Коғамдық қатынастарды қылмыстық жолмен келтірілген зияннан қорғау

Кіріспе
1. Аса мәжбүрлік қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Қажетті қорғану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Қорғануға байланысты қажетті қорғануды қолдаудың заңға сыйымдылық шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4. Қажетті қорғану шегінен асып кеткендік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5. Жалған қорғану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6. Орынды тәуекел ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Әрбір азаматтың конституциялық борышы — коғамдық қатынастарды қылмыстық жолмен келтірілген зияннан қорғау. Осы міндетті жүзеге асыруда жеке адамға, қоғамға, мемлекетке карсы бағытталған іс-әрекеттерді дер көзінде тыюдың, тойтарудың маңызы ерекше. Қоғамға қауіпті іс-әрекетті тойтаруда, оның зияндылығын тыюда, сол қауіпті төндірген адамға материалдық, моральдық және баска да зиян келтірілуі мүмкін. Мұндай әрекеттер формальдық жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің жекелеген баптарында көрсетілген қылмыс құрамына жатуы мүмкін. Бірақ та бұл әрекеттер белгілі бір жағдайларда қылмыс болып табылмайды. Өйткені мұндай әрекетте қылмыстың материаддық белгісі болып табылатын басты белгі — қоғамға қауіптілік жоқ. Керісінше, мұндай жағдайларда, қоғамдық қатынастарға зиян келтіруге бағытталған қауіпті жою, тойтару қоғамға пайдалы іс-әрекет деп танылады. Қолданылып жүрген қылмыстық заң бойынша бұларға қажетті қорғану; аса (мәжбүрлі) қажеттілік; жедел-іздестіру шараларын жүзеге асыру; қылмыскерді ұстау; орынды кәсіби тәуекел; күштеу немесе психикалық мәжбүрлеу; бұйрықты немесе үкімді орындау әрекеттері жатады.
Осы аталған жағдайларда істелген әрекет немесе әрекетсіздік сырттай қылмыс белгілеріне ұксағанымен, оларда қоғамға қауіптілік болмағандықтан, қылмыс қатарына жатпайды. Өйткені бұл аталған институттар коғамға пайдалы іс-әрекеттер қатарына жатады. Енді осы мән-жайларға талдау жасайық.
1. Казакстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы «Азаматтардың өмірі мен денсаулығына қарсы әрекеттер үшін жауапкершілікті реттейтін зандарды соттардын қолдануы туралы» № 7 нормативтік каулысы (Қазақстан Рес¬публикасы Жоғарғы Сотының жаршысы, № 1.1995); Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2002 жылғы 6 желтоқсандағы «Қорғану құкығын ретгейтін қылмыстық іс жүргізу заңнамасын қолдану тәжірибесі туралы» № 26 нормативтік қаулысы//3аң газеті. 2002. 15 каңтар.
2. Баулин Ю. В. Обстоятельства, исключающие преступность деяния. Харьков, 1991.
3. Гринберг М. С. Проблема производственного риска в уголов¬ном праве. М., 1963; Его же. Технические преступления. Новоси¬бирск, 1992.
4. Кириченко В. Ф. Основные вопросы учения о необходимой обороне в советском уголовном праве. М.-Л., 1948.
5. Казак В. Н. Вопросы теории и практики крайней необходи¬мости. Саратов, 1981.
6. Козаченко И. Я., Сухарев Е. А., Кузьменок О. П. Спорные воп¬росы квалификации задержания преступника: Текст лекции. Еқатеринбург, 1992.
7. Красиков А. Н. Сущность и значение согласия потерпевшего в советском уголовном праве. Саратов, 1976.
8. Наумов А. В. Уголовное право. Общая часть: Курс лекций. М, 1996.
9. Паше-ОзерскийН.Н. Необходимая оборона и крайняя необ¬ходимость. М., 1962.
10. Сидоров Б. В. Уголовно-правовые гарантии правомерного, социально-полезного поведения. Казань, 1992.
11. ТишкевичИ. С. Право граждан на задержание преступника. Минск, 1979.
12. ТкаченкоВ. И. Необходимая оборона по уголовному праву. М., 1979.
13. Шавгулидзе Т. Г. Необходимая оборона. Тбилиси, 1966.
14. Практикум по уголовному праву. М., 1996.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Аса ... ... ... ... қажетті қорғануды қолдаудың заңға ... ... ... ... ... ... ... әдебиет
тізімі......................................................................
...........
Кіріспе
Әрбір азаматтың конституциялық борышы — коғамдық ... ... ... ... ... Осы ... жүзеге асыруда
жеке адамға, қоғамға, ... ... ... іс-әрекеттерді дер
көзінде тыюдың, тойтарудың маңызы ерекше. Қоғамға қауіпті ... оның ... ... сол ... ... адамға
материалдық, моральдық және баска да зиян келтірілуі ... ... ... жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің
жекелеген баптарында көрсетілген қылмыс құрамына жатуы мүмкін. Бірақ та ... ... бір ... ... ... ... ... мұндай
әрекетте қылмыстың материаддық белгісі болып табылатын ... ... ... ... жоқ. Керісінше, мұндай жағдайларда, қоғамдық
қатынастарға зиян ... ... ... жою, ... ... іс-әрекет деп танылады. Қолданылып жүрген ... заң ... ... ... аса ... ... ... жүзеге асыру; қылмыскерді ұстау; орынды кәсіби тәуекел; күштеу
немесе психикалық ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда істелген әрекет немесе әрекетсіздік сырттай
қылмыс белгілеріне ұксағанымен, оларда ... ... ... қатарына жатпайды. Өйткені бұл аталған институттар коғамға пайдалы
іс-әрекеттер қатарына жатады. Енді осы мән-жайларға ... ... Аса ... қажеттілік
1. Осы Кодекспен қорғалатын мүдделерге аса қажет болған жағдайда зиян
келтіру, яғни ... бір ... ... өзге де ... өміріне,
денсаулығына, кұкықтары мен занды мүдделеріне, коғамның немесе мемлекеттің
мүдделеріне тікелей қатер төндіретін қауіпті жою үшін зиян ... ... ... ... амалдармен жою мүмкін болмаса және бұл орайда аса қажетті
шектен шығып кетушілікке жол ... ... ... ... (34-бап, 1-
бөлігі).
Төнген қауіптің сипаты мен дәрежесіне және қауіптің ... ... ... ... зиян ... ... ... мүдделерге оларды
сактап қалғаннан гөрі көбірек зиян келуі аса қажеттіліктің шегінен ... ... ... ... ... зияндылық үшін тек қасақана
әрекеттерде ғана ... ... Осы ... ... ... аса
қажеттілік деп біріншіден заң қорғайтын мүдделерге төнген ... ... ... екіншіден осы төнген қауіпті баска амалдармен ... ... ... ... ... ... сақтап қалу үшін
келтірілген зиян болғызылмаған зияннан кем болуы, төртіншіден бұл істелген
әрекет аса қажеттіліктің шегінен ... ... онда ... ... ... ... ... қауіп кұқықтық норма қорғайтын белгілі бір мүддеге
немесе мүдделерге төнеді. Осы ... ... ... ... зиянды
немесе қауіпті заң қорғайтын басқалай мүддеге зиян ... ... ... ... Мұндай жағдайда келтірілген зиянның мөлшері тойтарылған
зиян мөлшерінен кем болуы керек. Аса қажеттілікте қылмыстық заң ... ... ... орын ... Мұндайда біреуі жойыл-майынша, екіншісін
сактауға мүмкіндік болмайды. Мысалы, ... ... су ... кету ... оны ... үшін үйіп ... ... тастарды рұқсатсыз алып
пайдалануды айтамыз. Бұл жерде елді мекенді су алып ... үшін ... ... алып ... аса қажеттіліктен туып отыр. Жайшылықта осы
ұнтақ тастарды рұқсатсыз алу, рәсуә ету, ... ... ... ... Ал ... ... аса ... туындайтын осы әрекетті
істеу қылмыс қатарына жатпайды. Өйткені ... зиян ... ... кем. Аса ... ... ... екі ... қатар орындау қақтығысы жағдайында да болуы мүмкін. Мысалы,
екі бірдей ауру ... бір ... ... ... ... ауыр
сырқатқа алдымен жәрдем кәрсетіп, жеңілірек аурумен ауырған ... ... ... ол ауыр ... ... ... ... алғанда аса қажеттілік көп жағдайларда әрекет
арқылы, кейбір уақыттарда әрекетсіздік арқылы ... ... ... ... ... екі ... ауру адамның, ауыр науқаспен
ауырғанына барып, жеңілірек ... ... ... оған кешігіп келуін
айтамыз.
Аса қажеттілік жағдайында жасалған әрекет заң қорғайтын кез ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Аса
қажеттілікті сылтау етіп, ... ... ... ... ... заң
қорғайтын баска мүдделерге зиян келтіру ... ... ... ... ... ... жеке ... немесе басқа адамдардың өміріне,
денсаулығына, құқықтарына және заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... ... қауіпті тойтару үшін
қолданылады. ... аса ... ... болуы үшін бірнеше
шарттардың жиынтығынын болуы қажет.
Бірінші шарт: нақтылы қауіп қылмыстық заң ... ... ... Бұл ... заңның өзінде тап осы адамның немесе басқа адамдардың
өміріне, денсаулығына, құқығына және ... ... ... ... мүдделеріне тікелей төнген қауіпті жою үшін істелетін
әрекет деп көрсетіліп отыр. Ол ... ... ... ... мен
механизмдердің ақауынан, хайуанаттардың шабуылынан, адам организмінде
болатын физиологиялық өзгерістерден, басқа да бір ... ... ... ... ... қауіптен болуы мүмкін.
Табиғат апаттары (су тасқыны, жер сілкіну, кешкін жүру, өрт ... мен ... ... (әуе ... ... істен шығуы,
жүріп келе жатқан ... ... ... ... ... ... бұқадан қашып, адамның баска үйдің шарбағын бұзып, ішке
кіруі ... ... ... мерт ету) адам ... ... ... (ауру болуы, аштықка ұшырауы, жаралануы) қауіп
төндірудің көздері ... ... ... ... ... ... ... аңшылар үйінде қалған азық-түлікті өз пайдасына тұтынуы. Ауру
адамды ауруханаға ... үшін тіл ... ... ... ... ... ауыр науқасты ауруханаға жеткізу.
Аса қажеттілік актісін қолдануға адамның қоғамға қауіпті ... да ... ... Егер адам заң ... белгілі бір мүддені
қорғауда қиянат жасаушыға зиян келтіру жолымен жүзеге асырса, бұл сөз ... ... ... ... ... аса қажеттілік жоқ. Себебі бұл
жерде зиян тікелей қиянат жасаушыға келтіріліп отыр. Егер ... ... ... үшін зиян ... бір ... ... онда ол аса
(мәжбүрлі) қажеттілікке жатады. ... ... ... үйінің
жүргізушісі Д. тынығушыларды демалыс үйінен Медеу мұз айдынына автобуспен
апара жатып, шұғыл бұрылыстан өзіне қарама-қарсы ... жол жүру ... ... келе ... ... ... ... келе жатқан машинамен
соғысып қалмау үшін, өзі жүргізіп келе ... ... ... сол жаққа
бұрып үлгереді. Нәтижесінде автобус аударылып, 3 ... орта ... ... Д. аса қажеттілік халіңде әрекет жасау арқылы үлкен зиянның
алдын алған, өйткені екі машина бетпе-бет келіп соғысса, ... зор ... ... адам шығыны болуы сөзсіз еді. Бұл жерде аз зиян келтіру арқылы,
ірі зиянға жол ... Осы ... ... ... көзі ... ... ... автокөлік жүргізушінің қоғамға қауіпті іс-әрекеті болып отыр. Заң
бойынша тікелей төнген қауіпті жою осы ... ... бір заң ... зиян ... ... жүзеге асырылады. Болашақта болжанатын қауіпті
нәрселерге аса қажеттілікті қолдануға болмайды. Сол ... өтіп ... де аса ... ... болмайды.
Аса қажеттілікті қолданудың екінші шарты: заң қорғайтын мүддеге зиян
келтіру арқылы ғана жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... оны ... ... мүмкін емес. Заң қорғайтын басқа мүддеге зиян
келтірмей-ақ қауіпті тойтаруға болатын жағдайлар аса ... ... ... ... зиян ... ... ... зиян келтіру деп
саналып, ол үшін қылмыстық жауаптылық белгіленеді.
Үшінші шарт: Аса қажеттілік болу үшін ... ... ... ... ... кем ... тиіс. Келтірілген зиян
тойтарылған зиянмен ... ... да, ... аса ... ... деуге болмайды. Ол туралы заңның өзінде «Құқык қорғау мүдделеріне
алды алынғанға тең немесе одан гөрі ... зиян ... ... ... мен ... және ... жойылған жағдайға көрінеу сәйкес
келмейтін зиян келтіру аса қажеттілік шегінен шығу деп ... ... ... тек қасақана зиян келтірілген ... ... әкеп ...... (34-бап). Сондықтан да өз өмірін
сақтап қалу үшін баска біреудің ... қиып ... аса ... оның ... шығу ... ... Аса ... қолданып көп
адамның өмірін сақтап қалушылық қылмыс болып табылмайды. Мысалы, қатты
жүріп келе жатқан ... ен ... ... ... ... ... көлденең тұрған машинаны шұғыл тежеп, тоқтатпастан, ақырын тежеп
келіп, соғып, ... және оның ... ... ... ... поездағы азаматтардың өміріне зақым келмеуі аса ... ... деп ... Сол себепті поезд жүргізушінің іс-
әрекетінде қылмыс құрамы болмайды.
Келтірілген зиянның сақтап қалынған зияннан ... ... ... ... ... Бұл ... тікелей төнген қауіп қаңдай
мүддеге бағытталады, ол мүдденің маңыздылығы, ... ... ... ... ... т.б. ... еске ... Кейбір жағдайларда
зиянды тойтарған адам, өзінің келтірген зиянын сактап калынған зияннан
азырақ деп ... ал іс ... оның ... ... ... болады
да, мұндай жағдайда аса қажеттілік актісі бұл жерде қолданылмайды. Бірақ та
мұндай ... аса ... ... ... ... адам шын ... тойтарылған зиян мен келтірілген зиянның ара қатынасы ... ауыр жан ... ... ... ... ... себептермен
кінәсіз түрде жол берсе, онда ол қылмыстық жауапкершілікке тартылмайды. ... ... әр ... ... арқылы келтірілген зиян сақтап
қалынған зияннан азырақ болуы негізгі шарт болып ... пен аса ... ... шығушылық қылмыс ... ... те ... ... ... ... және қоғамға пайдалы іс-
әрекет болып табылады. Бірақ та бұл екі ... ... ... ... қорғануда қауіпті қиянаттың көзі болып әр уакытта да адамның
коғамға қауіпті ... ... Аса ... ... ... ғана ... ... сондай-ақ табиғат апаттарынан,
міндеттер қайшылықтарынан да туындайды. Тіпті, ... ... ... ... кемек сұрау мүмкіндігі бола тұра ... ... ... ... ... Ал аса қажеттіліқ, төнген қауіпке зиян
келтіру тәсілін қолданбаса жүзеге аспайды.
Қажетті ... ... ... ... ... ... көп ... мүмкін. Аса қажеттіліктің бұдан ... сол, ... зиян ... немесе орын алған зияннан гөрі көбірек
болғанында ғана занды болып ... ... ... зиян тек ... ... ал аса ... мұндай зиян бөтен, тікелей
төнген қауіпке қатысы жоқ үшінші ... ... ... ... заңға сәйкес барлық адамдардың кәсіби немесе өзге де ... және ... ... ... тең ... ... қорғануға
құкығы бар. Бұл кұқық адамға қоғамға қауіпті қол ... ... ... ... ... ... көмегіне жүгіну мүмкіндігіне
қарамастан тиесілі болып табылады. (32-бап, 2- бөлік). Қажетті ... қол ... ... зиян ... яғни ... ... ... адамның жеке басын, тұрғын үйін, меншігін, жер учаскесін және баска да
құқықтарын, ... ... ... ... ... ... қауіпті кол сұғушылықтан кол сұғушыға зиян келтіру жолымен ... егер бұл ... ... қорғану шегінен асып кетушілікке жол
берілмеген болса, ол қылмыс болып ... ... ... ... ... ... ... мүдделерге қорғанушының өзіне, баска
адамның занды құқықтарына, кұкықтык ... ... ... ... ... тоқтату мақсатымен соны төндірушіге зиян келтірушілік, қылмыстық
құрамда көрсетілген белгілерге дәл ... ... ... ... ... ... — әрбір адамның заңды және заңмен көтермеленетін
әрекеті болып табылады. Әлеуметтік мәні ... ... ... ... жоқ. ... қорғану адамның ең қасиетті, табиғи құқықтары,
өмірін, денсаулығын, ... ... т. б. ... да ... ... ... табылады. Қажетті қорғану қылмыстылықты тыюды,
зорлықпен ... ... және ... ... да ... қарсы
күресудің пәрменді құралы болып табылады.
Сондай-ақ қажетті қорғануды ... аса ... ... зор. ... ... келтірушінің өзі зиян келтіру жолымен тойтарыс
берілетінін сезінуі оны көп жағдайларда қылмыс ... ... ... байланысты қажетті қорғану Конституцияда көрсетілген
азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың кепілі, қоғамға пайдалы
әрекет деп саналады.
Мұндай ... ... ... ... ... ... оның
қылмыс істеуіне байланысты қылмыстық заңның ... ... ... қорғану жағдайында оған зиян келтіру қылмыстық құқылық, әрекетпен
заң қорғайтын объектіге кол сұғушылық болып ... ... ... ... ... оған ... ... белсенді нысаны болып
табылады. Бұл шабуыл жасаушыға қарсы істелген ... ... ... Сол ... де ... занда белгіленген тәртіппен кейбір тәртіп
сақшыларына мұндай реттерде қару ... ... да жол ... заңға сәйкес адам басқа қоғамға қауіпті қол сұғу-шылықтан
құтылу немесе мемлекет органдарынан көмек сұрауға ... ... ... ... ... құқылы.
Көмек сұрау мүмкіндігіне қауіпті қиянаттан қашып кету, жасырынып қалу,
жұлкынып шығу, ... ... ... бөгеттер жасау, айғайлап көмекке
шақыру, телефонмен құқық қорғау органдарына, ... ... ... сияқты әрекеттер жатады. Заң бойынша барлық азаматтар
— кәсіби немесе өзге де ... ... ... ... ... ... асыруға бірдей негізде құқылы. Занда лауазым ... ... ... ... органдары үшін қажетті қорғануды қолданудың
ерекше талаптары белгіленбеген. ... ... үшін ... ... ... жеке ... болып табылады.
Қажетті қорғануды пайдаланудан бұлтарған немесе бас тартқан адамдар
тек қана моральдық жағынан айыпталады. Керісінше заңға, ... ... ... ... қажетгі қорғануды жүзеге асырмаса оның әрекеті
қылмыстық немесе ... ... ... ... ... ... Республикасының Жоғарғы Сотының ... ... ... ... ... үшін жауапкершілікті реттейтін зандарды
соттардың қолдануы туралы» 1994 ... 23 ... № 7 ... ... ... бабына сәйкес қажетті қорғану кұкығы
азаматтардың өмірін, денсаулығын, ... ... ... мүлкін коғамдық
қауіптерден қорғаудағы конституциялық кұкығын ... ... ең бір ... ... ... аудару керек.
Азаматтар заңға сәйкес шабуылдан қашып қорғанудан немесе басқа амалдар
қолданудан тыс, ... ... ... ... ... қарсы залал жасау
жолымен белсенді шараларды қолдануға қақысы бар. Мұндай кезде олар ... ... ... ... ... ... үшін ... деп атап көрсетілген. Қажетті қорғануды жүзеге асырудың заңға
сыйымды негізгі шарттары бар.
Қиянатқа байланысты қажетті ... ... ... ... оның ... ... ... қауіпті болуы керек, яғни қиянат
арқылы заң ... ... ... зиян ... ... зиян ... тудыратын жағдайда қажетті қорғануды қолдануға болады.
Қоғамға қауіпті қол сұғушылық жоқ болса, қажетті қорғану да жоқ. Қол
сұғушылықтың түрлері Қылмыстық ... ... ... немесе
басқа адамның жеке басына тікелей төнген қауіпті қиянаттан ... ... ... Бұл ... ... ... жүзеге асырылады. Шабуыл—бұл
ашықтан-ашық кенеттен пайда болған зорлык ... ... ... ... әкеліп соғуы, ал өмірге қауіпті емес ... ... ... ... ... ... деп ... өмірді жоюға немесе
денсаулыққа зақым келтіруге нақты бағытталуы ... ... ... тудыру ошағына арналғандыктан, оны кім немесе не төндіргеніне
карамайды. ... ... ... ... заң қорғай-тын мүддеге
қауіп төндіретін лауазымдық ... ... да, жасы ... ... мен есі ... ... қорғаудың шегінен асып
кетушілік әрекеттеріне және жалған қорғануға қарсы қолданылуы мүмкін. Занда
бұларды бір ... ... ... ... ... деп айтады, Қауіпті
төндірушілерге заң бойынша жоғарыда айтылған іс-әрекетгі істегендердің бәрі
жатады.
Қажетті ... ... ... ... ... сол сиякты қажетті
қорғануды қандай да бір әрекетінде қылмыстың формальдық жағынан белгілері
бар, маңызы шамалы әрекет ... ... ... ... ... өте арзан заттарды ұрлау, жасөспірімдердін бау-бакшадан жеміс-
жидек ұрлауы сиякты әрекеттері жатады. Адам ... ... ... ... онда олар ... негізде жауаптылыққа тартылады.
Қажетті қорғану әкімшілік теріс қылықка да қарсы ... ... ұсақ ... ... Қажетті қорғануды қолдануда негіз болатын
қоғамға зиянды қасақана әрекеттің ... ... ... ... ... ... да ... қоғам немесе мемлекеттің занды
мүдделеріне, қоғамдық тәртіпке дереу зиян келтірілуі мүмкін болғанда ғана
қолдануға ... ... кісі ... ... ... ... ... Егер қиянаттың қоғамдык қатынастарға дереу, тез зиян келтіруге
қабілеті болмаса, онда ондай әрекеттерге қарсы ... ... ... ... жағдайда төнген залалды тойтару басқа жолмен жүзеге
асырылады.
Қажетті ... ... ... ғана ... болады. Құқылық
міндетін орындамаған әрекетсіздікке қажетті қорғануды қолдануға ... ... ... ... ... орын ... жағдайда оған зиян
келтірмей-ақ, оны зорлап орындатушылық орын алады. Занда ... кол сұғу ... ... ... ... кол сұғу басқа
жолмен токтатылады.
Қажетгі қорғануды қолданудың екінші шарты — ... қол ... бар ... ғана ... Қол ... объективтік категория
ретінде басталуы және аяқталуы болады, Нақтылы төніп тұрған қол ... заң ... ... зиян ... ... ... ... немесе
кіріскен әрекетті айтамыз. Яғни, қол сұғушылықтың кірісуі деп қоғамға
қауіпті ... ... ... ... ... ... үшін ... бастамасы болып қылмыс істеуге оқталғандық әрекеті айтылады.
Ал қол сұғушылықтың ... ... ... ... ... шын мәнінде
оның доғарылған уакыты саналады. Қол ... алға ... ... жетуге
немесе одан ерікті түрде бас тартуға байланысты доғарылуы мүмкін. Егер ... ... ... ... оған ... қорғануды қолдануға болмайды.
Өйткені қажетті қорғанудың мақсаты — болатын, орын алатын зиянды тойтаруға,
оны болғызбауға ... ... ... Жоғарғы Соты өзінің
1994 жылғы 23 желтоқсандағы «Азаматтардың ... мен ... ... үшін ... реттейтін зандарды соттардың қолдануы
туралы» нормативтік қаулысында қажетті қорғану құқығы тек ... ... ... ... ғана ... ... ... қаупі анық төнген кезде
қолданылатынын көрсеткен. ... ... ... ... ... төніп
тұрған қол сұғушылыққа ғана қолданады. Нақтылы ... ... ... ... оны ... ... Осыған орай, кейде қажетті ... ... ... немесе бітпегенін ажырата алмаудан қолдану
жағдайлары да кездесуі мүмкін. Жоғарыда ... ... Сот ... ... ... ... ... «Шабуыл аяқталғаннан кейін, бірақ істің
мән-жайларына сәйкес қорғанушы үшін онын ... қалу ... ... ... ... біткен немесе бітпегенін ажырата алмай біткен
қылмысты бітпеген ... деп ... ... ... ... ол әрекетті
қажетті қорғануға жатқызуы керек», — делінген. Егер қорғанушы қауіптің
біткенін біле тұра ... ... ... ... ... ... шегінен
шығып кеткен деп есептеледі. Қауіпті емес әрекетті оның қауіпті екендігін
білуге мүмкіндігі болмай шынымен ... іс деп ... ... ... ол үшін ... ... қолданушы жауапкершілікке жатпайды.
Егер қорғанушы іс-әрекеттің қауіпті емес екендігін байқауға мүмкіндігі
болып тұрып, қорғануды қасақана емес күйде жүзеге ... бұл ... ... ... істелген әрекет үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Қажетті қорғанудың үшінші бір шарты — қоғамға қауіпті қол сұғу айқын,
шын мәнінде, яғни ... ... анық зиян ... ... ... ... ғана ... қиянаттың зиян келтірумен ешқандай
байланысы жоқ. Елестетілетін қиянаттан ... ... ... ... ... ... ... қолдаудың
заңға сыйымдылық шарттары
Бірінші шарт. Қорғану занда тура атап көрсетілгендей, тек ... ... ... ... ... ... ... зиян
келтірмейді, соңдықтан да ондай қиянатқа тойтарыс берілмейді. Мазмұны
жөнінен әрекет дене ... ... зиян ... ... ... зиян адам ... жоюға, денеге жарақат келтіруге да байланысты
болуы мүмкін. Мысалы, С. деген адам маскүнемдіктің әсерінен үйде ... ... ... К. ... оз ... сабап қана қоймай, оның мойнын бұрап,
тұншыктырып далаға қарай сүйреген. К. өзін-өзі қорғау ... ... ... қарсы жұмсауға мәжбүр болған, нәтижесінде күйеуі ауыр
жарақат алып, ауруханада қайтыс ... ... ... сот ... ... ... әрекет деп тапкан.
Жолда келе жатқан Ж. деген азаматты М. деген адам ... ... ... ... ... ... ұрғылай берген. Ж. М-ден қорғану
мақсатымен өзі кұлаған жерден қолына түскен ... ... ... ұрып, оған ауыр дене жарақатын келтірген. Ж-нің әрекеті қажетті
қорғану халінде ... ... деп ... ... ... ... ... оның мүлкін жою, бұлдіру, қирату арқылы да зиян
келтірілуі мүмкін. Мысалы: ... ... ... бір топ жас ... ... ... ... тындаған. Автобуста отырған
Жапсарбай ... ... ... ... ... өшіріп, тыныштық
сақтауды өтінген. Бұл өтінішке магнитофон иесі ... ... оны одан ... ... өзі де қарқ-қарқ күледі. Бұл ... ыза ... әлгі жас ... ... ... ... келе
жатқан автобустың ашық терезесінен тысқа ... ... ... іске жарамсыз болып қалған, ал Жапсарбайдың әрекеті қылмыс емес деп
танылған.
Екінші шарт. Қорғанушы ... ... ... ... өзіне
(басқаға емес) келтіреді. Өйткені ... ... ... ... ... ... келтірушінің өзі ғана ... ... ... ... сол қиянат келтірушінің өзіне тікелей қарсы қолданылады.
Мұндай қиянат келтірушіге келген зиян ... түрі әр ... ... ... келтірушіні өлтіру, денесіне әр түрлі жарақат салу, оның мүлкін жою
т. б. Осыған байланысты заң күні бұрын ... ... ... ... шек ... ... ... келтірушіліктен дер көзінде қорғану қажет. Қоғамға
қауіпті әрекеттің басталған ... мен онын ... ... ... ... ... жүзеге асыру дер кезінде
қолданылған қажетгі қорғану болып табылады. Қол ... ... де ... ... одан әрі ... ... ... деп
танылады, мұндай іоәрекет қылмыс қатарына жатқызылады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы № 7
нормативтік қаулысының ... ... де зиян қол ... ... немесе ол біткеннен кейін жасалып, ... ... ... ... ... және бұған қорғаушының көзі жетіп тұрса, ... ... ... ... деп ... ... жағдайда жасаған
әрекеті үшін жауаптылық жалпы негізде қаралады»,—делінген.
Төртінші шарт. Қарсы әрекеттің мақсатынан ... Ол ... оған зиян ... ... ... ... Бұл туралы занда
қорғанушының немесе баска ... жеке ... ... ... ... жер ... қоғамның немесе мемлекеттің мүдделерін коғамға
қауіпті қастандықтан қорғау деп ... ... ... ... ... ... ... әрекеттін мақсатының өзі осы
қоғамдық қатынастарға зиян келтірмеу, зиян келтіруден ... ... ... ... жасаушылық кек қайтару, өзара есеп айрысудың қолайлы сәті
ретінде пайдаланылса, мұндай жағдайда ондай зиян ... ... ... ... ... ... ... өзімен араздасып жүрген Қарабай
деген көршісінің баласын бақшасынан қауын үзіп жатқан жерінен ... ... ... ұрып ... ... ... жеп ... көрген Қарабай
үйінде тығулы жатқан дыбыссыз атылатын мылтығын алып, оны оқтап, ... ... ... басынан атып, оны өлтіреді. Алдын ала және сот
тергеуінде ... ... ... ұрып ... ... етіп колайлы
сәтті пайдаланып, кек кайтару максатымен оны атып ... ... оның ... ... ... ... кек алу мақсатымен қасақана
кісі елтіру әрекеті деп тапқан.
Жоғарғы Сот өзінің 1994 жылғы 23 желтоқсандағы каулысында ... ... ... ... деген сылтауды желеу етіп, оны өзінің құқыкка қайшы
әрекеттерін істеуге пайдалану үшін әдейілеп шабуыл жасауға килігуі (төбелес
шығару, ... ... кек алу ... жасау және т.б.) ол қажетті
қорғану көзінде болды деп санауға болмайды. Мұндай жағдайда жасаған әрекет
үшін жауаптылық жалпы негізде ... ... ... болу үшін ... шегінен шықпауы керек. Яғни, қиянаттың қаупі мен ... ... ... келмеуі орын алмауы қажет деп көрсеткен.
Қылмыстық кодекстің 32-бабының соңғы бөлігіне сәйкес қиянаттың қаупі
мен сипатына қорғанудың көрінеу сай ... ... ... ... болып табылады.
4. Қажетті қорғану шегінен асып кеткендік
Қылмыстық кодекстің 32-бабынын 3-бөлігіне сәйкес қол сұғушыға анық
шектен тыс, ... ... ... зиян ... қол ... мен ... қауіптілігі дәрежесіне қорғанудың керінеу сай келмеуі
қажетті қорғаныс шегінен шығу деп ... ... ... шығу тек
қасақана зиян келтірілген жағдайларда ғана қылмыстық жауаптылыққа әкеп
соқтырады. ... ... ... ... ... ... зиянды.
Сондықтан да мұндай әрекеттердің қылмыстық жауаптылығы және жазасы заңға
сәйкес накты келтірілген ... ... ... ... ... ... ... кол сұғылған қиянатты зиян келтірместен тойтаруға
мүмкіндік ... ... ... жеке мүддені қорғау ... зиян әр ... да ... ... ... ... Егер қиянат
келтірушіге зиян шектен тыс және сол қиянаттын сипаты мен қауіптілігіне
сөзсіз сәйкес келмесе, онда ... ... ... ... шегінен
шығып кеткені үшін жауаптылык ... ... ... ... зиян шабуылдан қорғану мүддесіне сәйкес жүзеге ... ... ... ... бірге ескере кететін бір жайт, қажетті қорғану
шегінен асып істелген қылмыс жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... ... «з»тармағы).
Заң қиянаттың қаупі мен сипатына қорғанудың сөзсіз сәйкес келмеуін
қажетті қорғану шегінен асып кеткеңдік деп ... ... ... ... мен ... ... жағдайда сөзсіз
сәйкес келмейтін қорғану құралдары мен тәсілдерін қолдану арқылы, ... ... ... ... ауыр зиян ... оның ... ... шегінен шығып кеткендік болып саналады.Мысалы: К. деген
азамат қажетті қорғану ... асып ... ... ... ауыр
жарақаттағаны үшін (109-бап, 2-бөлігі) мына төмендегі жағдайда кінәлі деп
табылып, ... ... К-ға қызу ... бір аяғы жок Ж. деген
мүгедек адам тиісіп, өзіне екі құмыра сыра алып ... ... ... Ж-ны
итеріп жіберіп К. далаға шықпақшы болған, итеруден құлап түскен Ж. ... тұра сала К-ны ... ... тағы да ... рет ... болған, осы
кезде К. қолындағы құмырасымен Ж-ны бастан ұрып, оған ауыр дәрежедегі дене
жарақатын келтірген. Сот үкімінде ... ... ... асып ... мен ... сай келмейтін жағдайда Ж-ға зиян келтірген» деп
керсетілген. Ж. бір аяғы жок ... әрі ауыр ... мас ... ... ... К. оны ... құмырамен ұрмай-ак, оның қолындағы
балдағын жұлып алып, басынан ұрып, ауыр дәрежедегі ... ... ... ... ... бар еді.
Қорғанушы қорғану шегінде немесе одан асып, әрекет істеді ме ... шешу үшін ... ... мән-жайын мұқият, жан-жақты есепке ... ... ... қорғанушының, сондай-ақ қиянат келтірушінің жеке
басын, олардың күштерінін арасалмағын анықтау қажет.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... 1994 ... 23 ...... ... ... ... қорғану шегінен асып кеткендіктің бар
немесе жок екендігі мәселесін ... ... тек ... мен ... төндіру
құралдарының сәйкестігін немесе сәйкессіздігін ғана емес, қорғанушыға қауіп
төндірушінің қауіптілік сипатын, шабуылға ... ... оның күші ... ... шабуылшы мен қор-ғанушының күштерінің арасалмағына
ықпал ететін басқа барлык жағдайларды да (қауіп төндіруші мен ... ... ... ... ... ... ... уакыты мен
орны т. с. с.) ескеруі керек деп атап көрсеткен. Қорғану әрекетінің заңға
сыйымдылығын ... ең ... ... үрдістігін, яғни қауіп
төндірудің сипаты мен дәрежесін, шабуылдың қарқыны мен күшін есепке ... ... ... мен ... көп ... ... төнетін объектінің
маңыздылығына да байланысты. Адамның ... ... ... сияқты
маңызды объектілерге шабуыл жасап, нақты қауіп тендіру қорғанушыға да
қорғанудың өте ыңғайлы тәсіліне ... ... ... ... ... ... ... болған сайын осыған орай оған төндірілетін қиянат
та қауіптірек, сондай-ақ қажетті қорғануды қолданудың шегі де және ... зиян ... де ... ... болады. Қиянаттың үрдістігінің
дәрежесі көп жағдайларда ... ... ... мен ... ... Бірақ та бұл жерде қорғанушы шабуылды қандай құрал немесе
қаруды қолданса соған сайма-сай құралмен ... ... ... ... деп айту қате болар еді. ... ... ... жағдайда
қорғанушының қару жұмсау арқылы өзінің немесе баска адамның өміріне ... ... ... ... ... әрекетін тойтаруы негізсіз
қылмыс болып саналар еді. Мысалы: К. деген азаматтың әрекеті ... ... ... ... деп ... Кешкілік, караңғы түскен сәтте Ж. мен
С деген екі мае К-ны көше ... ... оған ... тиіскен. К.
олардың сөзіне құлақ аспай, өз жөнімен жүре берген. Бірақ әлгі екі мас, оны
қуып ... ... ... ... жерге құлатып, тепкілей бастаған. Жан
сауғалап қорғанған К. қалтасынан бәкісін алып Ж-ның қарнына оны терендете
салып ... Ж. ... ... қаза ... ... ала ... К-ны ... шегінен асып, пышақ қолданып кісі өлтіргені үшін жауапка тартқан.
К. қаруы жоқ адамға ... ... ... ... деп айыпталған.
Бірақ та сот бұл корытындымен келіспей, өз үкімінде К-ға төнген қиянаттың
онын ... ... ... және екі ... ... ... күші ... басым екендігін есепке алып, онын әрекетінде қажетті қорғану шегінен
шығушылық жоқ деген шешімге келген. Мұндай қауіп ... ... ... ... ... ... байланысты соның салдарынан
қатты абыржу, қорқу жағдайында ... ... да ... ... ... ... дәл баға бере алмайды және соған сәйкес келетін қорғану
құралын қолдануға мүмкіндігі болмайды.
Сонымен қажетті ... ... асып ... деп танылуы үшін
қиянаттың қаупі мен ... ... ... ... ... ... ... сөзсіз сәйкес келмеушілікке қорғанушының айдан айқын, анық ... ... асып ... ... ... ... орасан зор зиян
келтіруін айтамыз. Сот тәжірибесінде едәуір емес мөлшердегі бөтен ... қол ... ... ... ... адамның өміріне, денсау-
лығына қауіпті емес күйде істелген бұзақылықты, ұсақ ұрлықты тойтарудағы
басқа адамның ... ауыр дене ... ... ... жиі ... ... қорғаныс шегінен шығу көзінде жасалған кісі өлтіргендігі
(99-бап) және қажетті қорғаныс шегінен шығу ... ... ауыр ... үшін ... әдейі жауаптылық көзделген. Бұл, яғни қажетті
қорғану шегінен асып кеткендігі үшін ... тек ... ... үшін ғана қарастырылғанын көрсетеді. Абайсыздыкден істеген қажетті
қорғану шегінен шығушылық үшін занда жауаптылык белгіленбеген.
5. Жалған қорғану
Қажетті қорғанудан жалған қорғануды ... ... ... да ... ... деп ... келтірушіліктен жорамалды түрде қиянат келтіреді
екен деп ойлап, оның ... ... ... айтамыз. Яғни, жалған
қорғануда төніп тұрған қиянат, қауіп жоқ.
Жалған қорғану қорғанушының әр ... ... ... істелген қатесі болып табылады. Мысалы, корғанушы жәбірленушінің
коғамға қауіпті емес әрекетін коғамға қауіпті екен деп ... ... ... азамат кешкілік қараңғы түскен кезде күндегі әдетінше жұмыстан
сон қалың бақтың арасындағы жалғыз аяк, жолмен үйіне ... Бір ... ... ... келе ... бір адамның сүлбесін байқайды. Сол ... ... ол ... жылдамдатып, бақ ішінен сыртқа шықпақшы болады.
Онын артынан келе жатқан адам да ... ... оған таяу ... ... ... жасайды деп ойлаған Жұман кілт тоқтай қалады да,
жүгіріп келе жатқан әлгі адамды таяқпен ұрып құлатады. Нәтижесінде ... ауыр дене ... ... Істі ... ... анықтағанда
Жұманның артынан қалмай келе жатқан адам соның тұрған жерінің тұрғыны болып
шығады. Қараңғыда ол да ... ... ... ... келе ... адамнан
қалмауға тырысып, желе-жортып Жұманды қуып жетіп артынан ілесіп отырады.
Жұманның әрекеті жалған жағдайда істелген ... деп ... ...... ... ... қорғануды жүзеге асырған адам кінәлі деп танылып, қылмыстық
жауапка тартылады. Егер адам қажетті қорғануды ... ... ... ... ... ... болмаса, онда ол келтірілген зиян үшін
жауап бермейді. С. деген азамат жолдасының ... ... ... ... ... ... үйге ... кеткен. С-ның үйге кірген тарсылынан ұйықтап жатқан
үй иесі К. ... ... ... ұры ... ... екен деп ойлап, ешбір
ойланбастан, тесектін қасында ... ... ... ... ... оған ауыр дәрежедегі дене жарақатын келтірген. К-нын қорғануы
бұл ретте ... ... ... ... ... ол өзінің жәбірленушіге деген
әрекетінің қате екенін сезбеген, сезуге міңдетті ... және де ... ... болмаған. Яғни, оның әрекетінде қылмыс белгісі жок Егер
мұндай жағдайда ол өзінің қатесін сезуге міндетті болса немесе сезе ... онда ол ... ... қылмысы үшін жауаптылыққа тартылар
еді.
Жалған қорғануда да накты төнген шын қауіпті тойтарудағы ... ... ... ... ... Сотынын 1994 жылғы 23 желтоксандағы № 7
қаулысының ... ... шын ... ... ... ... керек. Мұндай жағдайда өзінің болжау қателігін аңғармай ... ... ... ... ... ... кұралдарын қолдануын
қажетті қорғану жағдайында істелген әрекет деп қарау ... ... ... ... ... ... ұғынбай, зиян келтіретін болса, бірақ
істің мән-жайына қарай мұны ұғына алатын және ұғынуға міндетті болса, онда
мұндай ... ... ... ... ... үшін ... тартылып
оның іс-әрекеті Қылмыстық кодекстің баптары бойынша сараланады.
6. Орынды тәуекел
Қылмыстық кодекстін 35-бабында ... ... ... қол ... ... тәуекел көзінде заңмен ... ... ... ... ... ... ... делінген. Бұрынғы Қылмыстық кодексте мұндай
ұғым болмаған еді. Сондыктан да бұл қылмыстық зандағы жаңа институт болып
табылады. Егер ... ... ... ... ... ал қойылған мақсатқа тәуекелге байланыссыз әрекеттерсіз жетуге
мүмкіндік болмаса және тәуекелді ... адам заң ... ... ... ... ... шараларын қолданса, тәуекел орынды ... ол ... ... денсаулығына көрінеу қатер төндіретін,
экологиялык апатка немесе өзге де зардаптарға апарып ... ... ... деп ... ... орынды тәуекелге байланысты әрекеттер екі түрлі шартқа
байланысты қылмыс болып табылмайды. Бұл ... екі ... ... ... ... тәуекел әрекеттерін қолдануға негіз болатын шарттар, ал
екінші топқа сол әрекеттің өзін сипаттайтын шарттар жатады.
Тәуекел әрекеттерін қолдануға медицина, ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі негіз
болады.
Қажеттілік қоғам, мемлекет алдына қойылған маңызды міндеттерді шешуден
де туындайды. Ғылым, техника, өнер ... ... ашу көп ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Мұндай кәсіптік
қызметті іске асыруда зиянды зардапка әкеліп соғатын ... ... ... ... ... ... шаруашылық кызметіңде орын
алатын осыңдай қажеттіліктерге жол бермеу орын алса, онда ... ... ... да ... ... ... ... негізгі максаты сол арқылы тиімді жетістіктерге
жету, ... алға ... ... орындалуы жүзеге аспайтындығы
болып табылады. ... ... ... ... ... ... орынды тәуекел күйіңде келтірілген деп саналып, ол қылмыс
қатарына жатқызылмайды.
Тәуекел әрекеттері ... ... ... байланысты да
қолданылады. Мысалы, сокырішекпен ауырған адамға ... ... үшін ... шакырым жердегі ауруханаға жеткізу қажет болды. Оған жеткенше жолдың
кедір-бұдырына ... ... ... өте ... ... ... ... жағдайды жан-жақты есепке алып және аурудың көлікке
отыруға ... оның ауыр ... ... ... жағ-дайлардың
жоктығына қарамастан операцияны өзі жасауға шешім жасауға тәуекел еткен.
Нәтижесінде ауру адам қаза ... ... ... адам өмірін құтқарып
қалуға байланысты әрекет ... ... ... ... деп ... Яғни,
осыған сәйкес қажеттілік орынды тәуекедділікті қолданудын бірінші негізі
болып табылады. Орынды ... ... ... ... ... алға қойған
максатқа тәуекелге байланыссыз әрекеттерсіз жетуге мүмкін ... ... ... табылады. Алға қойған максатқа жету қолданылып жүрген
технологиялық әдістердің, ғылыми эксперименттердің, нұсқаулықтарда, ережеде
көрсетілген талаптардың шеңберіңде ... ... ... оңда ... ... да ... жоқ.
Қылмыс болып табылмайтын тәуекелді қолдануға байланысты шарттар да
теорияда бірнеше түрге бөлінеді. Оның бірінші ...... ... ... яғни ... байланысты дәрігерлік, ғылыми, технологиялык,
техникалық ... ... ... жүзеге асыру. Екінші шарт—орынды
кәсіби тәуекелді қолдану арқылы заң ... ... зиян ... ... ... ... ақталған болуы керек. Орынды тәуекелде кұкық
қорғайтын мүдделерге зиян ... ... ... ... ... оның ... сезеді және одан болатын жалпыға қауіпті зардапты
болжайды. Сөйте тұра тәуекелге бел буады, бұлай етпейінше ол алға ... ... ... да ... жай ... ақталған, орынды болуы
қажет. Егер әрекеттер қазіргі ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... деп танылады. Осы шартқа сәйкес
осындай тәуекелге барған адамның теориялық білімге және ... ... ... ... ... ... қажет. Мұндай
біліктілік белгілі бір әрекетті білгірлікпен ... ... ... ... алға ... мақсатына жетуге мүмкіндіктер туғызады.
Егер тәуекел күні бұрын экологиялык қауіптің ... ... ... ... ... ... ... онда ол орынды тәуекелге
жатпайды.
Төртінші шарт, тәуекелді қолданған адам заң ... ... ... ... ... ... ғана ол орынды тәуекел болады. Осы
шартқа байланысты адам тәуекелге байланысты әрекеттерді істегенге ... ... ... кедергілерді күні бұрын қарастырып, оны ... ... одан ... ... ... ... ... шараларын қолдануы қажет.
Бесінші шарт, орынды тәуекел алға ... ... ... ... ... ... болмаса ғана колданылады. Яғни,
орынды тәуекелдің алға қойған мақсаты коғамға пайдалы нәтижеге жету ... Олар ... ... ... ашу, жаңа ... ... жаңа ... шикізаттар жасап шығару, ауруға қарсы тиімді
емдер табу т. б.
Жоғарыда айтылған шарттардың біреуі жоқ ... ... ... ... ... ... адам жалпы негізде жауапқа тартылады. Аса қажеттілік
пен орынды ... ... ... ... ... да ... тән ортак белгілер: екеуінін де құкыктык және ... ... ... де ... ... ... зиян келтірумен байланысты. Аса
қажеттілік құқық қорғайтын мүддеге табиғат ... ... ... ... ... ... ... қауіп төндіруі
жағдайы негізінде пайда болады. Орынды тәуекел ... ... ... Аса ... ... әрекеті зиянды тойтаруға бағытталған. Орынды
тәуекелде әрекет қоғамға пайдалы жаңа жетістіктерге ... ... ... ... Аса ... ... зиян ... жаққа
келтіріледі. Ал орынды тәуекелде зиян тек қана бейтарап немесе үшінші жақка
келтіріледі. Мәжбүрлі қажеттілік жағдайында қауіпті ... ... ... ... ... зиян келтіріледі, ал орынды тәуекелде зиянның
көлеміне ... шек ... ... ... ... ... «Өзі үшін міндетті
бұйрықты немесе үкімді орындау жөнінде іс-әрекет ... ... ... ... ... зиян ... қылмыс болып табылмайды.
Мұндай зиян келтіргені үшін заңсыз бұйрык немесе үкім берген адам ... ...... ... сәйкес мівдетті бұйрықты орындау қылмысты әрекетке
жатпайды. Өйткені мұндай әрекет ... пен ... ... ... ... ... Мұндай бапты Қылмыстық
кодексіне енгізу басшылардың, олардың бұйрықтары мен ... ... ... ... ... ... мен үкімдерді орындаушылардың
қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Ендігі жерде ... ... ... ... ... ... орын ... зиянды зардаптар
үшін жауапқа ... ... түгі жоқ. ... заң ... зиян ... ... болып міндетті бұйрықты және үкімді
орындау ... ... ... дегеніміз үкімді органның ресми түрде берген жарлығы (әскери
бастыктың, мекеме басшысының, кәсіпорын жетекшісінің). Бұйрык оны ... бар ... ... ... немесе жазбаша түрде жүзеге асырылады.
Мұндай бұйрықтар мазмұны женінен заңсыз, қылмыстық заң ... ... ... ... керек. Осындай міңдетті бұйрықты орындаушылардың іс-
әрекетінің заңға сыйымдылығы мынадай белгілермен ... ... ... ... ... ... адамға бағынышты болуы; міндетгі
бұйрық соны беруге ... ... ... ... ... шығарылса, ал
орындаушы кызметі жөнінен мұндай міндетті бұйрықты орындауға әбден ... ... ... ... ... заң қорғайтын әр түрлі мүддеге
зиян келтірсе (табиғи ортаға, мысалы, тазаланбаған лас суды ... ... ... жіберу, ластау, мемлекет мүлкін бей-берекет жұмсау,
жарамсыз жабдықпен жұмыс істеп, еңбекті қорғау ережесін бұзу, ... ... ... ... ... т. б. ... Мұндай міндетті
бұйрықты, үкімді орын-даушылар, шын мәнінде, қылмыстық ... ... ... ... ... та ... кодекстің 37-бабы 1-бөлігінің талабына
сәйкес ол іс-әрекет орындаушылар үшін қылмыс болып табылмайды. ... ... үшін ... бұйрықты немесе үкімді ... ... ... ... ... ... берген адам қылмыстық жауапқа тартылады
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Казакстан Республикасы Жоғарғы ... 1994 ... 23 ... ... мен ... ... әрекеттер үшін жауапкершілікті
реттейтін зандарды соттардын қолдануы ... № 7 ... ... ... ... Сотының жаршысы, № 1.1995); Қазақстан
Республикасы Жоғарғы ... 2002 ... 6 ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңнамасын қолдану тәжірибесі туралы» № ... ... ... 2002. 15 ... ... Ю. В. Обстоятельства, исключающие преступность деяния. Харьков,
1991.
3. Гринберг М. С. Проблема производственного риска в ... ... ... Его же. ... ... Новосибирск, 1992.
4. Кириченко В. Ф. Основные вопросы учения о необходимой ... ... ... ... М.-Л., ... Казак В. Н. Вопросы теории и практики крайней необходимости. Саратов,
1981.
6. Козаченко И. Я., ... Е. А., ... О. П. ... вопросы
квалификации задержания преступника: Текст лекции. Еқатеринбург, 1992.
7. Красиков А. Н. Сущность и ... ... ... в ... праве. Саратов, 1976.
8. Наумов А. В. Уголовное право. Общая часть: Курс лекций. М, 1996.
9. ... ... ... и ... необходимость. М., 1962.
10. Сидоров Б. В. ... ... ... социально-
полезного поведения. Казань, 1992.
11. ТишкевичИ. С. Право граждан на задержание ... ... ... ... И. ... ... по ... праву. М., 1979.
13. Шавгулидзе Т. Г. Необходимая оборона. Тбилиси, 1966.
14. Практикум по ... ... М., 1996.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқық қорғау қызметінің мәні, мазмұны11 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Адам инсулинінің гендік инженериялық синтезі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь