анықтап, ... өз ... ... ... Жаңа өнiм өндiруге қажеттi негiзгi ... ... ... техникалық машиналар, құралдар, шикiзаттар, материалдар,
кадрлық персоналдар және қаржылық ресурстар ... ... Жаңа ... ... және оның ... шығу мерзiмi;
7) Өнiмнiң пайдалылығын талдап, оған маркетингтiк бағдарлама жасау;
4. Жаңа өнiмдi дайындау:
1) Жаңа өнiм ... ... ... ... ... ... ... жағдайын тексеру (экономикалық және әлеуметтiк
қауiпсiздiгi, оны өндiрудiң қоршаған орта жағдайына әсерi);
3) Тауардың атын белгiлеп, оның ... ... ... ... Рынокта жаңа өнiмдi тестiлеу:
1) Өнiмдi 3 айда шектелген рынокта тестiлеу жүргiзу;
2) Сатылудың оптималды шараларын талдау;
3) Жарнама әдiсi мен ... ... ... ... ... ... Жаңа өнiмдi өндiрiске енгiзу туралы шешiм қабылдау:
1) Жаңа өнiмнiң коммерциялық ... сату ... ... ... ... ... өткiзудiң негiзгi
каналдары мен әдiстерi, фирманың ... ... ... ... ... ... мүмкiншiлiктерi бар ресурстарды тиiмдi пайдалануы
және маманданған ... ... ... ... ... ... инвестициялар, несиелер және гранттар;
4) Жаңа өнiмде патенттiк қорғаныстың болуы. / 5, 33 б/ ... ... ... ... жаңа ... күрделігіне қарай
конструкторлық сынақ жұмыстарының нақты ... ... ... ... бұл жұмыстарды тиімді басқару үшін кестелі графика қолданған
лайықты болады.
Технологиялық дайындау кезінде жаңа өнім ... ... ... керек
жолы іздестіріледі. Бұл қызмет бірнеше кезеңнен тұрады:
Бірінші кезең – ... ... ... ... Бұл жұмыс
сынақ үлгісін жасап шығарарда ... ... ...... ... оны жасап шығару жолдарын заводтағы ... ... ... кезең, цехаралық технологиялық маршрутты құру. Әр ... ... қай ... ... ... ... ... схемасы
құрылады.
Үшінші кезең – механикалық өңдеудің ... ... ... ... ... ... шарттарды, өндіріс программасын, құрал-
жабдық құрамын, әр түрлі нормативтерді ескеріп жасайды.
Төртінші кезең – құрастыру технологиялық процесін жасау.
Бесінші кезең – технологиялық ... ... және ... ... ...... ақырғы рет түзеп, өндірісте қолдану.
Инновацияны жүзеге асыру үшiн оны мемлекеттiк ... ... ... қызметтердiң iске асуы үшiн оны қамтамаасыз
ететiн қаржылық институттар және оны нақты түрде жүзеге асыратын ... ... ... ... /5, 45 б/
2002 жылдың шілде айында қабылданған “Инновациялық қызмет” туралы
Заңы Республиканың ғылым саласына, ел ... ... ... ... ... ... отандық өндірістің инновацияларға сұранысын арттыру,
қолданбалы зерттеулерді қолға алу, ... ... ... инновациялық
даму салаларының басым бағыттарын белгілеп, сол арқылы ел экномикасын ... ... ... көрсеткендей, ғылыми-техникалық потенциал- кез-
келген мемлекеттің ... ... ... ... ... ... жолы- ғылыми техникалық және инновациялық салада лидер
болу. Инновациялар және жаңалықтар экономиканың құлдырауына төтеп ... ... ... ... ... ... жасап, ұлтық
экономиканың тиімділігі мен ... ... ... ... ... жасау өнеркәсібіне тікелей қатысты болмақ.
Машина жасау кешенiн дамытудың ұзақ мерзiмдiк ... ... ... 2002 ... 9 ... ... бекiтiлдi.
Онда оның негiзгi даму бағыттары мен экономикаға қажеттi салаларын көтеру
жолдары анықталды. Отандық iрi машина жасау ... ... ... жұмыс iстеумен шектелiп, қуаттарын барынша толық қолдана алмай ... ... ... ... iстеп, өз профилiнен айрылып келедi.
Дегенмен, экономикадағы соңғы жылдары қалыптасқан өсу үрдiсi ... ... бас ... оң ... ... ... ... ААҚ мәлiметтерi бойынша 2005 жылы мұнай өндiрушiлердi машина
жасау өнiмдерiмен жабдықтау 26 млн. АҚШ доллары ... ... ... республикада машина жасау кешенiнiң үлесiне, статистика мәлiметтерi
бойынша, өнеркәсiптiк өнiмiнiң 3%-ы, ... ...... ... – 0,86%-ы ... екен. Мұның өзi бұл саланың
перспективасы болашақта жоғары екенiн көрсетедi /3, 29 ... ... ... ... өңдеу өнеркәсiбiнде 670,7 млрд.
теңгенiң өнiмi өндiрiлiп, ол ... ... ... ... 7,9% ... ... iшiнде машина жасау 30,2%-ға өскен.
Елiмiздегi машина жасау ... ... ... бар жоғы ... ... құйылған инвестицияның 75% шикiзат саласына тиесiлi
болып отыр, яғни өңдеу өнеркәсiбiне қарағанда 4 есе ... ... ... ... ... ... экспорттық және ... көре ... ... ... ... ... жер қойнауымыздағы
шикiзат байлығының себебiнен болып отыр.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҮГІНГІ ... ... ... МЕН ... ... ... ... БАРЫСЫ
2.1 Өнеркәсіпте жаңа технологияларды игерудегі инвестициялық және
инновациялық саясат
Нақты өмiрде экономикалық өсудiң экстенсивтiк ... ... таза ... ... ... ... жетiстiктердi (ҒТП) енгiзу
негiзiнде жүзеге асырылатын, өсу ... сан ... ... қашан
болмасын өндiрiс құрал-жабдықтарын және жұмысшы күшiне ... ... ... ... ... күшi мен ... өсуi,
олардың сапалық сипаттамаларына өзгерiс енгiзедi. Сондықтан нақты
экономикалық ... ... оның ... ... ... өсу типтерiн
басымырақ экстенсивтiк және басымырақ интенсивтi деп бөледi.
Өндiрiсте қолданылатын еңбек пен капиталдың сәйкестiгiн белгiлейтiн
макроэкономикалық көрсеткiштердiң ... әсер ... ... ҒТП
бiрнеше түрге бөлiнедi.
Егер ҒТП дамуында еңбектiң капиталмен жабдықталуының әрбiр белгiленген
шамасына өндiрiс факторларының шектi өнiмдiлiгiнiң ылғи бiр ғана ... ... онда Хикс ... ... ҒТП орын алады.
Егер еңбектiң капиталмен жабдықталуы белгiленген жағдайда шектi еңбек
өнiмдiлiгi капиталдың шектi өнiмдiлiгiнен тез өсiп ... ... ... ... ... тән болады. Керiсiнше жағдайда –
шектi еңбек ... өсу ... мен ... ... ... ... болғанда ҒТП капитал үнемдейтiн типi пайда болады.
Егер ҒТП дамуында белгiленген ... ... орта ... ... ... ... шамасы сәйкес келсе, онда осындай түрi
Солоу бойынша бейтарап деп ... /7, 327 ... ... экономикалық анализде басты төрт аспектiсiн
көрсетуге болады:
1) инновация – интелектуалды ... ... яғни ... ... ... ... ... – бәсекелестiк күш, яғни нарықтың тепе-теңдiгiн бұзады;
3) жаңа өнiм және жаңа процесс қоғамға оң ... ... ...... өсу факторы ретiнде. /15/
Осындағы төртiншi аспектi бiздiң елiмiз үшiн ... ... ... ғ. 50 ... ... оқымыстысы Роберт Солоу экономикалық өсудiң
басты факторы ҒТП ... ... Мұны ... Кузнецта қолдады. Оның
пiкiрiнше ұлттық өнiмнiң тұрақты өсуiн, қоғамның тұтынуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... эволюцияда көптеген ғалымдар ... ... ... – экономикалық зерттеуiнде инновациялық процесс ... ... ... ... ... ... мен ... өсудi қозғаушы фактор
инновациялық ... ... ... ... экономикалық дамуда бiлiм мен интелект басты рольде болуы керек;
3) интелектуалдық қызметтi институционализациялау оның құрылымы мен негiзi
болып табылады.
Экономикалық өсу ... және ... ... ... ... ... ... болады.
Экстенцивтi түрiне:
1) Технологияда инвестицияның артуы;
2) Бос уақыты жоқ қызметкерлер санының артуы;
3) ... ... ... ... ... ... қарқыны;
Интенцивтi факторларға:
1) Ғылыми-техникалық прогрестi дамыту, яғни инновациялық дамудың жүзеге
асуы;
2) Қызметкерлердiң мамандық деңгейiнiң жоғарылауы, бiлiм берудi дамыту;
3) Негiзгi және сыртқы ... ... ... ... бос ... өсуi. /8, 314 б/
Көрiп отырғандай елiмiз ... ... ... ... үшiн
экономикалық өсудiң интенцивтi бағытының басымдырақ болуын ... ... Елде осы ... ... үшiн оған ... жағдайлар жасауды мемлекет
өзiне басты қызмет етiп ... ... ... ... ұзақ ... ... инвестициялардың тұрақты дамуын, оларды тартудың ... ... ... ... ... ... инвестициялық
бағдарламаларды айқындайды. Ал осы инвестициялық стратегияның iске асуы
үшiн ... ... ... аралықтарында және рынок ... ... ... iске ... Осы ... iске ... ... қағидаларды ескеру қажет:
8) Қарастырылып отырған шараларды экономикалық, ғылыми-техникалық,
экологиялық және әлеуметтiк ... ... ... ... ... түсiп отыратын пайдаларды тиiмдi
инвестициялау;
10) Пайдалы емес ... iске ... ақша ... ... ... ... ... мемлекеттiк қолдауларды қажет ету;
12) Шетел инвесторларыннан несие және ... ... ... бiр
жеңiлдiктерге ие болу;
13) Инвестициялық тәуекелдiлiктердi минималдауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... корпорацияның инвестициялық саясатын
анықтағанда келесi факторларды ескеру қажет: /9, 189 б/
1) Өндiрiлген өнiмнiң ... ... ... ... және сол
өнiмге рыноктық баға деңгейiн анықтау;
2) Корпорацияның өнеркәсiбiнiң техникалық мүмкiншiлiк деңгейiн, оның
балансындағы ... ... және ... ... ... Құрылғыларды лизингке алу мүмкiншiлiгiн ескеру;
4) Корпорацияның ... ... ... ... ... тәуелсiздiк деңгейi инвестициялық
қолайлылық жағдайы);
5) Корпорацияның ... ... және ... ... ... Инвестордың мемлекеттен тарапынан қолдау табатын жеңiлдiлiк түрлерi;
7) Капитал ... ... ... ... ... ... коммерциялық және бюджеттiк тиiмдiлiгi, яғни
корпорацияның негiзiнде iске асатын;
Талданған инвестициялық саясаттың жағдайын сипаттағанда инвестициялық
жобаның ... ... ... ... ... ... дегенiмiз мемлекеттiң бәсекеге түсуге қабiлеттi
және тиiмдi ұлттық өнеркәсiптi қалыптастыру үшiн ... ... ... және ... ... ... шаралар кешенiн
бiлдiредi.
Яғни елiмiз осы мәселелердi шешiп жоғары бәсекеқабiлеттi ... ... ... ... үшiн, тұрақты экономикалық ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... 2003-2015 жылдарға
арналған ұзақ ... ... ... және ол ... жылдан бастап
оң нәтижелер бере бастады. Сондай-ақ Елбасымыз биылғы жылы ... ... ... ... және ... ... Қазақстан халқына Жолдауында, елiмiз үшiн өзектi мәселелердiң
бiрi ... ... ... бағыттарын атап
көрсеттi. /10,15б/
Стратегияның негiзгi ...... ... ... және ... ... ... шығаратын өнеркәсiптер құрып,
қызмет көрсету саласын мығымдау.
Индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына сәйкес бiз экономиканың
шикiзаттық бағытынан арылып, Қазақстанның ... ... ... мен ... ... ... ... қоюға тиiспiз. Яғни
инновация – негiзгi қозғаушы күш болмақ.
Ендi осы тұрақты экономикалық өсудiң ... ... ең ... факторы болып отырған Индустриялы-инновациялы даму стратегиясының
мақсаты мен ... ... ... ... ... ... шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал
ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол
жеткiзу; ұзақ ... ... ... ... ... жағдай жасау болып табылады.
Өңдеушi өнеркiсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге ... және ... ... ... , ... және ... өндiрiсi мемлкеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты
нысанасы болып табылады. / 11, 23 б. ... ... ... ... ... ... ... дамуында мынадай мәселелер орын ... бiр ... ... ... ... ... ... әлсiздiгi;
2) ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ... iшкi ... ... мен қызметтерге тұтыну сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
4) өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi ... ... ... ... ... яғни кәсiпорындардың бiр ... ... және ... ... ... экономика саларында
негiзгi қорлардың тез тозуы;
7) кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта қалушылығы;
8) ... ... және ... ... (ҒЗТКЖ)
қаржының аз бөлiнуi;
9) ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланысты болмауы;
10) мамандарды және ... ... ... мен ... ... ... жүйесiнiң болмауы;
11) экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы
институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы;
Осы мәселелердi шешу ... ... ... ... ... өтсе ... мiндеттерi:
1) өңдеушi өнеркәсiпте орташа жылдық өсу ... 8-8,4% ... ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... 3 есе арттыру және ЖIӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету:
2) өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi ... ... ... ... ... ... бәсекелестiк артықшылықты
жетiлдiретiн қоғамдық институттарды қамту; қосылған құнға ... ... ... нақты өндiрестерде қосылған құн тiзбегiндегi элементтердi
итеру;
4) ғылымды көп ... ... және ... ... ... өндiрiстер құруды ынталандыру;
5) сапаның әлемдiк стандартына көшу;
6) дүниежүзiлiк ғылыми – техникалық және ... ... ... өңiрлiк және дүниежүзiлiк экономикамен ықпалдасуды күшейту.
Осы стратегияны iске асыру ... ... ... ... ... даму ... келесiдей кезеңдерден тұрады:
1-шi кезең – 2003-2005 жылдар
2-шi кезең – 2005-2010 жылдар
3-шi кезең – 2010-2015 жылдар
Күтiлетiн нәтижелер: Индустриялық-инновациялық ... ... ... өсу ... ... 8,8-9,2% ... ... Бұл
2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ЖIӨ көлемiн 3,5-3,8% еседей ұлғайтуға
мүмкiндiк бередi. Бұдан ... ... ... ... ... ... ... дейiн жеткiзуге, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы
еңбек өнiмдiлiгiн кемiнде 3 есе арттыруға және ЖIӨ ... ... ... ... ... ... ЖIӨ ... ғылыми және ғылыми
инновациялық қызметтiң үлестiк салмағын 2000 жылғы 0,9%-тен 2015 жылы 1,5-
1,7%-ке арттыруға ... ... /9, 27 ... ... ... ... ... жағдайы
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта ... ... ... талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген мемлекет экономикасының түп қазығын ... ... оны ... ... үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Өйткенi егемендiк алғаннан кейiнгi ... ... ... ... экономикада 1998 жылдан бастап ... ... Тiптi ... екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып
отыр. Бұл шама ... үшiн ... ... яғни әлем бойынша ЖIӨ өсiмi
бойынша ... ... ... ... жетiстiктерге жетуiмiз жер қойнауымыздағы минералды
қорымыздың бай ... және ... ... ... және ... бағасының
өсуiмен тiкелей байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы құрып
кеткен ... ... ... ... Ал ... ... ... алып
қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық өндiрiске өтiп
кеткен, ал ... ... даму ... ... ... және ... ғана ... екен. Елбасы атап өткендей, ... ... ... ... қосылу үшiн және экономикамыз шикiзаттық өндiрiске тiкелей
байланысты емес тұрақты экономикалық өсу үшiн ... ... және ... стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Басқа мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда өнеркәсiптi дамытуға
барлық жағдайдың бар ... ... ... қорларының молдығы, еңбек
ресурстары мен ... және ... ... жеткiлiктiгi, жаңа
өндiрiстер құру үшiн аймақтардың кеңдiгi, ... ... ... iшкi және сыртқы нарыққа шығудағы бiрқатар ... ... бәрi ... ... ... ... өңдеумен айналысатын
кәсiпорындардың алдында жаңа мүмкiндiктер ... ... ... ... ... ... әсерiн тигiзер факторлар мен кедергiлер
жоқ емес.
Олардың қатарына мыналарды жатқызуға болады ... ... ... ... ... мен ... иелiгiнен алуда жiберiлген
қателiктер осы кезге дейiн өзiнiң терiс “жемiсiн” беруде;
2) кәсiпорындардағы табиғи және моралдық тозығы ... ... ... ... 80% ... ... жаңа техника мен технологияны, шикiзат пен комплект бұйымдарын
импорттау өндiрiс шығындарының ... ... ... соның
салдарынан өнiм бағасы қымбаттайды;
4) отандық тауар өндiрушiлердi ... ... және ... алмастыру
саясатын тоқтаусыз және табанды түрде жүргiзудiң болмауы;
5) өнеркәсiп кәсiпорындарының сыртқы және iшкi ... ... ... тәуелсiз даму үшiн өз қаржыларынан
құралатын амортизациялық, сақтандыру, резервтiк, даму ... ... ... ... салалары арасындағы салааралық, салаiшiлiк компаниялар мен
фирмалардың аздығы;
7) өндiрiстiк инфрақұрылымның ... ... ... ... көрсетушi әр түрлi инновациялық, инжинирингтiк, маркетингтiк,
консалтингтiк құрылымдардың ұсақ ... ... аса ... iшкi ... ... мен ... ... сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
9) өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде
дамымауы;
10) ... және ... ... ... ... ... ... тез тозуы. /2/
Сондықтан да президенттiң 2004 жылы 19 наурызындағы Қазақстан халқына
жолдауында “мемлекеттiк қолдаудың оңтайлы ролi, бiр ... ... ... оның ... қол ... екiншi жағынан –
инфрақұрылымды жасау және басты салаларды дамытуға жеке ... ... ... ... ... жүргiзуде деп бiлемiн” деп атап өткен.
Стратегияның даму болжамдары бойынша өңдеу өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... машина жасау,
автомобиль шығару, авиация, мұнай-химия, жоғары ... ... ... ғылыми жаңалығы жоғары, энергия, материал, еңбек шығындарын
үнемдейтiн, бiрақ қоршаған орта мен адам ... ... жоқ ... ... жаңа индустриялық деңгейге көтеретiнi анық.
Импорт көлемiн азайту экспортқа бағытталған өнiм өндiру барлық дамыған
және дамушы ... ... ... Осы ... өңдеушi салалардың
техникалық деңгейiн көтеруде машина ... ... ... ... күш-
жiгер салынуы тиiс болып отыр. Себебi, көптеген кәсiпорындар техниканы,
құрал-жабдықтарды импорттауға мәжбүр. Минералды ... ... ... ... киiм, ауыл шаруашылығы, көлiк және құрылыстың техникасыз күнi
жоқ. Республикада машина жасаудың ең ... ... ... және ... ... ... ... тиiс.
Машина жасау кешенiн дамытудың ұзақ мерзiмдiк стратегиясы Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң 2002 ... 9 ... ... ... оның ... даму бағыттары мен экономикаға қажеттi салаларын көтеру
жолдары анықталды. Отандық iрi машина жасау заводтары өзiнiң ... ... ... ... ... барынша толық қолдана алмай отыр.
Олар тапсырыс бойынша жұмыс iстеп, өз профилiнен айрылып келедi.
Дегенмен, экономикадағы соңғы жылдары қалыптасқан өсу ... ... ... бас ... оң ... ... отыр. Әсiресе,
“Казмұнайгаз” ААҚ мәлiметтерi бойынша 2005 жылы мұнай өндiрушiлердi машина
жасау өнiмдерiмен жабдықтау 26 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... жасау кешенiнiң үлесiне, статистика мәлiметтерi
бойынша, өнеркәсiптiк өнiмiнiң 3%-ы, өнеркәсiптiк өндiрiстiң – ... ... – 0,86%-ы ... ... өзi бұл саланың перспективасы болашақта ... ... ... мәлiметтерi бойынша өңдеу өнеркәсiбiнде 670,7 млрд.
теңгенiң өнiмi өндiрiлiп, ол өткен жылмен салыстырғанда жалпы 7,9% ... ... ... ... ... ... ... /12,28б/
Елiмiздегi машина жасау ... ... ... бар жоғы ... ... ... инвестицияның 75% шикiзат саласына тиесiлi
болып отыр, яғни өңдеу өнеркәсiбiне қарағанда 4 есе артық. Төмендегi ... ... ... ... ... және ... көре аламыз. Яғни, өнеркәсiптiң негiзгi дамуы жер қойнауымыздағы
шикiзат байлығының себебiнен болып ... ... ... ... ... 2008 жылдары арасында минералды өнiмдердi экспорттау 43,6%-дан 65% -ға
дейiн өссе, ал өңдеу өнеркәсiбiнiң үлесi бар ... 7-8% -ды ... ... келесi 5-шi кестеден тiкелей шетел инвестицияларының өнеркәсiп
саласындағы үлесiн көре аламыз. Кестеден көретiнiмiз ... ... ... ... ... бiздiң елдiң экономикасының тұрақты
дамуы емес, қайта бiздiң елдiң қойнауындағы шикiзат қорының ... ... Олар өз ... ... ... құю ... тез ... пайда
тауып, елiмiздiң шикiзат бағытындағы тұрақсыз экономикалы ел бола ... ... олар ... ... ... ... ол салалар кейiн
дамып, сол елдердiң өздерiне бәсекелес болып ... ... ... экономиканың тұрақты дамуын ... етуi үшiн ... осы ... ... ... ... ... басты орынға
қойып, оларға қолдау көрсетуi керек. /12,28б/
Кесте 1
/12,28б/
Өнеркәсiп өнiмдерiнiн экспорттау және импорттау құрылымы (%)
|Өнiм |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... | | | | | | ... |43,6 |43,9 |55,2 |58,0 |61,0 |65,0 |
| ... |16,7 |11,3 |13,2 |14,0 |12,0 |12,0 ... емес ... | | | | | | ... |32,5 |32,1 |25,4 |24,0 |23,0 |20,0 |
| ... |11,6 |9,4 |11,2 |14,0 |11,0 |12,0 ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... т.б. | | | | | | ... |- |- |8 |8 |7 |7 |
| ... |- |- |58 |55 |60 |58 ... ... ... ... мәселенiң бiрi болып отырған,
Бүкiләлемдiк Сауда Ұйымына кiру ... ... ... ... жаңа ... ... ... отыр. Ол сыртқы және iшкi
нарықтарда бәсекеге төтеп бере ... ... ... ... ... табылады. Мұны, Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань елдерiнiң
өнеркәсiптiк тауарлары ... ... ... шықты. Яғни, тауар саясатын
дайындауда кез ... ... ... ... ... ... тиiс, сөйтiп инновациялық мәнi бар тауар ... ... мен ... ... алуы ... ... қаржыландыру бюджеттен бөлiнген қаражаттардан
құралатын, Даму институттары арқылы iске ... ... ол ... ... ... ... ... ысырапқа жол бермеу, субъективтi
факторлардың орын алмауын қадағалауды кұшейткен жағдайда ғана ... ... ... ... тағы бiр ... ... ... өнеркәсiпте жаңа
салаларды Қазақстанның экономикалық, географиялық ерекшелiгiне қарай құру,
олардың құрылымын жетiлдiре түсу болып саналады.
Енді ... ... ... ... ... ... ... салалар бойынша көлемін көре аламыз.
Кесте 2- Экономиканың нақты секторын негiзгi капиталды инвестициялау
көлемi ... ... |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... ... |369084 |595663 |943398 |1099986 ... инвестициялар | | | | ... ... ... |2471 |8179 |11986 |15972 ... ... |155082 |296828 |417982 |457010 ... ... |44987 |71607 |104775 |103421 ... |13661 |21241 |40738 |50366 ... қызметтер |6508 |9239 |12249 |9569 ... ... ... ... ... ... ... жылдан-жылға өсіп келе жатыр. Алайда осы инвестициялардың
басым бөлігі өндірістің шикізаттық саласына бағытталуда. Өңдеуші ... жаңа ... ... ... әлі де болса аз болып отыр.
Оның бүгінгі таңдағы мәселесін келесі 2-ші суреттен де анық көруге болады.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... және ... ... инвестициялардың үлес салмағы
Бұл суреттен көретініміз негізгі капиталға инвестициялар ... өсіп келе ... Ол ... ... ... елдің кең
өндіру, мұнай ... және ауыр және ... ... ... Ал ... ... инвестициялар әлі де болса аз ғана
мөлшерде болып отыр. Оның ... ... елге ... ... ... өз ... ... тез болатын, әрі пайдалы,
тәуекелі аз болатын ... ... мен ... ... ... болып отыр. Жоғарыдағы суретте көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... салынған
инвестицияның үлесі оннан бірін ғана құрап отыр. /14,213б/
Сондықтан ендігі жерде мемлекетіміз индустриялы-инновациялы, ... ... ... ... өтуі үшін ... ... өңдеу, өнеркәсіп және жаңа технологияларды игеруге бағыттау
саясатын ... ... Ол үшін осы ... инвестицияларды
ынталандыру шараларын, әр түрлі қолайлы инвестициялық жағдайлар, салықтарды
азайту және құжаттық жағынан көмек көрсету, ... ... ... бар екендігін дәлеледеуі керек.
Сонда ғана елдің өңдеу, өнеркәсіпті қайта құрылымдау, ... ... өту, ... ... өнімдер өндіру жолға
қойылып, Қазақстан әлемнің дамыған 50 елінің қатарына ... ... ... ... отандық өнеркәсiптi дамыту шараларына нарықтық
тетiктердi тиiмдi пайдалану ... ... ... ... ... ... ... құрылымды дамыту, өнеркәсiп
салаларының құрылымын жетiлдiру, бәсекеге қабiлеттi жоғары сапалы тауар
өндiру мүмкiндiгi бар ... ... ... ... ... мәнi зор және ғылыми перспективасы жоғары ... және тағы ... ... iске ... ... ... тұрақты
дамыған, индустриялы ел болуымызға тiкелей жол ... ... ... ... ... ... қызмет
ететін кәсіпорындардың барлығы үшін ... және ... ... ... ... ... ... құрылымын және өндіру
технологияларын, ... ... ... ... және ... нарықта өткізудің тиімді болып табылатын жаңа
құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... құрылымын сапалы түрде, соңғы заман жетістіктеріне
негіздеп өзгерту шаралары болып табылады.
Бұл ... кең ... ... ... ұғымдармен тікелей
байланыста болады: кәсіпорынның құрылымын ... ... ... және мамандану жағынан қайта құру немесе жетілдіру
шаралары жиынтығын ... ... ... ... мен қайта
қаруландырудың негізінде ... ... ... және өндірістің
тиімділігін дамытумен байланысты болады.
Сонымен өнеркәсіпті қайта ... ... ... ... ... ... ... қайта өзгерту;
2) Ірі кәсіпорырнда тимді ұйымдастырылған бөлімдерге бөлу;
3) Конвенция және диверцификация;
4) Техникалық жабдықталуды және ... ... қатй ... ... ... Жаңа және сапалы, бәсекеге қабілетті өнімдер өндіру.
Бұл аталған қайта қаруландыру және кеңейту бүгінгі таңда ... үшін ... ... ... ... өнеркәсіп саласының 70%
негізгі құралдары мен құрылғылары моралдық және ... ... ... қана ... ... уақытта мұнай салаларының құрал-жабдықтары мен
технологиялары ғана қазіргі ... ... сай ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламалар және әр түрлі ынталандыру
шаралары ... осы ... ... ... ... алуы керек. Олай
дегеніміз шетелдік тәжірибе көрсеткеніндей экономиканың тек қана ... ... ... ... ... ... бір ... табылады.
Яғни елiмiз өнеркәсіп саласында орын алып отырған мәселелердi шешiп
жоғары ... ... ... елдер санатына қосылуы үшiн, тұрақты
экономикалық өсудi және экологиялық тиiмдi өнеркәсіптік ... ету ... ... ... ... дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясын
қабылдады және ол ... ... ... оң нәтижелер бере бастады.
Стратегияның негiзгi мақсаты – бәсекелестiкке шыдайтын, импорт алмастырушы
және экспортқа ... ... ... ... құрып, қызмет
көрсету саласын мығымдау.
Басқа мемлекеттермен салыстырғанда Қазақстанда ... ... ... бар ... ... ... ... молдығы, еңбек
ресурстары мен бiлiмдi және ... ... ... ... құру үшiн ... ... жағрапиялық жағынан орналасу
тиiмдiлiгi, iшкi және сыртқы нарыққа шығудағы бiрқатар ... ... бәрi ... ... ... ... ... айналысатын
кәсiпорындардың алдында жаңа ... ... ... ... ... ... терiс әсерiн тигiзер факторлар мен кедергiлер
жоқ емес.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Нургалиев К.Р., Нургалиев А.К. Экономика Казахстана: Учебник. – ... ... 2007. – 306 ... ... Ә.Н. ... қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-
инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ... ... Д.Б. ... как ... ... ... ... // Аль-Пари , №1.2004г.
4. Купешова ... ... / ... и практика инновационного
процесса в переходной экономике Республике Казахстан,” – ... 2002 ... ... ... / ... С.Джуманбаев, А.Нусупова. –
Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
6. Оспанов М.Т. ... ... и ...... 1997 ... Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. ... ... 2002. – 472 ... ... Н.П. ... финансово-экономической деятельности предприятия.
Учебное пособие для вузов. – Москва, 2000г.
9. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы ... ... ... ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
10. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке ... ... ... және ... ... ... ... халқына Жолдауы.
// Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ... ... С.Т. ... және инновациялық саладағы
мемлекеттің орны //Саясат №2, 2005
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.
13. Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в ... ... ... ... ... ... // ... №4, - 2007
г. 23-27 стр.
14. Н. Ә. ... ... ... ... ... ... ... қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
15. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік ... ... ... 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана,
Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономиканыц нақты секторына инвестициялар, жаңа технологияларды игеру және құрылымдау36 бет
Инвестициялық қызметті мемлекеттік реттеу93 бет
Халықтың жинақтары инвестицияларды қаржыландыру және несиелендіру көздері ретінде4 бет
Коммерциялық банктер және оның қаржылық жағдайы14 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
60-80 жылдардағы ортасындағы Қазақстандағы нақты социализм12 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь