Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ..3

Негізгі бөлім
1.тарау. Сақтандыру нарығының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... .4.14
1.1. Сақтандыру нарығы түсінігі, мәні.
1.2. Сақтандыру нарығының құрамы мен құрылымы.

2.тарау. Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының жағдайы ... ... .15.22
2.1. Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының жағдайын талдау.
2.2. Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының проблемалары мен даму тенденциялары.

3.тарау. Шетелдік тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29.30
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Қазақстан экономикасының дамуының қазіргі кезеңі өндірістің төмендеуін тежеу мен тұрақты экономикалық өсу үшін негіз құруға бағытталған нарықтық қайта құру фазасына өтумен сипатталады. Нақ осы мәселе Қазақстан дамуының ұзақ мерзімді мақсаттар мен стратегияларында көрініс тапқан – “шетелдік инвестициялар мен ішкі жинақтардың жоғары деңгейі тән ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу”.
Осындай нарықтық қоғамда пайда болатын тұрлаусыздық пен тұрақсыздық, экономикадағы үнемі болатын өзгерістер тәуекел тудырады. Әсіресе мұндай жағдай кәсіпкерлікте жиі болады. Нарықта туатын кездейсоқ және тұрлаусыз жағдайлар, экономикалық толқулар, бәсекелестердің әрекеттері тіпті білікті басқару шешімдерін жоққа шығаруы мүмкін. Тәуекелді сақтандыру мен өзін-өзі сақтандыруды қолданып, басқару облысында білікті жұмыс жүргізу арқылы айтарлықтай төмендетуге болады. Яғни көріп тұрғанымыздай, нарықтық шаруашылықтың дамуымен қоғам мүшелерін әлеуметтік-экономикалық, соның ішінде сақтық қорғау ерекше мәнге ие болуда. Сол үшін де еліміздегі сақтандыру нарығының жағдайын кешенді бағалау қажет.
Макроэкономикалық тұрақтылық үшін қажетті қаржы резервтерін құра отырып, сақтандыру техногенді және экологиялық уақиғалар кезіндегі өндірістік күштердің қалпына келуі мен дамуына көмегін тигізеді, мемлекеттің болжанбаған шығындарын қысқартады, инфляциялық фактордың әрекетін төмендетеді, тауарлар мен қызметтерге деген сұраныс пен ұсыныс ара қатынасын оңтайландырады.
Қорыта айтқанда, сақтандыру мәселесі және де елдегі сақтандыру нарығының жағдайын жақсарту мәселесі экономикалық проблемалар ішінде ерекше мәнге ие, өйткені дәл осы мәселе елдің өміріне оң әсер етуші қуатты факторлардың бірі болып табылады. Осы себептерге байланысты мен өз курстық жұмысымның негізгі талданар мәселесі етіп осы тақырыпты алдым. Курстық жұмысымның мақсаты – Қазақстан сақтандыру нарығының жағдайына кешенді талдау жүргізіп, оның қызмет ету ерекшеліктерін анықтау.
1. Қазақстан Республикасының “Сақтандыру қызметі туралы” 2002 жылғы 18 желтоқсандағы Заңы
2. Статистикалық жылдық басылым - 2003
3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”, Алматы 2005
4. Маянлаева Г.И. “Организация страхового дела в Республике Казахстан”, Алматы 2002
5. Жуйриков К.К. “Страхование: теория, практика, зарубежный опыт”, Алматы 2000
6. Л.Н.Гостенко “Страхование”, Алматы 2003
7. “Қаржы-Қаражат” журналы, 2003 ж. №6
8. “Қаржы-Қаражат” журналы, 2003 ж. №4
9. “Банки Казахстана” журналы, 2004 ж. №5
10. “Банки Казахстана” журналы, 2004 ж. №12
11. “Страховое дело” журналы, 2005 ж. №2
12. “РЦБК” аналитикалық журналы, 2004 №6
13. “РЦБК” аналитикалық журналы, 2005 №1
        
        Жоспар:
Кіріспе
............................................................................
..................................... ..3
Негізгі бөлім
1-тарау. ... ... ... ... нарығы түсінігі, мәні.
1.2. Сақтандыру нарығының құрамы мен құрылымы.
2-тарау. Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының жағдайы.........15-22
2.1. Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының жағдайын талдау.
2.2. ... ... ... ... ... мен ... ... экономикасының дамуының қазіргі кезеңі өндірістің төмендеуін
тежеу мен тұрақты экономикалық өсу үшін негіз құруға бағытталған ... құру ... ... ... Нақ осы ... ... ... мерзімді мақсаттар мен стратегияларында көрініс ...... мен ішкі ... ... ... тән ашық ... негізделген экономикалық өсу”.[1]
Осындай нарықтық қоғамда пайда болатын тұрлаусыздық пен тұрақсыздық,
экономикадағы үнемі ... ... ... тудырады. Әсіресе мұндай
жағдай кәсіпкерлікте жиі болады. Нарықта туатын кездейсоқ және тұрлаусыз
жағдайлар, ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығаруы мүмкін. Тәуекелді сақтандыру мен өзін-өзі
сақтандыруды қолданып, ... ... ... ... ... арқылы
айтарлықтай төмендетуге болады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... соның
ішінде сақтық қорғау ерекше мәнге ие ... Сол үшін де ... ... ... ... бағалау қажет.
Макроэкономикалық тұрақтылық үшін қажетті қаржы резервтерін құра
отырып, сақтандыру ... және ... ... ... күштердің қалпына келуі мен дамуына көмегін ... ... ... қысқартады, инфляциялық ... ... ... мен қызметтерге деген сұраныс пен ұсыныс ара
қатынасын оңтайландырады.
Қорыта айтқанда, сақтандыру мәселесі және де ... ... ... ... ... ... ... ішінде ерекше
мәнге ие, өйткені дәл осы мәселе елдің ... оң әсер ... ... бірі болып табылады. Осы себептерге байланысты мен өз ... ... ... ... етіп осы ... ... Курстық
жұмысымның мақсаты – Қазақстан сақтандыру нарығының жағдайына кешенді
талдау жүргізіп, оның ... ету ... ... ... нарығының теориялық негіздері.
1.1. Сақтандыру нарығы түсінігі, мәні.
“Сақтандыру нарығы” түсінігі отандық экономикалық әдебиеттерде жақында
ғана қолданыла ... ... ... ... ... ... ... болуы туралы сөз де қозғалмаған.
Сақтандыру қызметтері нарығының мәні сақтандыру табиғатынан көрініс
табады. ... ... бұл ... ... ғалым-экономисттер көзқарасы
тұрғысынан қарастыру керек.
Сақтандыру терминдері сөздігі келесідей талқылама береді: ...... ... ... ... қанағаттандыру
процесінде айрықша тауарды сату-сатып алу ... ... ... ... ... ... ... берген: “... Сақтандыру нарығы – сату-сатып
алу объектісі болып сақтық қорғау табылатын, оған ... ... пен ... ... әлеуметтік-экономикалық құрылым, ақша қатынастарының
белгілі бір сферасы”.[2]
Кең мағынада ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың жиынтығын білдіреді. ... мен ... ... ... ... ... Тар ... сақтандыру нарығы – сақтандыру қоғамдарының жиынтығы.
В.М.Родионова өзінің “Финансы” ... ... ... ұсынған:
“Сақтандыру нарығы – бұл сату-сатып алу объектісі ... ... ...
сақтық қорғау табылатын, оған деген ұсыныс пен сұраныс қалыптасатын ақша
қатынастарының ерекше сферасы”.[3]
Ю.Бугаев өзінің мақалаларының бірінде ... деп ... ... әсерінің негізінде сақтандырылушылардың ... ... ... ... өзінің ерекше тауарын
(сақтандыру) өткізе алатын ... ... ... ... ... ... мен сақтандырылушы арасындағы экономикалық қатынастарды
ортақтастандырады”.
Осы ... ... ... ... ... ... ... ие болған деген қорытынды жасай аламыз:
“Сақтандыру нарығы – бұл “сақтандыру қызметі” деген ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы”.
Осылайша, сақтандыру нарығы қарамағында бір жағынан, уақытша ... ... ... ... ал ... жағынан, сақтандыру
нарығының оларды жоғары табыс әкелетін және салынған ... ... ... ... ... сфераларына салуға мүмкіндігі болады.
Сәйкесінше “сақтандыру нарығы” түсінігі оның мәні есебінен ашылады.
Бәріміз білетіндей, мән ... ... ... ... ... ішкі ... ... мағынаны береді.
Сақтандыру нарығының мәні “сақтандыру қызметі” және ... ... ... ... ... Осы жерде “... нарық
пен сақтандыру тәуекелі өзара байланысты”. Бір ... ... ... әсер ... ... ... – қалыптасқан жағдайға байланысты
сақтандырудың тәсілі мен шарттары дайындалады.
Сақтандыру нарығында ... ... ... ғана емес,
сондай-ақ уақыт аспектісінде қарастырылады. Осымен бірге сақтандырылушылар
арасында сақтандыру қорын ... бөлу ... болу ... ... үлкен
территория және де сақтандырылған адамдардың саны ... аз ... Осы ... ... ... ғана ... ... қамтыған
апаттар нұқсандарын үлестіру мүмкін болады.
Кездейсоқ жағдайлардан ... ... ... ... ... ... жыл ... асып кетуі мүмкін. Төтенше жағдайлар бірнеше жыл
болмауы мүмкін және олардың нақты болатын күні ... ... Бұл ... ... түскен сақтандыру төлемдерінің бір бөлігін қолайсыз жылдары
болатын төтенше жағдайларды өтеудің қайнар көзі ретінде
қолдану үшін резервтеу қажеттілігін тудырады.
Сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... жиналған
сақтандыру төлемдерінің қайтарымдылығы табылады. Сақтандыру ... ... ... ... арналған нетто-төлемдердің және сақтандыруды
жүргізуші сақтандыру ұйымын ұстау үшін жөнелтпе шығындардан ... ... ... ... Нетто-төлемдердің барлық
сомасы белгіленген уақыт кезеңінде нұқсанды өтеу нысанында қайтарылады.
Қаражаттарды қайтару ... ... ... ... ... ... ... нарығына жақындатады.
Сақтандыру қоры қаражаттарының шоғырлануы – ... ... ... ... Бұл ... кез-келген сақтандыру ұйымы
үшін анықтаушы болып табылады.
Сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктердің болуы және сол қажеттіліктерді
қанағаттандыра алатын сақтандырушылардың болуы ... ... ... өтуі ... қатынастар жүйесіндегі
сақтандырушының рөлі мен ... ... ... ... ... ... ... субъектілеріне айналуда.
Сондай-ақ, сақтандыру нарығының қалыптасуы үшін кәсіпорындар мен
ұйымдардың, халықтың мүлкін сақтық ... үшін ... ... ... ... Бірнеше миллиондаған теңге сақтандыру сомасы және де өзінің ... бар ... ... компаниялары болуы керек.
Сақтандыру нарығының қызмет етуінің негізгі заңдары болып құн заңы мен
сұраныс және ұсыныс заңы ... ... ... ... даму ... ... де ... ажырамас элементі ... ... ... де ... ... ... болып қоғамдық еңбек бөлінісі және
әртүрлі меншік иелерінің ... ... ... ... ... ... дербестігін, олардың сақтандыру
қызметін сату-сатып алу бойынша тең құқылы серіктестігін, көлденең және тік
байланыстардың дамыған жүйесін, ... ... ... сақтандырудың нарықтық қатынастар
инфрақұрылымының қызмет етуінің негізгі элементі ... рөлі ... ... ... инфрақұрылымға сақтандыру механизмін енгізу мен
мемлекеттегі ... ... өз ... құру сияқты екі
параллель процесс жайлы сөз болуда.
Жүргізілген зерттеулерге ... ... ... мәні –
адамдардың, шаруашылық құрылымдардың, ... және ... ... кәсіпорындардың әртүрлі кездейсоқ жағдайлардан
сақтық қорғауға ... ... ... ... ... мәні ... ... басқа да
нұқсан келтіре алатын сақтандыру тәуекелінің ... ... ... ақша қатынастарымен сипатталады.
Бір жағынан, сақтандыру қызметтерінің нарығы – бұл ... ... ... байланысты экономикалық қатынастар жиынтығы, ал екінші
жағынан, сақтандыру қызметін сату-сатып алумен байланысты бірнеше нарықтық
қатынастар ... ... тең ... және ... нарық сақтандыру бизнесінің белсенді ... ... ... ... мен ... етуі үшін ... жағдайлар
жасайды. Осылайша, сақтандыру нарығы белгілі бір ... ... ... ... қатынастары мен байланыстары ... ... рөл ... еді. ... ... ... деген
көзқарас өзгеруде. Сақтандыру қызметтері нарығында мүдделердің жаңа топтары
қалыптасуда. ... ... ... қатынастар құралдарының ішінде нық
орын алуда.
1.2. Сақтандыру нарығының құрамы мен құрылымы.
Сақтандыру нарығының мазмұнын оның ... ... ... Ендігі кезекте сол түрлерін қарастырып өтейік.[5]
Салалық нышаны бойынша өмірді сақтандыру нарығын (сонымен ... ... ұзақ ... ... ... денсаулықты,
аннуитет және т.б. жатады), мүлікті ... ... ... және де ... ... ... нарығын бөледі.
Қазақстан Республикасында сақтандырудың “өмірді сақтандыру” және “жалпы
сақтандыру” сияқты екі саласы белгіленген.
Масштабы ... ... ... және халықаралық сақтандыру
нарықтарын бөледі.
Ұлттық сақтандыру нарығы – жеке мемлекеттегі ... ... ету ... Институционалды түрде ұлттық ... ... ... ... ... ... ... брокерлері мен агенттерінен тұрады. ... ... ... ... ... сақтандыру заңы шегінде жүргізіледі. Бұл
заңның ... ... ... ... ... ... Ең ірі ... сақтандыру нарықтары АҚШта, Ұлыбританияда,
Германияда және басқа да ... ... ... ... ... Үкіметте, бұқаралық ... ... ... ... ұйымдарының ұжымдық мүдделерін ұсынатын ұлттық
сақтандыру ассоциациялары қызмет ... ... ... ... ... ... ... жеке аймақтардың сақтандыру ұйымдарын, ұлттық нарықтарын
біріктіреді. Ең ірі ... ... ... ... ... ... (АҚШ, ... саналады. Еуропалық ... ... ... ... интеграциялық процесстер жүруде. Бұл “Еуропалық
экономикалық одақтастықтың ортақ сақтандыру нарығын” құру ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
сақтандыру заңдарын толық сәйкестендіру көзделген.
Халықаралық сақтандыру нарығы – бұл ұлттық және аймақтық ... ... ... мағынада халықаралық сақтандыру нарығы ... ... ... ... үлес ... ... ... нарықтары қарастырылады (Нью-Йорк, Лондон, Цюрих).
Қайта сақтандыру арналары бойынша және брокерлер арқылы ірі ... ... және ... ... ... ... ... сәйкестендіру және сақтандыру ұйымдарының жалпы проблемаларын
шешу мақсатында халықаралық сақтандыру ... ... ... халықаралық одағы, ... ... ... және тағы басқалар) қызмет етеді.
Сақтандыруды жүзеге асырудың негізгі ... ... ... ... акционерлік қоғамдар жүргізетін сақтандыру ... ... ... ... – бұл сақтандырушы ретінде мемлекеттік ұйым бой
көрсететін сақтандыру нысаны. Мемлекеттік сақтандыру ... ... ... ... ... монополиясы жағдайында,
сақтандырудың жеке түрлеріне мемлекеттік монополия жағдайында немесе қандай
да бір мемлекеттік сақтандыруда монополиясы жоқ ... ... ... ... ТМД елдеріндегі сақтандырудың дамуы соңғы ... ... ... ... ... ... жүргізудегі
басымдылығының болу мүмкіндігін ұмытпаған жөн.
Қазіргі кезде Қазақстанда мемлекеттің сақтандырушы қызметінің тек жалпы
мемлекеттік стратегиялық ... ... ... ... көрсетуге болады. Осылайша, ... ... ауыл ... ... кәсіпорыны (құрылтайшысы Қазақстан
Республикасының ауыл шаруашылық Министрлігі) үшін басым бағыт ... ... ... міндетті сақтандыру табылады. Ал “Казахинстрах”
мемлекеттік сақтандыру компаниясы үшін ... ... ... ... табылады.
Акционерлік сақтандыру – сақтандырушы ретінде өзінің жарғылық ... ... ... ... ... бой ... қызметін ұйымдастыру нысаны.Акциялар арқылы жарғылық капиталды
құру құрылтайшыларға заңды және жеке тұлғалардан ақша ... ... тез ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Алғашқы капиталды құру тәртібіне қарай ашық типтегі және жабық ... ... және де ... шектеулі серіктестіктерді
бөледі. Бұл айтылғандар дүниежүзілік тәжірибеге тән.
Өзара сақтандыру - өзара көмек ... ... ... ... ... ... ... нысаны. Өзара сақтандыру қоғамы
– қазақстандық нарықтың жаңа қатысушысы. Қазақстандағы өзара ... ... ... қызметі туралы” Заңмен және Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінің “Өзара ... атты 845 ... ... ... өз ... ... және басқа да
мүліктік мүдделерін сақтандыруын жүзеге асырады және де коммерциялық ... ... ... Коммерциялық қызметті жүзеге асырғанда қызмет ету
тәртібі ... ... ... ... үшін бекітілген талаптарға
сәйкес жүзеге асырылады. Заңдылық негіздің дамымауына байланысты сақтандыру
нарығындағы бұл ... бой ... ... “Қазақстан
Республикасындағы сақтандыру нарығы 1996-98 жылдардағы негізгі бағыттары
жөніндегі” Қаулыда ... және орта ... ... ... ... ... құру ... ереже жобасын дайындау мақсаты қойылған.
Сонымен бірге, Азаматтық Кодексте олардың қызмет ету ... ... ... заң ... ... ... ... қазіргі күнге
дейін заң жобасы ұсынылмаған.
Сақтандыру пулы – белгілі бір ... ... ... ... ... Негізінен сақтандыруға қауіпті, ірі
және жаңа тәуекелдер қабылданғанда құрылады. Пулдың ... ... ... сүйеніп құрылады. Әр компания пулға сақтандырылған
тәуекелдерді береді, пул жинаған жарналардың ... бір ... ... және
де сол үлесте нұқсандарды өтеу бойынша жауапкершілік алады. Пулдар шетелде
авиациялық, ... ... ... жауапкершілікті және т.б.
сақтандыруда кеңінен дамыған.
Сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... мен ... құру ... ... құрылған ... ... ... ... ... және ... ... көмек көрсету,
сақтандыру бойынша заң және нормативтік актілер ... ... ... ... ... жоғарылату бойынша
курстар мен ... ... ... ... ... ... ұсыныстар дайындау және т.б.
Енді сақтандыру нарығының ... ... ... айта ... ... қызметі туралы” Заңға сәйкес Қазақстан Республикасының
сақтандыру нарығының қатысушылары: [8]
1. ... ... ... ... ... брокері;
3. сақтандыру агенті;
4. сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы;
5. актуарий;
6. уәкілетті ... ұйым ... ... өзара сақтандыру қоғамы;
8. сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... өзге ... және ... тұлғалар.
Қайта сақтандыру ұйымы – ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарттарын жасасу және орындау
жөніндегі қызметті жүзеге ... ... ... ... ...... ... жасасу және
орындау қызметін уәкілетті мемлекеттік органның тиісті лицензиясы негізінде
жүзеге асыратын заңды тұлға;
Жоғарыда ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы
өзінің негізгі сақтандыру қызметінен басқа төмендегідей қызмет түрлерін
атқарады:[9]
1. уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... ... қызметті;
2. тиісті жинақтаушы сақтандыру шартында ... ... алу ... ... ... ... ... (сақтандыру ұйымы үшін);
3. сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметін автоматтандыру
үшін пайдаланылатын арнаулы бағдарламалық қамтамасыз ... ... ... ... кез келген түрлерінде сақтандыру ісі және
сақтандыру қызметі жөнінде арнаулы әдебиет сатуды;
5. бұрын өз ... үшін ... ... ... ... ұйымы үшін) немесе оның қарамағына сақтандыру шарттарын жасауға
байланысты келіп түскен (сақтандыру ... ... ... сатуды немесе жалға
беруді;
6. сақтандыру қызметіне байланысты ... ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) саласында мамандардың біліктілігін
арттыру мақсатында оқытуды ұйымдастыру мен жүргізуді;
8. сақтандыру агенті ... ... ... ... ... ... қатысушылары - өз қызметін уәкілетті
мемлекеттік органның тиісті ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы, сақтандыру брокері, актуарий ... ... ... – сақтандыру және қайта сақтандыру ... ... ... өз ... және ... ... ... немесе өз атынан және цеденттің тапсыруымен қайта
сақтандыру шарттарын жасасу жөніндегі делдалдық ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрі болып табылады және
оны уәкілетті мемлекеттік орган лицензиялауға тиіс. ... ... ... ... ... ... сақтандыру) шарты бойынша
өкілеттігі мен ... ... ... ... ... ... тиісті шарттармен белгіленеді.
Сақтандыру агенті – берілген өкілеттігіне сәйкес ... ... және ... ... ... жасасу жөніндегі делдалдық
қызметті жүзеге асыратын жеке ... ... ... ... сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге
асыруға өкілеттігі сақтандыру ... ... ... белгіленеді.
Сақтандыру агентінің өкілеттігі болмаған жағдайда оның сақтандыру агенті
ретіндегі қызметіне жол ...... ... ... ... ... ... мен қаржылық тұрақтылық деңгейін ... ету ... және ... ... ... бойынша міндеттемелер мөлшерінің
экономикалық-математикалық есептеулерін жүзеге асыруға байланысты қызметті
атқаратын жеке адам;
Актуарийлік есептеулер мынадай негіздер бойынша:
1) ... ... ... ... ... ... ... актуарийлік есептеулер;
2) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген ... ... ... ... жүргізіледі.[10]
Уәкілетті аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор) – уәкілетті мемлекеттік
органның тиісті лицензиясы негізінде сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... ұйым (аудитор);
Сақтандыру қызметінің аудитін жүзеге асыруға қойылатын талаптар
уәкілетті ... ... ... құқықтық актілерімен
белгіленеді.
Уәкілетті аудитор, жүргізілген аудит туралы ... ... ... ... оның ... сұрауы бойынша беруге міндетті.
Сондай-ақ, уәкілетті аудитор сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
заңдарын бұзушылықтар туралы уәкілетті мемлекеттік органға дереу хабарлауға
міндетті.
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өз ... ішкі ... ... ... ... оның қызметі лицензиялауға жатпайды.
Ішкі аудит ... ... ... ... органның талаптары
ескеріле отырып, сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... Қазақстан Республикасы сақтандыру нарығының жағдайы
2.1. Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының жағдайын талдау.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... өзгерістері процесінде сақтандыруды, сақтандыру қатынастарын және
осы қарым-қатынастар жүріп жатқан нарықты зерттеу - өте ... ... ... халық, коммерциялық құрылымдар мен мемлекеттің мүдделерін
қозғайды.
Сақтандырудың әлемдік нарығының ... ... ... ... төмендеу көрінеді. Жекелеп айтсақ, сақтандыру
сыйақыларының елдің ЖІӨне қатынасы ... ... ... 0,19%-дан
0,8%-ға дейін өскен. 2004 жылы республикадағы сақтандыру ... ... ... ... 2 629,6 ... ... (1-кесте).
1-кесте. Сақтандыру секторының негізгі көрсеткіштерінің динамикасы[11]
|Көрсеткіштер |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... млн ... ... ... |3 747200,0 ... |4 863631,4 |
|Халық саны, млн |14,8 |14,4 |14,8 |14,9 |15,2 ... | | | | | ... | | | | | ... |0,32 |0,43 |0,61 |0,65 |0,8 ... ... %| | | | | ... ... | | | | | ... ... %|0,18 |0,16 |0,16 |0,20 |0,5 ... ... | | | | ... % |0,32 |0,49 |0,34 |0,47 |0,9 |
|1 ... ... | | | | | ... ... |530,35 |963,43 |1535,09 |1937,60 |2629,6 ... | | | | | ... ... | | | | | ... сақтандыру ұйымдарының жалпы саны 1997 жылдан 2004 ... 32 ... ... 2005 ... 1 қаңтарында 36 сақтандыру
(қайта сақтандыру) компаниялары тіркелген, оның ... 2-уі ... ... ... ... ... ... және
“Қазақстан-Росно” ААҚ “Росно ресейлік ... ... ... ... ... емес ... ... құрылған сақтандыру компаниялары
1-уіне қысқарды, өмірді сақтандыру бойынша небәрі 2 компания бар.
2004 жылы Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... мен ... ... “жалпы сақтандыру” саласы ... ... ... үшін ... ... құрылған сақтандыру
ұйымдарына лицензия берді:
➢ “Экспортық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру бойынша ... ... АҚ ... ... 100% ... ... ... Иншуранс СК” АҚ;
➢ “Астық сақтандыру компаниясы” АҚ.
Соңғы 3 жылы сақтандыру брокерлерінің саны 3 компанияға, ... 1 ... және ... ... саны 6 компанияға көбейді (2-
кесте).
2-кесте. Сақтандыру секторының институционалдық құрылымы. [12]
|Көрсеткіштер |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... ... саны | | | | | ... ... ... ішінде: |42 |38 |34 |32 |36 ... емес ... |м/ж |м/ж |3 |6 |2 ... | | | | | ... ... ... |1 |1 |1 |1 |2 ... ... ... |м/ж |м/ж |5 |6 |8 ... | | | | | ... саны |м/ж |м/ж |26 |28 |27 ... ... аудит өткізуге | | | | | ... бар ... ... |м/ж |м/ж |28 |34 |34 ... | | | | | ... 7 ... ... ... ... ... жиынтық
көлемі 2 169%-ға немесе 22,8 млрд теңгеге өсті. Сонымен бірге, 1997 жылдан
2004 жылға дейін ... ... ... 40,3 млрд теңгеге
немесе 1152,7%-ға ... ... ... Берілген көрсеткіштердің
осындай қарқынды түрде өсуі жаңа сақтандыру компанияларының пайда болуымен
түсіндіріледі.
3-кесте. Сақтандыру компанияларының ... ... млн ... |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... |4 617,0 |5 320,2 |6 100,0 |9 031,0 |23 900 ... жалпы| | | | | ... | | | | | ... ... |9 779,0 |4 097,0 |4 819,0 |7 110,0 |17 383,4 ... ... | | | | | ... |2 280,8 |8 619,1 |2 700,0 |4500,0 |14700 ... | | | | | ... |8 347,2 |15 768,3 |12 500,0 |20 716,0 |44 100,0 ... сегіз жыл бойы елдің сақтандыру резервтерінің өсу тенденциясы
байқалуда. Осылайша, егер 1997 жылдан 1999 жылға дейін ... ... млн ... ... 2000 ... қорытындысы бойынша олар 1,5 млн теңгеге
(51,9%-ға) төмендеген, ал келесі жылы бұл ... 6,3 млрд ... ... Бірақ, 2003 жылға қатысты 2004 ... ... ... ... ... яғни 10,2 млрд ... өскен. Сақтандыру резервтерінің ЖІӨге қатысты соңғы ... ... ... ... 2001 жылы елдің ЖІӨдегі сақтандыру резервтерінің ... ... ... тұр. ... ... ... бұл ... 0,27%-дан 0,07%-
ға төмендеген. 2002 жылдан жалпы ішкі ... ... ... ... өсуі байқалған. Және тек 2004 жылы ғана берілген
көрсеткіш 0,1%-дан ... ... ... ... бойынша компаниялардың сақтандыру резервтерінің үлесі,%.
Сақтандыру компанияларының қызметінің тиімділігін бағалаудың маңызды
көрсеткіші болып ... ... ... табылады. 2-суретте 10
компания көрсетілген, дәл осы компаниялардың үлесіне 2004 ... ... 76,4% ... 2004 ... сақтандыру резервтерінің сомасы құрылымындағы
сақтандыру компанияларының үлесі, %.[14]
2-суреттен көріп отырғанымыздай, ... ... ... ... үлес ... СК” үлесіне келіп тұр (18,4%), одан кейін 15,6%
үлесімен ... СК тұр. ... ... ... үлесіне
сақтандыру резервтерінің барлық сомасынан 10,2% үлес тиіп ... ... ... ... ... ... мен даму
тенденциялары.
Бүгінгі таңда сақтандыру нарығының даму ... ... ... ... және жеке ... ... басқа түрлерінің,
сақтандыру ұйымдарын корпоративті басқару жүйелерін енгізудің, сақтандыру
(қайта сақтандыру) ұйымдарының қызметі туралы ... және өзге ... ... қол ... ... мен ... ... түрде дамымауы табылады.
Сақтандыру секторының проблемаларының ішінде келесілерді атап ... ұзақ ... және ... ... сақтандыруды қосқанда, ерікті
сақтандыру бойынша ұсынылатын қызметтердің шектеулігі;
... ... ... ... ... ... бұнда
ақы заңдылық негізінде бекітіледі) айтарлықтай қымбат тұруы және ... ... ... ... ... ... ... белсенділігі;
➢ сақтанушылардың сақтандыруға, атап айтқанда өмірді ... ... ... ... ... ... ... басқара алмауы
(анықтау, бағалау, есеп беру);
➢ сақтандыру ... ... ... ... ... сақтанушыларға қарыз беру жүйесінің дамымауы;
➢ халықтың сақтандыру нарығына деген сенімділігінің төмендігі, сақтандыру
ұйымдарындағы қызмет көрсету сапасының төмендігі;
➢ сақтандыру ... ... ... нарығының құқықтық базасындағы едәуір өзгерістердің, сондай-
ақ жоғарыда атп өткен проблемаларды шешу ... ... ... Қазақстан
Республикасының сақтандыру нарығын дамытудың 2004-2006 жылға ... ... ... атап ... жөн. Мақсаты – ұлттық
сақтандыру индустриясын одан әрі ... ... ... қойған
негізгі жұмыстары:
➢ жеке басты сақтандыруды, соның ішінде оның жинақтаушы және ұзақ мерзімді
түрлерін дамыту;
➢ өзара сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру ісінің ақпараттық және автоматизация деңгейін жоғарылату;
➢ міндетті сақтандыру облысында мемлекеттік ... ... ... ... ... одан әрі ... сақтандыру аясындағы мамандардың мамандану ... ... ... ... қызметін реттеу мен қадағалау стандарттарын жоғарылату;
➢ қайта сақтандыру және бірлесіп ... ... ... ... ... ... ұлттық сақтандыру индустриясының тұрақтылығы мен сенімділігін бекіту;
➢ жеке ... ... ... ... ... ... қазіргі заманға сәйкес инфрақұрылымын қалыптастыру;
➢ халықтың сақтық мәдениет деңгейін жоғарылату;
➢ міндетті сақтандырудың тиімді ... ... ... ... ... ... ... жаңа сақтандыру өнімдері мен технологияларын енгізу;
➢ сақтандыру қызметтеріның сапасын жақсарту;
➢ сақтандыру нарығының қатысушыларын қадағалау мен ... ... ... ... ... ... ұжымдық
басқаруды жақсартуды ынталандыру және жинақтаушы өмірді сақтандыруды дамыту
үшін ... ... ... ... 2004 жылдың 13
желтоқсанында Қазақстан ... ... ... салық
салу бойынша кейбір заң актілеріне өзгерістер мен түзетулер енгізу туралы”
Заңына ... ... ... Осы Заң ... ... ... ұжымдық табыс салығының ... ... ... ... сомасынан 2%-нан 1%-ға төмендетті. Сондай-ақ, 2005
жылдың 1 қаңтарынан бастап жеке ... мен ... ... берушілерді
жинақтаушы сақтандыруға, соның ішінде аннуитеттік ... ... ... мақсатында келесідей өзгерістер күшіне енді:
➢ жинақтаушы сақтандыру бойынша сақтандыру ... ... ... ... салу ... ... ... уақытқа ауыстырылады;
➢ жұмыс берушінің өз жұмысшысының пайдасына ... ... ... сақтандыру сыйақыларының сомасы жұмысшының табысы саналмайды;
➢ жеке тұлғаның өз ... ... ... ... бойынша
енгізген сақтандыру сыйақыларының сомасы толық көлемінде алуға жіберіледі.
Нарықтың негізгі көрсеткіштерін, соның ішінде нарық ... және ... ... ... үлесін төмендетуді ынталандыру
мақсатында Қаржы нарығын реттеу және қадағалау ... ... ... үш ... ... ... ... осы бағдарламаның мақсаты болып сақтандыру ... ... ... ... ... ... Бұл өз ... ұйымдардың қаржылық жағдайын
нығайтуға және сақтанушылардың тарапынан сенімділіктің жоғарылауына көмегін
тигізеді.
Жаһандану және интеграция жағдайларында эффективті ... ... ... ... ... да, жеке ірі жобаларды жүзеге асыру
жағынан да ... ... ... ... сақтандыру қор нарықтарындағы
қаражаттардың шоғырлануына, арзандау несие ресурстарын тартуға және ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені пайдалану, жаһанды масштаб
бағдарламаларына қатысу қажеттілігі анық көрінуде. Және де ... ... ... ... позитивті тенденцияларды қарай отырып,
2010 жылға қарсы біз әлеуметтік және ... ... ... ететін жан-жақты дамыған қаржы қызметтерінің нарығына ... ... ... ... ... ... ... мен еліміздің экономикалық, саяси және басқа
да қатынастары бойынша ... ... ... ... ... ... отыр. Осылайша, мен Қытай Халық Республикасы мен Америка Құрама
Штаттарының ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы. Сақтандыру нарығы
Қытайдың ақша-несие нарығының ... ... ... ... ... ... Республикасындағы сақтандыру негізінен мүлікті сақтандыру, азаматтық
жауапкершілікті сақтандыру, кепілді сақтандыру және жеке ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде Қытайда сақтандыру
компаниялары сақтандырудың 400 түрі бойынша қызмет көрсетеді. Қытайдың
сақтандыру ... ... ... және ... ... бөлінетін қайта
сақтандыру операциялары кеңінен тараған.
Реформалардың тереңдеуі және Қытай Халық ... ... ... ... ... ... операцияларының, әсіресе
өмірді сақтандыру операцияларының қарқынды дамуы өтіп жатты. Егер 1997 жылы
өмірді сақтандырудан түсетін ... ... ... 55%-н ... жылы 60%-ды ... 1998 жылы ... Халық Республикасының сақтандыру
саласының табыстары 124,7 млрд юань (15 млрд $), оның ішінде 49,96 ... (8,2 млрд $) - ... ... 68,3 млрд юань (8,2 млрд $) ... ... ... қалған сақтандыру операцияларынан түскен табыс
- 6,5 млрд юань немесе 783 млн $ ... Дәл сол жылы ... ... және ... ... жеке ... ... өтемдер 31,8 млрд юань
(3,8 млрд $) құрады. Өмірді сақтандыру ... ... 23,8 млрд ... 2,9 млрд ... ... Халық Республикасының ұлттық
экономикасындағы сақтандыру саласының үлесі жылдан-жылға ... ... ... ... үлесі 1960 жылы 0,25%-дан 1998 жылы 1,48%-ға
дейін өсті. Соңғы 20 жылы Қытай Халық Республикасының ... ... ... өсу қарқыны 34% құрайды. Бұл жайлы 4-кесте мәліметтерінен
көруге болады.
4-кесте. ... ... ... ... ... ... ... |1995 |1996 |1997 |1998 |2001 |2003 ... |59,5 |77,7 |108,0 |124,7 |210,9 |388,0 ... ... басындағы жағдай бойынша Қытай Халық Республикасында ... ... оның ... мүлікті сақтандыру бойынша – 22, өмірді
сақтандыру бойынша – 26, қайта сақтандыру бойынша – 1, екі сақтандыру ... бір ... ... ... ... ... 2004 жылдың
ортасындағы жағдай бойынша барлық сақтандыру ... ... 1 трлн ... (120,5 млрд $) жуық ... ... ... ... акционерлік және шетел компанияларының
болғандығына қарамастан, елдің сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру компаниялары бақылап отырады. Мысалы,
өмірді сақтандырудың Қытай компаниясының үлесіне елдегі өмірді ... 52% ... ... ... ... ... (24%) ... компаниясы 11%-ды, ал “Синьхуа” компаниясы 3,5%-ды бақылайды.
Осылайша, қазіргі кезде тек төрт ... ... ғана ... ... 90%-н ... шоғырландырған.
2000 жылдың басында Қытай Халық Республикасында ресми түрде 13 ұлттық
сақтандыру компаниясы (шетелдік және бірлескен ... ... ... ... Оның ... 2 – бас ... компаниялары,
7 – мүлікті сақтандыру компаниялары, 3 - өмірді сақтандыру компаниялары, 1-
қайта сақтандыру компаниясы. Территориялық белгісі бойынша олар 8 ... ... ... және 5 ... ... ... Жалпы мемлекеттік сақтандыру компанияларының 10
мыңдай бөлімшелері мен ... ... бар. ... саны -
150 мың адам. Қытай сақтандыру компаниялары 250 ... ... ... қызметін пайдаланады.
Қытай басшылығының елді сыртық экономикалық қатынастарға ашық екендігін
жариялануымен сақтандыру нарығына шетелдік сақтандырушылар ене ... ең көп ... ... Ұлыбритания, Германия, Гонконг,
Италия, Канада, Корея, Нидерланды, Сингапур, АҚШ, Тайвань, ... және ... ... ... ... АҚШтың,
Канаданың, Жапония мен Ұлыбританияның 9 сақтандыру компаниясы Шанхайда және
Гуанчжоуда 12 операциялық агенттіктердің негізін салды. Ал 17 ... ... ... ... ... ... 202 өкілеттігін құрды.
Сақтандыру саласының өсу қарқыны 2003 жылы ЖІӨнің өсу қарқынынан ... ... ... ... құрылымдық реформаны жүзеге асыра алды ... ... ... ... жылдың басындағы жағдай бойынша, Қытай Халық Республикасында шет
елдің қатысуымен 37 ... ... және де 300-ге жуық ... ... ... ... ... және тағы
басқалар) бар.
АҚШ сақтандыру нарығы. Қазіргі кездегі Америка Құрама ... ... мен ... ... ең жақсы дамыған нарық болып табылады.
Америка Құрама Штаттарының монополиялары дамыған елдердегі ... ... ... ... ... отырады. Америка Құрама
Штаттарында 10 мыңдай сақтандыру компаниялары жұмыс жасайды, олардың ... ... ... ... ... ... Америка Құрама
Штаттарының әр штатының өзінің сақтандыру туралы заңы және сақтық бақылауы
болады, сондықтан да ол ... ... ... ... заң және ... ... ... әр штат өзінің жарғылық ... ... ... бекітеді, өзіне қарасты сақтандыру ұйымдарына бақылау жүргізеді,
сақтандыру қызметін қадағалап, реттейді, брокерлерге, ... ... ... ... ... ... Штаттарында сақтандыру ұйымдарының екі типі бар:
акционерлік қоғамдар және ... ... ... Ол ... ... компаниялары жоқ. Компания акцияларын жеке және ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары
арасында өзара сақтандыру қоғамдарының ... ... ... ... ... бірақ олардың саны акционерлік қоғамдардан әлдеқайда азырақ.
Ел ішінде сақтандырудың үш типі қалыптасқан:
бенефиттер ... мен ... ... ... ... автокөліктерді сақтандыру, медициналық сақтандыру және т.б.);
жеке мүліктік (бұл жерге ... ... ... ... өзге де ... сақтандыру жатады);
коммерциялық (сақтандырудың барлық басқа түрлері).
Қазіргі кезде АҚШтың барлық сақтандыру компанияларының активтері 2 трлн
доллардай ... ... ... орта ... алғанда әр компанияға 200 млн
доллардан келеді. Барлық сақтандырушылар бақыланып отырады. Олардың қызметі
: ... Moody S, Standart & Poors ... үш ... ... Бұл компаниялар қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... және төлем қабілеттілігі туралы мәліметтерді
жариялайды.
Брокерлік компаниялардың өздерінің айрықшалықты бөлімшелері болады. ... ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайын, төлемдерін, сервистік қызмет көрсету ... ... ... ... және тағы ... ... қызметінің тиімділігінің критериі болып жоғалтулар
деңгейі, табыстар және инвестициялар бойынша пайда коэффициенті, дебиторлық
қарыз деңгейі ... ... ... ... ... ... ірі сақтандыру
компаниялары жоғары авторитетке ие, ... да ... ... әртүрлі
зейнетақы қорларына тиесілі бірнеше миллиардтық ақша қаражаттарын ... әрі ... ... береді. Бұл қаражаттарды ... ... ... ... ... ... 0,1%) ... Құрама Штаттарының сақтандырушылары өндірістік корпорациялармен
тығыз байланыста. ... ... ... ... ... кеңесінің 27-сінде сақтандырушылар отырады.
Сақтандыру ұйымдарының ұйымдық негізін акционерлік қоғамдар мен өзара
сақтандыру ... ... ... мен ... ...
сақтандыру агенттерінің немесе тәуелсіз брокерлік фирмалардың институты
бар. Осылайша, ... ... ... ... ірі ... 20 ... ... сақтандыру брокерлері бар. Сондай-ақ, “Марш-
Макленан”, “Александр энд Александр”, “Фрек Холл”, “Фред ... ... ... да ... ... атап ... ... уақытта Америка Құрама ... ... ... (сақтандыру төлемдерінің) қозғалысына шектеу алынып тасталып,
кейбір жағдайларда олар 40 пайызға дейін төмендеді. Бұл ... ... ... ... мүлікті сақтандырушы компаниялардың
шығындалуына әкеліп соқтырды.
Америка ... ... ... ... ... деп ... да ... Олар өздерінің еншілес компаниялары
арқылы өздерінің негізгі қызметінен ... ... мен ... ... чектік қызмет көрсету, есептесуші несиелік ... ... ... ... ... ... ... бойынша мүлікті және капиталды басқару сияқты қызметтер атқарады.
Сақтандыру ісінің одан әрі интернационализациялануы жүруде. ... ... ... ... ... кейін Америка Құрама
Штаттарының үлесі өскені ... ... ... ... фарм ... ... ... трансұлттық компаниясы жатады. Бұл компания 1922 жылы ... ... ... ... мүлікті, жазатайым уақиғалардан,
авиацияны ... және ... ... ... ... көлемі бойынша әлемдегі алғашқы орындардың бірінде.
Басқа ірі компаниялар болып 1868 жылы Нью-Йоркте ... ... ... ... ... ... Лайф ... К°” компаниясы,
жетекші диверсификацияланған компаниялардың бірі болып саналатын,
“Коннектикут ... ... және ... корпорейшн” деген екі ескі
қоғамның бірігуі нәтижесінде 1982 жылы ... ... ... Бұл ... ... мүлікті және жауапкершілікті сақтандырады.
“Америкэн Интернешл ... ...... ... сақтандыру топтарының және Америка ... ... және ... ... ... ... бірі. Кейіннен бұл компания холдингтік компанияға айналып,
қазіргі кезде 130 елде 44 ... ... ... ... ... саны 28 ... ... адамды құрайды.
Сондай-ақ, ірі сақтандыру компаниялары болып:
1853 жылы құрылған “Континентал корпорейшн” компаниясы;
1876 жылы құрылған “Пруденшл Иншуранс оф ... ... жылы ... ... ... компани” компаниясы саналады.
Көріп отырғанымыздай, әрине бұл ... ... ... ... олардың сақтандыру компанияларының қаржылық көрсеткіштері біздің
еліміздегі жағдайдан артық. Бірақ, жоғарыда ... ... ... ... ... отырып, республикадғы сақтандыру
компанияларының жағдайы бірер ... соң ... ... ... ... деп үлкен сенімділікпен айтуға болады.
Қорытынды.
Сақтандыруды барлық ... үшін ... ... деп және ... ... дамуының факторы деп тану экономикалық аксиома болды.
Сақтандыру ... ... ... және ... дамуына себебін
тигізетін ұлттық экономиканың құрамдас ... ... ... ... ... ... болуы мен дамуы өтуде. Сақтандырудың қалыптасуы
мен дамуы бірқатар проблемалармен ұштасуда.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ететін маңызды секторларының бірі:
мүліктік нұқсан мен табыстағы жоғалтуларды толық және уақтылы өтеуге;
сақтандыру ... ... ... ... ... ... бос ақша ... (сақтандыру резервтерін, меншік
капиталын) тиімді ... ... ... табыстық бөлігін сақтандыру операцияларынан
түсетін табыс есебінен толықтыруға.
Жоғарыдағы талдау негізінде төмендегідей ... ... ... экономика сақтандыру нарығының ... ... Оның ... ... кіреді:
сақтандыру операцияларын реттеудің құқықтық тетігі;
сақтанушыларға қызмет ететін субъектілер, заңды тұлғалар;
банктік ұйымдар,
кеңес беруші фирмалар, кадрлар дайындау ... ... ... ... т.б. ... ... ... мемлекеттік реттеу екі фактімен
анықталады: тұтынушы ... және ... ... ... ... ... ... үшін, оның ... ... үшін ... ... ... ... бөлім құру керек. Бұл бөлім уақытша
бос ақша ... ... ... ... ... инвестициялық
жобалардың ішінен тиімдісін таңдаумен айналысады.
• Банктік тәжірибені зерттеу көрсеткендей, қаржы нарығының
дамуымен банктік және сақтандыру ... ... Дәл осы банк және ... ... ... он жылы революциялық өзгерістер болды. Бұл
“ банктік ... ... ... ... – халық пен корпоративті клиенттерге сақтандыру
және банк қызметтерін бірге ұсыну.
• Сақтандыру компанияларының тиімді жұмыс ... ... ... алатын орны маңызды рөл алады. Бұл
көрсеткіш екі өзара байланысты ... ... және ... Рейтингті анықтау зерттеулердің
түрлі тәсілдерімен анықталады.
• Қаржылық-экономикалық дағдарыс және ... ... ... ... ... ... ете ... экономикалық тетіктердің
бірі болып саналады. Ол халық қаражаттарын ел ... ... ... ... ... ... ... азаматтар мен ұйымдарды сақтандыру арқылы оларға сенім
ұялатады.
Қолданылған әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының ... ... ... 2002 жылғы 18
желтоқсандағы Заңы
Статистикалық жылдық басылым - 2003
Ілиясов Қ.Қ., ... С. ... ... ... Г.И. ... ... дела в ... Казахстан”,
Алматы 2002
Жуйриков К.К. “Страхование: теория, практика, зарубежный опыт”, Алматы
2000
Л.Н.Гостенко ... ... ... ... 2003 ж. ... журналы, 2003 ж. №4
“Банки Казахстана” журналы, 2004 ж. №5
“Банки Казахстана” журналы, 2004 ж. №12
“Страховое дело” журналы, 2005 ж. №2
“РЦБК” ... ... 2004 ... аналитикалық журналы, 2005 №1
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Т.РЫСҚҰЛОВ атындағы ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
“Қаржы ... және ... ... ... Республикасындағы сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы
С) адамдардың әртүрлі қабілеттіліктері;
D) кәсіби дайындық;
E) жас.
Жауабы: Е Тақырыбы: 10 ... 0 ... ... Экономикадағы құлдырауға байланысты жұмысынан ... ... ... қамтылған?
A) фрикциондық;
B) құрылымдық;
C) циклдық;
D) перманенттік;
E) ерікті.
Жауабы: С ... 10 ... 0 ... 2
315. Фрикциондық жұмыссыздықтың негізгі элементтерін көрсетіңіз:
A) экономикадағы құлдырау;
B) оқу, түрғылықты жерін ауыстыру, балаларға қарау, кәсібін өз еркімен
ауыстыру;
C) жұмыссыздық бойынша жәрдемақы;
D) ... ... ... В Тақырыбы: 10 Тақырыпша: 0 Күрделілігі: 2
316. Фрикциондық жұмыссыздық пайда болады:
A) нақты ... ... ... нақты жалақы төмен болғанда;
C) жаңа жұмыс іздеуге уақыт керек болғанда;
D) жиынтық сұраныс ... ... ... ... ... ... С ... 10 Тақырыпша: 0 Күрделілігі: 2
317. Циклдық жұмыссыздық ... қамтиды:
A) экономикадағы құрылымдық өзгерістермен байланысты жұмысынан
айрылғандарды;
B) жиынтық сұраныстың ... ... ... таба ... ... бір жылдан аса уақыт жұмысы жоқтарды;
D) еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың сәйкессіздігінен жұмысын ауыстыруға
мәжбүр болғандарды;
E) керекті дәрежеде маманданбағандарды.
Жауабы: В ... 10 ... 0 ... ... ... ...... белгілі бір уақыт кезеңінде ел азаматтары өндірген барлық ақырғы
тауарлар мен қызметтердің нарықтық құны;
B) белгілі бір уақытта ел ішінде өндірілген барлық ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың тозу құнын, яғни амортизацияны алып тастағандағы ЖҰӨ;
D) экономикада ... ... ... ... өнім ... ... Г.И. ... страхового дела в Республике Казахстан”, 5-
бет
[2] В.В.Шахов “Страхование” 6-бет.
[3] В.М.Родионова “Финансы” 151-бет.
[4]Л. Гостенко “Страхование”
[5] ... ... ... ... ... ... қатысушылары туралы келесі беттерде
[7] Л.Н.Гостенко “Страхование”, 46-бет
[8] Қазақстан Республикасының “Сақтандыру қызметі туралы” Заңы, 3-тарау,10-
бап
[9] Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының “Сақтандыру қызметі туралы” Заңы, 5-тарау,19-
бап
[11] Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... 157-бет
[12] Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің статистикалық бюллетені,
1/2004, 157-бет
[13] Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ... ... ... ... нарығы және қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау агенттігінің”
мәліметтерінен
[15] “Страховое ... ... 2/2005, ...

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы77 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығы71 бет
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығын талдау32 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Word редакторында құжаттарды теру және оларды сақтау8 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
«Лондон-Алматы» сақтандыру компаниясына сипаттама25 бет
«Семей қаласында орналасқан 5 қабатты тұрғын үйдің жобасы»70 бет
Автокөлікті сақтандыру23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь