Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3



1.БӨЛІМ. ИНВЕСТИЦИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ ... ... .5
1.1.Инвестицияның түрлері және көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Инвестициялаудың дамыған елдер тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... .8


2.БӨЛІМ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ ПРОЦЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Қазақстанға шетел инвстицияларын тарту процесіне талдау ... ... ... ... ..15
2.2 «Жезқазғантүстіметалл» АҚ.ңың инветсициялық қызметі ... ... ... ... ... 31


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42
Менің қарастырылатын тақырыбым – Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару – қазіргі таңда өте актуалды болып саналады, себебі Қазақстан Республикасының сыртқы борышы әлемдік тәжірибесі бойынша критикалық нүктеге жетті. Сол себептен инвестициялардың қажеттігін дәлелдегеннен соң, оның тиімді пайдалануды бақылап басқарудың ролі айқындата түседі.
Инвестициялау деген не? Ол ағылшын тіліндегі (investments) қаржы жұмсау (қаржы салу) деген атаудан шыққан инвестиция (investment) деген мағынаны білдіретін өндіріс, ауыл шаруашылығы т.б. салаларды дамытып, өркендету үшін ұзақ уақыт жұмсауға арналған капитал түрі.
Қазақстан экономикасына инвестициялаудың жай-жапсарына келсек, бұдан 9-10 жыл бұрын ғана әлемдік аренаға шығып, тәуелсіздік алған мемлекетіміздің дүние жүзіндегі аса ірі саясаткерлер мен кәсіпкерлердің назарына ілігіп, көңіл аударар объектісіне айналып отырғаны шындық. Ол заңды да. Себебі еліміздің жер асты байлығымен қатар, басқа да орасан мөлшерде шикізат қоры, маманданған арзан жұмысшы кадрлары жетіп артылғандай. Ішкі нарық көлемінің шектеусіз екені тағы бар. Сондықтан басы артық капиталдарын осында орналастыру олар үшін мейлінше қолайлы да тиімді.
Шетел инвестициялары елдің экономикалық қызығушылығына айтарлықтай сәйкес келеді, қашан мазмұны жағынан өте арзанға бар фабрикаларды, зауыттарды, электростанцияларды, кеніштерді және т. б. сатып алу емес, шынайы түрде қаржылық және материалдық ресурстарды құятын болса. . Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігіне батыстың ескі құрал-жабдықтарын жоғары бағамен «өткізіп» жіберу мақсатында біріккен кәсіпорын құру практикасы да сай келмейді. Біріккен кәсіпорын көмегімен Қазақстан рыногынан өзінің бақталастарының өндірісін құлатуға тырысқан жағдайлар да бар. Экономикалық қауіпсіздік мәселелері шетел инвесторлары жағынан отандық әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, қаржылық ұтым жағынан қойылатын талаптарды сақтауда шиеленісе түседі.
Республикадағы шағын және орташа бизнесті көтеру сын көтермейді. Сапырылысқан коммерция арзанқол тауарлармен тоғытып, елдің еңсесін түсіріп жіберді. Ал өзіміз шығарған бірде бір өніміміз жоқ. Биыл осынау салаға 49,5 млрд теңге бөлініп отыр. Әй, қайдам, тағы қолды болып кете ме деген қауіп жоқ емес. Шын кәсіппен, өз өнерін салайын деген адамдарғажолжоқ. Олардың бизнес-жоспарлары да айлап сарғайып жатқаны. Орта жолдан кіріскен алаяқтар бұрынғы едәуір қаржы мен несиені қағып кетіп, айналдырып, шетел асырып, ит рәсуасын шығарды. Ал шынайы кәсіпкер болам деген ауылдың да, қаланың да атпал азаматтары шөміштен қағылуда.
1. Указ Президента Республики Казахстан от 31 декабря 2003 года N 4189 “О Государственной программе развития и поддержки малого предпринимательства в Республике Казахстан на 2004-2005 годы.”
2. Атамкулов Б. Государство как гарант рыночной экономики. Азия: экономика и жизнь. - 1998. - №1. - с. 20-21.
3. Оноприенко В.И. Малые предприятия: Опыт, проблемы М.: Профиздат, 2001.
4. Разумнова И. Мелкие предприятия в промышленности США. "Проблемы теории и практики управления", 2000г.
5. Тукаев А. Анализ развития малого бизнеса в Казахстане. // АльПари. - 2004. - №2. - с. 69-74.
6. Хизрич Р, Питере М. Предпринимательство. Вып. 1. М., 1991, с. 20.
7. Хоскинг А. Курс предпринимательства. , 2003, с. 28.
8. Шулятьева Н.А. Малый бизнес в условиях рынка. "Деньги и кредит", 2002, N 1
9. Шахмалов Ф. Малое предпринимательство в системе рыночных реформ проблемы роста или выживания. "Вопросы экономики", 2003г.
10. Шумпетер И. Теория экономического развития. - 2002г. с. 184-194,211-225.
        
        МАЗМҰНЫ
КІрІСПЕ…………………………………………………………………………...3
1-бӨлІм. Инвестиция жӘне оның экономикадағы ролі……...5
1.1.Инвестицияның түрлері және көздері……………………………...……...5
1.2 Инвестициялаудың дамыған елдер тәжірибесі……...……………………8
2-БӨЛІМ қаЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА ШЕТЕЛ ... ... ... шетел инвстицияларын тарту процесіне талдау…........…….15
2.2 «Жезқазғантүстіметалл» АҚ-ңың инветсициялық қызметі…….....……...31
ҚОРЫТЫНДЫ…………..……………………………………………………...40
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ...... ... шетел
инвестицияларды басқару – қазіргі таңда өте актуалды болып саналады, себебі
Қазақстан Республикасының сыртқы борышы ... ... ... нүктеге жетті. Сол себептен инвестициялардың қажеттігін
дәлелдегеннен соң, оның ... ... ... ... ролі
айқындата түседі.
Инвестициялау деген не? Ол ағылшын тіліндегі (investments) қаржы жұмсау
(қаржы салу) ... ... ... ... ... ... мағынаны
білдіретін өндіріс, ауыл шаруашылығы т.б. салаларды ... ... ... ... жұмсауға арналған капитал түрі.
Қазақстан экономикасына инвестициялаудың жай-жапсарына келсек, ... ... жыл ... ғана ... аренаға шығып, тәуелсіздік алған мемлекетіміздің
дүние жүзіндегі аса ірі саясаткерлер мен ... ... ... ... ... ... ... шындық. Ол заңды да. Себебі
еліміздің жер асты ... ... ... да ... ... ... ... арзан жұмысшы кадрлары жетіп артылғандай. Ішкі нарық көлемінің
шектеусіз екені тағы бар. ... басы ... ... ... олар үшін ... қолайлы да тиімді.
Шетел инвестициялары елдің экономикалық қызығушылығына айтарлықтай
сәйкес келеді, қашан ... ... өте ... бар ... ... ... және т. б. ... алу ... ... ... және ... ... құятын болса. .
Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігіне ... ескі ... ... ... ... ... ... кәсіпорын құру
практикасы да сай ... ... ... ... Қазақстан
рыногынан өзінің бақталастарының өндірісін құлатуға тырысқан ... ... ... қауіпсіздік мәселелері шетел инвесторлары жағынан отандық
әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, ... ... ... ... ... шиеленісе түседі.
Республикадағы шағын және ... ... ... сын ... ... ... ... тоғытып, елдің еңсесін түсіріп
жіберді. Ал өзіміз шығарған бірде бір өніміміз жоқ. Биыл ... ... ... теңге бөлініп отыр. Әй, қайдам, тағы қолды болып кете ме деген қауіп
жоқ емес. Шын ... өз ... ... ... ... ... да айлап сарғайып жатқаны. Орта жолдан кіріскен алаяқтар
бұрынғы едәуір қаржы мен несиені қағып кетіп, айналдырып, шетел ... ... ... Ал ... ... ... ... ауылдың да, қаланың да
атпал азаматтары шөміштен қағылуда.
1-бӨлІм. Инвестиция жӘне оның ... ... және ... ... ...... кезеңде онша белгілі
болмағанымен, күллі әлемде бұрыңнан ... ... ... ... үлкен
ұғымдар. Дүниежүзілік нарықтық экономиканың негіздері, материалдық ... ... ... ... ... ... Бұған
экономикалық саясатта инвестицияларын молынан қамтып, әрі оны іске ... ... ... ... білген көптеген мемлекеттердің
тәжірибелері дәлел.[1]
Инвестиция дегеніміз – негізгі ... ... ... ... ... ... Құрылымы бойынша инвестициялық шығындар 2 түрге бөлінеді:
1) Жалпы инвестиция.
Жалпы ... ...... ... жиынтық
қосындысына шыққан шығындар.
2) Таза инвестициялар.
Таза инвестициялар дегеніміз – жалпы инвестициялардан
амартизациялық қорды алып тастағандағы инвестиция.
2. Объекті ... ... ... 3 ... ... ... ... инвестиция дегеніміз – фирмалардың ... ... ... ... ... ... нысаны бар:
1) Тікелей инвестиция. Тікелей инвестиция дегеніміз - өндірістік
кәсіпорындарға тікелей қор салу.
2) Партфельдік ... ... ... ... ... пайда алу мақсатымен кәсіпорынның акция, облигация және
т.б. құнды қағаздарын сатып алуы.
2) Тұрғын үй құрылысына бағытталған инвестиция.
3) Тауарлық – материалдық запастарға ... ... ... ... ... және сатылуын
күтіп жатқан дайын тауарлар жатады.
3. Субъектілеріне байланысты инвестицияның түрлері 3 ... ... ... ... ... байланысты инвестицияның 2 түрі болады:
1. Нақты инвестициялар, яғни қорды ... ... ... ... ... яғни қорды құнды қағаздарға салу.
Инвестор дегеніміз - кәсіпорынның негізгі капиталына қор салып
отырған ... ... ... ... ішкі ... Инвестицияның сыртқы көздері
Инвестицияның ішкі көздері:
1. Жинақтар (халықтың, ұйымның, мемлекеттің). Жинақтар дегеніміз –
алынған табыстардың тұтынылмаған көздері.
Жинақты бір шаруашылық агенті ... ал ... ... ... ... ... субъектілер жүргізуі мүмкін. Көпшілік ... ... көзі ... ... ... ... оқытушының,
дәрігердің т.б. жинағы). Алайда бұл ... ... ... ... байланысты ұйымдастыру немесе инвестициялауды жүргізбейді. Әрине,
инвестиция көзі қоғамдағы жұмыс істеп тұрған өнеркәсіп, ауыл ... ... да ... ... болады. Мұнда «жинақшы» мен инвестор
сәйкес.
Инвестицияның сыртқы көздері:
1. Шетелдік тікелей инвестициялар.
Тікелей инвестициялар – ... ... ... ... және Қазақстан Республикасына берілетін ресми техникалық көмек
немесе гранттар ... ... ... тыс ... ... ... инвестициялар шетелдік капитал тартудың тиімді нысаны.
1. Халықаралық валюта қоры.
2. Халықаралық даму банкі.
Олар тек инвестицияны перспективті деп саналатын салаларға ғана ... ... ... ... да салады. Мысалы: Шеврон, Окиок
т.б.
2. Шетелдік партфельдік инвестициялар. Жалпы шикізатқа байланысты
компанияның акциясын сатып алуы.
3. Мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ...... ... лабараториялық материалдарды,
құралдарды сатып алып академиялық зерттеу мен айналысу үшін (80 мың, ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қарыз
грант түрінде қаржылық және техникалық көмекке ... ... ... ... ... ... қаржылық көмек елімізге халықаралық және
экономикалық ұйымдар, мәселен, халықаралық қайта жабдықтау және даму ... даму ... және ... елдер – АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Франция
тарапынан көрсетіледі. Қазақстан егемендігінің алғашқы жылдарында ... ... ... ... ... валютаны нығайтуға жұмсалынды.
4. Шетелдік несиелер мен қарыздар.
Олар көбінесе ... ... ... мен дамыған елдер
тарапынан келуде. Олар елге ... ... 5-7 ... ... ... ... Ислам даму банкін, Халықаралық даму банкін, Жапония, АҚШ,
Ұлыбритания, Оңтүстік Корея, Сауд Арабиясы ... ... ... ... Сырттан келген инвестицияларды тиімді пайдалану мемлекеттің
инвестициялық саясатына байланысты.
1.2 ... ... ... ... ... ... олардың «үшінші әлем елдері» туралы
ғылыми көзқарастарының хронологиялық жағынан өсу ... ... ... ... 1950 ... ... осы кезге дейінгі аралық төрт
кезеңге бөліп көрсетіледі. Ең ... ... ... - 1980 ... ... ... неоконсервативтік бағытта дамуымен
ерекшеленеді.
Осы арада Г. Д. Геншер құрастырған, батыс германдық сарапшылардың ГФР
сыртқы саясатының перспективалары ... өз ... ... ... атап ... ... (Бонн, 1987 жыл). Сондай-ақ батысгермандық
социал-демократтардың «үшінші әлем» елдеріне ... ... ... ... ... ... көп ... аударуды қажет етеді.
Оларда ГФР-дің «үшінші әлем» елдеріне ... ... ... ... әсіресе, Христиандық-демократиялық одақ, Христиандык-әлеуметтік
одақ - Еркін ... ... және ГСДП ... ... ... ... ... қарастырылады, сонымен бірге
олардың аталған елдердің дамуына бөлетін батыс германдық ... ... ... ... ... ГФР-дің 1980 жылдардағы саясатында мынадай
төрт түрлі жаңа қүрылымдық сәттерді бөліп көрсетуге болады:
1. Бақылау: кедей елдердің ... ... ... ... ... ... ... «таңу», сырттан тұрақты түрде саяси
басқару әдістеріне араласу институттарын заңдастыру.
2. «Үшінші әлемдегі» жекешелендіруді ... ... ... ... ... жекеменшік инвестицияларға қолайлы жағдайлар
жасау, экономиканы орталықтандырудан бас тарту және т.б.
3. Пайдалылық түрғысынан (неомеркантильдік) ... ... ... даму ... ... ... күшейту, «жас» мемлекеттердің
өнеркәсіптік рыноктарын қамтамасыз ету, әлі түпкілікті даму жолын таңдап
болмаған ... ... ... ... және ... ... ... арналған көмекті жекешелендіру: даму көмегін жекеменшік
кәсіпкерліктің қыска мерзімдік мақсаттарына байланыстыру және ... ... ... ... ... әсіресе, кедей елдерге
байланысты жекеменшік ұйымдарға ... ... ... алға ... ... ... ... елдерде өндірісті
түгелдей жетілдіруге емес, дамушы елдердегі дағдарыстарды реттеуге
бағытталған ... ... ... ГФР ... ... ... ұлттық мүдделерімен байланыстыра отырып шешуге
тырысады.
80-жылдарда Батыс Германияның халықаралык; ұйымдар арқылы ... ... ... ... ... екі ... негізде көрсетіп отырған
көмегінің небәрі үштен бір бөлігін ғана қүрайтын еді.
ГФР-дің дамушы ... ... ... 1959-1992 жылдар аралығында
салықтарды алып тастағанда, 385 млрд неміс маркасын ... Оның ... млрд ... ... ... ... бойынша, ал 77 млрд неміс
маркасы көпжақты ... ... ... ... елдерде көмек
жөніндегі мемлекеттік ынтымақтастық бойынша аталған соманың ішінде шамамен
170 млрд неміс ... ... ... ... ... ... мәлімет
бойынша Германия дамушы елдерге ... 11 млрд ... ... ... ... ... ынтымақтастық және даму министрлігінің
1993 жылға ... ... 1992 ... ... ... 8,32 млрд
неміс маркасынан 8,46 млрд неміс маркасына дейін өсті. Бұл, әрине, бір ... ... ... ... ... ... ... көмекті ГФР-дің мемлекеттік аппараты мен
жекеменшік ұйымдары және ... ... ... ... бір ... көмектерге тікелей де тікелей ... ... ... түрде де (жекеменшік ұйымдарға жәрдемдесе отырып) ыкпал ете алады.
Тікелей және жанама ықпалдардың арасында нақты айқын ... жоқ, ... ГФР ... ... ... ... фирмаларға
мемлекеттік қазынаның есебінен (салықты жеңілдету, дотациялар және т.б.)
жәрдемдеседі, сонымен бірге, ... ... ... ... ... нақты тапсырмаларын орындап отырады.
Ал енді германдық көмектің көрсетілетіні туралы мәселеге келер болсақ,
оның мынадай нысандарын атап ... ... еді: ... және техникалық
көмек, мәдени құндылықтар мен тұрмыс-тіршіліктің артықшылығы, бүқаралық
ақпарат құралдары, т.б.
Қаржы саласында көрсетілетін әр ... ... ... ... ... ... ... жобалық, бағдарламалық, сауда, жедел мерзімдік,
құрылымдық (бұл түрі ... ... ... ... ... ... жақындату үшін 1987 жылдан бастап
енгізілген), сондай-ақ үштараптық операция, аралас қаржыландыру, т.б.
Германдық қаржылай ... ... ... ... ... ... ... болады: ГФР өзінің экономикалық ынтымақтастығын және оның
ішінде, әсіресе, қаржылай көмегін әртүрлі аймақтардағы өзінін әсер-ықпалын
барынша күшейте түсу құралы ... ... ... ... ... ... даярлау мәселесін де Боннда көбінесе жас мемлекеттерге
әсер-ықпал ... ... ... ... ... ... ... өз қатынастарында мәдени саясат құралын аса тиімді
турде ... ... ... ... саясатының ресми мақсаты - «Дүние
жүзінде ГФР туралы объективті түсінік, ... ... ... ... ... Бұдан шығатын қорытынды: әр ... ... ... ... функциясы дамушы елдерде жекеменшік экономикаға қажетті негіз
бен іс-әрекет кеңістігін өрістетуге жағдайлар әзірлеу болып табылады.
ГФР-дің ... ... ... ... ... ... Карл Дитер
Шпрангер өзінің Боннда сөйлеген бір сөзінде ... ... ... ... ... ... ерекше тоқталып өтті. Бұл
тұжырымдама бойынша дамушы елдерге, ... үш ... ... ... ... ортаны корғау және білім беру салаларында көмек көрсетуді
күшейте түсу ... ол ... ... ... ... үшін олардың мынадай бес
түрлі талап-өлшемдерге жауап беруі қажеттігін атап көрсетеді: біріншіден,
көмек ... елде адам ... ... тиіс; екіншіден, әрбір әріптес
елдің халқы саяси шешім ... ... ... ... ... ... ... етілуіне кепілдік болуы тиіс; ... және ... ... ... ... ... көшу; бесіншіден, әріптес елдің жалпы саясатында экономикалық
және әлеуметтік ... ... ... ... ... Бұл бес талап-өлшем, әрине, күштеп міндеттеуге жатпайды,
дейді К. Д. Шпрангер, бұл - тек дамушы ... ... ... ... бағыт-бағдар ғана.
Батыс Германияның сыртқы саясатын жүргізуде ерекше рөл атқаратын
арналардың бірі ... ... және ... емес ұйымдарды құрал
ретінде пайдалану ... ... Осы ... ... әр түрлі қоғамдық
ұйымдар мен қызметтердің, жетекші саяси қорлардың жұмысын атап ... ... ... ... ... қызметін талдап көрсек, мұндай
ұйымдардың жүйесі өзге бірде-бір батыс елдерінде жок ... ... ... ... ... қызметі, миссионерлік қызметтер де жатады.
Үкіметтік емес ұйымдардың бағдарламалары саяси-идеологиялық жағынан аса
бір ... ... ... да ... ... қаржы жұмсау
мәселесінде өз ... ... және ... ... өздері таңдауға да
ерікті. Үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... әрі ыңғайлы, сондай-ақ үкіметтің саяси бағытының өзгеруі-
не аса бір тәуелді ... ... ... тапсырмаларды орындауға үкіметтік емес
үйымдарды жегу бұл ... ... ... тез ... және жергілікті
халықтың саяси шамшылдығын туғызбай-ақ жүргізуіне мүмкіндік береді. Егер
мәселе сәтсіз шешілген ... ... ... ... ... ГФР ... әрқашанда қандай да бір үкіметтік емес ұйымынан өз
іргесін аулақ сала алуына мүмкіндігі бар.
ГФР өз ... ... ... ... ... мақсаттарына қол
жеткізу осы елдердегі ішкі саяси, экономикалық және әлеуметтік қатынастар
саласына мақсат керлік түрде және ... ... ... ... ... жеткізуге болмайтынын үнемі ескеріп отырады. Мұндай жағдайда сондай-ақ
дамудың «германдық үлгісіне» ... ... ... ... Бұл ... Германиядағы ХДО/ХӘО, ЕДП партияларының түсінігіндегі әлеуметтік-
рыноктық шаруашылық теориясы құрайды. Сондай-ақ ГСДП-ның ұсынып ... ... ... ... де оны тек ГФР ... ғана және ... Батыстың ғана жүзеге асыру қажеттілігімен және ... ... ... ... ... ... қаржы инвестициялық саясаты емес,
оныңтек «үшінші әлем елдерінде» ғана ... ... ... ... Ал, ... ... ... салыстырғанда, ГФР капиталын
инвестициялау кейінгі жылдарда едәуір ... ... ... ... ... 1995 жылы 1994 ... салыстырғанда 60 процентке
артық мөлшерде шетелдерге инвестиция жұмсады. ... ... 1995 ... жартысында басқа елдерге, әсіресө, Еуропа Одағы елдеріне 28 млрд
неміс маркісін бөлді.
Батыстың «үшінші ... ... ... жузеге асыратын аппараттың
1990 жылдардан бастап улғая тускенін ұмытпауымыз керек. ... ... ... ... ... жолдары іздестіріліп отыр. Германияның
«Жанжалдарды бейбіт жолмен реттеу», «Диалог» концепцияларын ГФР-дің алдыңғы
кезектегі мақсаттары айқындайды. Ол ... ... мына ... себептерін сол аймақта өзінін статускво ... ... ... ... біржақты түрде түсіндіруге ұмтылу; өзгерістерге
қол жеткізу үшін ... және ... ... көрсету шараларын
пайдаланудан бас тартқан жағдайда аймақтарда капитал ... ... ... білдіру; тіпті қолданылатын құралдар мен әдістер туралы пікір
алшақтығы болған ... ... де ... ... саяси
стратегиясына кайшы келмеу және адал одактастық шеңберінде әрекет ету.
Дамушы елдерде өз қоғамының үлгісін ... ... ... тек ішкі себептер ғана емес, сондай-ақ сыртқы жағдайлар да ... әсер ... ... ... ... бұл ... шетелдік
бәсекелестер мен одақтастардың, ең алдымен АҚШ-тың ... ... ... ГФР ... қысымынын күшейе түскенін қаламайды,
әрине. Аталған кысымды әлсіретуге және өзіне ... ... ... ... ұмтыла отырып, Бонн үкіметі әсіресе АҚШ-тың әсер-ықпалы мен ... ... ... ... ... Латын Америкасы) өзінің әсер-ықпалын
күшейтуге ... ... ... ... ... деген одақтастық адалдығын дәлелдей
отырып, ГФР біріншіден, өзінің кейбір елдердегі ... ... ... ... ... ... ... тілейтін Вашингтонның саяси шам-
шылдығын болдырмайды; ... ... өзі үшін ... ... бағытта
белгілі бір дәрежеде дербестік алуға қол жеткізеді. Бұл алдыменен ГФР-дің
қарусыздану, ортақ еуропалық үй, шығыс Еуропа елдерімен ... ... ... ... ... ... әлемдегі» барынша икемді саясатының тәжірибесі 1990
жылдарда АҚШ ушін ... ... ие ... ... ... қазіргі кезде АҚШ
уақыт рухына сәйкес келетін өз ... ... ету үшін ... ГФР тәжірибесі көрсеткеніндей, АҚШ-тың саясатына оның әскери-
соғыс іс-әрекеттері емес, керісінше, осы елдердің әлеуметтік ... ... ... және даму саласындағы ынтымақтастық саясатын
өрістетуі аса тиімді көмек болып табылар еді деген ойға ... ... ... көмек тәжірибесін дүниежүзінің көптеген
елдері құптап отыр. Атап ... ... ... ... ... да ГФР-дің
бұл мәселедегі оң тәжірибелеріне ден қоя бастады.
Батыс ... ... ... кезеңде ГФР-дін тәжірибесін пайдалана
отырып, өздерінің ... ... ... жүзеге асыру үшін
қуралтаңдауда өз бағыттарын өзгертетінін айқын аңғаруға болады. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ... қоғамдық ұйымдарын таңдап ала білу және оларды барынша
көбірек ... ... ... ... ... ... ... ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ ПРОЦЕСІ
2.1 Қазақстанға шетел инвстицияларын тарту процесіне талдау
Өзінің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, экономикасының дамуы
үшін ... ... ... бар. Егер тек ... ... айтар болсақ, онда республика қойнауындағы минерал шикізатының
шығымын эксперттер 8,7 трлн ... ... ... ... ... ... қоры 10 процент, қорғасын - 19 процент, мырыш ... ... - 10 ... ... уранның қоры бойынша дүние жүзінде
бірінші, алтын бойынша - жетінші орында. Жалпы ... ... ... қоры 1,1 есе, ал ... - 1,2 есе ... ... газ ... бойынша республикамыз дүние жүзіндегі алдыңғы қатардағы
елдермен таласады.
Осы бір табиғи ... іске ... үшін оған ақша ... керек, атап
айтқанда төте инвестиция түріндегі.
Инвестициялық пәрменділіктің терең және ұзақ ... ... ... ... ... ... есептеу агенттігінің дерегі бойынша ... іске ... ... оның ... ... ... ... қаражат мөлшері 1995-2004 жылдары іс жүзінде өзгерген
жоқ және орасан көп сома 296 млрд ... ... ... 80 ... ... түсті және қара металлургия және басқа
қаржы көп талап ететін өндірістік құрылыстар болып ... ... ... ... енгізу - республика экономикасының
қауіпсіздігін нығайтудағы аса ауқымды және жауапты мәселе.
Республиканың өз инвестициялық ... өте ... ... ... шетелдік инвестициялардың көбірек түсуін ... ... ... ... ... үш жыл ішінде Қазақстанда негізгі қорларды күту және
жаңарту үшін ... ... ... өсті, бірақ әлі де жеткіліксіз.
2004 жылы бірінші ... ... 8,9 млрд ... ... (шамалы сома) пайдаланылды, ол
негізгі капиталдағы инвестицияның жалпы көлемінің 20 проценті. Шетелдік
капиталдың жартысын бірлескен кәсіпорун, ... ... ... ... ... ... ... үлес отандық өндірістерге: жекеменшіктерге
(15 процент) және ... ... ... ... төте ... ... бойынша инвестор елдер ішінде
алдыңғы қатарда (кему ретімен) Жапония, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания ... ... ... Нидерланды және басқа батысеуропалық мемлекеттердің
Қазақстанға қызығушылығы төмен, тіпті төте инвестиция аз берген (1-кесте).
1-кесте
Түсу ... орай төте шет ... ... ... ... жыл|2004 (І-ші |
| | ... ... |100 |100 ... | ... ... | | ... |28,4 |36,6 ... |27,5 |28,9 ... | | ... |15,7 |13,5 |
|АҚШ |11,1 |11,1 ... |4,1 |1,0 ... |3,5 |0,4 ... |3,1 |2,4 ... |2,1 |2,4 ... |0,9 |0,4 ... |0,6 |1,0 ... |0,3 |- ... |1,4 |2,5 ... жыл басында Қазақстанда шетелдердің қатысуымен 995 бірлескен
кәсіпорын және ... ... ... ... аса ... ... Бұдан отандық өндіріс даму үшін және де ... ... мен ... ... үшін ... ... ... алады. Шетелдіктер кәсіпорындарға біршама немесе толық
бақылауға қол ... де ... ... ... және ... өз ... ... жасай алады.
Өзіміздің қандай да бір дұрыстау бос дағдарысы қаражат болмаған жағдайда
және экономиканың терең кризисі кезінде, шетелдік инвестициялар ... үшін ... ... ... оның өзі ... экономикалық
қауіпсіздігін нығайтуға тікелей әсерін тигізеді. Екінші жағынан кейбір
сомалар, ... ... мәні бар, ... ... ... инвестициялар үшін жабық болуы тиіс.
Мысалы, Жапонияда, ... осы ... ... ... да ... ала ... ... батыс елдерде де шетел инвесторлары
үшін лицензия берудің қатаң режимі бар, біздің республикада ол әрине әзірше
жоқ. Алайда, дүниежүзілік ... ... ... ... ... салалары мен өндірістері үшін шетел капиталының түсуі осы артта
қалушылықты жоюдың және ұлттық ... ... жолы ... ... ... ... ... айтарлықтай
сәйкес келеді, қашан мазмұны ... өте ... бар ... ... ... және т. б. ... алу емес,
шынайы түрде қаржылық және ... ... ... болса. .
Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігіне батыстың ескі құрал-жабдықтарын
жоғары бағамен ... ... ... ... ... ... да сай ... Біріккен кәсіпорын көмегімен Қазақстан
рыногынан өзінің бақталастарының өндірісін құлатуға тырысқан жағдайлар ... ... ... ... ... инвесторлары жағынан отандық
әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, қаржылық ... ... ... ... ... ... экономикасына қазiргi келiп ... ... ... негiзiнен әлемдiк тарнсұлттық корпорациялардың бiздiң
экономикамызға салған ... ... ... ... ... ... басым көпшiлiгi АҚШ, Ұлыбритания, Жапония және
Оңтүстiк Корея елдерi екенi ... Осы ... ... ... басты
және кең көлемде қызмет етiп отырғандарына ... ... ... ... Газ, ... Сумимото Корпорейшн, Эльф Акитэн, БМВ, Туркие
Петроллери, Оман Ойл компани, Джапан Петролеум Эксплорейшн, LG және ... ... ... ... ... ... ... елiмiздiң отандық мұнай және
газ салаларында қызмет ететiн корпорациялары (“КазМунайГаз”, ОАО “СНПС ... ... ... ... ТОО ... ... ЗАО ... және т.б. компаниялар) өздерiнiң
инвестициялық саясатын жалпы түрде келесi бағыттарда құру ... ... ... мен ... дамыту және тиiмдi пайдалану;
• Корпорацияға инвестиция ... ... ... және оның ... ... анықтау;
• Тартылған инвестицияларды өндiрiстiң өңдеушi саласын дамытуға немесе
өнеркәсiп саласын дамытуға ынталандыру;
... ... әр ... ... ... ... тiкелей,
портфельдi, құрал-жабдықтай немесе мемлекеттiк гранттар) өздерiне ең
ұтымды көздерiн анықтау;
• Инвестициялық тәуекелдiлiктерiн барынша азайту немесе сақтандыру;
• Негiзгi ... ... баса ... ... әсiресе мұнай-
химия өнеркәсiбiн дамытуды қолға алу;
• Мұнай ... ... ... ... ... дамыту
және шетелдерден қажеттi жаңа технологияның түрлерiн алдын-ала
тiзiмдеу;
• Мұнай және газ ... ... ... ... және шетел
корпорациялары ұлттық ... ... ... ... ... ... Осы мұнай-химия және мұнай ... ... ... ... ... мен гранттарын ұтып алу болып табылады.
Бiрақ ... ... ... ... ... ... ... қорын игеруге салынып отыр. Осыған байланысты
экономикалық өсудiң өзi осы ... ... ... рыноктарда мұнайға деген
бағаның өсуiмен байланысты болып ... Ал ... ... ... ету үшiн ... өңдеушi саласын дамыту мәселесi туындап
отыр. Ол үшiн осы ... ... ... ... ... ынталандыруды қолға алу керек. Жалпы оның себебiн 2006 жылы
негiзгi капиталға ... ... ... анық ... болады.
(сурет 1).
Қ.Р-ның Статистика агенттiгi көрсеткендей, ... ... ... ... ... тартылуда. Өйткенi шетелдiк
инвесторлар дайын өнiм шығаруға ынталы емес, себебi олар дайын, сапалы ... ... өз ... ... ... ... ... керегi бiздiң
шикiзатымыз болып отыр. Бүгiнде шетел инвестицияларының 80% шикiзаттық
өндiрiске салынуда. Оны келесi ... көре ...... ... ... шетел инвестициясының құрылымы
Бүгiнде елiмiз экономикасы үшiн ... сала ... ... ... өңдеушi секторына инвестиция тартудың жалпы инвестициялардағы
үлесi ... ... ... азаю ... Оның ... ... ... көзi болып табылатын шетелдiк компаниялар инвестициясы өз
қаржыларын ... ... ... ... шикiзаттық салаға салуға
ынталы болып келедi. ... ... ... ... пен ... ... ... бiрiктiрiп, өздерiнiң инвестициялық ... ... ... ... ... Ол үшiн оған мемлекет тарапынан белгiлi бiр
экономикалық саясататр арқылы жеңiлдiктердi қалыптастыр керек.
Ендi осы жалпы ... ... ... ... пен ... тартылған инвестициялардың үлесiн келесi сурететн көре аламыз:
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 2 - ... ... ... ... ... ... өнеркәсiпке салынған инвестицияның үлесi
2-шы суреттен көрiп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... өнеркәсiбiне салынуды, ал маңызды сала
болып табылатын өңдеушi салаға инвестиция көлемi өсудiң орнына жылдан жылға
төмендеу барысында.
Сонымен, ... ... ... ... бiрi ... отырған,
Бүкiләлемдiк Сауда Ұйымына кiру ... ... ... ... жаңа ... ... жүктеп отыр. Ол сыртқы және iшкi
нарықтарда бәсекеге төтеп бере алатын тауарлардың ... ... ... ... ... ... Корея, Сингапур, Тайвань ... ... ... нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар саясатын
дайындауда кез келген өндiрiстiк кәсiпорын өнiмнiң ... ... тиiс, ... ... мәнi бар тауар өндiруде өз
бағыты мен ... ... алуы ... ... ... ... ... экономиканы
модернизациялаудың тиімді әдістерінің бірі болып ... ... ... ... пәрменді түрде капитал алмасу жүріп тұрады, ал өркендеуші
елдер шетел инвестициясын тарту үшін ... ... ... қатынасады. Батыс Еуропада 60 жылдары Америка капиталының
күштеп кіруі жайлы айтылғанын айта кеткен жөн (С. ... ... және ... ... ... басындаақ батыс-еуропалық және
жапондық түрақты капиталдар сыртқы рынокқа пәрменді шыға ... ... АҚШ ... да 90 жылдары, мысалы, АҚШ-тың шетелдегі төте
капиталының жалпы ... 800 млрд ... ... ... ... ... қарамақарсы шетелдік төте инвестициялардың ... млрд ... ... «Жанашырларға» (Қазақстан Президентінің термині
сақталған) жауап бере тұра, Н. Ә. ... ... ... қызмет
академиясында сөйлеген сөзінде «Құрама Штаттарында, мысал үшін, өздерінің
рыногінде жапон капиталы болғанына сыпайгершілікпен ... Елге ... ... да пайдалы. Бізде де сондай болып жатыр. «Испат-Кармет» бір
жылда өндірісті 12 процентке ... ... ... да сондай
жағдай. Шетелдік фирмалар арқасында Қазақстанда ... ... ... ... ... кезеңде шетел фирмаларымен қарымқатынас
жасау республика үшін өте тиімді. Шарттың жағдайлары Қазақстанныңөндіріс
потенциалының дамуына оң әсер ететіндіктен, ... ... ... ... сөз болуы мүмкін емес».
Шетел инвесторларының капитал құюының сала бойынша кескіні 2-кестеде
келтірілген.
Жоғарыда келтірілген деректерден мұнай-газ және ... ... ... ... ... үлес ... ... республикаға түсетін шетел инвестициясы арқасында Ақтөбе
облысында геологиялық-барлау ... ... ... облысында жанар май
өндірудің кіші қондырғысын, Маңқыстау облысында мұнай скважиналары құрылысы
және т. б. жұмыстары жүргізілуде.
2-кесте
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының ... ... (2004 ... жартысы)
|Салалар ... ... ... |
| | ... ... салалары бойынша, | | ... |8923 |100,0 ... ... | | ... |753 |8,4 ... ... |І229 |13,8 ... |937 |10,5 ... |1334 |14,9 ... металлургия |145 |1,6 ... ... |340 |3,8 ... ... ... | |12,0 |
| |1007 | ... және сүт |21 |0,2 ... |36 |0,4 ... ... |7 |0,1 ... |29 |0,3 ... және жер ... | | ... |589 |6,6 |
| | | ... |522 |7,0 ... үй ... |1127 |1,4 ... ... |1270 |14,2 |
| | | ... ... дене ... | | ... әлеуметтік қамтамасыз ету |208 |2,3 ... |30 |0,3 ... ... ... өндірістер пайда болуын және елдің экономикалық
қауіпсіздігін нығайтуды қамтамасыз етудің өте ... ... ... мұнай-газ саласын келтіруге болады. Мәселен, Теңіз ... ... үшін 40 ... 25-30 млрд АҚШ доллары қажет. Мұндай қаражат
республикада болмағандықтан американнын ... ... ... жасалды. Оның мәні - жобаның шетелдік қатынасушысы «Шеврон»
техникалық, экологиялық жағын өз ... ... ... етуді ұйымдастырады, ал түскен пайда республика мен инвесторға
бөлінеді.
Уранның дүниежүзілік қорының төрттен бірі ... 1992 ... ... ... ... үш уран ... біздің
кеніштерімізде біріккен кәсіпорын құру үшін таласты бастаған. Ол ... ... ... уран ... жартысы шоғырланғанын еске сала
кетейік, оның құны жер ... 13 млрд ... ... ... уран қоры 413 мың ... ... бұл ... жалпы уран қорынан
337 тонна артық.
Алайда, уран біздің артықшылығымыз болғанымен, осы уақытқа шейін ... ауыр ... шыға ... ... ... ... уран өндіру екі
есе қысқарды. Ресей кәсіпорындарымен ... ... ... ... ... әр тоннасын 30 доллардан сатып отыр, дәл
осы кезде дүние жүзілік рынокте байытылған уранның тоннасы 580-600 ... ... ... ... ... ... уран ... қолдау бағдарламасы жасалды, оны іске асыру Қазақстанның ... уран ... ... ... ... ... ... және
халық шаруашылығын өркендетуге аса қажет қаражат табуға мүмкіндік ... да аса мол ... ... қажет.
Сырттай ресурстарды Қазақстан экономикасына тарту және тиімді қолдану
Үкіметтің экономикалық саясатының маңызды бір бөлігі болып табылады.
Ішкі инвестициялық ... ... жоқ ... ... ... жандануының, экономикалық реформаның дамудың жаңа сатысы -
тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... бірі болып саналады. Шетелдік капиталдың барлық ағынын шартты
түрде үшке бөлуге болады: ... ... ... тікелей шетелдік
инвестициялар; экспорттық несиелер. Әлемдік істәжірибеге ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар
(ТШИ) жатады, өйткені Үкімет тарапынан тиісті борыштық міндеттемелер жоқ.
Алайда ТШИ-дің тұрақты түрде ... ... үшін ... ... ... ... ... жөн.
Коммерциялық сипатта емес және тез арада ... ... шешу ... ... ... (ДРК) ... шешіледі. Бұл ДРК
экспорттық несиелерге қарағанда жұмсақтау шарттармен, яғни ... ... және ең ... ... мөлшерлермен беріледі.
Жеңілдетілген ұзақ мерзімділі қарыз грант түрінде қаржылық және техникалық
көмекке беріледі. Қазіргі кезде ДРК шеңберіндегі қаржылық ... ... және ... ұйымдар, мәселен, ... ... және даму ... ... даму ... және ... елдер Жапония,
АҚШ, Алмания, Франция тарапынан көрсетіледі. ... ... ... қаржы негізінен төлем балансын қолдауға, ұлттық валютаны
нығайтуға жұмсалынды. Өткен жылдың аяқ шенінде ... рет ... ... арналған мемлекеттік инвестициялық бағдарлама жасақталынды.
Бағдарламаға қаржы саласын, құқықтық реформа, мұнай және газ ... ... ... ауыл ... ... коммуналдық
шаруашулықты, білім беруді, денсаулықты, әлеуметтік қорғауды, шағын және
орташа бизнесті дамыту жөніндегі жобалар ... ... біз ... ... ең алдымен инфрақүрылымды, әлеуметтік қорғауды дамытуға
және адам ресурстарын ... ... бар ... көреміз.
Соңғы жылдары Қазақстанға қанша қарыз тартылды десек, 1993 жылдан бастап
1589,5 млн доллар қарыз қаражаттары құйылыпты, оның 1034,6 ... ... ... ... Ал 2003-98 ... 1350 млн ... қарыз қаржысы
тартылатын болды.
Қазір ең шетінді мәселе ... ... ... ... ... алдын алалық құны - 30 млн доллар. Мұның 25 млн долларын Азиялық
даму банкісі ... Бұл ... ... ... дейін толық ерікті зейнетақылық
қамсыздандыруға, зейнеткерлерді дербес компьютерлік тіркеуге ... ... алу ... ... қол қою ... ... ... отыр.
Ауыл шаруашылығы саласы да ақсап тұрғаны ел-жұртқа ... Бұл ... ... әзірленуде. Жобалық құны - 50 млн доллар, оның
40 миллионы - халықаралық даму ... ... ал ... 10 ... жағы ... Осынау жоба Алматы және Ақмола облыстарында
атқарылады. Жобаның ... - жуық ... ... ... ұйымдастыруды тездету және олардың қызмет тиімділігін арттыру.
Экологиялық апатқа ұшыраған Арал өңірін де қаржылау алдыңғы міндеттердің
бірі болып ... Арал ... ... үшін 37,5 млн ... ... Бұл ... сумен қамтамасыз ету және ... ... ... - ... ... ... беру жүйесі де қаржылық құйылымға зәру белгілі. Бұған да 29,4 ... ... ... даму ... ... болды. Сөйтіп орташа
білім берудің сапасы ... ... ... ... ... ... ... болады. Әрі қарай студенттерді
шет елдерде оқыту, жоғары оқу ... ... ... ... ету ... ... отыр.
Сондай-ақ экономикамыздың басқа да аяларында да тың жобаларды игеру
жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... Әсіресе
шағын және орташа бизнесті көтеруге көп үміт артып отырмыз. Сонымен бірге
санақтамалық есеп беру ... ... ... ... ... ... да күн ... тәуелсіздігінің алғашқы жылдары сырттай көмек демеушілердің
өз ұсыныстарымен көрсетіліп, тиімділігі шамалы ... енді ... бен ... ... ... ... ғана өзара түсіністік пен жүмыста тиімділік болуы хақ. Демеушілер
еліміздің мүддесімен ... ... ... ... ... ... сырттан қарыз алу, инвестицияны тарта білу
республикамызда біршама бір ізге ... келе ... рас. ... ... ... жолдарын да алдын ала қарастырған жөн. Әйтпесе келешек
ұрпақты қарызға белшесінен батырғаннан ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану республикамыздың экономикалық саясатында
маңызды роль атқарады. Ішкі инвестициялық ресурстар болмаған күнде шетелдік
капитал өндірісті ... ... ... жаңа ... ... - ... инвестициялық саясат жүргізуге ықпал
етеді.
Шетелдік барлық капиталды шартты түрде үшке бөлуге болады: экономиканы
дамытуғадеген ресми ... ... ... ... ... ... тәжірибе тікелей инвестицияның неғурлым тиімді екендігін
дәлелдеп отыр, өйткені үкіметтен қарыз ... ... ... ... ... ... ... экономикаға ағылып келуі үшін жоғары
дамыған инфрастурктура мен коммуникация жүйесі, әлеметтік ... ... ... жоқ және тез ... ... ... бұл ... мерзімге және төменгі процентпен берілетін экспорттық ... ... ... ... ... көмек қаржылық және техникалық көмек болып
үзақ жылдарға түрлі жеңілдіктермен басы бүтін сұраусыз беріледі.
Бүгінгі күні Қазақстанға хапықаралық ... және ... ... ... - ... даму ... Азия даму банкісі, Евробанк,
Исламбанктері және ... ... ... ... АҚШ, ... және т.б. қаржылық ресми көмек көрсетіп оты.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында қаржылық көмек негізінен ... ... ... ... күшейтуге бағытталды. 2003 жылы күзде Токиода
өткен Қазақстан бойынша донорлар ... ... ... ... ... ... арналған мемлекеттік инвестициялық бағдар-ламаұсынылды.
Бұл құжатты жасаудағы басты мақсат донорлар қауымдастығына ... ... ... ... ... ... бағыттары мен
жобаларын көрсету болды.
Бағдарлама Экономика ... мен ... ... аталмыш
комитетінің бірлесуімен әзірленді. Бағдарламаға қаржылық ... ... ... және газ ... су ресурстарын, энергетика,
транспорт, ауыл шаруашылығын, ... ... ... ... мен ... сақтауды әлеуметтік қорғауды, шағын және орта бизнесті
қолдауды дамытудың ... ... ... дені ... кезекте
инфраструктураны, әлеуметтік қорғауды, адам ресурстарын дамытуға қатысы
барлар. Жақсы дамыған инфраструктура, әлеуметтік ... пен ... ... ... бар ... ... мамандар экономиканы
көтеру мен шетелдік инвестицияны тартуда басты рөл атқарады.
Қазақстан Үкіметі бекіткен осы ... ... ... ... жұмысының негізі болып отыр. Осы құжатқа сай негізгі ... ... ... және ... ... ... көлемі белгіленеді.
1993 жылдан күні бүгінге дейін республикамызға 1585,5 млн АҚШ ... ... ... оның 1034,6 млн доллары ... ... 2003-98 ... сәйкес қаржылық міндеттемелер бойынша
республикамызға 1350 млн АҚШ доллары ... ... ... ... жақты және көпжақты негізде Қазақстанға ең ірі техникалық көмек
көрсетіп отырған ... ... ... дамыту Бағдарламасының
қатысушылары, Халық-аралық даму банкісі, Еуропалық Одақ ... Азия ... АҚШ, ... ... ... болып табылады.
Техникалық көмек дегеніміз іс жүзінде техниканы ... ... ... Ол ... ... ... министрліктер мен
ведомстволар институттарынжетілдіруге, ... ... ... ... ... және экологиялық бағдарламалар жасауға, ... ... ... ... ірі ... ... негіздерін жасауға, жаңа ақпараттық технологияны
игеруге жұмсалады.
Бүгінгі күні Үкіметіміз ... ... жаңа ... ... мен ... ... құрулардың негізгі бағыттарын
көрсететін техникалық әріптестіктің негізгі түрлерін бекітті.
Осыған сай ... ... ... ... ... ... пен коммуникация, ... ауыл ... ... ... ... ... ... үй құрылысы,
мемлекеттік қызмет реформасы, адам ресурсын дамыту, экология, қылмысқа
қарсы күрес белгіленді.
Республиканың техникалық ... ... орай 2003-98 ... ... ... ... ... Қазақстанда 286 млн АҚШ долларымен бағаланатын 143 техникалық
көмек жобасы жүзеге асырылуда. Осының ... 2004 ... ... ... ... ... зейнетақының, бағалы қағаздар
рыногының, бухгалтерлік есептің, лизингтік қарым-қатынастардың, ... ... және т.б. ... нормативтік және заңдылық
негізді жасауға бағытталған техникалық көмек жалғаса бермек.
Транспорт пен ... ... ... ... ... үлесі инвестициялық жобалардың ... ... ... аталмыш салаларын халықаралық стандарт
деңгейіне жеткізу үшін ұсыныс жасауға кетуде.
Ел экономикасының негізгі және соғұрлым нәзік саласы - ауыл ... ... осы ... ... ... өтемөте бағалау керек.
Бұл салада ... ... 14 ... іске ... ... ... ауыл шаруашылығының сала ішілік қайта ... ... ... етуі үшін ... жасау, азық-түлікті бөлудің
жекеменшіктік және кооперативтік түрлерін ... жаңа ... ... ... ауыл ... мамандарындаярлау және т.б. сала
аралық жүйелер бар.[2]
Мемлекеттік меншік объектілерін жекешелендіру мен монополиясыздандыру
процестеріндегі техникалық ... ірі ... ірі ... ... жасауда монополистік қайраткерлікті шектеп, адал
бәсекелестікті дамыту үшін ... ... ... ... ... медициналық қамсыздандыру мен медицинаны ... ... ... ... адам ... ... ... көрсетуде.
Білім беру саласында бүл көмек кәсіптік оқытудың жүйесін реформалауға
бағытталып, жоғары оқу орындарына ... ... ... ... оқыту жүргізіледі. Жоғары оқу орындары мен
мектептердің методикалық және ... ... ... саласында техникалық көмек жобалары экологиялық кризистерді
болдырмау мен ядролық қалдықтардың тұрғын халыққа тигізер зардабын ... ... ... ... ... ... көмек елімізге бей-берекет,
көбінесе донорлардың өз ұсыныстары бойынша келіп ... ... ... ... ... де болмады. Қазір біздің комитетіміз ... бір ... ... ... біздің еліміздің мүддесін басшылыққа
ала отырып ... ... ... ... ... ... өз мүмкіндігімізге сай ... Бұл ... ... ... өз ... ... ... тиімді пайдаланудың жолдары нашады. Сондықтан да біздін қызметімізде
бір донорды екінші донордың қайталауы ... ... ... ... даму ... түсіргенге дейін сыртқы көмекті бақылау мен қадағалауды
назардан бір ... тыс ... ... Ол үшін ... ... ... ұйымдастыру керек. Ол жылына төрт-бес рет өткізілуге
тиіс. Кездесулер сыртқы техникалық және қаржылай ... ... ... ... ... ... ... негізінен біздің комитет айналысса да, біз оларды жүзеге
асыратын министрліктер мен ... бере ... ... ... ... ... жақсы жұмыс істеуде.
Біздің бір проблемамыз - халықаралық қаржылық және ... ... ... ... ... қызметкерлер саны аз. Жұмысымыз ... ... ... сол ... Біздің бір қызметкеріміз үш-төрт жобамен
жұмыс ... ... ... ... адамы бір жобамен айналысады. Бірақ аз
болсақ та, ... ... сай ... ... ... біздің Үкіметімізге сеніммен қарап, еліміздін
дербесте, бай болатынына сенеді.
2.2 «Жезқазғантүстіметалл» АҚ-ң инветсициялық қызметі
“Жезқазғантүстіметалл” ... ... 1995 ... ... ... Гмбх» фирмасының басқаруына ... Бұл ... ... ... ... алдында тұр еді, тау-кен және байыту-
өндеу өндірістері қолжеткен қуаттың 70 проценті деңгейінде ғана ... ... ... 170 ... доллар берешек болған.
Басқарушы фирманың акционерлік қоғам мамандарымен бірігіп жасаған
өндірісті дағдарыстық ... ... ... ... ... ... уақыт ішінде еңбекақы жөніндегі берешекті жабуға және бұдан былай оны
тұрақты ... ... ... ... ... кестеге сәйкес
энергетиктер мен мемлекет алдындағы қарыздар қайтарылды.
Өндірісті тұрақтандыруға бірінші кезекте ... ... ... ... және ... ... ... бағытталады.
Жоспарланған жұмыс көлемін неғұрлым аз ... ... ... ... ... бөлімшелері, кәсіпорындары шаруашылық есеп
жағдайына көшірілді. Әйткенмен, 1995 жылы ... ... ... ... қол ... ... ... бойынша 140 мың
тонна шақпақталған мыс орнына 132 мың ... ғана ... оның 110 ... өз ... ... 1995 ... ... 62,3 және 94,5 процент аралығында болды.
2,2 миллиард теңге көлеміндегі нақты табысымыздың 600 ... ... ... жедел төленуге тиісті бөлегін ... ... айып ... ... ... ... сала ... жәрдемақылар мен басқа шығындарға жұмсалды.
«Жезқазғантүстіметалл» акционерлік ... ... ... ... бері бір ... жыл етті. ... ... ... бұл шешімі дер кезінде қабылданғанына және ол өзін-
өзі ақтағанына ешкім де шәк ... ... ... ... ... ... негізі болған шетел қаржысын тарту
ойының өміршеңдігін біздің ... ... 2003 ... ... дәлелдеп
шықты.
1995 жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда 2003 жылдың 11 айында кен
өндіру 40,5 процент, мыф концентратын өндіру -29,3, қара мыс - 48,7 ... мыс 42,4 ... ... 24,8 ... теңгенің товарлары өнімі
өткізілді. Бұл 1995 жылдың сәйкес мерзімімен 35,2 ... ... ... ... арқасында бір тонна таза мыстың өзіндік құны азайтылды.
Жалпыға белгілі Жезқазған ... ... ... ... ... ... есебінен қалыптасады. Акционерлік
қоғамның 30 мың адамдық ұжымы еңбек ақыларын уақытында алып ... ... ... ... ... ... ... дәрігерлер
мен мүғалімден де еңбекақымен дер кезінде қамтамасыз етіліп, зейнеткерлер
зейнетақыларын алуда. Ал, акционерлік ... ... ... ... қарағанда 10 процент өсіп, қазір орташа есеппен 12121 теңгеге жетіп
отыр.
Акционерлік қоғамды ... ... бері ... ... 200 ... ... ... салды. Инвестиция бизнес-жоспарда
көрсетілгенбасым бағыттарды қатаң ескере отырып бөлінуде. ... ... ... ... ... ... орнын толтыру, тау-кен машиналары
мен механизмдерін жаңғырту жатады. Бұл ... жыл ... 50 ... ... бөлу ... ... алғашқы инвестициялық жобасының бірі - 20
жылдан бері іске ... ... келе ... Анненский кенішінің құрылысын
аяқтауға 13,7 миллион доллар жұмсалды. Оның ... 2 ... ... ... ... кезегі 2003 жылдың басында пайдалануға берілді. Кеніштің
екінші кезегінің құрылысыжүріпжатыр. Тағы 2 миллион тонналық бұл қуат ... ... ... ... ... жүк ... «ТОРА-40Д»
төңкермелі жүк машиналары, 42 және 120 тонналық «БелАЗ» ауыр салмақты жүк
машиналары, «Параматик»және «Твин-Ринг» бұрғылау қондырғылары, тағы ... ... ... Бұл - ... қоғам тарихында болмаған жаңа
техникалар тегі. Бұрын 15 жыл ... ... 1976 ... 1990 ... ... жүретін тау-кен техникасын алуға 28 миллион доллар ғана ... бір ... ... осы мақсатқа 34 миллион доллар бөлді.
Келесі кезенде № 67 ... ... ... № 73-75 және № 70 ... ... Бұл шаралар кен өндіру көлемін жылына 24 миллион
тонна деңгейінде ұстап отыруға ... ... Кен ... ... ... кәсіпорындарын қолдауға және олардың негізгі
жабдықтарын жаңартуға жыл сайын ... бөлу ... 1995 жылы ... жүк ... ... ... жаңартылды, ал 2003 жылы
бірінші фабрика үшін ірілеп уататын жаңа диірмен сатып ... Мыс ... екі ... температурада балқыту пеші ... ... мыс құю ... ... ... ... ... екі
технологиялық желісі күрделі жөндеуден өтті. 2004 жылы байыту фабрикасының
өндірістік қалдықтарынтасуға арналған жаңа ... ... ... ... ... кен ... мен металлургия кәсіпорындарын кезең-
кезеңмен жаңа техникалармен жарақтандыру жұмыстары ... ... ... ... 24 миллион тонна кен тастарын өңдеуді және 200
мыңтоннатаза мыс шығаруды ... ... ... ... ... осы
жобалық қуатында жұмыс істеуіне жету - бүгінгі өмір талабы.
Дегенмен, акционерлік ... ... мен ... фирма өз
бағдарламасына күнділікті жағдайға қарай өзгерістер енгізуге мәжбүр болып
отыр. 1995 ... ... ... ... ... тексерістер
нәтижесінде акционерлік қоғамның бұрын жарияланбаған көлемді ... ... ... ... ... қоғамды «Самсунг Дойчланд Гмбх»
фирмасының сырттай ... ... тура ... ... ... ... басқа да себептер теріс
ықпал етуде. ... ... ... ... күрт төмендеуі жылу мен
электр ... ... ... 2003 жыл ... біздің кәсіпорындарға электр
қуатын беруді ұзақ уақыттарға шектеудің нәтижесінде едәуір көлемде өнімдер
шығара алмай қалдық, ... жыл ... бері 2,5 ... ... өнімі
өндірілмеді.
2003 жылы 190 мың тонна мыс ... оған ... ... ... ... ... міндетіміз болды. Сонда ғана біз кәсіпорындарымыздың
қуатын төмендетпей, жылды табысты аяқтауға тиіс ... ... ... ... ойдағыдай болуына да мұның әсері мол болатын. Ол мақсатымызға
жеттік.
Осы уақыт ішінде акционерлік қоғам ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелерді шешті. Жезқазған жылу ... ... ... өз ... ... алдықжәне № 2
Қарағанды су электр станциясы иегерлерінің біріне айналдық. Аздаған ... ... ... орталығының материалдық жағдайын нығайтып,
оның қорын жасау үшін ... ... ... ... 70 мегаватпен ғана
істеуге мәжбүр болып қалған станция қуаты 400 мегаватқа жетті.
«Электросетьпроект» жобалау институтына ... ... Орта ... энергия жүйесінің біздін қуат көздерімен бір мезгілдегі тұрақты
жұмысын қамтамасыз ететін жоба ... үшін 500 мың ... ... ... ... бір ... электр куатымен жабдықтаудың өткір мәселесі
шешілгелі тұр.
Қазір «Жезқазғантүстіметалл» акционерлік қоғамы ... ... ... ... ... және оны өндіретін бірден бір тұлға
болып отыр. Жезқазған мен ... ... ... ... ... ... ешқандай шектеусіз алып отырғаны осы
акционерлік қоғам мен облыс басшыларының, басқарушы фирманың ... ... ... керек.
Бірақ, қазіргі уақытта Жезқазған қаласының тұрғындары мен бюджеттік
мекемелері «Жезқазғантүстіметалл» акционерлік ... ... ... үшін 200 ... ... ... болып отырғанын айтпасқа
болмайды. Ал, акционерлік қоғамның әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... кезінде мұндай жағдайға төзуге
мүмкіндік жоқ. Егер «Горэлектросеть» кәсіпорны бұл пайдаланылған қуат құнын
төлемесе, кез-келген өркениетті ... ... ... ... орайы келген соң айта кетейін, 1995 жылы Жазқазған және ... 127 ... жылу ... 37,5 шақырым ауыз су желісінің
трубалары ауыстырылып, күрделі жөндеуден өтті. Осы жұмыстарға 14 ... ... Ол ... жылдарға қарағанда 2,5 өсе көп ... ... 1 ... ... 61,9 ... ... 15,6 шақырым ауыз су желілері
жөнделді. Осы инженерлік желілерді жөндеуге қажет материалдарды алу ... ... ... 3 ... ... ... қоғамның әлеуметтік саласын ұстауға 1995 жылы 1 миллиард
теңге жұмсалса, 2003 жыл ... 632 ... ... ... Экономикалық
қиындықтарға қарамастан, барлық күрделі құрылысты ... ... ... ... ... ... ... Бұдан
былай дайын үйлерді сатып алуға көбірек көңіл бөлеміз.
Бұл айтылғандар қаусап қалған шаруашылықты ... ... ... ... ... Инвестиция тиімділігі акционерлік қоғам
кәсіпорындары өз қуатында жұмыс істеген кезде ... да ... ... ... ... ... пен дағдарыс жоғарғы жақтан
дегенненаулақпыз. Тіпті қазақга ... «тек ... ... дегенді деестіп
жүрміз. Алайда, бәрінеде таразы - ақиқат, шындық, ... ... ... ... ... ... 1987 жылдың деңгейінде КСРО-да ішкі
жалпы өнім АҚШ-тағыдан үш есе кем болатын. Ал жан ... ... - ... кем. Яғни ... өмір сүру ... сол ... өзінде АҚШ-тағыдан
осыншама төмен болатын.
Ал қазір ше?
Біз оқырман ... ... ... ... үшін ... ... көрсеткіштерді келтірейік. Әрі қарай өздері-ақ пайымдай
берер. Адымен жан басына шаққанда орташа кіріс ішкі жалпы өнім деп ... ... үшін ... қоса ... де кіргізейік.
2003 жылдың аяқ шеніндегі АҚШ-та жан басына шаққанда орташа ... ... ... ... - 143 ... ал ... - 35 ... Осыдан-ақ
біздің түрғындардың өмір сүру деңгейін Ресейдіктен төрт есе төмен екені
белгілі болады. Ал АҚШ-тың өмір сүру ... 60 есе ... ... ... ... ... ... орташа адам құрамы жоғары, сондай-ақ
жәрдем ақының анағұрлым кем екенін ескерсек, халімізді ... ... ... ең ... зейнетақымыз 8 АҚШ доллары болса, ... - ... ... бетке ұстасақ, Ресейдің тұрмысы АҚШ-қа қарағанда 15
есе кем, біз 60 есе төменбіз. Тіпті Ресейге қарағанда 4 есе ... ... - ... ... Ал ... ... ... жоқ екені үкіметке
де, халыққа да бесенеден белгілі.
Өркениетті ел болу үшін әлбетте қоғамымыз барлық жағынан ... ... ... ең ... - ... Бірақ экономика деп еліміздің
болашағын айқындайтын ғылым, білім, өнерді ... ... Бұл ... Осы аксиоманы үкіметтің мансүқ еткені - жеке ... ... ... ... ... жылы ... реформа
тереңдету жөнінде Үкіметіміз үш жылға бағдарлама ұсынып, соны іске ... жайы бар. ... қу ... ... болмас, үстіміздегі жылы егер
бәрі шындыққа сайса, ... іс ... Атап ... ... ... әрі ... ... валюта нығайтылып және өңцірісті өркендетуге
керекті жағдайлар жасалыныпты.
Бірақ мұның бәрі тұралаған экономикамызға ... ... ... болса да дәрменіжоқ. Әлі күнге дейін ... ... ... ... ... болжам жасай алмай келеміз. Бюджетті
жаңадан жасақтаған кезде, Үкімет мына нәрсені алға ... ... ішкі ... бүрнағы жылмен салыстырғанда 1,5-5 процентке өседі ... ... 17,5-18 ... ... ... ал АҚШ долларына қарағанда теңге
бағамы бір доллар үшін 76 ... ... ... ... бюджет
тапшылығы да азаюы кәдік. Енді бюджет ... тек ... ... ... ... басты-басты технологиялық, ұлттық
өркендеу мақсаттарына бағыттауымыз - парыз. Байдың балалары ұрлықпен ... ... ... ... ... маңдай тер ақшасымен салып
алған үйлерінде сайрандатып қоюды тежеу қажет. Біз мұны ... ... жоқ. ... ... ақы, ... ... байлығын жинаса, ешкім
де қарсы емес. Бірақта ел-жұртты ... - ... ... ... тез ... капиталдануы. Бүған тікелей Үкімет кінәлі, өйткені кезінде
елдің бәріне бірдей старттық ... ... ... ... ... ... самарқаулығы мен парақорлығын пайдаланған қулар
құрыққа сырық жалғап аяқ астынан қоңдана қалды. Алхалықтың көп бөлігі (75-
78 процент) кедейшілік, ... ... ... ... ... кетті.
Мынаны түсінген абзал: біз баяғы темір құрсау заманды көксеп ... ... ... да ... бар ... қаншама табиғи және материалдың
игіліктеріміз талан-тараж боп кетті. Соның артынан түсіп, ... ел ... ... жақ не ... отыр ... көкей тесті сауал.
Республикадағы шағын және ... ... ... сын ... ... арзанқол тауарлармен тоғытып, елдің еңсесін түсіріп
жіберді. Ал өзіміз шығарған бірде бір өніміміз жоқ. Биыл ... ... ... ... бөлініп отыр. Әй, қайдам, тағы қолды болып кете ме деген қауіп
жоқ емес. Шын ... өз ... ... ... ... ... да ... сарғайып жатқаны. Орта жолдан кіріскен алаяқтар
бұрынғы едәуір қаржы мен ... ... ... ... ... ... ит
рәсуасын шығарды. Ал шынайы кәсіпкер болам деген ауылдың да, ... ... ... ... ... ... ... қаржы мен материалдық игіліктерімізді көзіміздің
қарашығындай сақтап, оларды келешек ... ... ... ... азаматтың борышы. «Алашағым кетсе де, айташағым кетпесін»
дегендей, заман жүгін лайықпен көтеруге дайын ... ... Ал ... қоғам құру, оны нарықтық экономикаға сай ету осылай екен деп
оңды-солды ... ... ... ... ... ... ... шетелдіктерге су тегін кетіп жатқан үлкен өндіріс орындары
да бізді мазалайтыны рас. Аса ірі өндіріс ошақтарын қаз ... ... ... үшін ... ... биыл 9 ... 300 млн теңге бөліп
отыр. Аз ба, көп пе, уақыт көрсетер. Бірақ осының бәрі ақша ғой. Ал ... ... ... Осы ретте жекешелендіру де науқаншылық,
антиұжымдастыру секілді құбылысты ... ... ... емес. Елдегі
әкімдер жердің шұрайлысын, техниканың сайлысын, малдың майлысын өзінің
жақындарына таратып жіберіп, ... ... ... ... білеміз. Біз
кезінде әкімдерді сайлау керек немесе олар ... ... ... ... ... есеп берсін деп едік, оған Үкімет құлақ аспады. Себебі Үкімет
халықтан да көп біледі, ... ... ... ... ... қай ... ... та, ел-жүрттың тұралап жатқаны. Әй дейтің әке жоқ,
қой дейтін қожа жоқ, ... ... ... бас» ... принциппен
әулекіленген шолақ белсенділер мен басшылар халықты сүліктей сорып, XX
ғасырдың аяғында қазақтың туу ... ... өлім ... ... ... ... Алайда, олар халық қарғысы мен ... ... әлі ... ... жоқ, өйткені көздерін шел қаптап кеткен!
Бұған дәлел - ... ... ... ... дарынсыз
балаларын әлдеріне қарамай шетелде оқытып, халықтын қаржысын ... ... ... ... ... Олардың әрбір баласына - 91
мың доллар ... Бұл не ... ... ... 100 мыңға жуық АҚШ
долларымен бір аймақты несиелендіріп, әрі қарай күйлендіріп, ... ... ... болады. Салғастырсақ, Малайзия 200 мың баласын ... Ал ... ... ... ... ... Сондықтан жаңағы
«аузы қисық болса да байдың баласы сөйлесін» ... ... ... ... ... ... жауапқа тарту керек. Осыған қоса бұрынғы
былыққандар су жағасына ... ... ... ... ғана ... ... жасампаз еңбекке, әділетті қоғамда өмір сүруге қүлшыныс туындар
еді.
Әрине, нарықтың алмағы да, салмағы да бар. Бірақ ... осы екен ... ... езе ... ел билеу тұтқасындағылардың езуі ... ... ... агенттігінің дерегі бойынша аяқталмаған
және іске ... ... оның ... уақытша объектілерге
жүмсалған капиталдың қаражат мөлшері 1995-2004 жылдары іс ... ... және ... көп сома 296 млрд ... қүрайды. Аяқталмағандардың
шамамен 80 проценті энергетика, түсті және қара ... және ... көп ... ... ... ... болып табылады. Аяқталмаған
қүрылыстарды ... ... ... - ... ... нығайтудағы аса ауқымды және жауапты мәселе.
Бағдарлама ... ... мен ... ... ... бірлесуімен әзірленді. Бағдарламаға қаржылық секторды, құқықтық
реформаны, мұнай және газ ... су ... ... ауыл шаруашылығын, құрылысты, коммуналдық шаруашылықты, білім
беру мен денсаулық сақтауды әлеуметтік қорғауды, шағын және орта ... ... ... енгізілді. Бүлардың дені бірінші ... ... ... адам ... ... қатысы
барлар. Жақсы дамыған инфраструктура, әлеуметтік ... пен ... ... ... бар ... ... мамандар экономиканы
көтеру мен шетелдік инвестицияны тартуда басты рөл атқарады.
Экологиялық апатқа ұшыраған Арал ... де ... ... міндеттердің
бірі болып отыр. Арал аймағын ... үшін 37,5 млн ... ... Бұл ... сумен қамтамасыз ету және санитарлау жобасының
басты мақсаты - тұрғындардың ... ... беру ... де ... ... зәру ... ... да 29,4 млн
долларлық қарыз Азиялық даму банкісінен бөлінетін болды. Сөйтіп орташа
білім ... ... ... ... ... ... бойынша мамандар даярланатын болады. Әрі қарай студенттерді
шет елдерде оқыту, жоғары оқу орындарын әдістемелік ... ... ету ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Указ Президента Республики Казахстан от 31 декабря 2003 года N 4189
“О Государственной ... ... и ... малого
предпринимательства в Республике Казахстан на 2004-2005 годы.”
2. Атамкулов Б. ... как ... ... ... ... и жизнь. - 1998. - №1. - с. 20-21.
3. Оноприенко В.И. ... ... ... ... М.: ... ... И. ... предприятия в промышленности США. "Проблемы
теории и практики управления", 2000г.
5. Тукаев А. Анализ ... ... ... в ... // ... 2004. - №2. - с. 69-74.
6. Хизрич Р, Питере М. Предпринимательство. Вып. 1. М., 1991, с. ... ... А. Курс ... , 2003, с. 28.
8. Шулятьева Н.А. Малый бизнес в условиях рынка. "Деньги и кредит",
2002, N 1
9. ... Ф. ... ... в ... ... ... ... или выживания. "Вопросы экономики", 2003г.
10. Шумпетер И. Теория ... ... - 2002г. с. ... ... Б. ... как ... рыночной экономики. Азия: экономика
и жизнь. - 1998. - №1. - с. 20-21.
[2] ... А. Курс ... М., 1993, с. 28.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару жайлы38 бет
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару туралы32 бет
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициялардың нормалары мен инвестициялық климат11 бет
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық саясатты талдау36 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ел экономикасындағы шетелдiк инвестициялар мен компаниялар17 бет
Инвестициялық пай қорлары: отандық және шетел тәжірибесі25 бет
Инвестицияның экономикадағы рөлi және шетелдік инвестициялар18 бет
Салықтар және салық жүйесі. Қазақстандағы шетел инвестициясын пайдалану саясаты27 бет
Шетел инвестициялары мен жоғары технологияларды селективті жұмылдыру40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь