Жанама салықтар жүйесіндегі қосылған құн салығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. ЖАНАМА САЛЫҚТАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫ

1.1 Қосылған құн салығының экономикалық мазмұны мен мәні ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Қосылған құн салығының алынуы бойынша шетелдік тәжірибеге талдау ... 8

ІІ. Қазақстан Республикасындағы қосылған құн салығының қызмет ету механизмін талдау

2.1 Қосылған құн салығын есептеу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Қосылған құн салығының бюджет жүйесіндегі алатын орны ... ... ... ... ... ...21

ІІІ. Қосылған құн салығының алыну мәселелері және дамыту
перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қазақстан Республикасы XXI күрделi өзгерiстермен аяқ басты. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк экономикалық қауымдастықта елiмiздiң нарықтық бағытта дамушы ел деп танылуымен арта түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек” деп атап көрсеттi. Сондықтанда бұлар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын табу туралы мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. Ол үшiн елде тұрақты экономикалық өсу және соны жүзеге асыру үшiн экономикалық жүйелердiң тиiмдi қызмет етуi болып табылады.
Меншік қатынастары радикалды қайта құруда құрылатын Қазақстан Республикасындағы экономиканы реформалау, салық жүйесін қалыптастыру және құру мәселелерінің ғылымдық қызығушылығын жоғарлатуды ынталандырады және оның трансформациясының табысының өзгертуін ұсынады. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін радикалды түрде реформалауда ең алдымен, тиеселі салық жүйесін құру қажеттілігін ескерткен, меншік қатынастарын қайта құрумен анықталады. Сонымен қатар салықтар, еліміздің барлық әлеуметтік-экономикалық жүйенің материалды және қаржылық сүйеніші болып келетін, ұлттық табыстың мемлекеттендірілген бөлігіндегі негізгі құралдары ретінде орындалады, ал салықтың потенциалы салық салу жүйесіне сай функциялары арқылы жүзеге асырылады.
Салықтар салық әдістері арқылы капиталды барлық жаңғырту процессіндегі кезеңдерін жанап өтеді: салық қойылымдары, түсімдер, жеңілдіктер, өнеркәсіптің прогрессивті саласына ықпал ету мақсатымен мемлекет бюджеттің кіріс және шығыс бөлімдерін жүзеге асырады.
Тақырыптың өзектiлiгi бүгiнгi таңда мемлекеттiң негiзi экономика болса, ал экономиканың негiзi қаржы және бюджет болғандықтан, және дамыған мемлекеттердің тәжіриебесі көрсеткендей нарықтық экономика жағдайында мемлекеттің негізгі қаржы тірегі салықтар болғандықтан, салықтардың ішінде бюджетте маңызды орын алатын қосылған құн салығын қарастыру ерекше өзекті болып саналады.
Курстық жұмыстың басты мақсаты - жанама салықтардың ішіндегі негізгі салық болып табылатын, қосылған құн салығының мәні, Қазақстан Республикасындағы қалыптасуы мен қазіргі жағдайы, сонымен бірге алыну мәселелерін талдап, бюджеттегі орнын ашып көрсету және жетілдіру жолдарын қарастыру.
Қойылған мақсат келесі тапсырмаларды шешуге алып келетін курстық жұмысымның мазмұнын анықтайды:
-салық жүйесіндегі қосылған құн салығының экономикалық мәні мен мазмұнын ашу;
- жанама салықтар жүйесіндегі қосылған құн салығының орны мен сипатын талдау;
- қосылған құн салығының басқа жанама салықтардан ерекшеліктерін қарастыру;
- қосылған құн салығын есептеу механизмін қарастыру;
- ҚР-сы қосылған құн салығын жетілдіру жолдары даму мәселелерін қарастыру.
1. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
2. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2009ж.
3. Рахимжанова М.Т. «К вопросу построения эффективной системы налогообложения» Информационный бюллетень Министерства финансов Республики Казахстан. -2008г. – 15 стр.
4. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
5. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi Салық комитетiнiң кейбiр
мәселелерi Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 29 қазандағы № 1127 қаулысы
6. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
7. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007.
8. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
9. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
10. Нусупова А. Проблемы регулирования внутреннего рынка нефтепродуктов в Республики Казахстан. // Экономика и статистика. – 2008. - № 1. – с. 30
11. Налоговое обозрение Франций. // Финансовая газета. – 2007г - № 1 – с. 23
12. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2009, №2, 22-25 стр.
13. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.
14. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №3, - 2009 г. 2-7 стр.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
..............................................3
І. ЖАНАМА САЛЫҚТАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫ
1.1 Қосылған құн салығының экономикалық мазмұны мен ... ... құн ... ... ... ... ... талдау ....8
ІІ. Қазақстан Республикасындағы қосылған құн салығының қызмет ету
механизмін талдау
2.1 Қосылған құн салығын есептеу механизмі
.....................................................16
2.2 Қосылған құн ... ... ... ... ... Қосылған құн салығының алыну мәселелері және дамыту
перспективалары
............................................................................
...........................24
Қорытынды
............................................................................
....................................28
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
..............29
Кіріспе
Қазақстан Республикасы XXI күрделi өзгерiстермен аяқ басты. ... ... ... экономикалық қауымдастықта елiмiздiң нарықтық
бағытта дамушы ел деп танылуымен арта түстi. Себебi ... ... ... әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына
қосылуы керек” деп атап ... ... ... ... ... ... тиiмдi жолдарын табу туралы мәселелi ... ... ... ... отыр. Ол үшiн елде тұрақты экономикалық өсу және
соны ... ... үшiн ... ... ... ... етуi ... қатынастары радикалды қайта құруда ... ... ... ... ... ... қалыптастыру және
құру мәселелерінің ғылымдық ... ... ... ... ... ... ... ұсынады. Қазақстан
Республикасындағы салық жүйесін радикалды түрде реформалауда ең ... ... ... құру ... ескерткен, меншік қатынастарын
қайта құрумен анықталады. Сонымен қатар салықтар, ... ... ... ... және қаржылық сүйеніші болып
келетін, ұлттық табыстың мемлекеттендірілген бөлігіндегі негізгі құралдары
ретінде ... ал ... ... ... салу ... сай
функциялары арқылы жүзеге асырылады.
Салықтар салық әдістері арқылы капиталды барлық жаңғырту процессіндегі
кезеңдерін жанап өтеді: ... ... ... ... прогрессивті саласына ықпал ету мақсатымен мемлекет бюджеттің
кіріс және шығыс бөлімдерін жүзеге ... ... ... ... ... ... экономика болса,
ал экономиканың негiзi ... және ... ... және ... ... ... ... экономика жағдайында
мемлекеттің негізгі қаржы тірегі салықтар болғандықтан, салықтардың ішінде
бюджетте маңызды орын алатын қосылған құн ... ... ... ... саналады.
Курстық жұмыстың басты мақсаты - жанама салықтардың ішіндегі негізгі
салық ... ... ... құн ... ... ... ... мен қазіргі жағдайы, сонымен бірге ... ... ... ... ашып ... және ... ... мақсат келесі тапсырмаларды шешуге алып келетін курстық
жұмысымның мазмұнын анықтайды:
-салық жүйесіндегі қосылған құн ... ... мәні ... ... ... ... жүйесіндегі қосылған құн салығының орны мен сипатын
талдау;
- қосылған құн салығының басқа жанама ... ... ... құн ... ... механизмін қарастыру;
- ҚР-сы қосылған құн салығын жетілдіру жолдары даму ... ... ... бөліміне сипаттама жасап кететін болсақ, бірінші
бөлімде қосылған құн салығының мәні, Қазақстандағы ... және ... ... ... ... және алыну механизмі жайлы ... ... ... құн ... ... ... ... жайлы
Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдер ... ... ... айтылған, және ҚҚС
есептеген кезде кездесетін кейбір мәселелері туралы баяндалған.
Үшінші бөлімнің мазмұны ... ... құн ... ... ... ... баяндалған, қосылған құн ... ... орны ... ... ... ... ... тарапымыздан салық
саясатын тұрақтандыруға байланысты ұсыныстар ... ... ... ... ... ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫ
1.1 Қосылған құн салығының экономикалық мазмұны мен мәні
Салық мемлекеттің экономикасына тиімді тетігі ретінде ықпал ... ... ... ... салудың жағымды беделі үшін, әрбір ел үшін
жекеше түрдегі салық алымдарының оптималды деңгейін орнату қажет. ... ... және ... ... ... ... ... категория ретінде салықтың функцияларын қысқаша қарастырайық.
Салықтар салық ауыртпалығын көтерушілерге байланысты тікелей ... ... ... ... ... – бұл ... салу ... бір
мезгілде оның нақты төлеушісі болып табылады, яғни салық ауыртпалығын салық
субъектісінің өзі көтереді, және салықтың ... ... ... жүзеге асырылады. Тікелей салықтарға келесілер жатады: табыс
салығы, мүлік салығы, әлеуметтік және жер салығы.
Жанама салық – бұл ... салу ... ... ... ... ... болатын тұлғаға салады. Бірақ та ... ... ... ... ... нәтижесінде тауарды тұтынушы ... ... ... ... құнына еңгізіледі. Бұндай салықтарға келесілер
жатады: акциздер, қосылған құнға салынатын салық. Салық түрлеріне ... ... ... ... тікелей салықтар –
ынталандыру рөлін атқарады, ал жанама салықтар – қоғамның дамуындағы пайда
болған ... және ... ... ... ... рөлін
атқарады. Салық салудың жалпы қолданыстағы тәжірибесінде жанама салықтарға
келесілер жатады:
• Қосылған құнға ... ... ... – бұл ... ішкі ... алынатын салық,
сонымен ... ... ... ... ... заңнамасында
белгіленген қызмет түрлері және тізімдері.
Сонымен, жанама салықтар мемлекеттің фискалды қызығушылығын көрсетеді.
Оларды дұрыс пайдалану ... ... ... әсер етуі мүмкін
және қолданыс құрылымына әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... жоғары бағалайды. Кеңес ... ... М. Н. ... салықтардың фискалды пайдасының үш түрін
анықтады: “ Бұл салықтар мемлекетке ... ... ... Олардың табыстары
үлкен көлемді қолданысына сүйенеді. Егер де ... ... ... ... онда ... ... тұрғынына 20-50 тиын ретінде салық
түсіреді. Нәтижесінде бұл ... ... ... ... ... ... салықтардың артықшылығы болып біріншіден салық ... ... ... ... олардын бюджет түсімдерінің
жиілігі және қарапайымдылығы, үшіншіден салық ... ... ... ... ... көбінесе күнделікті кең ... алып ... ... ол ... ... ... тікелей және жанама салыктардың арасындағы ұтымды қарым-
қатынасын табу қажет. Сонымен жанама ... ... үшін өте ... ... етеді,дәлірек айтатын болсақ салық салынған тауарларды
өндіруді ... ... ... ету ... ... ... ... келесідей түрлері бар:
1. айналымға салынатын салық
2. сатудан алынатын салық
3. қосылған құн салығы
4. акциздер
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында ... ... 2 ... ... құн салығы және акциз. Осылардың ішіндегі ең маңыздысы 1992
жылы енгізілген қосылған құн ... ... ... Бұл салық бюджет
кірістерін құрайтын салықтық түсімдердің ішіндегі негізгі салықтардың бірі.
Ресей экономикалық ғылымының ... ... Д.Г ... ҚҚС - бұл ... пен ... ... сатыларында пайда болатын
қосылған құннның 1 бөлігін бюджетке аударуды білдіреді,және ... ... құны мен ... ... ... ретінде
сипаттайды.
Экономикалық ғылымдардың кандидаты Б.Ж. Ермекбаеваның ... ҚҚС – ... ... ... көрсетулерді) өндіру және
олардың айналысы процесінде қосылған, оларды өткізу бойынша салық ... ... бір ... ... ... сондай-ақ Қазақстан
Республикасының аумағындағы тауарлар импорты кезіндегі ... ... және ... ... ... да ... төлемдер туралы
Қазақстан Республикасының Кодексі ( Салық Кодексі ) бойынша қосылған құнға
салынатын салық деп ... ... және ... ... ... ... өткізу бойынша салынатын салық айналымының құнының бір
бөлігі бюджетке аударуды, ... ... ... ... ... кезіндегі аударымды айтады.
Бұл салықтың ерекшелігі – оның салық ... ... ... ) ... ... түсім – ақша емес, тек салық салынатын айналым
мен салық салынатын импорты қамтитын қосылған құн ... ... құн ... ... ... ... ... елінде соның ішінде Еуропа
Экономикалық Одаққа мүше 17 елінде пайдаланылады. Бұл ... ... ... үшін салықты есептеу салыстырмалы қарапайым;
- бағалардың ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруының сенімді және тұрақты
базасын қамтамасыз етеді.
2007 жылы ... құн ... ... ... бюджет
кірістеріндегі үлес салмағы 20,8 пайызды құрады.
Қосылған құн ... ... әр ... құрылатын құн өсімінің бір
бөлігін бюджетке аударады. Қазіргі уақыттағы қосылған құн салығын ... ... ... анықтауды қажет етпейді. 1997 жылдан бастап егер
келесідей шарттар орындалатын болса, ... құн ... ... ... ... ... алынған (импортталатын) тауарлар кәсіпкерлік ... ... ... тауарлар шот-фактурамен рәсімделіп, онда қосылған құн
салығының сомасы жеке бір жолда көрсетілуі тиіс;
- салық төлеушілер қосылған құн салығы бойынша ... ... ... құн ... ынталандырушы қызметі тауарды өткізу мақсатында
нольдік ставка және жеңілдіктер беру құралдарын қолдану арқылы ... 1992 жылы ... құн ... ... 28 ... ... ... құлдырауы кезінде, инфляция ... ... ... ... барысында бұл ставка жоғары болып табылатын.
Сондықтан да соңғы ... ... ... ауырпалығы өте жоғары болып
келді. Сол ... ... құн ... ... ... ...
шикізат және материалдар үшін қосылған құн салығын төлеу мерзімі мен ... ... ... ... ... сәйкес келмеу нәтижесінде кәсіпорынның
айналым қаражаттарын қолдануды қажет етті.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... жүйесіне қосылған құн ... 1992 жылы ... ... ... ... көздеді:
- салық салу базасының кеңейтілуін, яғни салыстырмалы ... ... ... ... ... ... толықтыру;
- бюджеттің кіріс бөлігінің ... ... ... қорғау;
- экономиканың тұрақсыздығы жағдайында кірістердің тұрақты қайнар
көзін қамтамасыздандыру;
- 1995-1996 жылдары ... ... ... ... құн ... ... салық жүйесіндегі дамуының келесі бір
кезеңінде нольдік және 20 ... ... ... 10 ... ... Бұл ставка бірінші қажеттіліктегі тауарларды импорты мен өткізу
айналымына қолданылады. ... ... ... ... ... және ... шығармашылығы баспасы қосылған құн салығынан
босатылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... атап ... келесідей екі жағдайды анықтау қажет. Ол ең ... ... ... жиі ... ... төлеушілерді
ғана емес, салық мамандарының да қызметіне ... ... ... нормаларын орындауды қамтамасыз
ететін жалпы сипаттағы қосымша ақпараттың жоқтығы.
Қосылған құн салығын қолданатын ... ... ... жүзеге
асыруды көздейді:
- мемлекеттік табыстардың ұлғаюының кепілдемесі;
- соңғы тұтынушыға салық ауыртпалығын аудару;
- салықтан жалтаруды болдырмау үшін бақылауды күшейту;
- өндірістік циклдің әр ... ... ала алу ... құн ... ... ... үшін салықтың
дифференцияланған ставкаларын орнатуымыз қажет. Олар жоғарлатылған ... ... ... ... ... ... бірінші
қажеттіліктердегі тауарларға, ал жоғарлатылған салық ставкасы екінші
қажеттіліктегі ... ... ... құн ... ... тауарды
сату кезінде әрбір сатушы жүзеге асырып отырады. Алынған сома өзі ... құн ... ... ... да ... ... төленеді.
Қосылған құн салығы тұтынушыларға күшті әсерін тигізетін болғандықтан ... ... ... ... ... Одан ... ... салығы қоғамда тұтыныланатын барлық тауарлар мен қызметтерге қосылады.
Сол себептен ... құн ... ... ... бағасына
қосылатындықтан оның бағасын ұлғайтады. Әсіресе, бұл Тәуелсіз мемлекеттер
Достастығына мүше елдерде және ... ... құн ... ... әлі де ... деңгейде болмағандықтан осы елдердің
тәжірибесінде кездеседі.
Әртүрлі тауарларға ... құн ... ... ... ... пайдасы әртүрлі болып келеді. Мұнда ... ... көп. ... ... бірінші қажеттіліктегі
тауарларға әсер етпейтіндіктен, басқа тауарлардағы қосылған құн ... ... ... ... ... Сұранысы икемсіз тауарларға
қосылған құн салығының деңгейі төмен болды. Бұлардың ең маңыздысы бірінші
қажеттіліктегі тауарлар. қосылған құн ... ... ... ... бұл ... ... үшін өмір сүруге ... ... құн ... ... ... ... тәжірибеге талдау
Дамыған мемлекеттер үшін күшейтілген және кеңейтілген араласуы ... тек ... ... ... ... саясаты мемлекеттік
реттеудің негізгі құралы болып табылады. Бұл араласуды іске асыру ... ... ... ... тұрақты баға деңгейіне жету;
-экономикалык өсімнің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
-халық табысының минималды деңгейін қамтамасыз ету.
Бұл ... ... жету ... ... Сол ... құралдардың немесе шарттардың бірі болып қаржылық ықпал ету
біріншіден салық жүйесі арқылы ... ету. Одан ... ... ... ... салықтар атқарады,салықтар арқылы экономиканы реттеп
отыруға болады.
Салықтар бюджет кірісінің негізі болып ... ... ... ... қаржылық ықпал ету мүмкідігін қамтамасыз етеді. Дамыған
елдердің салық жүйесі әр ... ... ... Онда ... ... ... түрлері де бар. Көп ... ... ... ... ... Қосылған құнға салынатын салық мысалын біз ... ... әсер ... ... осы ... ... жүйесіндегі
қосылған құн салығының үлесін қарастырамыз.
Шет елдерде қосылған құн салығы кең түрде қолданылады,бірақ оның ролі
мен ... ... ... бірдей емес. Сонымен, қосылған құн салығы Италияда
жанама салықтар арасында фискалді мағынасының көлемі жағынан екінші орын
алады.
Ал ... ... ... ... ... ... көрінетін негізгі тұтынылатын салық түрі-сатудан салық.
Мейрамханаларда тамақтану,қонақ үйде тұру ... үшін ... ... ... ... ... ... әкеледі. Кей кезде акциздер қызмет ... ... ... асып ... ... пайда болады.
Әлемдік тәжірибеде нарықтық экономикасы дамыған елдердің және дамушы
елдердің жанама салықтары болып,тауарлырға қызметтерге ... салу ... ... ... ... ... Бұл салық салу
механизімінің фискалды қызметімен ... ... ... ... ... ету мүмкіншілік өзінде
бекіткендігін көрсетеді. Кейбір елдерде тікелей және ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді:
-Бұл бөлімшелер 1 ұйымның ... ... ... Ол АҚШ ... және ... ... ... әр түрлі ұйымдарға қатысты
елдер. Ол Ұлыбритания.
-Иерархиялық басқарудың әрбір деңгейіне сәйкесінше мамандандырылған
жолмен функционалды принципі өткізілетін елдер. Ол ... ... ... ... ... ... әкеледі. Олардың
негізгілері болып: қосылған құнға салынатын салық-17,5%,ойын бизнесі-
8%,бильярд-4%,темекі,алкоголь,мұнай өнімдеріне акциз. ... ... ... 50% ... аралықта ауытқып отыр. 1999 жылы ... 100 ... ... ... Осы ... 56% тікелей салықтардан және 43% жанама
салықтардан. Жанама ... ... ... ... қосылған
құнға салынатын салық -39%, кедендік жиындар-35%, мұнай өнімдеріне акциз-
13%, темекіге акциз-6,6%, алкогольге акциз-5,1%, ойын ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыз кезінде салық табысының ... ... түрі ... ... ... елде ... және жанама салықтар
қатынасы бойынша ... ... бар. ... ... ... салу
жүйесін жетілдіру барысында оларды дұрыс талдау және ... ... ... ... ... салықтардың қолдану ерекшеліктерін бағдарлайтын
болсақ, Америка Құрама Штаттарындағы жанама салықтарға келесі ... ... мен ... ... ... ... ... мен
жергілікті салықтар;
2) Әлеуметтік сақтандыруға жеке кәсіпкерлердің федералды салымдары;
3) Көлік құралдарынан алымдар және ... да ... ... ... ... ... салықтар.
Үкіметтің жергілікті органдарына түсетін барлық ... ... ... акциздер құрайды. Арнайы акциздер темекі ... ... ... ... мен басқа да тауарларға салынады.
Жапонияда қосылған құн салығын ... ... ... ... ... ... ... тобының мақсаты Батыс
Еуропа елдерінде кеңінен тараған, өзінің мәні бойынша қосылған құн салығына
ұқсайтын жаңа жанама тұтыну салығын ... ... ... жүйесінде негізгі орынды жанама салықтар алады. Оларға
қосылған құн салығы, акциздер, сатудан салық және кеден ... ... ... ... олар ... ... ... салықтар санының
мұндай мөлшері бір объектінің бірнеше рет салық салынуына әкеледі ... ... мен ... ... өсуіне себеп болады.
Қосылған құн салығының ставкалары әр елде әр түрлі болады. ... ... ... ... құн ... ... қолданылады. Дифференцияланған ставкалар үшеу: екі нөлдік емес,
яғни, негізгі мен төмендетілген және нөлдік ставка. Тауарлар мен ... ... ... құн ... ... ... ... құн салығының нөлдік емес ставкасы қолданылады. Мысалы, Швецияда
қосылған құн салығының үш ставкасы ... 25 , 12 және 6 ... ... пайыздық ставка азық – ... ... ... үйлердің қызмет
көрсетулеріне салынса, алты пайыздық ставка ... сату және ... ... ... ... Еуропалық елдер арасында Швеция мен
Данияда ... құн ... ... ... ... ... құн ... сауда айналымының негізгі бөлігіне 17,5 пайыз
мөлшерінде салынды. Бірақ ... ... ... ... салық
салынбады, оларға келесілер жатады:
- тамақ өнімдерінің негізгі түрлерін сату;
- ... ... ... ... сату;
- дәрі - дәрмектердің сатылуы.
Қазақстанның салық жүйесінде 1995 жылдан бастап Тәуелсіз ... ... ... ... құн ... ... салықтардың
біріне айналған.Бұл салық 1954 жылы Францияда М.Лоре енгізген болатын. Бұл
елдің салық жүйесі негізінен жанама салықтарға ... ... ... ... ... ... ... салықтың кеңінен тараған бір түрі болып
табылады. Қосылған құнға салынатын ... ... ... негізінен
төрт әдіс қолданылады:
- тура аддитивтік немесе бухгалтерлік;
- жанама аддитивтік;
- тура шегерім жасау әдісі;
- жанама шегерім жасау әдісі немесе ... ... ... жатқызу
әдісі.
Егер шартты түрде салық ставкасын Р деп ... онда төрт ... ... ... формула түрінде мынадай көрініс береді:
1. P (V+m) ҚҚСС
2. PV+Pm ҚҚСС
3. P(B-И) ... PB-PИ ... және ... ... ... негізделген, яғни пайданы анықтау
негізінде есептеледі. Үшінші әдіс - өндірілген өнім ... ... ... тастағаннан кейін ғана салық сомасы есептеледі. Бұл үш
әдісті біртұтас ... ... ... ... ғана ... ... ... төртінші әдіс кеңінен тараған. Бұл әдіс арқылы
дифференцияланған салық ставкасы мәміле жасалған сәтте бірден қолданылады,
сондай-ақ ... ... ... жасалған мәміле туралы компанияның
салық міндеттемелері ... ... алып ... ... ... табысқа (пайдаға) және меншікке салынатын салықтардың
ставкалары төмендетілген. Қосылған құн ... ... ... ... ... ... және ... төлеушілердің қаржылық жағдайы
ескерілмейді. Экспорттық операцияларды жасаған және қосылған құн салығын
төлеген тұлғалар ... ... ... қайтарып алуға құқылы. Ал,
импорттық операцияларға ел ішіндегі заңнамаға ... ... ... ... ... 18,6 ... тең. ... ставка
– 22 пайыз. Ол кейбір тауарларға қолданылады: автомобильдер, кино және фото
тауарлары, темекі өнімдері, ... ... ... ... ... – 5,5 ... тең. Ол азық-түлік тауарларына,
ауылшаруашылық өнімдеріне, кітаптарға және дәрі-дәрмектерге ... ... ... ... ... ... кейбір түрлеріне: туристік
және мейманхана қызметтеріне жүк және адам ... ... ... ... түскі астарға қолданылады. Осы салық
бойынша кейбір жеңілдіктер ... ... егер ... ... жылы ... ... 70 мың франктен аспаса, онда қосылған құн
салығын төлеуден босатылады. Мұндай жағдайда есепті жылдан кейінгі ... ... ... құн салығынан босатылатын режимді пайдаланылады.
Сонымен қатар қосылған құн ... ... ... тұлғалар
босатылады:
1. әкімшілік, әлеуметтік, тәрбие, мәдени және спорт саласында жұмыс
жасайтын ... ... ауыл ... ... тұлғалар.
2. білім беру және емдеу ісімен айналысатын тұлғалар
3. жеке білім беру, ... ... ... ... ... тұлғалар.
Қосылған құн салығы ай сайын декларация негізінде бюджетке төленеді.
Сондай-ақ тауар ... ... ... ... ... ... ... заң бойынша қарастырылған.
Кесте 1. Францияның мемлекеттік бюджетінің құрылымы.
|Салық түрлері ... ... |
| | ... ... |100 |1617217 ... құн ... |41,4 |669962 ... ... салығы |18,1 |293110 ... ... ... ... |10,6 |170140 ... өнімдерінен алынатын ішкі салық |7,3 |118618 ... ... |15,2 |245120 ... емес түсімдер |7,4 |120267 ... ... ... ... құн ... салықтардың
ішіндегі жетекші орынды алып ... Бұл ... ... ... көп ... қосылған құн салығы құрайды.
Қосылған құн салығы Испания аумағындағы тауарлар мен қызметтер бойынша
мәмілелерге салынады. Қосылған құн салығын салу барысында ... ... ...... ... ... ... онда жергілікті
сатудан алынатын салық салынады. Қосылған құн ... ... үшін ... ... ... ... ал ... алу импорт болып есептеледі.
Тауар, қызмет сату - сатып алу операцияларын жүзеге асыратын ... ... ... құн ... ... ... табылады. Тауарды сату-
сатып алу барысында анықталған қосылған құн салығының ... ... ... ... операциялары, медициналық қызметтер, білім беру
және банк пен қаржы қызметтері, сақтандыру, жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... аталмыш салықты төлеуден босатылады.
Азық-түлік тауарларына, дәрі-дәрмектерге, газет, кітап, журнал ... және ... ... ... ... қызметіне 4-7 пайыздық
төмендетілген ставка қолданылса, сәндік бұйымдар мен автокөліктерге 28
пайыздық жоғарлатылған ставка ... ... ... ... ... ... құн салығы салынады. Қосылған құн салығы бойынша есеп
жүргізу тәртібі сатылған және сатып алынған тауарлар ... ... ... шот ... ... талап етеді. Салық төлеушілер Испанияда
өздерінің айналым мөлшеріне сәйкес осы салық бойынша есеп ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар төлеген қосылған құн ... ... ... шот ... негізінде қайтарып ала алады.
Еуропа елдері ішінде Даниядағы қосылған құн ... 25 ... ... Бұл әлемдік тәжірибедегі ең жоғарғы ставка болып
саналады.
Кесте 2. Данияның бюджет түсімдерінің құрылымы
|Табыстар ... ... ... ... ... ... |100 ... ... ... |48 ... құн ... |19 ... |17 ... пайдасына салынатын салық |8 ... ... |4 ... ... ... | 3 ... ... | 1 ... елінде қосылған құн салығы бюджет түсімдерінің 19 пайызын
құрайды. Бұл ... ... ... ... ... екінші
орынды алады, яғни негізгі салықтардың бірі болып саналады.
Ал, Ресей ... ... құн ... ... ... 1992 жылы ... бастап Ресейдің барлық аумағында енгізілген. Бұл елде қосылған
құн салығын мынадай заңды және жеке тұлғалар төлейді:
- ұйымдар
- жеке ... ... ... ... ... ... кеден шекарасынан тауарлар
өткізетін тұлғалар
Заңды тұлға болып табылмайтын коммерциялық кәсіпорындар және ... ... ... ... ... кәсіпорындар төлемейді. Заң жүзінде
салық кәсіпкерден алынады, бірақ шын ... оның ... ... ... яғни ... ... алу ... құнында төленеді.
Салық салу объектісі болып мыналар табылады:
- Ресей аумағында тауарларды өткізу, беру
- Жеке тұтыну үшін құрылыс – ... ... ... ... операциялары.
Салық базасы болып тауарлардың нарықтық құны алынады. қосылған құн
салығы 3 түрлі ... ... 10 ... 20 ... ... ... ... мұнай, табиғи газ өнімдерінен басқа экспорт операцияларынан
2. ... ... ... ... жұмыстар
3. бағалы металдардың мемлекет қорына, орталық банк пен ... ... ... ... ... төлеушілер
4. дипломатиялық қызметтегі шетелдік ... мен ... ... және ... ... жеке және
ресми пайдалануына әкелген тауарларына және тағы ... ... салу ... 10 ... ставкамен салық салынады:
- тірі салмақтағы мал, құс
- деликатес, колбаса, консерві өнімдерінен басқа ет және ет ... ... ... негізінде жасалған балмұздақтан басқа сүт және ... ... және ... ... ... ... маргарин және тағы басқа азық түлік өнімдері
- балалар тауарлары
- мерзімді басылымдағы жарнамадан басқа баспа ... ... және ... дәрі-дәрмектер, медициналық бұйымдар.
Бұдан басқа жағдайлардың барлығында 20 пайыздық ставкамен қосылған құн
салығы алынады.
Егер салық ... 1 ... ... ... ... ... ... рубльден кем болса, онда салық әр бір есепті ... ... 20-шы ... ... одан ... жағдайлардың барлығында ай сайын
есепті айдан кейінгі айдың 20-шы жұлдызына дейін төлеуі тиіс.
Қосылған құн салығын қолданудың ... ... ... салық пен сатудан түскен салықтардың ... ... ... салық жүйесінің шетелдегі мемлекеттермен салыстыра келе
дамыған елдердің ... ... ... ... ие бола ... ... қажет ететін кемшіліктері барын көрсетеді.
Қосылған құн салығы бюджеттің барлық үш түріне (федералды, жердің және
жергілікті) бөлінеді. ГФР-да қосылған құн салығы ... ... ... ... ... ... Оның көмегімен ағымдық бюджеттерді
қалыптастырғанда жерді қаржылық жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жердің қаржылық органдары қосылған құн
салығы болуы туралы келіссөздер жүргізеді. 1992 жылы ол былай ... ...... ... 35 ... — жердің бюджетіне, 5 пайзы
жергіліктіге.
Германия Федерациясының салық заңдарына ... ... ... ... ... ... мен қолданудан алынатын алым ретінде
анықталынады.
Әдетте, тауар салық салу ... ... ... шетелден
әкелінген кезде жүзеге асырылады. Тұтыну салығы салынатын тауарлар төрт
негізгі топқа бөлінеді:
1. ... ... ... түсетін тауарлар (мұнай және мұнай
өнімдері, қант, шай, ... ... ... ... беретін
құралдар, тұз және т.б.). Федералдық бюджетке осы ... ... ... орталық өкіметтің барлық салықтар түсімдерінің 20
пайыздан астамын құрайды.
2. Салықтық түсімдері жерлер ... ... ... ... ... ... салық.
3. Импроттық айналым салығы салынатын тауарлар. Бұл салық ... ... ... ... ... ... салық бір мезгілде қосылған құн салығының нысаны болып
табылады.
4. Жергілікті органдар салығы салынатын тауарлар ... ... ... сусындар, құйып сату мен кафе ұстауға лицензиялық
төлем, иттерге ... ... ... ... ... салу нысандарының
ішіндегі бірден-бір тиімдісі болып табылады. ГФР-да жасалған зерттеулерге
сәйкес, оларды жинауға ... ... осы ... ... ... шамасына 0,7% құрайды. Негізінен ... ... ... ... ... ... ... тұтыну салығының жоғары
тиімділігін қамтамасыз етеді.
Тұтыну тауарларынан алынатын салықтық аударымдардың дұрыстығына
бақылауды ... ... ... ал жерлер мен жергілікті салықтардың
бар болуымен қатар бақылауды қаржылық ведомстваларда жүзеге асырылады.
Көптеген экономистердің ... ... ... ... ... ... ... сыныпталуы жоқ. Бірінші әлемдік соғыс кезінде
әскери-теңіз ... ... үшін ... ... ... ... ... салынады.
Неміс фирмалары шетелге тауар шығаратын кезде қосылған құн салығын
төлеуден босатылады.
ГФР-дағы импортқа кедендік салық салу ... ... ... ... ГФР ... ... импорттағы көптеген шикізаттық
және жартылай фабрикаттар үшін, не кедендік баж белгіленбейді, не олардың
мөлшері ... ... ... ... құн ... қызмет ету
механизмін талдау
2.1 Қосылған құн салығын есептеу механизмі
Салықтар және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... Кодексі) бойынша қосылған құнға
салынатын салық деп тауарларды өндіру және олардың ... ... ... өткізу бойынша салынатын салық айналымының құнының бір
бөлігі бюджетке аударуды, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... айтады. Салық салынатын айналым
бойынша бюджетке төленуге тиісті қосылған құн ... ... ... ... ... құн ... сомасы мен алынған тауарлар ... ... үшін ... ... ... құн ... ... арасындағы
айырма ретінде анықталады. Соңғыда ... ... ... алу ... табады. Заңнамаға сәйкес салық салынатын айналым және салық
салынатын импорт қосылған құн ... ... салу ... болып
есептеледі. Қосылған құн салықты төлеушінің тауарларды (жұмыстарды, қызмет
көрсетуді) өткізу бойынша жасаған ... ... ... айналым болып
табылады. Салық Кодексіне сәйкес қосылған құн салығынан босатылған және
өткізу орны ... ... ... ... ... ... айналымға жатпайды. Салық салынатын айналым мөлшері оған қосылған
құн салығын қоспай, мәміле жасаған тараптар ... ... ... негізге ала отырып, өткізілген тауарлар (жұмыстардың, қызмет
көрсетудің) құны негізінде анықталады. Өткізілген тауарлардың құны қандайда
бір ... ... ... ... салынатын айналым мөлшері ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес
мағлұмдамалануға тиісті. Қазақстан аумағында ... ... ... ... құн ... ... қоспағанда салық салынатын
импорт болып табылады. Салық салынатын импорт мөлшеріне кеден заңнамасына
сәйкес белгіленетін импортталатын ... ... ... сондай-ақ
қосылған құн салығын қоспағанда, ... ... ... ... ... және ... ... басқада міндетті төлемдер
сомалары қосылады.
Тауарды өткізу орны болып :
1)егер тауарды беруші, алушы немесе үшінші тұлға тасымалдайтын
болса, ... ... ... ... ... – тауарды алушыға берген орын саналады.
Жұмыстарды, қызметтерді өткізу орны болып:
1) егер жұмыстар, қызметтер жылжымайтын мүлікпен ... ... осы ... орналасқан орны,;
2) егер олар жылжымалы мүлікпен байланысты болса, онда жұмыстарды,
қызметтерді нақты ... ... ... егер ... мәдениет, өнер, білім, спорт ... ... ... ... ... көрсетілген орны;
4) жұмыстарды, қызметтерді сатып алушының кәсіпкерлік ... ... ... да ... орны табылады.
Тауарларға қатысты өткізу бойынша айналым:
- тауарға меншік құқығын беру ... ... тиеп ... ... ... тегін беру, жарғылық капиталға жарна төлеу, жұмыс
берушінің жалдамалы қызметтерге жалақы ... ... ... тауарлардың төлем мерзімін ұзарту шартымен тиеп жөнелтуді, мүлікті
қаржы лизингіне беруі;
- ... ... ... тауарларды тиеп жөнелтуі;
- қарызды төлемеген жағдайда кепіл берушінің кепілге қойылған мүлкін
(тауарын) ... ... құн ... дербес төлеуші болып табылатын бір
құрылымдық бөлімшенің ... ... ... тауар
жөнелтуі жатады.
Қосылған құн салығы – көп дүркінді, тауарды өндіру мен өткізудің әрбір
сатысында өндіріп ... ... ол ... ... қозғалысының өткен
стадияларындағы барлық шығындарды қосып алады, бірақ мемлекетке ... мен ... ... ... ... құн ... ... Сөйтіп,
салықты өндіріп алу механизмі баға құрамындағы салықты дәйекті және тұрақты
қорлану есебінен баға өсуінің нәтижесін бермейді: баға ... ... ... ... өсіп ... ... ... кәсіпкерлердің салық
жүйесі алдындағы теңдігі пайда болады, түпкілікті тұтынушыға түсетін баға
қысымы ... құн ... ... ... ... ... құн салығы бойынша есепке тұрған немесе тұруға міндетті тұлғалар
болып табылады.
Кез-келген (12 айдан аспайтын) ... ... ... ... ... ... ... айналымның мөлшері белгіленген
айлық есептік ... 12 мың ... ... ... ... ... ... аяқталған күннен бастап 15 күн тізбелік ... ... құн ... ... ... қою ... салық органдарына өтініш
беруге міндетті.
Жоғарыда көрсетілген тәртіп бойынша ... ... ... ... құн салығын салуға жататын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді)
өткізуді жүзеге асыратын ... ... ... жоспарлаған тұлға ерікті
түрде қосылған құн ... ... ... тұра ... құн салығы бойынша есепке қойған кезде салық органы тұлғаға
оның қосылған құн ... ... ... ... ... туралы куәлік
беруге міндетті, онда:
- тұлғаның атауы және оның ... ... ... ... салық төлеушінің тіркеу номері;
- тұлға Қосылған құн салығын төлеуші болған күні көрсетіледі;
Қосылған құн салығы бойынша есепке қою туралы куәліктің бланкісі ... беру ... ... ... және ... ... ақша ... нысаны мен оны беру тәртібін ... ... ... ... ... құн ... ... сақталынады. Қосылған құн
салығы бойынша есептен шығарылған жағдайда куәлік ... ... ... ... құн салығын төлеушінің соңғы 12 айлық кезеңіндегі салық
салынатын айналым мөлшері салық ... ең ... ... ... ол тіркелген жеріндегі салық органына өзі қосылған құн ... ... ... туралы өтініш беруге құқылы. Қосылған құн салығынн
төлеуші есептен шығару туралы өтініш берілген салық кезеңінің ... ... ... ... ... күні болып табылады.
Жұмыстарды, қызмет көрсетулерді өткізу бойынша салық салынатын айналым
жасау күні ... ... ... бірі бірінші болып орын алған
жағдайда басталады:
- ... ... ... ... құн ... ... ... жазылған;
- жұмыстар орындалған, қызмет көрсетулер көрсетілген ... ... ... ... ... ... айналым мөлшері,
қосылған құн салығын енгізбей, өткізу бойынша айналым ... ... ... ... негізге алына отырып анықталады. Бірақ бұл
олардың баланстық құнынан кем болмауы керек.
Салық ... ... ... ... ... мен ... ... акциз сомалары енгізіледі. Оларды ... ... ... құн ... ... есепке жатқызу көзделмеген тауарларды ... ... ... ... ... ... ... құны мен
белгіленетін баланстық құны арасындағы оң айырма ретінде анықталады.
Қазақстан Республикасында қосылған құн ... ... ... ... емес ... ... қызмет көрсетулерді өткізу
орны Қазақстан Республикасы болса, олар ... ... ... Қазақстан Республикасы салық төлеушісінің айналымы болып ... ... ... құн салығы салынады.
Жұмыстарды қызмет көрсетулерді алушының салық салынатын ... ... ... ... ... табыстың төлем
көзінен ұсталуға тиіс салық сомасын ескере отырып, аталған ... ... тиіс сома ... ... ... ... Төленуге тиіс қосылған
құн салығының сомасы көзделген ставканы салық салынатын айналым ... ... ... ... мөлшеріне 15 пайыздық ставканы қолдану арқылы
анықталады. Сонымен қатар, кейбір ... ... ... ... ... қолданылады.
Салық салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге тиіс ... ... ... мен есепке жатқызылған салық сомасы арасындағы айырма
ретінде ... құн ... ... өткізу бойынша айналымдар болған
кезде ... құн ... ... ... ... ... ... айналымдар мақсаттары үшін пайдаланылатын
тауарлар (жұмыстар, қызмет көрсетулер) бойынша өнім ... ... ... ... ... ... құн ... есепке жатқызылмайды;
2. Салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар болған кезде
қосылған құн салығының төлеушінің ... ... ... немесе бөлек
есептеу әдісімен анықталған қосылған құн ... ... ... жатқызылған қосылған құн салығы сомасын анықтаудың ... ... ... жыл ішінде өзгертілмеуге тиіс.
Есепке жатқызылатын қосылған құн салығы ... ... ... ... ... ... ... айналым сомасындағы үлес салмағына
қарай анықталады. Бағалы қағаздармен жүргізілетін операцияларды ... ... ... ... ... ... ... өсім өткізу кезінде
алынған өсім өткізу бойымша айналымға қосылады.
Бөлек есептеу әдісі бойынша есепке жатқызылған қосылған құн ... ... ... ... құн салығын төлеуші алған, салық салынған
және салық салынбайтын ... ... үшін ... тауарлар
(жұмыстар, қызмет көрсетулер) бойынша шығыстары мен ... құн ... ... есеп ... ... ... әдісін пайдаланатын банктермен ... ... ... ... ... ... және
микрокредиттік ұйымдардың кепілдегі мүлікті (тауарды) ... және ... ... бойынша қосылған құн салығының сомалары есепке алу
бойынша бөлек есептеу әдісін қолдануға құқығы бар.
Бюджетке аударылу тиіс ... құн ... ... анықтау үшін
салық төлеуші 2 әдісін қолданады.
Айырма әдісі. Бұл әдіс бойынша бюджетке төленуге тиіс ... ... ... қосылған құн салығы мен төленген қосылған құн салығының
айырмасына тең. ... ... ... өнім ... үшін 3 ... ... ... алды. қосылған құн салығының сомасы 450 мың ... ... 3 ... 12 ... кейін дайын өнімді өткізгенде 7 миллион табыс
табады. Мұндағы 1 ... 50 мың ... ... құн ... ... ... ... салық соммасы 600 мың теңгені құрайды, ол
(1 миллион 50 мың – 450 ... ... ... құн ... Мысалы, жоғарыдағы келтірілген мысал
бойынша қосылған құн мөлшері 4 миллион теңге ( 7 ... – 3 ... ... ... салынатын салық 12 пайыздық ставкамен 600 мың ... (4 ... ... 12 пайыз )
Есептелген қосылған құн салығының сомасы белгіленген қосылған құн
салығы бойынша декларация табыс ... ... ... ... құн салығы бойынша салық кезеңі күнтізбелік ай болып табылады.
Егер алдыңғы тоқсан үшін бюджетке төленуге тиіс ... құн ... ... ... 1000 ... есептік көрсеткіштен кем болса, онда салық
кезеңі тоқсан болып табылады.
Ауыл шаруашылық өнімін өндіруші заңды ... ... ... ... ... қосылған құн салығын төлеушілер үшін аталған
арнаулы салық ... күші ... ... ... ... ... тиіс қосылған құн салығы бойынша салық кезеңі, салық жылы болады.
Қосылған құн салығын төлеуші әрбір салық ... үшін ... ... ... ... ... кезеңінен кейінгі айдың ... ... ... ... шаруашылық өнімін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы
салық ... ... ... құн ... ... әр ... ... құн салығы бойынша декларацияны есепті тоқсаннан кейінгі айдың 15
–нен кешіктірмей табыс етуге міндетті.
Декларациямен бірге ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер) бойынша шот ... ... ... Шот ... ... ... өкілетті мемлекеттік орган
белгілейді.
Қосылған құн салығын төлеуші қосылған құн ... ... ... үшін мерзімі белгіленген күнге дейін немесе сол күні бюджетке әрбір
салық кезеңі үшін салық төлеуі керек.
Салық ... ... тиіс ... құн ... ... ... ... қосылған құн салығын кеден төлемдерін ... ... ... ... заңдарында белгіленген күні төленеді.
Импортталатын тауарларға қосылған құн салығын ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік ұқсатуға арналған және су, газ,
элекетр-энергиясы, импортталатын тауарлар болып ... ... ... ... ... ... құн салығын төлеу мерзімін
өзгертуге рұқсат береді.
Қосылған құн салығын ... ... ... ... ... кеден
органы кедендік жүк декларациясын қабылданған күннен бастап 3 ... ... ... құн ... ... мерзімін өзгерту өтініші: тауарларды беруге
арналған шарттардың көшірмесі тәрізді құжаттардың негізінде жасалады. Төлеу
мерзімін өзгертуге ... ... үшін ... органдары қосылған құн салығын
төлеушінің өндірістік құжаттарын тексеріп қарауға құқылы.
2.2 Қосылған құн салығының бюджет жүйесіндегі алатын орны
Бүгінгі таңда Қазақстан ... ... ... бірі ... ... саналады. Бұл мәселе, әсіресе, шаруашылық іс-әрекетпен
айналысатын әртүрлі агенттерді толғандырады. Олар: мемлекет, ... ... ... жұмысшылар.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын ... ... ... болып келетін бюджеттің жұмыс жасауы ерекше
экономикалық нысандар - бюджеттің кірістері мен ... ... ... Олар ... бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі сияқты ... және ... ... ... ... ... мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шығыстар орталықтандырылған ... ... ... ... ... кейбір мамандардың ... ... ... ... жоғары болып табылмайды. Әдетте бұл жалпы ішкі
өнімдегі салық ауыртпалығының ... ... ... ... бюджетінің салықтық түсімдерінің жалпы ішкі өнімдегі үлесі
жалпы алғанда 19-20 пайызды құрайды. Мысалы, 2008 жылы ... ... ... ... ... ал ... ішкі ... сомасы 5870,1 миллиард
теңгені құрады. Сонда салықтық ... ... ішкі ... ... болады: (1186137миллион / 5870,1 ... 100 ... ( ... Ал ... ... ... жалпы ішкі өнімдегі үлесі 35
пайыз. Бұл батыс елдеріндегі ... ... ... және « нарықтық
экономикасы тұрақтанған елдің ... ... ... ... ... де, құрылымымен де жалпы алғанда айырмашылығы жоқ
деуге болады » деген ... ... ... құн ... тез ... ... салу ... 10 жылда
түпкілікті өзгерістерге қол жеткізуге мүмкіндік берді және де бұл процесс
әлі күнге дейін жалғасуда. 40 жыл ... бұл ... ... ... ... шегінен ары ешкімге белгілі болған жоқ еді. Бүгінгі таңда
бұл салық 120-дан астам елдің ... ... ... компоненттердің
бірі және оның үлесіне әлемдегі салықтық түсімдердің төрттен бір бөлігі
келеді.
Қосылған құн ... ... бері оған ... ... ... туралы мемлекеттік бюджеттегі қосылған құн салығының үлесінен
көре аламыз. Қосылған құн ... ... ... ... ... ... байқау мүмкін емес. Сондықтан да біз оны жанама
түрде бағалаймыз. Демек, жалпы ішкі ... ... ... ... жоғару болуының басқа елдердегі көрсеткіштерімен салыстыру
арқылы талдаймыз. Мұндағы басты мәселе, табыстарды ... ... құн ... ... ... қысқартатын болса, онда қосылған
құн салығын қолданатын елдер түсімдерді басқа ... ... көп ... Франция елінде қосылған құн ... ... ... ... құрайды.
3-кесте Қазақстан Республикасындағы 2006-2008 жылдар аралығындағы
мемлекеттік бюджеттің ... ... ... құн ... ... ... ... ... |
| | | | ... ... миллион тенге |807782 |1004566 |1286734 ... ... | | | ... ... |752785 |947251 |1186137 |
| |175936 |231338 |242955 ... құн салығы | | | ... ... №3, 2009 ... ... ... ... 2006-2008 жылдардағы
дамуын талдау барысында Республика жалпы алғанда ... ... ... ... ... байқалады. Соның ішінде қосылған құн
салығының өсу тенденциясы көрінеді.
4-Кесте Мемлекеттік бюджеттегі салықтық түсімдердің мөлшері, миллион ... ... ... |2005 |% |2006 |% |2007 |% |2008 |% | ... ... ... |635792 |100 |750777 |100 |947251 |100 |1186137 |100 ... ... ... |169048 |26,6 |207354 |27,6 |272632 ... |32.3 | |Жеке табыс салығы |68574 |10,8 |77381 |10,3 |93281 ... |8.3 | ... ... |124284 |19,5 |133852 |17,8 |157676 ... |14.2 | ... құн ... |159913 |25,2 |175893 |23,4 |231338
|24,4 |242955 |20.5 | |Акциздер |21830 |3,4 |25443 |3,4 |26986 |2,8 ... | ... да ... мен ... ... |92143 |14,5 ... |165338 |17,4 |263925 |22.2 | |
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай ҚҚС-ның ... жыл ... ... ... 2005 жылы ҚҚС 159913 ... ... 2006 ... теңге, 2007 жылы 231338 теңге, ал 2008 жылы 242955 ... ... құн ... ... ... ұлғаюына қарамастан
оның мемлекеттік бюджет кірісіндегі үлесі сол күйінде өзгеріссіз ... ... ... Бұл ... ... жатқан салықтың элементтерінің
көпшілігі сауатты жасалғандығын дәлелдейді. Мысалы, ... ... құн ... ... және ... ... ... ұйымдастырылуы
өтпелі кезеңде мемлекетімізге жаңа экономикалық жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... жекелеген түрлеріне (мысалы, азық-түлік тағамдарына) қосымша он
пайыздық ставкасын енгізуге жағдай жасады.
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... 1 – ҚР ... ... ... және ондағы қосылған құн салығының үлесі
Суреттен көріп отырғанымыз жыл сайын салықтық түсімдер өсуімен қатар
оның құрамындағы қосылған құн салығының да ... ... келе ... ... ... пікірінше салық салудың ... ... ... ... ... әкелді:
- салық салудың әділеттілігінің вертикалды және горизонтальды салық
салу принципінің бұзылуы;
- төмендетілген ставкалар табысы жоғары және ... ... ... ... ... Бірақ азық-түлік тауарларының төмендетілген ставкамен
салық салу табысы жоғары ... ... ... құн ... жеңілдікпен жүзеге асырды.
2009 жылы қосылған құн салығының ставкасының 13 пайыздан 12 пайызға
төмендеуі ... ... ... ... Нәтижесінде Республикалық
бюджеттегі қосылған құн салығының түсімдерінің өсуіне және ... ... ... әсер ... Қ ОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫНЫҢ АЛЫНУ МӘСЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМЫТУ
ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
Қосылған құн салығы іскерлік белсенділікке және ... ... әсер ... ... ... ... және халықтың
төлем қабілеттілігінің төмендеуі сұраным ... ... ... мүмкіншілігі жоқ тауар өндіруші қосылған құн салығын өзінің меншік
пайдасынан төлеуге мәжбүр, әрине бұл жағдай ... ... ... ... ... ... фактор болып табылады.
Сонымен қатар қосылған құн салығы алынатын тауарларды ... ... те ... ... Керісінше жағдайда белгілі бір ... ... да ... ... өсіп ... шығындылығын
туғызады, бұл жағдайда біздің экономикаға өте қауіпті.
Қосылған құн салығын өндіру, айналым ... тез ... ... ... ... ... бұл ... құн салығын төлеуге кеткен
шығындар қорының қайтарымдылығын ... ... құн ... ... ... негізгі қаржы шаруашылық
көрсеткіштерімен өзара ... ... ... бір А ... ... ұйымға ешбір материалдық
шығынсыз қызмет көрсете 1160 бірлік мөлшерінде түсім алды.
1 Табыс – ... ... құн ... (12() – 120
3 Салық салынатын табыс – ... ... ... ... ... – (20() – 200
5 Жалпы төленген салық - ... Таза ...... Ақша ... ... – 680
Түсім сомасындағы салықтардың үлесі 39,65( (460 х 100/ 1150). ... таза ... ... 60,35 (740 х 100/ 1150). ... қалдығы таза табыс сомасына сәйкес келеді және кәсіпорынның
қарамағында қалады.
Бұл мысал келесі өзгерістерді байқау үшін ... ... ... осы ... ... отырып 580 бірлік мөлшеріндегі
кәсіпкерлік табысты көздей отырып келесідей шығындарды жүзеге асырды:
1 Табыс – ... ... құн ... (12() – 120
3 Шығындар – 500
4 Шығындарға Қосылған құн ... – 60
5 ... ... қосылған құн салығы – 60
6 Салық салынатын ...... ... ... ... салығы (20() – 100
8 Төленген салықтар – 180
9 Таза табыс – 450
10 Кәсіпорындағы ақша қалдығы 450
Бюджетке төленген салықтардың үлесі 19,8( ... ... ... ... ... 30,2 (350 х 100/ 1150) ... ал қалған
сома (1150-500)-80(ҚҚС)=580; (580 х 100/ 1150) =50(.
Бірінші мысал мен екінші мысалдың көрсеткіштерін салыстырайық, егер
шығын ... ... онда ... құн ... және ... салығы бойынша
салықтық міндеттемелердің төмендеуін көреміз, сонымен қатар ... ... ... және бос ақша ... ... ... ... үнемдеу мақсатында өзіндік құнды ... емес ... ... ... ... ... ғана ... оның өмірлік қабілеттігіне өте қәуіпті.
Салықтар төлемдерін үнемдеудің үлісі 25( және табыс 70( болғанда
кәсіпорынның ақша ... ... және ... ... 300 ... ... ... алынатын табыс салығын төлеуі тиіс. Осыдан
барып негізгі қорларды ... алу ... оның ... құны ... да ... құн салығын бюджетке төлейді, бұл жағдайда бюджет үшін
компенсациялық сипат енеді. Мынандай заңдылық болады: ... құн ... ... көп ... ... ... ... табыс салығы
көп болады.
Қарастырған мысалдың соңғысында қаржылары дұрыс орындалмағандықтан
кәсіпорынның жабылуы әбден мүмкін.
Әрине Қосылған құн ... ... ... ... ... пайдалану жөн. Салықтық кодексте салық салынбайтын айналымдар
бекітілген, ... ... құн ... ... ... табылмайтын,
шаруашылық жүргізуші субъектілер; қосылған құн салығын есепке жатқызу
жөніндегі ... есеп ... құн ... ... көпсатылы салық, тауарды өндіру мен
өткізудің әрбір сатысында алынатындықтан, оны есептеу мен ... ... ... ҚҚС ... ... ... ... есептеу мен
төлеуде көптеген ... ... ... ... ... қателіктер салық салынатын айналымды және ... ҚҚС -н ... ... құн ... ... алу мәні ... ... сатысында
жалақыдан, пайдадан және басқа да өндіріс факорларында қосылған құн ... ... ... сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызуды
құқылы тұлға : тауарларды, ... ... егер осы ... жабдықтаушы ҚҚС-н төлеуші болса, яғни ҚҚС бойынша есепке тұрып
ҚҚС төлеуші куәлігі бар болса. Жабдықтаушы туралы мәліметтер және ... ... ... ... счет-фактурада болу керек. Тексеріс
кезінде,тауарлардың қызметтердің құны ... ... ... ҚҚС-ын,
ҚҚС-ы бойынша есепке жатпаған жабдықтаушыларға төленген ... ... ақ ... ... ... ... жатқызу бойынша салық
төлеушілер кейде мән бермейтін басқа да шектеулер бар. ... ... ... ... емес ... ... үшін ... ... және т.б) ... бойынша жабдықтаушыларға төленген ҚҚС-ы ... ... ... ... ... ... есепке жатқызу үшін негізгі міндетті шарт,
салық салынатын айналым мақсатында алынған тауарлар ... ... ... ... және ... ... ... мақсатындағы
тауарлар,қызметтер,жұмыстар) Салық төлеушілер тауарларды салық салынатын
айналым мақсатымен ... ... ... ... пайдаланатын да
жағдайлар жағдайлар кездеседі. Кей кездерде салық ... ... ... ... бар ... ... ... толығымен есепке жатқызады.
Осындай кезде салық төлеуші өз қалауы ... 2 ... ... ... ... ... ... жатқызылады.
Салық кодексіне сәкес Қазақстан территориясында туарларды
өткізетін ( ... ... бар ... қоспағанда) және осы жерде пайда
алып отырған резидент емес ... есеп ... ... ҚҚС ... ... ... Ал ... жабдықтаушы ТМД елдерінен болып келсе,
ТМД елдерімен жүргізілетін есеп ҚҚС-н есепке жатқызатындықтан,осы кезде
қосарланған салық салу ... ... ... есеп ... ... ... ... және резидент еместен бюджетке төленген ҚҚС-ы.
Жоғарыда ҚҚС бойынша салық төлеушінің кейбір ... ... ғана ... ... ... ... ... жалтаруды
ұлғайтады. 2004-2008 жылдардағы ішкі өнім тауарларына салынатын қосымша
құн салығынан ауытқу –50360 млн.теңгені құрайды.
Қосылған құн ... 13 ... 12 ... ... ... үлесіне әсері онша болған жоқ. Себебі салық аймағының кеңеюі
ставканы төмендетуге мүмкіндік ... ... ... салу ... және ... ... қосылған құн салығының үлесінің
өсу тенденциясы байқалады. Бұл тұтынушылардың тауарлар мен қызметтердің көп
тұтынылуына әсерін тигізді.
Байқағанымыздай ... және орта ... ... ... ... көлемі ұлғайды. Салық салынатын ... ... ... ... 12 мың айлық есептік көрсеткіштен ... ... ... құн ... ... ... ... салық ауыртпалығының
деңгейі азайды. Осыған қарамастан 2008 жылы, осы ... ... ... 25 ... құрады. Бұл салықтар мен алымдардың алу
механизмін әліде жетілдірудің қажеттілігін білдіреді.
Елде қандай да бір ... ... жету ... және орта ... ... ... ... жасау мақсатында және
экономиканың нақты секторын қолдау барысында ... ... ... ... ... ... ... сәйкес біздің пікірімізше, келесі
ұсынысты жасауға болады:
- қосылған құн салығының ставкасының біртіндеп төмендетілуін қолдау
арқылы нарықтық ... ... ... ... ... ... мен қызмет түрлері бойынша ... құн ... ... ... ұсынамыз. Сонда салық төлеушіге түсетін салық
ауыртпалығының деңгейі біршама азаяды. ... ... ... ... ... ... 6-10 пайызға дейін төмендету арқылы қол
жеткізуімізге болады. ... ... ... реттеу арқылы тұтынушылық
сұранысты жоғарлату болып ... Ал, ... ... ... ... ... құрылымын дамыту көзделеді.
- қосылған құн салығы бойынша екі ... ... ... ... ... шешуіміз қажет. Ол үшін салықтық режимді ... ... ... келісім-шарттың сапасын жақсарту керек.
- қосылған құн салығын төлеуші тауарлар мен қызметтерді ... ... ... ... құн ... орнына сатудан түсетін салықты
енгізуді ұсынамыз немесе сатудан ... ... ... ... салық ставкасын төлеуді айына бір рет емес, әрбір онкүндікте
төлеуді жүргізетін ... ... құн ... ... ... ... ... қосылған құн салығын алудың механизмін қайта қарастыру қажет.
Әсіресе, оның ... ... ... ... ... ... ... қажет: Амортизациялық аударымдарды, акциздерді және кедендік
алымдарды. Осыны енгізу арқылы ... ... ... ... ... инвестициялық климат жасау мақсатында және капитал құру
барысында тікелей және жанама шығындарының ... ... үшін ... ... ... тауарларға Қосылған құн салығын
төлеуден босататын ... алып ... ... ... 2009 ... ... есебіне қарағанда қосылған
құн салығының 13 пайыздан 12 пайызға төмендетілуі 11,4 миллиард ... ... ... ... ... ... ... экономиканың
қысқартылуы нәтижесінде салық салу базасының ... ... ... ... ... ... салық саясатымызды
жетілдіру барысында мемлекет ... ... ... ... ... ... ... ретінде пайдаланады.
Сонымен, салықтар дегеніміз мемлекеттік бюджетке заңды және ... ... бір ... және мерзімде түсетін міндетті төлемдер.
Еліміздің салық жүйеміздің дамуы нәтижесінде бүгінгі таңда салықтардың
тоғыз түрі бекітілген. Атап кетсек, ... ... ... жеке табыс
салығы, қосылған құн салығы, жер ... ... ... ... ... ... салық, мүлік салығы және жер ... ... мен ... ... ... ... бюджет түсімдерінің қомақты үлесін
құрайтын салықтардың бірі – қосылған құн ... ... ... ... ... ... 24,4 пайыз. Қосылған құн салығы ... ... ... ... соның ішінде Еуропа Экономикалық Одаққа мүше он жеті ... ... ... ... ... ... ... көп
бөлігін осы салық құрайды.
“Салық туралы және бюджетке төленетін міндетті төлемдер ... ... ... ... құн ... деп ... мен өндіріс үдерісіне қосылған, өткізу бойынша ... ... ... қатар Қазақстан Республикасының аумағындағы тауар
импорты бойынша құнның бір бөлігін бюджетке аударуды ... ... ... ... келе ... құн салығының
механизмін одан әрі жетілдіру мақсатында ұсыныстар жасауға тырыстық:
Біріншіден, қосылған құн ... ... 5-10 ... дейін
төмендету. Бұл тұтынушылардың тұтыну қабілеттіліктерін арттырып, өмір сүру
жағдайының өсуіне әсер ... деп ... ... ... құн ... ... яғни ... түседі. Ставкакны төмендету өзіндік
кәсіпкерлік іс-әрекетін бастағысы келетін кәсіпкерлер үшін салық салынатын
және салық салынбайтын айналым ... ... ... қажеттілікті тауарларға, яғни азық түлікке
төмендетілген ставка ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа қажетті тауарларға дифференцияланған
төмендетілген ставкалар ... ... ... мұндай
дифференцияланған ставкаларды қолдану ел үшін ... ... құн ... ... ... ... ... және
импортты қайта қарастыру керек, яғни бүкіл айналымның құнының 80 пайызынан
аз құрайтын айналымды қалдырып, ... ... ... ... ... базасынан қосылған құн өндірмейтін элементтерді, атап айтқанда,
амортизациялық аударымдар, акциздерді, кеден ... ... ... ... ... ... әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына ...... 2008 ж. 5 ... ... ... ... және бюджетке төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық ...... ... ... М.Т. «К ... ... ... системы
налогообложения» Информационный бюллетень Министерства финансов
Республики Казахстан. -2008г. – 15 стр.
4. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 ... ... ... ... саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
5. Қазақстан ... ... ... Салық комитетiнiң кейбiр
мәселелерi Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 29 ... ... ... ... Б.Ж. ... және ... ... Оқу құралы – ... ... – 131 ... ... С. ... ... – Алматы: 2007.
8. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... ... ... ... В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – ... ... ... 2001. – ... ... А. Проблемы регулирования внутреннего рынка нефтепродуктов в
Республики Казахстан. // Экономика и ... – 2008. - № 1. – ... ... ... Франций. // Финансовая газета. – 2007г - № 1 – с.
23
12. А.Исаева ... ... әсер ету ... ... ... ... ... ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2009,
№2, 22-25 стр.
13. Статистический ежегодник. ...... «О ... на ... рынке» // Банки Казахстана, №3, - 2009 г. ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АЗИЯ МАГИСТРАЛЬ»-ДЫҢ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫНЫҢ ЕСЕБІ32 бет
Импортқа салынатын қосымша құн салығының ерекшеліктері22 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны, кажеттілігі, қызметтері және ұйымдастыру принциптері44 бет
Қазақстан Республикасы және бірқатар экономикасы дамыған елдердегі жанама салықтар жүйесі64 бет
Қазақстан Республикасында қосылған құн салығының қызмет ету мәселелері81 бет
Қазақстан Республикасында қосылған құнға салынатын салықтың құрлылу негізі және қызмет ету механизмі68 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтар29 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі қосылған құн салығы29 бет
Қосылған құн салығы бойынша енгізіліп жатқан өзгертулер мен толықтырулар9 бет
Қосылған құн салығы туралы40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь