Қор биржасы: мәні, міндеттері және операциялары

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I ҚОР БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН ҚЫЗМЕТТЕРІ

1.1 Қор биржасы қаржы жүйесінің негізгі элементі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Қор биржасында атқарылатын биржалық операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... .9


II ҚАЗАҚСТАН ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТТЕРІ


2.1 Қазақстан қор биржасының (KASE ) қалыптасуы және даму тарихы ... ... ..11

2.2 Қазақстан Республикасы қор биржасы операцияларын статистикалық
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.3 Қазақстан қор биржасының қаржы нарығындағы атқаратын қызметтері ... 18


ІІІ ҚАЗАҚСТАН ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ЖҮРГІЗІЛІП ЖАТҚАН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Қаржы рыногының құрамдас бөлiгi ретiнде бағалы қағаздар – мүлiктiк құқықты растайтын ақшалай құжаттар немесе мұндай құжаттарды шығарған ұйымға олардың иелерi қарызының қатысы. Бағалы қағаздар рыногы – шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен мемлекет шығарған бағалы қағаздардың сан алуан түрлерi сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногының бөлiгi. Бұл рыноктың қызмет етуi көптеген экономикалық, әсiресе инвестициялық процестердi реттеп, олардың тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiлiк бередi. Бұған осы рыноктың қор құрылымдарының – бағалы қағаздардардың сан алуандығымен қол жеткiзiледi. Бағалы қағаздар рыногы экономиканың барлық субъектiлерiнiң өздерiне қажеттi ақша ресурстарын алуының кең мүмкiндiктерiн жасайды және алудың жолдарын жеңiлдетедi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай бағалы қағаздардар қаржы институттары, қаржы нарықтары және оларды реттейтiн құқықтық ережелермен қатар мемлекеттiң қаржы жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Осы бағалы қағаздар нарығының қызметтері мен операциялары, оған қатысушы тұлғалар жиналатын және бағалы қағаздарды сату, сатып алу шарттарының жүргізілетін орталығы қор биржасы болып табылады.
Сонымен, қор биржасы қаржы ресурстарын жинақтау, шоғырландыру және қайта бөлу процесiн ұйымдастырушы экономиканың басты буыны болып табылады. Ол қаржы және өндiрiстiк капитал арасында делдал бола отырып, экономикалық дамудың қозғаушы күштерiнiң бiрi болып саналатын инвестициялық процеске ықпал етедi.
Сондықтан, мен курстық жұмысымның тақырыбын «Қор биржасы: мәні, міндеттері және операциялары» деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі қор биржасының тиімді қызмет етуі жалпы елдің қаржы секторының дамуына, ұлттық компаниялардың әлемдік рыноктағы орнының жоғарылауына өз септігін тигізеді. Сонымен қатар, қор биржасында бағалы қағаздармен жүргізілетін операциялардың әділ жүруін, оған қатысушы тұлғалардың мүдделерін сақтауды қамтамасыз етеді және өзіне басты міндет етіп алады.
Сондықтан осы тақырыпты зерттеу, оның экономикалық мәнін ашу, негізгі атқаратын бағалы қағаздар нарығындағы қызметтері мен міндетерін атап өту мен талдау, қор биржасына қатысушылардың мүдделері мен олардың қызметтерін, қор биржасының құрылымын және оның қалыптасу негізін зерттеу осы жұмысты орындаудағы басты мақсатым мен мінедеттерім болып табылады.
Сонымен бірге, Қазақстанның нарықтық қатынастарға өтіп, өзінің жеке бағалы қағаздар нарығының қалыптасуына және шетелдік бағалы қағаздардың пайда болуына байланысты еліміздегі қор биржасы KASE-нің қалыптасуы мен даму барысын, осы биржаның бүгінгі таңдағы еліміз үшін маңыздылығын, сондай-ақ жалпы бағалы қағаздар нарығының жағдайын талдауды өзіме міндет етіп алдым.
1. Бағалы қағаздар нарығы туралы ҚР-ның заңы. 1997ж 10 шiлде.
2. «Акционерлiк қоғам туралы» ҚР-ның заңы. 1998ж. 10-шiлде.
3. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2002 ж.
4. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2003.
5. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу құралы – Алматы: Экономика – 1999г.
6. Брокеры и Регистраторы на РЦБ / Алматы 2002.
7. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – Москва 1996.
8. Миркин Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
9. Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. // Вестник КазНУ. №3,1999г.
10. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 8- 2008г. 2-4стр.
11. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового рынка» // РЦБК №11, 2007 г.
12. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №10, - 2008 г. 2-6 стр.
13. «Итоги развития биржевого фондового рынка за январь-сентябрь 2008 года» // РЦБК №19, 2008 г. 12-23 стр.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
..........................……................................................
.................................3
I ҚОР БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН ҚЫЗМЕТТЕРІ
1. Қор биржасы қаржы ... ... ... ... Қор ... ... биржалық ... ... ҚОР ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ҚЫЗМЕТТЕРІ
2.1 Қазақстан қор биржасының (KASE ) қалыптасуы және даму ... ... ... қор ... ... статистикалық
талдау
............................................................................
.............................................14
2.3 Қазақстан қор биржасының қаржы нарығындағы атқаратын қызметтері ....18
ІІІ ҚАЗАҚСТАН ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ЖҮРГІЗІЛІП
ЖАТҚАН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
Қорытынды
............................................................................
.................................26
Қолданылған ... ... ... бөлiгi ретiнде бағалы қағаздар – мүлiктiк
құқықты растайтын ақшалай құжаттар немесе мұндай құжаттарды шығарған ... ... ... ... ... қағаздар рыногы – шаруашылық
жүргiзушi субъектiлер мен мемлекет шығарған бағалы қағаздардың сан ... ... және ... ... қаржы рыногының бөлiгi. Бұл рыноктың
қызмет етуi көптеген экономикалық, ... ... ... ... ... арттыруға мүмкiндiлiк бередi. Бұған осы
рыноктың қор құрылымдарының – бағалы ... сан ... ... Бағалы қағаздар рыногы экономиканың барлық субъектiлерiнiң
өздерiне қажеттi ақша ... ... кең ... ... ... ... жеңiлдетедi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай бағалы қағаздардар
қаржы институттары, қаржы нарықтары және ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Осы бағалы қағаздар нарығының қызметтері мен операциялары, оған
қатысушы ... ... және ... ... ... сатып алу
шарттарының жүргізілетін орталығы қор биржасы болып табылады.
Сонымен, қор биржасы қаржы ресурстарын жинақтау, ... ... бөлу ... ... ... ... ... болып табылады.
Ол қаржы және өндiрiстiк капитал арасында делдал бола отырып, экономикалық
дамудың ... ... бiрi ... ... инвестициялық процеске
ықпал етедi.
Сондықтан, мен курстық жұмысымның тақырыбын «Қор биржасы: мәні,
міндеттері және ... деп ... Бұл ... ... ... ... ... етуі жалпы елдің қаржы секторының дамуына, ұлттық
компаниялардың әлемдік рыноктағы орнының жоғарылауына өз септігін ... ... қор ... ... ... ... әділ ... оған қатысушы тұлғалардың мүдделерін сақтауды
қамтамасыз етеді және өзіне басты міндет етіп алады.
Сондықтан осы ... ... оның ... ... ашу, ... бағалы қағаздар нарығындағы қызметтері мен міндетерін атап өту
мен талдау, қор биржасына қатысушылардың мүдделері мен олардың ... ... ... және оның ... ... ... осы ... басты мақсатым мен мінедеттерім болып табылады.
Сонымен бірге, Қазақстанның нарықтық қатынастарға өтіп, өзінің жеке
бағалы қағаздар нарығының қалыптасуына және ... ... ... ... ... ... қор ... KASE-нің қалыптасуы мен
даму барысын, осы биржаның бүгінгі таңдағы еліміз үшін маңыздылығын, сондай-
ақ жалпы бағалы қағаздар ... ... ... өзіме міндет етіп
алдым.
I ҚОР БИРЖАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН ҚЫЗМЕТТЕРІ
1.1 Қор биржасы қаржы жүйесінің негізгі ... ... ... деген бағалы қағаздар сатып алынатын және ... ... ... Қор ... ірі ... ... етеді.
Сонымен, биржа – нарықтың ұйымдасқан ... онда ... мен ... ... ... ... ... жасалады және қызметкерлер
жалданады. Ол – сатушылар мен сатып алушылар келісімге келу үшін ... ... – бұл ... қағаздардыңдың бiрқалыпты айналысы үшiн
қажеттi жағдайлармен қамтамасыз ететiн ұйым және бағалы қағаздар ... және ... ... нарық көзi. Қор биржаларында iрi банктер
қожалық етедi. «Биржа» деген ... ... грек сөзi – ... ... ... мағынаны аңғартады. Алғашқы қор биржасы XVIғ. ... ... ... ... кейiн акция) шығару және сату үшiн пайда
болған. Қор биржаларының ең кең түрде ... кезi ... ... өту кезi, яғни XXғ. бас кезi. Ол ... қор биржаларының негiзгi
операциялары өндiрiс кәсiпорындарының акцияларын шығару және сату болды.
Биржа өнеркәсiп циклын және ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын жинақтау, шоғырландыру және қайта бөлу
процесiн ұйымдастырушы экономиканың басты буыны болып табылады. Ол ... ... ... ... ... бола ... экономикалық дамудың
қозғаушы күштерiнiң бiрi болып ... ... ... ... ... ... – нарықтың ұйымдасқан түрi, онда сұраным мен ... ... ... ... жасалады және қызметкерлер жалданады. Ол –
сатушылар мен сатып алушылар келiсiмге келу үшiн ... ... ... орган болып биржалық комитет саналады. Сонымен, қор биржасы – бағалы
қағаздар иелерiнiң биржа ... яғни ... ... ... сату ... алу ... мәмiле жасайтын нарық.
Қор биржасының толық мәнi экономикадағы ... ... ... Қор ... ... ... ... қағаздарды сату жолымен
уақытша бос ақшалай қаражаттарды жұмылдыру және шоғырландыру;
• Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларды жүргізу, сұраныс пен ... ... ... ... және ... ... Өндiрiстi және ел үкiметiнiң шығыстарын несиелеу және ... ... ... ... ... ... айрықша тауарымен
өзгешеленедi. Ол өзгеше ...... ... және оның сан ... Олар бiрiншiден, меншiк белгiсi, екiншiден, қарыз мiндеттемесi,
яғни олар ... ... алу құқы және ... төлеу мiндеттемесi пайда болады.
Бұл тауардың өз құны аз болсада, өте жоғары ... ... ... ... ... нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның ... ... ... жоғары болады. Бұндай нарықтық бағаның
ауытқуы, БҚ-дың «жалған капитал» екенiн көрсетедi.
Жалған капитал – нақты ... ... ... яғни ... оқшауланып шыққан бiр бөлiгi.
Қор биржасы жеке ... ... ... ... ... ... жарғы бойынша ұйымдастырылады. Жарғыда қор биржасын құру,
оны басқару тәртібі және оның ... ... ... ... құрамы
және сол сияқты ұйымдастыру принциптері анықталады. Бағалы ... ... ... және ... ... делдал болып
операциялар жүргізеді. Себебі ... ... ... ... ... сол жұмысы үшін куртаж деп аталатын төлем ақы алады.
Брокерлермен ... өз ... ақша ... ... ... де ... Дилердің қор биржасынан табатын пайдасы бағалы қағаздың
сататын және сатып алатын бағасының айырмашылығына тен ... ... ... қор ... - ... ... иелерінің биржа мүшелері,
яғни делдалдар арқылы бағалы қағаздар сату және ... алу ... ... ... биржасы – бұл бағалы ... ... алу ... ... ... ... әлемде 200 астам қор биржалары бар, ... қор ... ... ... Әлемдегі ең ірі биржалар
болып Нью-Йорктік, Токиолық, Лондондық, Амстердамдық және Париждік биржалар
болып табылады.
Қор биржалары ... ... ... оның ... ... ... салымдарынан тұрады. Қор ... ... ... ... яғни оның ... пайда табу емес. Қор биржасының негізгі
мақсаты бағалы қағаздардың сауда ... үшін ... ... ... бағалы қағаздарға ақща қаражаттар салуға инвесторларды тарту, сондай-
ақ осы рынокқа қатысушы инвесторлардың , клиенттердің және ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Биржаның қызметі өзін-өзі сатып алушылыққа негізделеді. Оның таптақ
табыстары өз қызметін ... ... ... ... ... ... ... бюллетень шығаруына, әлеуметтік дамуына
кетеді. Биржаның табысы оның келісімдерді тіркегені және қызмет ... ... ... және т.б.) үшін төлемдерден, биржа мүшелерінің
міндетті салымдарынан, сондай-ақ биржа мүшесі болуға ... ... ... акциясын сатудан түскен қаражаттардан құралады.
Қор биржаларын ұйымдастырушылық құрылымы мен оның ... ... ... ... ... ... басқарудың жоғарғы органы ... ... ... олар ... ... ... кеңесінің барлық
мүшелерін тааңдау, документтерге және жарғыға түзету ... ... ... ... және ... сонымен қатар қаржылық жылға
есеп беру сияқты қызметпен айналысады.
Биржаны басқару ... ең ... ... ... ... табылады. Бұл жалпы жиналыста басты деген ... ... ... пайданы қалай бөлу керектiгiн, биржалық кеңестiң ... ... ... ... және т.б. ... өзгерткенде
немесе толықтырулар енгiзгенде, биржаның жылдық ... ... ... бағдарламаларын жасағанда осы акционерлердiң жалпы жиналысы арқылы
шешiледi. Ал осы ... ... ... ... ... және ... ... кеңесi iске асырады. Ол кеңес биржаның неғұрлым сенiмдi
акционерлерiне тапсырылады. Осы ... ... ... ... президентi
және ревизионды комиссияның мүшесi тағайындалады.
Қазақстан Республикасы заң актiлерi бойынша биржа мүшелерi жеке ... ... бола ... ... ... және ... қызметіне бақылау
жүргізумен биржалық кеңсе айналысады. Ол биржа акционерлерінен құралады.
Оның құрамында ... ... мен ... ... ... болады.
Биржадағы арбитраждық комиссия – қор биржасының атқарушы органы, ол
келісім тараптарының қандай да бір ... ... ... әрекет етуін
қамтамасыз етеді. Төлем мерзімі өтсе және ... дер ... ... ... ... ... ... фирмаларды
биржаның мүшелігінен шығарады. Қор биржасының ағымдағы қызметін оперативті
басқарумен айналысатын орган болып Басқарма табылады. оның ... ... және ... ... ... ... ... қызметіне ішкі бақылауды тексеруді
комиссиясы жүзеге асырады. Оның ... ... ... ... ... тексеру жүргізеді, соның негізінде биржаның жылдық
балансы толтырылады.
Биржадағы арбитраждық ... – қор ... ... ... ол
келісім тараптарының қандай да бір операция бойына заңды ... ... ... ... ... өтсе және ... дер кезінде
өткізбесе брокерлік компанияларға айыппұл салады, кінәлі ... ... ... ... ... компанияларды листингтік тізімге тарту
бойынша жұмыстар атқарады. Қор биржасына толық ... емес ... ... үішн оған ұсынылатын бағалы қағаздарға толық ... ... ... ... ... және ... ... қағаздарға деген сенімі артады. Мысалы, АҚШ-та 20 мыңнан асқан
фирмалар бағалы қағаздар шығарады, ... оның ... бірі ғана қор ... ... ... алады.
Сауда саттық пен брокерлік бөлімі биржа залында ... ... ... ... ... оның ... процедурасын реттейді,
саудаласуға қатысушылардың қызметін жақсартады.
Клиринг бөлімі келісім жасалғаннан оның қатысушыларының қолма-қолсыз
есеп ... ... ... ... әрбір түрі бойынша есеп
айырысуын арнайы тіркелімі құрылады.
Ақпараттық –аналитикалық бөлім орталық ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... бюллетеньді
анықтаманы, есеп айырысуларды, жарнамаларды зерттейді және ... ... ... ... бағамы туралы ақпараттарды зерттеп отырады.
Әкімшілік –қаржылық бөлім қор биржасының ... ... ... істеуі үшін ұйымдастырушылық – көмектік қызметті жүзеге асырады.
Биржа ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... өте сезімтал келеді. Себебі, капиталдардың
ағымы осыларға тәуелді. Қандай да бір ... ... ... ... қаражаттардың салынуын ынталандырады.
Бағалы қағаздардың бағамы туралы үнемі ... алу үшін ... ... және қызмет етеді. Қазір көптеген биржалық индекстер
бар, әр ел өз ... ... ... ... ... ... ақша
айналысының) негізгі реттеуші болып табылады, қаржылық және ... ... және ... ... ... биржасындағы бағалы қағаздар бағамының түсіп кетуі ... ... ... ... ... ... шығындар әкеледі және сол елдің
компанияларының халықаралық өтімділігін ... ... ... ... ... ұшырау, фирмалар мен ұйымдардың қаржылық
жағдайына теріс әсер етеді. Сондықтан биржалық жүйе мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысын қамтамасыз етiп, оның мiндетiн
атқаратын ... ... яғни ... Ол жұмыс баға белгiлеу үшiн және
қажеттi хабарлардытарататын кампютерлiк техниканы қажет етедi.
Бағалы қағаздар рыногының кәсiби мамандары:
1. ... ... ... ... ... ... ... келiсiм
жасасатын әрбiр жақты табыстыруды көздейдi. Ол әрбiр жеке келiсiмдi
жасасуға арнаулы өкiлеттiк берiледi және сол ... ... ... етедi.
2. Джобберлер нарық конъюнктурасын бақылаушылар.
3. Дилерлер өз ... ... ... делдалдар.
Бұл мамандар мен қатар БҚ нарығында банк қызметкерлерi, инвестициялық
қорлардың қызметкерлерi және заң ... ... ... ... ... ... әкiмшiлiк бөлiм, кеңес
беретiн бөлiм, бағалы қағаздарды сату ... және ... ... ... ... фирмада 15-25 адам қызмет жасайды.
Дилердiң атқаратын қызметi:
1. БҚ-ды ... ... ... және ... ... ... ... Клиенттердiң тапсырмасын орындау;
3. БҚ нарығындағы өзгерiстердi бақылап ... Егер ... ... онда ... курсын тұрақтандыру мақсатында дилерлер өз
есебiнен операция жүргiзедi;
Қор биржасында айналысқа түсетін ... ... ... ... ... қызмет және айрықша қызметтерге бөлінеді, яғни оны ... ... ... қызмет.
Жалпы нарықтық қызметi:
• Коммерциялық функция, яғни осы нарықта пайда табу.
• Баға қызметiн, нарықтық бағаны және оның ... ... ... Ақпараттық қызмет, нарық өзiнiң қатысушыларын ақпаратпен қамтамасыз
етедi.
• Реттеушi қызмет, нарықтық құқықтар белгiлейдi, яғни саудада ... ... ... ... реттейдi.
Айрықша қызметiне:
• Қайта бөлу, тарату функциясы.
• Баға және қаржы тәуекелдiлiгiн сақтандыру қызметi.
Қайта бөлу және ... ... үш ... бөлiнедi:
• Нарықтық қызметте ақша қаржыларын салалары бойынша қайта бөлу.
• Жинақ ақшаны ауыстыру, ... ... ... немесе өндiрiстiк
емес формасында.
• Инфляциялық емес негiзде республикалық ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып
табылатын қор биржасының ... ... мен ... аша келе, оның
негізгі қызметтеріне, қор ... ... ... мен ... ... ... келе ... екінші бөлімде қор биржасының негізгі
операциялары туралы айтып өтсек.
1.2 Қор биржасының негізгі операциялары
Биржа операциялары ... және ... ... ... ... ... бойынша келiсiмге келген бойда есеп жүргiзiледi, яғни
сатып ... ... үшiн ақша ... ... ... бағалы қағаздарды
алады. Мерзiмдiк операцияда есеп мәмiледе көрсетiлген мезгiлде жүргiзiледi:
ол айдың ортасы немесе аяғы болуы, ... үш, алты ай және ... ... ... ... Онда касалық бағасы, мерзімдік ... ... ... өзгеше болады. Шын мәнінде мерзімдік ... да оның ... яғни ... бағасында. Сондықтан мерзімдік
мәмілені алыпсатарлық мәміле деп атайды. Алыпсатарлардың мақсаты ... ... ... алу –сату бағасы арасындағы ... ... ... ... ... мерзімдік мәміле түрлерінің бір
бірімен түбегейлі айырмашылығы жоқ. Олар тек кейбір іс-әрекет варианттармен
ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... түрлерінің
негізі болатын жай көрінісіне тоқтап өтейік.
Сурет-1 - Биржа операциясының түрлерi
Мерзімдік мәміле бойынша есеп айырысу, жоғарыда айтылғандай, ... ... ... - әлбетте бір айдың ішінде немесе ай ... ... есеп ... жасалған күнгі бағалы қағаздың курсымен
жүргізіледі. Егер мәміленің ... ... оның ... ... ... ... алады да, жоғарыласа сатып алушы алады.
Қор биржаларының мәмiлеге қатысушыларын, яғни алыпсатушыларды
«аюлар» және ... деп ... ... Аюдың әдетi – табанымен таптау. Ал
бұқа деп атау – жағымсыздық ...... ... iлу. ... ...... бағалы қағаз курсының төмендеуiне, ал “бұқа” оның
жоғарылауына iс-әрекет жасап ойнайды.
Мерзімдік мәміле бойынша жасалған шарт акцияның бағасы , ... ... ... ... ... ... Мерзімдік мәмілелер үш түрге,
яғни: тұрақты (немесе фьючерстік) шартты және ... ... ... ... ... қағаздар бумасын белгілі бір
мерзімде сатқанда онда көрсетілген шарттар өзгермейтіндігі ... ... ... Сату және ... алу ... тек буманың бағасы туралы
өзара келіседі.
Ал ... ... ... оған ... бірі екіншісіне сыйлық
ақы беріп, өз міндеттемесін орындаудан ... құқы бар. ...... ... ... бағалы қағаздың курсының өзгеруінен
келетін ... ... ... ... ... және ... ... бас тарту құқын пайдалануы жөнінен төрт түрге:
• Алдын ала келісілген сыйлық ақымен ... ... ... ... ... ақымен жасалатын мәміле;
• Опциондық мәміле;
• Стеллаж болып табылады.
Мұндағы опцион ... ... ... ... Ол бойынша екі жақтың
бірі мәміленің кейбір қарама қайшы талаптарының бірін ... ... ... ... өзгерту құқы беріледі.
Стеллаж – бағалы қағаздар бойынша мерзімді мәміленің түрі, мұнда екі
жақтың бірі мәміле мерзімі ... ... ... мен ... ... ... құқы ... мәміле – бағалы қағаздар бойынша жасалатын мәміленің
түрі немесе ... ... ... ... қарай есеп айырысудың
мерзімін кейінге қалдыру.
Репорт – мерзімді мәміленің түрі, мұнда ... ... иесі ... бір ... кейін жаңа, неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... осы екі ... айырмасы репорт деп аталады.
Депорт – оған белгілі бір мерзімнен кейін төмен курспен кері ... ... ... сол ... курс ... ... алу тән.
Қор биржасы акционерлiк қоғамдардың жұмысын қадағалап оны ... ... ... ... ... ... ... (баға
қозғалысы) – акционерлiк қоғамның қаржы жағдайын жақсартатын ... ... ... ... ... ... акция
курсының қозғалысы баспасөзде жарияланып тұрады.
II ҚАЗАҚСТАН ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҰЛТТЫҚ ... ... ... қор ... (KASE ) ... және даму ... ... сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды
дамыту ... ... ... ... ... экономиканың жұмыс
iстеуiнiң тиiмдi механизмi, ... ... мен ... ... ... ... ел ... лайықты түрде
бөлiнуiнiң, адамның шынайы меншiк иесi ... ... ... болып табылады.
Қазақстанның орталықтанған жоспарлы экономикадан рыноктық экономикаға
өтуi қоғамдық өндiрiстiң сипатын өзгертуде. Олар ... ... ... құрылымы мен оның қызмет ... ... ... ... ... ... ... барлық
топтарының шаруашылық нәтижесiнде мүдделiгiнiң дәрежесi. Сонымен қатар
елiмiздегi мол ... ... ... мен ... дамуының
мемлекеттiк стратегиялық ... ... және қор ... ... бүгiнгi күнгi ауадай қажет болып отырған қаржы
тапшылығын жауып отыр.
Ал бұл механизм ... ... ... ... рынокқа
қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол қойып, ... ... ... мiндеттеме алады. Кәсiпкерлердiң өзара ... дәл ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстанда ен алғаш қаржы жүйесінде биржалық қызмет 1991 жылы 11
маусымда “Қазақ ... ... ... айналысы және қор биржасы” туралы
Заң қабылданды. Содан кейiн ... ... ... ... ... телевизионный канал) тiркелдi. Ол өз ... ... ... ... арқылы iске асырып отырды. Осы жылы елiмiзде бағалы
қағаздар рыногында ... ...... мен дилерлер ұйымы
құрылды. Сондай-ақ ... қор ... ... өзiнiң бағалы қағаздармен
алғашқы саудаларын жүргiзе бастады.
Сонымен қатар, 1995 жылдың 11 қаңтарында Қазақстан ... ... ... ... ... туралы Жарлығы шықты. Осы
жарлыққа сәйкес елiмiзде бағалы қағаздар ... ... ... ... ... өнеркәсiп циклын және жалпы елдiң экономикасын қадағалап
отыратын барометр сияқты. Оның толық мәнi экономикадағы ... ... ... қор ... ... ... бағалы қағаздарды сату жолымен
уақытша бос ақшалай қаражаттарды жұмылдыру және шоғырландыру;
• өндiрiстi және ел ... ... ... және ... ... жасалатын операцияларды шоғырландыру, сұраныс пен ұсыныс
деңгейiн көрсететiн бағаларды ... және ... ... ... ... рыногының барометрi болып табылатын қор биржасы
Қазақстанның 1991 жылы рыноктық қатынастарға өтуiне ... ... ... мен бiрге құрыла бастады. Ең ... ... ... ... ... және ... қор ... құрылды. Бiрақ
елiмiзде алғашқы кезеңдерде қор биржасының қызметi мардымсыз болды, себебi
биржа – екiншi деңгейлiк рынок ... ... ... сату мен ... ... ... Ал ол үшiн экономикадағы кәсiпорындар жекеменшiк
немесе корпорациялар есебiнде қалыптасуы керек едi. Сондықтан 1992 ... ... ... мен ... орындары жекешелендiру
туралы ұлттық бағдарлама қабылданды. Осыдан бастап ... ... мен ... ... ... бағалы қағаздар рыногының
жағдайы жақсара бастады.
1994 жылы желтоқсанда Алматы және ... қор ... ... ... Азия қор ... ... құрылды және олардың ең алғашқы
саудасы 1995 жылы 19 сәуiрде ... 1995 жылы осы қор ... ... Қарағандыда, Ақмолада, Шымкентте, ... ... ... ... ... ... қор биржасын
құруда оның минималды жарғылық капиталы 10 мың минималды еңбекақыдан кем
болмауы ... ... қор ... KASE ... емес ұйым ... Оның ... рынокта қызметтермен айналысуына құқығы жоқ.
Оның негiзгi мақсаты бағалы қағаздардың ... және ... ... ... сатып алынуын және сатылуын, жеке және ... ұзақ ... ... бағалы қағаздармен алуын қамтамасыз
ету, инвесторлар қызығушылығын тудыру, клиентер мен биржа өкiлдерiн қолдау
мен қорғау болып ... ... ... ... ... ... тоқталатын
болсақ, оның басы 1999 жылдардан басталады. 1999 жылы қор ... 442 ... ... яғни 3,534 млн. ... ... ... нәтижесiнде бiз бiлетiндей, 1999 жылдан ... ... ... ... ... ... ... өсiп келедi. Мұның өзi елiмiздегi қаржы
рыногының тұрақты дамуынан және бағалы қағаздар рыногының тиiмдi iске асып
келе жатқандығынан көре ... ... ... ретiнде елiмiздiң бүгiнгi таңда
ТМД елдерi iшiнде ... ... ең ... ... сала ... ... ... Осының негiзiнде елiмiзде бағалы қағаздардың дамуы да нашар
емес. Өйткенi, бүгiнде бағалы ... ... ... дамуында толықтай
әлемдiк стандарттарға өттiк және елiмiздiң экономикалық дамуы, өндiрiстiң
жандануы, жекешелендiрудiң аяқталуы, ... ... ... ... ... ... ... халықтың ұлттық экономиканың даму
болашағына деген сенiмдерiнiң артуына себеп болды.
Ендi елiмiздiң облигация рыногындағы ... ... ... ... ... көрейiк. Оны 4-шi суреттен көре аламыз. Бұл суреттен
көретiнiмiз елiмiздегi облигация рыногының үлесi Батыс ... және ... ... әлi де ... ... ал ТМД ... ... алдынғы орындарда
екенiн көре аламыз.
Сондай-ақ елемiздiң ... ... ... 2004 ... ... қағаздар рыногын реттейтiн департамент құрылды. 2006 жылдан бастап
елiмiздегi ... ... ... есеп беру мен ... көрсетуде
халықаралық стандарттарға өттi. 2007 жылы ... ... ... ... ... 33,7 млрд. АҚШ долларына жеттi.
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | | | | | ... - ... ... ... ... ... сипаттама
Сонымен, жұмыстың екінші тарауының бірінші бөлімінде Қазақстан қор
биржасының қалыптасуы мен даму ... осы ... ... ... ... ... бөлімде қаржы нарыығндағы қор биржамыздың атқаратын ... мен ... ... ... айналысының құрылымын көре аламыз.
2.2 Қазақстан Республикасы қор биржасы операцияларын статистикалық талдау
2007 жылы KASE - да мемлекеттік бағалы ... ... алу – ... ... ... атқарушы органдардың облигацияларын
қосқанда 631,8 млрд.теңге (4754,2 млн.долл) асқан жоқ және 2006 ... 16,1% ... Ал 2006 жылы ... ... ... ... көлемі 753,1 млрд.теңге (5558,6 млн.долл)
құрады. Кестеде 2007 жылдың әрбір ... ... ... ... ... келісімдерінің көлемі және айналым құрылымы сонымен қатар
2006 жылдың берілген мәліметтерімен салыстыру көрсетіледі.
2007 жылы желтоқсанда KASE – да ... ... ... ... – сату ... ... ... 40 467,0 млн. теңге (302,5 млн. долл)
болатын 155 келісімдер ... ... ... ... алу – сату ... жалпы сомасы
22 655,3 млн. теңге болатын 111 келісім тіркелген, 2007 жылы қараша айында
12,2% төмендеді.
Кесте 1 - 2007 ... ... ... қағаздардың биржалық
нарығы, млн.теңге
|Айлар | МБҚ ... ... ... ... |
| ... ретті |Екінші ретті нарық, | |
| ... ... ... | ... | ... | ... | ... |
|Ақпан | ... | ... | ... ... | ... | ... | ... |
|Сәуір | ... | ... | ... ... | ... | ... | 74 262,90 |
|Маусым | ... | ... | ... ... | 0 | ... | ... ... | 0 | ... | ... ... | 0 | ... | ... |
|Қазан | 0 | ... | ... ... | 0 | ... | ... ... | ... | ... | ... ... | ... | 508 971,60 |631 750,50 ... ... | | | ... | | | |
| |0 ... ... ... | х | 0,68 | 0,84 ... ... ... ... алу-сату операцияларының ... ... ... ... ... ... ... кейін кемігенін
байқаймыз.
Ал бірінші ретті орналастыру кезінде жылдың соңында өскенін
байқаймыз.
Сурет 3 - KASE – да 2007 ... ... ... ... сатып
алу-сату операцияларының динамикасы
Сурет 4 - KASE – да 2007 ... ... ... ... бірінші
ретті орналастыру
2007 жылы KASE – да мемлекеттік емес бағалы қағазадарды ... ... ... бастапқы орналастыруды және акция пакетін
(МАП)қоса 367,8 ... ... ... млн. долл) құрады ... ... ... ... 119,8 ... (926,3 млн.долл) өсті
немесе 1,41 есе ... өсті [19, ... KASE – да 2007 жылы ... ай бойынша мемлекеттік емес бағалы
қағаздардың ... ... және 2006 ... мәліметтерімен салыстыру
жургізіледі.
2006 жылы мемлекеттік емес бағалы қағаздардың сатып ... ... 248,0 ... теңге (1830,0 млн. долл) құрады.
2007 жылы желтоқсанда мемлекеттік емес бағалы қағаздар ... ... ... жалпы сомасы 60 736,3 млн.теңге немесе 453,8 ... 682 ... ... 2 - 2007 ... мемелекеттік емес бағалы қағаздардың айналым
құрылымы мен келісім көлемі мың долл.
|Айлар | МЕБҚ ... ... ... ... |
| ... ... ... ретті | | |
| ... ... ... |МАП | |
| | ... | | ... |18 554,4 ... |0 ... ... |0 ... |0 ... ... |0 |126 0,36,6 |0 ... ... ... ... |0 ... ... |14 822,9 ... |0 ... ... |0 ... |0 ... ... |0 ... ... ... |
|Тамыз ... ... ... ... |
|Қыркүйек ... ... |0 ... |
|Қазан |4 086,4 ... |0 ... ... ... ... |0 ... |
|Желтоқсан |32 429,4 ... |0 ... ... ... |2 602 967,9 |28 569,2 |2 456 279,3 |
|2006 жылдың ... ... ... ... ... | | | ... |0,8 |1,56 |2,75 |1,51 ... емес ... ... ... ... келесі түрде көрінеді:
1) Сатып алу-сату секторының үлесіне барлық жасалған келісім
көлемінің 92,9% (421 364,8 мың доллар) келеді.
2) Бастапқы орналастыру үлесіне 7,1% ... мың ... ... емес бағалы қағаздар нарығының 2007 жылы қарашадағы
биржалық құрылымы:
1) Сатып алу-сату секторының үлесіне барлық жасалған келісімдер көлемінің
88,5% (249 470,3 мың доллор) ... ... ... үлесіне 11,7% (32 928,1 мың доллор)келеді.
Сурет 5 - KASE – да 2007 ... ... емес ... ... ... ... ... 6 - KASE – да 2007 жылға ... емес ... ... ... ... ... қор ... қаржы нарығындағы атқаратын қызметтері
Негiзiнен көптеген елдердiң қор биржаларының құрылымы және олардың
атқаратын мiндеттерi ұқсас ... ... ... ... ... ... ... келесiдей басты қызметтерін атап өтуге болады:
• Бағалы қағаздарды сату және сатып алу биржалық ... ... ... ... ... ... және ... сұраыптау жұмыстарын жүргiзiп
отыру;
• Бағалы қағаздар рыногына қатысушылардың арасындағы ... ... ... ету;
• Экономиканың iшкi және сыртқы капиталдар ағымын және ... ... үлес ... ... ... ... бағалы қағаздардың барлығының құнын және олар туралы жалпы
ақпаратпен бағалы ... ... ... ақпаратпен
қамтамасыз етiп отыру;
• Қор биржасының қосымша құқықтық, ақпараттық және ... Қор ... ... ... ... ... және ... әлемдiк стандарттарға өтуiн қадағалау.
Биржаны басқару органының ең негiзгiсi барлық акционерлердiң ... ... Бұл ... жиналыста басты деген мәселелер қарастырылады.
Мысалы, ортақ пайданы қалай бөлу ... ... ... ... сайлауда, биржа жарлықтарына және т.б. құжаттарды ... ... ... биржаның жылдық есебiн қарастырғанда және
даму бағдарламаларын жасағанда осы ... ... ... ... 1996 жылы 6 ... брокерлер мен дилерлер ассосациясы
құрылды.
1999 жылы KASE және AFINEX қор ... ... ... қайта жеке-
жеке құрылды. Осылайша осы кезден бастап елiмiздiң бағалы қағаздар рыногы
дамудың бүгiнгi сатысына өттi.
Қазақстан Республикасы ... 2006 ... 8 ... ... бекiтiлген Қазақстан Республикасының мемлекеттiк қазынашылық
мiндеттемелерiн шығарудың, ... ... ... ... және ... ережесiне сәйкес, 2006 жылғы 1 ... ... ... мынадай түрлерi және айналыс ... ... ... ... үш, алты, тоғыз және он екi ... ... ... ... ... Айналыс мерзiмi бiр жылдан астам толық бес жылға ... ... ... ... ... ... ... бес жылдам астам ұзақ мерзiмдi қазынашылық
мiндеттемелер (МЕУКАМ);
• Айналыс мерзiмi бiр ... ... және ... бес ... ... орташа
мерзiмдi индекстелген қазынашылдық мiндеттемелер (МОИКАМ);
• Айналыс мерзiмi бес ... ... ұзақ ... индекстелген
қазынашылдық мiндеттемелерi (МУИКАМ);
• Айналыс мерзiмi бес жылдам астам ұзақ мерзiмдi жинақтық қазынашылық
мiндеттемелерi ... ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногында қолданыстағы шығарылымдары бар
акционерлік қоғамдар саны 2006 жылғы 1 ... 2006 ... 1 ... көрсеткішпен салыстырғанда 25-ке азайып 2389 болды.
Биылғы 2006 жылы шілде ... ... ... ... қағаздар
рыногына кәсіби қатысушылардың мәселелері жөнінде келесідей ... ... ... ... ... ... ... акцияларды
орналастыру және акциялар шығарылымын жою қорытындылары туралы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 4
шілдедегі №217 қаулысына өзгерістер енгізу ... ... ... ... тұлғалары туралы мәліметтер беру
туралы»;
• «Бағалы қағаздар рыногындағы лицензиялау қызмет ережесін бекіту
туралы» ... ... ... рыногын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен ... ... ... 2006 жылғы 27
желтоқсанындағы №373 қаулысына толықтырулар мен өзгерістер енгізу
туралы;
... ... ... ... ... жүзеге асыру
ережесін бекіту туралы;
KASE–дегi бағалы қағаздар айналысының құрылымы 2008 жылы ... алып ... ... ... ... қағаздардың барлық құрамы 10,4% болды. Оның
көлемi 18,5 млн. доллар.
• Сату және ... алу ... 89,6%, ... 160,6 млн. ... оның 2007 жылғы желтоқсан айымен салыстырғандағы өзгерiсiн келесi 7-
ші суреттен көре аламыз.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... – 2007 және 2008 жыл ... ... ... ... ... [10, 3 б]
Осымен қор биржасының нарықтағы негізгі қызмететрі мен ... ... және ... ... бойынша талдау жасай ... ... ... ... қор ... бүгінгі таңдағы жағдайы мен
істелініп жатқан шараларды атап ... жөн ... ... ҚОР ... ... ... ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ЖҮРГІЗІЛІП
ЖАТҚАН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
Қазақстанда ендi қалыптасқан қор нарығы әзiрге жеткiлiксiз жағдайда
реттелуде. Оған қол жеткiзу үшiн инвесторлардың ... ... және ... тұрақтылығын қамтамасыз ететiн заңдылықтарды тез арада одан әрi дамыту
керек. Қор биржасы ... ... ... ... ... ... ... iс-әрекеттерiн реттейтiн бiртектес ереже шығарып, ... ... ... ... ... ... Қазақстанда екi қор
биржасы, яғни ... ... ... қор биржасы (KASE) және Орталық
Азия қор биржасы жұмыс ... қор ... KASE ... ... ... ... дамуын
жалғастыруда. Мысалы: соңғы 2007-2006 жылдары оның даму ... ... тез ... ... келе ... ... ... әлемнiң барлық елдерiнiң, әсiресе, бұрынғы Одақ
республикаларының үкiметтерi алдында мемлекеттiк шығындардың ... кету ... тұр. ... ... ... ... тәсiлi – сыртқы
заемдар және Орталық (Ұлттық) банкiден несиелiк ресурстарды қарызға алу.
Қазақстанның бюджетi ... ... ... ... – iшкi ... мемлекеттiк БҚ-ры (МБҚ) шығару және олардың
арасына жайғастыру арқылы бос қаражатын тарту. Мұнда, бiрiншiден, ... ... ... ... екiншiден, инвесторлардың бос ... ... да ... елiмiздiң ақша жүйесiнде инфляциялық
процестер туындамайды.
Қазiргi уақытта KASE-де ... ... ... 80-нен астам, бұл 2006
жыл басындағы 4 қатысушыға қарағанда әрине көп. ... ... ... екiншi
деңгейдегi банктер, брокерлiк-дилерлiк компаниялар, зейнетақы қорлары,
активтердi басқару компаниялары жатады.
Сондай-ақ 2007 жылдың ... ... KASE ... ... сату және ... алу ... басты орында болып отырған
алғашқы ондақтың тiзiмiн шығарды. Ұлттық банктiң мәлiметi ... ... ... ... ... мүше ретінде мемлекеттiк бағалы
қағаздармен мәмiлелер 24 компания жүргiзген екен. Осы ондыққа кiретiн басты
компаниялардын ... 10 ... ... 1-шi ... көре ... ... қағаздар рыногының қазiргi жағдайына тоқталатын
болсақ, құнды қағаздардың бiрiншi рыногында ... ... ... 2008 ... ... ... мемлекеттiк құнды қағаздардың
алғашқы рыногында Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... (1452 млн.теңге), МЕҚҚАМ-12 (2937 млн.теңге), МЕОҚАМ-
84 (997 млн. теңге), МЕОҚАМ-24 (13404 млн.теңге) айналысқа шығарылды ... ... ... ... мiндеттемелердiң
айналысқа шығарылғандарының тиiмдi жылдық кiрiстiлiгi 5,04%, 4,95%, 5,11%,
5,88% және 6,19% ... 3 - 2008 ... ... KASE – да ... ... қағаздарды сататын ең негізгі ондық компаниялар
|БҚ коды Компания ... ... ... |Нарық |Бағаның |
| ... мың ... ... ... % ... |
| ... |млн. долл.| | |% ... LM ... |34 218,00 ... |13 |7,54 | - ... ... ... ... |4 414,00 |37 |7,25 | 0 ... АҚ | | | | | ... ... ... ... |5 |7,06 | 2,44 ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... Казхром” АҚ |19 827,20 |2 656,90 |5 |4,37 | 0 ... ... - ... |16 339,00 |2 189,30 |43 |3,6 |-3,65 ... ... АҚ ... ... |34 |3,57 |-1,61 ... ... ... |16 125,50 ... |15 |3,55 |-2,07 ... ... ... АҚ |14 9801,20 ... |7 |3,3 |13 ... ... АҚ ... ... |4 |2,84 | - ... |11 984,80 |1 604,50 |8 |2,64 |0,17 ... ... ... |171 |45,72 | ... МЕБҚ ... ... |682 |100 | ... Республикасы Қаржы министрлiгi 2007 жылы 126,2 млрд. ... ... ... ... бұл ... ... 2006 ... 20,1%-ға артық. Жалпы орналастыру көлемiндегi қысқа мерзiмдi
қағаздар 40,4%, орта мерзiмдi қағаздар 59,6 %-ды құрады. ... ... ... ... өтеу сыйақы төлеудi қоса алғанда 2007 жылы
71,7 млрд. ... ... ... 3 және 6 ... ... ... ... оларды
Қаржы министрлiгi 2006 жылғы желтоқсан айында толық өтедi. Нәтижесiнде
бағалы қағаздар айналысының құрылымы 2006 ... ... ... ... ... ... 2 айдан 10 айға дейiн) жалпы көлемiнiң ... ... ... ... ... 2 жылдан 10 жылға дейiн) – 89,6%-
ын және орта мерзiмдi МЕИКАМ-дар (айналыс мерзiмi 3 жылдан 7 жылға дейiн) ... ... жылы ... қор ... ... ... ... операциялар жиынтығы 58,8 млрд. долларды құрады немесе бұл
7,9 трлн. теңгеге жеттi. Бұл дегенiмiз Қазақстан ЖIӨ-нен 205% асып ... ... ... елiмiздегi рыноктың капиталдану дәрежесiнiң жоғары
екендiгiн көрсетедi. әрине бұл ... ... ... өз ... ... Бұл ... 2007 жылмен салыстырсақ KASE–дегi бағалы ... ... ... ... Бұл шама ... қор биржасының
тарихындағы ең iрi операциялар көлемi болып табылады.
2008 жылдың алғашқы 4 ... ... ... екінші қайталама
рыногында сату-сатып алу операциялары көлемі Қазақстан қор биржасында 214,6
млрд. теңгеге жетті. Бұл өткен ... осы ... ... ... Ал 2007 жылдың жалпы қорытындылары ... ... ... ... операциялар көлемі 753,1 млрд. теңгені құраған еді.
2008 жылы KASE–де МБҚ сату-сатып алуға ... 47,9 ... ... 232 ... ... Бұл ... биржа айналымының 5,1% құрайды.
Жалпы қор ... ... 2008 жылы ... ... ... төмендеді,
оның басты себептері инфляцияның қарқыны өсуіне ... ... ... ... емес бағалы қағаздар шығару 2007 жылдың 4-ші кварталында
1144,9 млрд. теңгені құрады, оның 527,2 млрд. теңгесі ... ... Ал ... ... емес жалпы көлемі 0,8%-ды (8,9 млрд.
теңге) ... ... | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... – Мемлекеттік емес бағалы қағаздардың экономика секторларында
орналасуы бойынша үлесі [13, 17 стр]
Биылғы 2008 жылы ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен 531 операция жүргiзiлдi. Оның жалпы көлемi 20,2
млрд. теңгенi құрады ... 158,6 млн ... ... Оның ... ... 1% ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздармен, яғни
акциялармен операцияларда басты ... АО ... ... ... АО ... титано-магниевый комбинат» және АО
«Казахтелеком» компанияларын айтсақ болады.
Кесте 4
2008 ... ... ... айналымы құрылымы
|KASE рынок секторы |2008 жыл |2007 жыл |2008 ... 2007 ... |
| ... ... |
| |ек |йек ... % ... ... |21216,4 |8398,0 |+12818,3 |152,6 |
| |20,7% |13,9% | | ... ... ... |0 |0 |0 |0 |
| |0% |0% | | ... ... |3666,1 |3776,8 |-110,7 |-2,9 ... | | | | |
| |3,6% |6,2% | | ... емес |3470,8 |1825,2 |+1710,3 |185,5 ... ... | | | | |
| |3,4% |2,9% | | ... (МБҚ, ... |74348,2 |46601,8 ... |+59,5 ... | | | | |
| |72,4% |77,0% | | ... |0 |0,017 |-0,02 |х |
| |0% |0% | | ... |0 |0,096 |0 |0 |
| |0 |0,0003% | | ... ... ... ... |+69,9 |
| |100% |100% | | ... №19, 2008 г. 12-23 стр. ... ... ... қоғамдардың жұмысын қадағалап оны көрсетiп
отыратын анықтаушы тәрiздi. Биржадағы ... ... ... ...... қоғамның қаржы жағдайын жақсартатын немесе
нашарлататын маңызды фактор. Экономикасы ... ... ... ... ... жарияланып тұрады. Мұндай мағлұматтар
акционерлердiң өз қолындағы акциялардың бағасын ... ... ... ... ... ... бередi.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi 2007 жылы 126,2 млрд. теңгеге
мемлекеттiк ... ... ... бұл ... 2008 жылмен
салыстырғанда 20,1%-ға артық. Жалпы орналастыру көлемiндегi қысқа мерзiмдi
қағаздар 40,4%, орта ... ... 59,6 %-ды ... ... министрлiгi
мемлекттiк бағалы қағаздарын өтеу сыйақы төлеудi қоса алғанда 2007 ... ... ... ... ... ... министрлiгiнiң айналыстағы бағалы
қағаздарының көлемi 2007 жылғы ... ... 2006 ... ... ... 229,5 ... ... дейiн 41,1%-ға ұлғайды.
Бүгінде бағалы қағаздар рыногында 62 брокер-дилер, 18 ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын 10 ұйым және инвестициялық портфельді басқаратын 21 ұйым ... ... ... ... 47 ... шығарылымы, 2 облигациялық бағдарлама,
жалпы номиналды құны 3,4 млрд. теңге болатын 2 ... ... ... 17 ... ... болатын 5 облигация шығарылымы облигациялық бадарлама
аясында тіркелді және 38 ... ... күші ... ... ... ... 2619 ... акциялар шығарылымы және
жиынтық номиналдық құны 554,9 млрд. теңге болатын 138 ... ... ... шығарылымы айналыста болды.
Қазақстан Республикасында рынотық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық ... жаңа ... ... Олар: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке ... ... ... ... Ал осы ... ... субъектiлерiнiң
арасында еркiн қаржы айналымын бағалы қағаздар рыногы жүзеге асырады және
басқа экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
Сонымен 2008 ... 9 ... ... ... ... қор
биржасында (KASE) нарықтың барлық секторлары бойынша 102 711,6 млн долларға
тен мәмілелер жасалды. Аталған мерзімнің ... 2007 ... ... ... 69,6% ... бойынша және 59,7% теңге бойынша өсті.
Осылайша жұмысты аяқтай келе еліміздегі қор ... ... ... ... ... және Қазақстанның алдауы уақытта БСҰ ... ... ... ... ... ... орталығына
айналуына байланысты қор биржасын одан әрі ... оның ... ... ... негіздеудің қажеттігі туындап отыр. Жалпы бүгінгі
еліміздегі қор биржасын елімізде қарқынды дамыту үшін ең біріншіден ... ... жеке және ... ... қор ... мен бағалы
қағаздарға деген сенімділігін арттыруымыз керек.
Қорытынды
Қорыта келгенде, қор биржасы – бұл ... ... ... үшiн қажеттi жағдайлармен қамтамасыз ететiн ұйым және бағалы
қағаздар сатып алынатын және ... ... ... ... ... нарығының толық қанды дамуын және оған қатысушы
тұлғалардың сенімді қызмет етуін, ... осы ... ... ... ... ... ... орталық қор биржасы болып
табылатындығына көзіміз жетті.
Нарықтағы қор биржасының мәнін түсіну үшін оның ... ... ... қор нарығында биржалық делдалдардың бағалы қағаздарды сату жолымен
уақытша бос ақшалай қаражаттарды жұмылдыру және шоғырландыру;
• өндiрiстi және ел ... ... ... және ... ... қағаздармен жасалатын операцияларды шоғырландыру, сұраныс пен
ұсыныс деңгейiн көрсететiн ... ... және ... ... қор ... өз ... ... операциялар негізінде
қалыптастырады. Өз кезегінде биржалық операциялар мерзімдік және ... ... ... ... ... мерзімдік операция нарықтағы
алыпсатарлық ... ... ... Осы ... ... қор ... дилерлер мен брокерлер өздерінің негізгі қызметтерін атқарады.
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастарға өтіп, өзінің қаржы
саласын ... ... ... қор ... ... ... Осы биржалардың ішінен негізгі қор биржасы болып 1996 ... ... ... қор ... құрылды. Елiмiздегi қор биржасы KASE
коммерциялық емес ұйым болып табылады. Оның ... ... ... ... жоқ. ... қор биржасының басты қызметі мемлекеттік
қаржы жүйесімен және ... ... ... айналыс ұйымы ретінде
мемлекеттің ... ... ... тету ... ... ... ... негiзгi мақсаты бағалы қағаздардың тиiмдi және толық рыноктық
қолайлы жағдайда сатып алынуын және ... жеке және ... ұзақ ... салымдарын бағалы қағаздармен алуын қамтамасыз
ету, инвесторлар қызығушылығын тудыру, клиентер мен ... ... ... ... ... ... қор биржасы KASE-нiң келесiдей басты мiндеттерi мен
қызметтерін атап өтсек ... ... ... сату және ... алу ... ... ... қалыптастыру;
• Бағалы қағаздар қозғалысына және оларға сұраыптау ... ... ... ... рыногына қатысушылардың арасындағы қатынастарды
құқықтық жағынан қамтамасыз ету;
• Экономиканың iшкi және ... ... ... және ... ... үлес ... ... отыру;
• Ағымдағы бағалы қағаздардың барлығының құнын және олар ... ... ... ... рыногына қатысушыларға ақпаратпен
қамтамасыз етiп отыру;
• Қор биржасының қосымша құқықтық, ... және ... Қор ... ... ... ... ... және олардың
қызметтерiнiң әлемдiк стандарттарға өтуiн қадағалау.
Сонымен, жұмысты ... келе ... қор ... ... ... ... кем емес ... және оның одан әрі дамуы үшін
жалпы ... ... ... ... ... тиімді қызмет етуі және
елдің өндірісінің өсуі ... ... ... ... ... уақыттары әлемдегі дамыған елдерді қатарына ... ... ... ... экономика жолға қою болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Бағалы қағаздар нарығы туралы ҚР-ның заңы. 1997ж 10 ... ... ... туралы» ҚР-ның заңы. 1998ж. 10-шiлде.
3. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2002 ж.
4. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : ... ... ... Б.А. / ... ... нарығы : Оқу құралы – ...... ... и ... на РЦБ / Алматы 2002.
7. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – ... ... ... Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
9. ... Ж.Б. ... ... ... ценных бумаг в РК. //
Вестник КазНУ. №3,1999г.
10. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // ... ... 8- 2008г. ... ... Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового
рынка» // РЦБК №11, 2007 ... «О ... на ... ... // ... ... №10, - 2008 г. 2-
6 ... «Итоги развития биржевого фондового рынка за ... ... // РЦБК №19, 2008 г. 12-23 ... ... ... ... ... ала келiсiлген сыйлық ақы.
Опциондық ақы
Стеллаж
Репорттық
Депорттық
РЦБК №11, 2007 г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қор биржасы:мәні, міндеттері және операциялары32 бет
Қор биржасы және оның қызметтерi мен құрамы жайлы28 бет
«Ақпараттық технологиялар» пәні8 бет
Банк жүйесі жайлы15 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар нарығы туралы13 бет
Бағалы қағаздар нарығындағы қызметті жүзеге асыру26 бет
Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылары22 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь