Мәдениет және дін


Жоспар:
І.Кіріспе
Қазақ мәдениетіндегі діни жүйелер мен типтер
ІІ. Негізгі бөлім:
а) Мәдениет пен діннің адам өміріндегі орыны
б) Алланың ақ жолына қол создық,
в) Айтсам зарым жетер ме?
(дін туралы зиялылардың .ой пікірі)
ІІІ. Қорытынды Ар .иман майданында күнде аздық
Ата салтымыз жалғасын таба ма?
Мәдениеттің өзіне-өзі қоя алмаған сұрағын қоямыз, оған жауап іздейміз, сөйтіп, басқа мәдениеттің ашылмаған қыр-сырын, бүге-шігесін жарыққа шығарамыз. Өз сұрағыңсыз басқаларды тану мүмкін емес... Мұндай сұхбаттық кездесу барысында мәдениеттер бір-бірімен араласып, бір-бірінде өздерін жоғалтып алмайды, қайта өздеріне бұрын белгісіз бағалы тұстарын айқындап, толығып байыды». (Бахтин М. Эстетика словесного творчества — С. 354).
Үлкен уақытта барлық мәдениеттер бір-бірімен қоян-қолтық араласа, бірін-бірі айқындай, бір-бірімен тығыз байланыста өмір сүреді. Мәдениетті талқылау, түсіну принципті түрде ашық аяқталмаған, тәмамдалмаған процесс. Сондықтан да, гуманитарлық ілімдер, әсіресе мәдениеттанудың езі табанды түрде аяқталмаған. Оның таным аппараты да жүйеленіп, тиянақты жетілмеген, сондықтан болар, оның терминдерінің жылжымалылығы, таным-тәсілінің қатаң сақталынбауы, нақтылықтың аздығы және т.с.с...
Модениет және оның өзіндік ерекшеліктері әрқашан философиялық ізденістер мен зерттеулердщ негізгі поні болып келді. Сондықтан мәдени даму барысын онда кдлыптасқан ойлау тәсілі, дүниетаным түрі арқылы түсіндіруге тырысқан көптеген фило-софиялық үрдістерді байқауға болады, Мысалы, мәдениетті рәміздік ойлау түрі арқылы анықтаған Э. Кассирердің, мәдениетті психофизиологиялық деңгейде қарастырған 3. Фрейдтің және т.б. концепциялары соның куәсі. XX ғасырдың екінші жартысынан бастап батыс ойшылдарының арасын-да мәдениетті тілмен теңдестіре қарау одісі кең етек жайып, олардың барлығы дерлік «тілді адам тіршілігінің негізгі, маңыз-ды анықтауышы деп бір ауыздан қолдап отыр». Игра языка в концепции Бүгінде тіл негізгі коммуникативтік қүрал ғана емес, адамның бүткіл болмысын, адамның мәдениетін аң-ғартатын омбебап үғым. Фрейдизм, феноменология, экзистен-циализм, аналитикалық философия, герменевтика, структура-лизм, семиология, т.с.с. бір ауыздан мәдениетті тілдік қарым-қатынас саласы ретінде анықтайды.
1. «Философия және мәдениеттану» К.Мамбетов.
2. Қазақстан -2030. (2006ж.)
3. Қазақ совет энциклопедиясы 2том.
4. «Жас Алаш» 05.07.2003. «Туыстың туы»
5. «Ақтөбе» 20.11.2001ж.2бет. Қ. Тоқмырзаұлы.
6. «Даналардан шыққан сөз» Алматы. 1987-383бет. Ұ. Асылов.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Тақырыбы: Мәдениет және дін

Жоспар:
І.Кіріспе
Қазақ мәдениетіндегі діни жүйелер мен типтер
ІІ. Негізгі бөлім:
а) Мәдениет пен діннің адам өміріндегі орыны
б) Алланың ақ жолына қол создық,
в) Айтсам зарым жетер ме?
(дін туралы зиялылардың –ой пікірі)
ІІІ. Қорытынды Ар –иман майданында күнде аздық
Ата салтымыз жалғасын таба ма?

Пайдалынған әдебиеттер

1. Философия және мәдениеттану К.Мамбетов.
2. Қазақстан -2030. (2006ж.)
3. Қазақ совет энциклопедиясы 2том.
4. Жас Алаш 05.07.2003. Туыстың туы
5. Ақтөбе 20.11.2001ж.2бет. Қ. Тоқмырзаұлы.
6. Даналардан шыққан сөз Алматы. 1987-383бет. Ұ. Асылов.

Дін және мәдениет.
Мәдениеттің өзіне-өзі қоя алмаған сұрағын қоямыз, оған жауап іздейміз,
сөйтіп, басқа мәдениеттің ашылмаған қыр-сырын, бүге-шігесін жарыққа
шығарамыз. Өз сұрағыңсыз басқаларды тану мүмкін емес... Мұндай сұхбаттық
кездесу барысында мәдениеттер бір-бірімен араласып, бір-бірінде өздерін
жоғалтып алмайды, қайта өздеріне бұрын белгісіз бағалы тұстарын айқындап,
толығып байыды. (Бахтин М. Эстетика словесного творчества — С. 354).
Үлкен уақытта барлық мәдениеттер бір-бірімен қоян-қолтық араласа, бірін-
бірі айқындай, бір-бірімен тығыз байланыста өмір сүреді. Мәдениетті
талқылау, түсіну принципті түрде ашық аяқталмаған, тәмамдалмаған процесс.
Сондықтан да, гуманитарлық ілімдер, әсіресе мәдениеттанудың езі табанды
түрде аяқталмаған. Оның таным аппараты да жүйеленіп, тиянақты жетілмеген,
сондықтан болар, оның терминдерінің жылжымалылығы, таным-тәсілінің қатаң
сақталынбауы, нақтылықтың аздығы және т.с.с...
Модениет және оның өзіндік ерекшеліктері әрқашан философиялық
ізденістер мен зерттеулердщ негізгі поні болып келді. Сондықтан мәдени даму
барысын онда кдлыптасқан ойлау тәсілі, дүниетаным түрі арқылы түсіндіруге
тырысқан көптеген фило-софиялық үрдістерді байқауға болады, Мысалы,
мәдениетті рәміздік ойлау түрі арқылы анықтаған Э. Кассирердің, мәдениетті
психофизиологиялық деңгейде қарастырған 3. Фрейдтің және т.б. концепциялары
соның куәсі. XX ғасырдың екінші жартысынан бастап батыс ойшылдарының арасын-
да мәдениетті тілмен теңдестіре қарау одісі кең етек жайып, олардың барлығы
дерлік тілді адам тіршілігінің негізгі, маңыз-ды анықтауышы деп бір
ауыздан қолдап отыр. Игра языка в концепции Бүгінде тіл негізгі
коммуникативтік қүрал ғана емес, адамның бүткіл болмысын, адамның
мәдениетін аң-ғартатын омбебап үғым. Фрейдизм, феноменология, экзистен-
циализм, аналитикалық философия, герменевтика, структура-лизм, семиология,
т.с.с. бір ауыздан мәдениетті тілдік қарым-қатынас саласы ретінде
анықтайды. Рухани олемдегі мүндай өзгерістердің лебі мәдениеттану саласынан
да байқалады. Мәдениеттің өзін метатіл ретінде аныктап, оның бойындағы
коммуникативтік мүмкіншіліктерді негіздеу барысында линг-вистикаға басты
назар аудару заңды іс. Өйткені, соңғы 50—60-жылдар аралығында қарым-
қатынас, коммуникация мәселесін жан-жақты зерттеген бірден-бір сала — осы
лингвистика және мәдениет
Тарихи жадыға тиеселі адамзат тарихының өн бойы-иа көз жүгіртер болсақ,
онда діндарлықтың адамзат тарихын басынан аяғына дейін толық қамтып
жатқандығвш көреміз. Қан-шама рет діннің ақыры келді деген сөз айтылса да
ол қазірдщ озінде әлемдік омірдің негізгі қалыптастырушы факторлары-ның
бірі болып табылады. Діннің халықтар оміріндегі алатын орнының зорлығы
соншалықты діндердің негізін түсінбей жатып сол діндерді үстанатын
халықтардың мәдениеті туралы юлық козқарас қалыптастыру мүмкін емес. Дінді
сипаттау оңай жүмыс емес. Біздің ойымызша, діннің анықтаувіш қызметі оның
қалыптастыруында, яғни адамдар қарым-қаты-иасын реттеуде болса ксрек.
Өйткені тіпті религия, сөзінің мимологиялық бастапкы мәнінің езі де
біріктіру, байланыстыру. катынасты қалыптастыру дегенді білдіреді.
Дін адамдардың бірлестігін және үйымдастығын қалыптастырушы идсологиялық
механизмі Діннің мазмүны әлеуметтік мәні бар негізгі күндылықтарды қасиетті
деп танудан түрады.
Мәдениеттегі діннің рөлін орбір мәдениеттің жүйе қүрасты-рушы факторы
деп аныктауға болады.
Дш — қоғамдық құбылыстардың ішіндегі ең күрделісі; Діннің мағынасын
қаншама ғүламалар ашып корсетуге талпын-іан болатын. Дін жөнінде жазылған
мақалалар, ғылыми еңбекер саны некенсаяқ. Дегенмен діннің бастауы мен
түңғиық ісрсң мәні ел көзінен тасада қалып қойды Қорқыныш-үрей де,
сүйіспеншілік те, ата-бабаларды қастерлеу де коне т.с.с. да діни сенімнің
өз алдына жеке түрған бастауы бола ллмасы аньщ Дінге нақты жоне бір
мағыналы анықтама берем ісу оте қиын. Егер религия — (дін) терминіне
келер болсақ, іатын тілінен долме-дәл аударғанда байлау, екінші қайта
пралу дегенді білдіретін көрінеді.
Цицерон шығармаларында религия сөзі халықтың тұрпайы інжыр сеніміне
қарсы қойылған ұғым ретінде пайдаланылады. Бұдан шығаратын бірден-бір
тұжырым, дін деп кез-келген сенім түрін айтпайды тек, адамды қасиетті,
мәңгілік, тапжылмас қиындылықтармен байланыстыратын сенім түрін айтады.
Сенім — ішін негізін қалаушы фактор, оның субстанциясы. Сенім қарым-
қатынас, байланыс сынды ұғымдармен астарлас жатыр. Мен құдайға сенемін
деп айту үшін адам озга сол құдаймен байланыста сезінуі қажет, оған бүкіл
жан-тәнімен бет бұруы керек. Сенім белгілі бір мағынада өзін-өзі торк
етуді, өзін құрбандыққа шалуды білдірері де анық. Құрбандық деп қандай да
болмасын тілек үшін белгілі бір құн төлеу қажеттілігін сезінуден туындаған
дүниені, іс-әрекетті айтады. Адам әлеуметінің ең көне рәсімі — құрбандық
шалу рәсімі.
Құрбандық не мақсатпен шалынады, оның мәні неде және т.б. деген
көптеген сұрақтар туады. Бірақ бұл жерде дінді анықтаудағы қиыншылықтар
сияқты көп бөгетке тап боламыз. Бірак, осында көпшілікке белгілі,
қалыптасып қалған көзқарас та жок, емес — ол бойынша діни наным-сенімдердің
қоғамды реттеушілік функциясы алдыңғы катарға шығарылған. Басқа сөзбен
айтар болсақ, ол козқарас діынің де, сенімнің де қоғам-тудырушы рөлін
анықтағысы келетіндігі айғақ.
Адам ұжымдары қақтығыссыз өмір сүре алмайды. Адамдардың алғашқы
бірлестіктері зорлық-зомбылықсыз, бәрінің бәріне соғысынсыз болып көрген
де емес. Бастарын біріктіре түра, бір-бірімен қауымдаса тұра адамдар
бөлінісіп, ыдырасып та үлгереді. Мүндай қиын-қыстау кезеңде адамдардың
жағымсыз қасиеттерін — қанды жауыздық құмарлығын өзіндік бір жолға салып,
оның қаркынын басатын бірден-бір күрал ретінде қүрбан шалу қарастырылады.
Яғни діннің бір негізгі көрінші болып табылатын кұрбан шалу орекеті қоғамды
дезинтеграішя, бытыраңқылықтан сақтайтын механизм болып табылды. Сол сияқты
діннің өзінің бойынан да осы касиетті кездестіреміз, яғни дін де адамдар
арасындағы қиратушы зорлық-зомбылық күштеріне кері әрекет етіп, әлемге
тыныштық, келісім, жақсылық әкелуді мақсат түтады.
Адамдар бүкіл адамзат тарихы барысында өмірден тұрақтылық, өзгерместік,
мәңгілік пен қасиетті іздеп келеді. Әртүрлі діндер осы ізденістердің жауабы
деп түсінсек те болғандай. Дін адам Жанынан туындайтын дүние, ол өзінің
мазмүнын көп түрлі нәрседен жинақтайтын болғандықтан оз ретінде адам
емірінің коптеген салаларын тортіптеуші нормативті қүрылым болып та-былады.
Дін адам жан-дүниесінің талап-талпыныстары мен арман-мақсаттарының
тоғысу нүктесі бейнесінде адам өмірінің толық-қандылығын танытатын
категория ретінде де қарастырылады.
Дін деп адамдардың касиетті байланысты іздеу және табу барысьшда қол
жеткізетін бірлестігінің түрақтылығын қамтамасыз ететін методологиялық
механизмді атайды. Діннің негізінде рәсім түр. Рәсім деп жеке түлғаның
әлеуметтік іс-әрекетін қатал қадағалаушы ережелер жиынтығын айтады. Окімет
пен азаматтық коғам институттары пайда болмай түрып-лк, рәсш адамдар
арасындағы қарым-қатынастарды реттеп, қоғамдық тәртіпті сақтауға болысқан.
Дамыған діндердің ортақ мүддесі — кақтығыссыз, кикілжіңсіз омір сүру.
Бір қүдайға табынушы діндердің алғашқысы — иудаизмнің өзінде қауымдастар
арасындағы жанжалды бүкіл копшілік алдында ортақтаса шешу принципі кабыл
алынған Гюлатын. Діни бірлестік бүл жерде қауым арасында үйлесімді ііршілік
етуді көздейтін және бейбіт-тыныш өмір сүрудің кегплдігі бола алатын
дорежеде көрсетілген. Дін — бейбіт өмірдің суостанциясы. Дін аркылы
копшілік арасында кең танымал оембітсүйгіштік идеясы тарайды
Жалпы қандай да болмасын қауымның тұрақты әрі үзіліссіз, үдайы дамуының
және қызмет етуінің түпкі себебі сол қауым мүіиелерінің әлеуметке лайық,
мақсат-мүделлі іс-әрекетіне коп олйланысты екендігі кшге де болса түсінікті
нәрсе. Адамның жал-іан омірінің шеңберінен тысқары орналасқан қандай да бір
негіздер табу — діннің болмыс етуінің алғы шарты. Қогамдамды адамның
алдында көптеген өмірлік маңызы бар сүрақтар ту-лры рас, ал енді оның
шешімін қүдайға деген сенімсіз, дінсіз табу і. пынга соғады, әлде тіпті де
мүмкін емес деуге болады. Ол мәселелер мәңгілік мәселелер жоне де ол адам
болмыс-бітімінің айрықша ерекшелігін қүрастырады да. Сондықтан да діннің
қай кезеңінде болмасын, қандай қоғам типінде болмасын алар рөлі срекше.
Бастапқыда дін өкіметпен, мемлекетпен тығыз байланыста омір сүрді.
Мысалы, қола дәуіріндегі көптеген мәдениеттерде сляси және росімдік немесе
діни қызметтерді боліп жару өте киын болатын. Көне шығыс өркениеттерінде
діни үйымдар мемлекеттік баскару ісіне тікелей араласатын еді. Бүндай күйді
орта ғасырлық Еуропа тарихынан да кездестіреміз. Еуропада іск Жаңа
Дәуірдегі ірі рухани тоңкерілістен кейін ғана жағдай мүлдем басқаша болып
өзгереді. Қайта Өрлеу кезеңінен басті алған озгерістер нәтижесінде
еуропалық қоғамдық-мәдени өмір шіркеу қарамағынан, оның қатал бақылауынан
бірте-бірте бо-глна бастайды. Бүл процесс реформация нәтижесінде жылдам,
карқын алады. Мәдениеттің зайырлылық принципіне отуі гляси-қоғамдық және
экономикалық қүндылықтардың пайдалану аясының кеңеюімен, гылыми зерттеулер
мен техникалық шығармашылықтың қаркынды дамуымен етене байланысты жүріп
отырды. Қоғамның, жеке адамның дін ықпалынан айы-рылуы шіркеудің өкіметтен,
мемлекеттен шеттеуіне, соның нэтижесінде оыың саяси қүрылымдар қатарынан
жеке бастың еншілігіне карай ығысуына, яғни мемлекеттен азаматтық қоғам
аясына ауысына әкеліп сокты.
-Батыс адамзаты окімет биліпнің заңға негізделген легалды түріне кошкен
сәтте Шығыста әлі де болса сакралды (қасиетті) және профанды (қарапайым
күнделікті), діни және зайырлы бастамалардың біте қайнасып жатуы көзге
үрады. Соның айғағы ретінде исламдық әлем мен қытайдың үлы мәдениеттерін
мысал ете кетуге болады.
- Христиан және буддизм дінімен салыстырғанда дүние жүзілік
діндердің тағы бірі — ислам адамдардың күнделікті тіршілігіне
коп араласады. Сондықтан болар исламда дін мен саясаттың,
діни үйымдар мен мемлекеттік органдардың байланысы тамы-
рын тереңге жайғаа.
Ислам мен оның өкімет билігі қүрылымдарымен ара қаты-насын байыптау
Қазақстандағы дін мен азаматтық қоғам мәселесін қарастырғанда қажет болады.
Қазақстан Республикасының ата заңы — Конституциясы бойынша дін мемлскеттен
алшак болінген, ол дегеніміз жогарыда аталғандардың әрқай-сысы оз алдына
өзінің кызметтерін атқарады орі бір-біріне кедергі етпейді деген сөз.
Біздің республикамыздың азаматтарының қандай дінді үстанам деуі, яғни,
арождан еріктілігі Қазақстан Республикасының Конституциясына, Азаматтық
Кодексше, Қазақстан Республикасының діни бірлестіктер және дін түту
еркіндігі туралы Заңдарына негізделеді.
Қазақстан Республикасында заң жүзінде бекітілген шіркеу-мешіттің
мемлекеттен болінуі діннің мемлекетке ешбір етер ықпалы жоқ дегенді
білдірмесе керек. Қандай да болмасын мем-лекет азаматтардан түрады, ал
олардың өзіндік наным-сенімдері, соның ішінде діни наным-сенімдері бар
болатын болса, онда мем-лекет те өзін толығымен діннщ ықпалынан тысқарымын
деп сезіне алмайды. Діни факторды ескермей маңызды элеуметтік процестерді
қарастыру және олардың мәселелі түстарын шешу мүмкін емес екендігін бүпнде
елдің бәрі мойындайды.
- Дін елдің боріне, кепшілікке түсінікті түрде адамзат тарихы-
ның моні мен ерекшелігі туралы сүрақ қояды, адамшылық идея-
сын алға тартады, адамгершілікті түлга, ар-ождан, ұят туралы
көзқарастарды қалыптастырады. Ол тек адамның сыртқы қылыі мен іс-әрекетш
ғана реттсп, бағыттап қоймайды, сонымен катар ішкі дүниесін жасайды,
адамның Мейірімділік, Махаббат жоне Шындыкқа деген сенімі мен үмітін
қалыптастырадыу
Қазіргі таңда әлемде бар діндердің қайсысымен болсын әлсіз
пайланысқан адам бүгінгі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дін және мәдениет
Қоғам, дін және мәдениет
Дін және мәдениет туралы
Мәдениет және ұлтаралық қатынастардың әлеуметтануы. Жастар және дін
Дін және мәдениет өзара ықпалдастығы ара қатнастығының мән мағанасы
Дін және адам
Дін
Мәдениет туралы түсінік. Материалды және рухани мәдениет
Дін және эстетикалық дәстүрлер
Дін және жастар тәрбиесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь