Микроэкономикадағы сұраныс және ұсыныс моделі

КІРІСПЕ

1 ТАРАУ. СҰРАНЫС ЗАҢЫ. СҰРАНЫС ҚИСЫҒЫ
1.1. Сұранысқа бағалық емес факторлардың ықпал жасауы ... ... ...6
1.2. Ұсыныс заңы. Ұсыныс қисығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3. Ұсынысқа ықпал етуші факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.4. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... ...11

2 ТАРАУ. ИКЕМДІЛІК ҰҒЫМЫ. СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС
ИКЕМДІЛІГІ
2.1. Тұтынушылық мінез.құлық теориясының негіздері.
Тұтынушылық таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 Кондитер кәсіпорындарындғы сұраныс пен ұсыныс ... ... ... 20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Рыноктық экономика – бұл сұраныс пен ұсыныстың үздіксіз арақатынасы. Мұндай қарым-қатынасты қарапайым моделінің тууы, экономикалық ғылым тарихында үлкен маңызды дәуір болып саналады. Сол мезеттен бері екі ғасырдан астам уақыт өтсе де, рыноктық экономикамен теориялық танысу осыдан басталады. Өйткені осы модель арқылы барлық экономикалық процестер ашылып көрсетіледі.
Расында-ақ кез келген сатып алу-сату актісіне екі феномен қатысады – «сұраныс» және «ұсыныс», олардың шамасының үлкендігі рыноктағы мәмілесінің көлемі мен баға деңгейі арқылы анықталады. Ал рыноктық экономика бағалардың динамикасы мен мәмілелердің көлемі болып табылатындықтан, тек сұраныс шамасы (тұтынушының табысына әсер ете отырып) мен ұсыныс шамасы (өндірушінің пайдасына әсер ете отырып) реттеу арқылы оларды өзгертуге болады. Бұл макро және микроэкономика үшін әділді болып саналады.
Жоғарыда айтылғанмен рыноктық теорияның сұраныс пен ұсыныс анализіне көңіл бөлінетіні түсіндіріледі. Мұндай анализ макро мен микро экономиканы байланыстыратын жіп болып табылады.
Экономикалық ғылымда сұраныс пен ұсыныстың арасындағы қатынасты бөлшектеп қарастырғандай басқа сұрақ талданбаған шығар.
Неге бір ғасыр уақыт бойы политикалық экономиканың ядросын құрайтын, негізінде бағалар қаланатын сұраныс пен ұсыныс моделін атақты бір автор былай деп түсіндірді: «мұндай ұзақ өмір сүрудің себебі модельдің нақты шындықты көрсетуінде емес, анық және бірмәнді тұжырымға әкелуіне. Мұндай тұжырымдарды әртүрлі экономикалық проблемалардың анализіне қолдануға болады. Берілген модель жалпы шындық суретінен алыс, бірақ ол қарапайым формада кейбір шаруашылықта істеп тұрған күштерді суреттейді және шынайы өмірдің маңызды аспектілердін көрсетеді».
Біздің елімізде рынок енді дамып келе жатқандықтан, сұраныс пен ұсынысты зерттеу, Қазақстанның рыноктық экономикасының даму жолдарын оқуда өте маңызды болып табылады. Сонымен бірге сұраныс зерттеулерінің нәтижесін практикада пайдалана білу де өте маңызды. Қазіргі кезде сұраныс пен ұсыныс туралы мағлұматсыз практикада бірде – бір фирма өмір сүре алмайды. Міне, сондықтан мен осы проблеманы тереңдеп оқығып келді.
1. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, Е. Байжұманов, С. Досқалиев, Ж. Жәйшебеков. Экономикалық теория. Алматы. «Қазақ университеті», 1999 ж.
2. Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, Е. Байжұманов, С. Досқалиев, Ж. Жәйшебеков. Экономикалық теория негіздері. Алматы. «Санат баспасы», 1998 ж.
3. Экономическая терия (политэкономия). В.И. Видяпин, Г.П. Журавлена. Москва. Издательство «Российская экон. академия», 2000 г.
4. Нарықты экономиканың негіздері. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е. Ақтобе, 1993, I-бөлім.
5. Курс экономической теории. М.Н. Чепурин, Е.А. Киселева. Издательство «Аса». 1998 г.
6. С.С. Мәуленова, С.Қ. Бекмодин, Е.Қ. Құдайбергенов «Экономикалық теория» оқулық I-бөлім Алиаты 2004 ж.
7. Осипова Г.М. «Экономикалық теория» Алматы 2002 ж.
8. Курс микроэкономики: Учебник длы Вузув. – М.: Инфра – М., 1998 г.
9. «Экономическая теория»: Практикум/Под.Ред. Н.И. Базылева, Л.В. Воробьевой. 2-ое изд. Перераб. Ии доп. – Минск: БГЭУ, 2000 г.
10. Основы эконеомической теории. М.А. Сажина, Г.Г. Чибриков. Москва. Издательство «Экономика» 1999 г.
11. Д.Қ.Іллиясов. Маркетинг: теориясы мен практикасы.. Алматы. «Қазақ университеті» 2002 ж.
12. С.ННысанбаев,Г.А.Садыханова. Маркетинг негіздері. Алматы. «Қазақ университеті» 2002 ж.
        
        Қазақстан Республикасы білім және
Ғылым Министрлігі
әл-Фараби атындағы
Қазақ Ұлттық Университеті
Экономика және бизнес факультеті
Макро-микроэкономика ... ... ... және ... моделі
Тексерген: Дуламбаева Р.Т.
Э.ғ.к;доцент
Орындаған: Жекенова С.Т.
МК04К1
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 тарау. Сұраныс заңы. Сұраныс қисығы
1.1. Сұранысқа бағалық емес ... ... ... ... ... ... Ұсынысқа ықпал етуші
факторлар..............................................9
1.4. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеттері
...............................11
2 ТАРАУ. Икемділік ұғымы. Сұраныс пен ұсыныс
икемділігі
2.1. ... ... ... ... Кондитер кәсіпорындарындғы сұраныс пен ұсыныс ………...20
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..........................27
Қолданылған әдебиеттер
тізімі..................................................................29
Кіріспе
Рыноктық экономика – бұл сұраныс пен ұсыныстың үздіксіз ... ... ... ... ... экономикалық ғылым
тарихында үлкен маңызды ... ... ... Сол мезеттен бері екі
ғасырдан астам уақыт өтсе де, ... ... ... ... осыдан
басталады. Өйткені осы модель арқылы барлық экономикалық процестер ... кез ... ... ... ... екі ... ...
«сұраныс» және «ұсыныс», олардың шамасының үлкендігі рыноктағы мәмілесінің
көлемі мен баға деңгейі арқылы анықталады. Ал ... ... ... мен мәмілелердің көлемі болып табылатындықтан, тек ... ... ... әсер ете ... мен ұсыныс шамасы
(өндірушінің пайдасына әсер ете отырып) реттеу ... ... ... Бұл ... және ... үшін ... ... саналады.
Жоғарыда айтылғанмен рыноктық теорияның сұраныс пен ... ... ... ... ... ... макро мен микро экономиканы
байланыстыратын жіп болып табылады.
Экономикалық ғылымда сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... ... бір ғасыр уақыт бойы политикалық экономиканың ... ... ... қаланатын сұраныс пен ұсыныс моделін атақты бір автор
былай деп түсіндірді: «мұндай ұзақ өмір ... ... ... ... ... ... анық және ... тұжырымға әкелуіне. Мұндай
тұжырымдарды әртүрлі экономикалық проблемалардың анализіне ... ... ... ... ... ... алыс, бірақ ол қарапайым
формада кейбір шаруашылықта істеп тұрған күштерді ... және ... ... ... ... елімізде рынок енді дамып келе жатқандықтан, сұраныс ... ... ... ... ... даму ... ... маңызды болып табылады. Сонымен бірге сұраныс зерттеулерінің нәтижесін
практикада пайдалана білу де өте ... ... ... ... пен ұсыныс
туралы мағлұматсыз практикада бірде – бір фирма өмір сүре ... ... мен осы ... тереңдеп оқығып келді.
I.Сұраныс заңы. Сұраныс қисығы.
Микроэкономикадағы негізгі мәселе - әртүрлі рыноктардағы ... ... әсер ... ... ... ... ... баға құрылудағы негізгі факторлар ... ... және ... әсер ететін өндірістік шығындар, ... ... ... ... өндірістік мүмкіндіктері,
уақыт интервалы және т.б. аталады. Микроэкономика ... пен ... ... ... ... бар қажеттіліктерді көрсетеді.
Сұраныс – бұл рыноктық баға құрылу процесіне әсер ететін жақтарының
бірі.
Сұраныс деп белгілі бір ... ... ... ... сатылып алынуы
тиіс тауардың мөлшері де аталады. Сонымен, сатып алушының ақша қаражатымен
қамтамасыз етілген ... ... ... ... қабіліттілі деп аталады.
Сұраныс көлемі – сұранысқа әсер ететін басқа ... ... ... ... бағамен сатып алынатын тауардың санын көрсетеді.
1-кестеде берілген көрсеткіштерді координаттар ... ... ... Бұл ... Д әрпімен белгілеп, оны сұраныс қисығы деп
атаймыз.
|Етке сұраныс |
|1 ... ... ... ... ... кг) ... |3 ... |5 ... |6,5 ... |8 ... |9,5 ... |11 ... |14,5 ... |17 ... ... ... ... ... оған ... ... қисығы зерттеліп тауардың сатып алынатын бағасы мен оның
сұраныс көлемінің арасындағы ... ... Егер баға ... ... ... ... онда сұраныс көлемі 8кг-ден 5кг-ға дейін
төмендейді. Бағаның төмендеуі сұраныс ... ... ... ... ... мен ... қалап, сатып ала алатын тауарлар саны
арасындағы тәуелділікті ... ... ... әсер етеді, олардың негізгісі болып баға
аталады. Баға мен сұраныс шамасының арасында кері байланыс бар: ... ... ... және керісінше. Яғни неғұрлым баға жоғары
болса, соғұрлым сұраныс төмен және керісінше, ... баға ... ... ... ... Бұл сұраныс заңы деп ... Бұл заң ... ... гипотеза болып табылады.(1 сурет)
Сұраным қисығының конфигурациясын және тұтынушының мінез-құлқын
экономикалық теориядағы әйгілі 2 ... ... әсер мен ... ... әсері және орнына басу әсері.
1 сурет. Сұраныс қисығы.
Табыс әсері тұтынушының шынайы табысы мен сұранымының тауардың бағасы
өзгергенде қалай ... ... ... ... ... 3 ... (300 ден 100 ... 1 кг үшін) сіз өзіңіздің тұрақты 3000 теңге
табысыңызға 10 кг емес, 30 кг алма ала ... Ал есер сіз ... ... ... ... ... яғни 10 кг, онда қалған ақшаға ет, конфет
және т.б. Сатып алуға болады. Бағаның төмендеуі сізді байытты және ... ... басу ... ... ... баға мен ... сұраным
көлемінің арасындағы байланысты көрсетеді. Алманың ... ... ... ... ... ... ... арзандайды. Тұтынушы
алмұрттың орнына 10 кг алма емес, 15 немесе 20 кг ... ала ... ... ... кему ... ... ... қатысы бар. Оның
себептерін анықтау қиын емес: олар бәрінен бұрын ... ... ... ... Егер бағалы тауарды тек бай адамдар
ғана сатып алса, бағаның төмендеуі тауарды ... ... ... рыноққа
жаңа сатып алушыларды әкеледі. ... ... ... тұтынушыны
қосымша тауар сатып алуға итермелейді. Сонымен бірге мынаны да атап ... осы ... ... өсуі тоқтағаннан кейін де, бағаның одан
әрі төмендеуінде ... ... ... өз ... өтей ... ... сатып алу сомасы ұлғая береді.
Сұраным қисығы бойымен қозғалыс, баға өзгерісіне тәуелді тауардың ... ... ... ... Бұл ... ... өзгеруі» деп
аталады.
«Сұраным қисығы боймен қозғалу» мен «сұраным қисығының қозғалуын» айыра
білу керек
«Сұраным қисығының қозғалысы» сұранымның бағалық емес ... ... ... ... ... ... ... әр бір баға
бойынша қисығы оңға «Д1»-деп «Д2»-ге ауысады. Тауарды аз қалау ... және ... ... ... ... «Д3»-ке қозғалтады.(2 сурет)
Бұдан шығатын ... ... ... ... ... пен ... ... тауардың бағасы әсерінен болады және «сұраным қисығының
қозғалысы мен сұранымның өзгеруі» бағалық емес ... дың ... ... ... ... ... бойымен қозғалу сұраныс көлемінің өзгерісі деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... өзгеруін
анықтайды.
Оны математикалық тәсілмен көрсетсек, сұраныс функциясы деп атаймыз
және ол төмендегідей түрде жазылады:
QD= f ... QD ... ... P ... ... ... бағасы.
1.2. Сұранысқа бағалық емес факторлардың ықпал жасауы
Сұраным заңына байланысты сұранымға ықпал хасаушы басты фактор ... ... ... емес ... да бар. Олар:
- тұтынушылар таңдауы (талғамы);
- сатып алушылар саны;
- сатып алушылар табысы;
- балама тауарлардың бағалары;
- қолайлы жағдайды күту;
- рыноктың ... ... ... ... ... жатады.
Осы жоғарыда айтылған факторлар өзгерген уақытта ... ... ... ... ... ... ... жалпы сұраныс функциясы
деп атайды және оны ... ... f (P, ... QD - ... бір ... ... тауарға деген сұраныс көлемі;
P, Pa,Pb - берілген ... және ... ... ... - ... ... тұтынушының талғамы.
Тұтынушылар әрқашанда тауарды арзан сатып алғысы келеді, ал ... ... ... өндірушілер тұтынушыға шекті максималды бағаны
ұсынады.
Тұтынушылар таңдауы өте ... және ... ... ... бірақ даму
бағыттарын анықтауға болады. Бір тауар тұтынушылар ұнатуы ... ... ... ... және ... ... оңға ... Керісінше
жағдай сұранымды азайтады, қисықты солға жылжытады.
Сатып алушылар санының көбеюі сұранымды ... ... ... ... ... мөлшер әсері күрделі құбылыс. Көптеген тауарларға қатысты жағдайы
табыстың көбеюі сапалы ... ... ... әкеледі. Сұранымы
табыстың өзгеруіне тікелей байланыстыа ... ... ... тауарлар деп аталады. Сұранымы табыстың түсуі кезенде өсетін
тауарлар төменгі категориялы ... деп ... ... ... ... ... белгілі шектерінде сұраным өзгермейтін
жағдайлар көп кездеседі.
Балама тауарлардың ... ... ... 2 ... ... және ... Олар сұранымға
әсер етеді. Толықтырушы таурларда бір тауардың бағасының төмендеуі ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұсынылады. Мысалы, фотоаппараты сатып алу, пленканы сатып алуды
тудырады, егер фотоаппараттың бағасы өссе, пленкаға ... ... ... ... алмастырылса, онда олардың біреуінің бағасы мен екіншісінің
сұранымының арасында тура ... ... ... ... ... ... сұранымды өсіреді.
Болашақтағы бағаға қатыстыф тұтынушының күтуі, оның болуы және табыс
өзгерістері мүмкін болатын сұранымды ... ... ... немесе табыстың өсуі күтілсе, онда тұтынушылар тауарды мол
сатып алады да күнделікті шығындарды ... ... баға ... ... ... ... күнделікті сұранымның азаюына әкеліп
соғады.
Сұраныс көлемін сұраныстың өзінен ... ... ... зор. ... ... ... өседі, ал сұраныстың өзі сол ... ... ... ... ... әрбір бағада ( жоғары,
төмен) сатып алушылар осы тауарды көп сатып алатын болса, сұраныстың ұлғаюы
туралы ... ... ... жа здың ... ... ... ... сұраныс көбейеді. Бұл жағдайда Д1, қисығымен ... ... ... жаңа ... болады Д2.(3 сурет)
3 сурет .
Одан басқа атап өтетін нәрсе, сұраныс көлеміне бағадан ... ... ... ... ... ... бағасы мен пайдалылығы өз әсерін
тигізеді. ... ... ... орта ... өссе, онда басқа ... ... ... Д1 оңға ... ... Бағаның сол деңгейіне Р1
сұраныстың өскен деңгейі сәйкес келеді.
1.2 Ұсыныс заңы. Ұсыныс қисығы.
Ұсыным – бұл өндірушілердің сату үшін ... ... ... ... ... ... бағасы мен басқа факторларға тәуелді.
Ұсыным қисығы ұсыным ... ... мен оның ... ... ... ... ... мен технологиялардың бағалары
ұсыным қисығы тұрақты болып қалады, яғни өзгермейді.
Баға неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... көп әкелгісі келеді және керісінше.
Баға мен ұсынылып отырған өнімнің мөлшерінің арасындағы тура тәуелділік
ұсыным заңы деп аталады. Бұл тәуелділік ... ... ... заңы ... Бұл ... графикалық түрде ұсыным қисығы S ... бұл ... S ... ... ... ... ... қисығына қарағанда ұсыным қисығы ... ... ... ... ... ... ... S ұсыным қисығының бойымен
қозғалу ретінде ... ... ... тек ... ... өзгергенде
ғана өзгереді. Ұсыным қисығының бойымен қозғалу мен ұсыным қисығының өзінің
қозғалысын айыра білу керек.
Ұсыным қисығы егер осы тауарға ... ... ... ... көп
өнім ұсынылады, S-тен S1-ге оңға қарай жылжиды. Тауардың ұсынымының ... ... ... S-ден S2-ке қозғалтады.( 4 сурет)
Ұсыным қисығының қозғалысы ұсынымның өзі ... емес ... ... ... болады. Бұл кезде ұсынымның өзгерісі туралы айтады.
Ұсыным қисығы бойымен қозғалу мен ұсыным ... ... ... ... болады.
Ұсыным қисығының өзінің қозғалысы мен ұсынымның өзгеруі бағалық емес
факторлардың ... ... ... ... ... ... баға мен ... ұсынылатын көлемінің арасындағы тура
пропроционалды қатынасты көрсетеді. Енді осы айтылған байланысты ... ... онда ... ... ... ... = f ... QS -ұсыны көлемі,
P -тауардың бағасы.
1.3. Ұсынысқа ықпал етуші факторлар
Ұсынысқа ықпал етуші факторларға:
- баға
- ... ... ... ... ... ... ... орны
- басқа тауарлардың бағасы
- ресурстардың бағасы
- салықтар мен дотациялар жатады.
Ұсынымға ықпал етуші факторларға сонымен бірге ... ... ... ... жоғарыда айтылғандарды ескере отырып ұсыныс функциясының жалпы
түрін былай жазуға болады:
QS= f (P, ... QS - ... ... ... ... тауардың бағасы;
Pa,Pb -осы тауарды өндіруге кеткен материалдар мен шикізаттың ... ... ... көмегімен өндіруге болатын тауардың бағасы;
T -салық мөлшері;
K -қолданылатын технология тәсілі;
F -нарықтағы осы тауарды ... ... ... ... ... ... өзгеруін тудыратын
факторлар.
Ресурстар бағасы. Олардың түсуі өндіріс ... ... ... көбейтеді, яғниұсыныс қисығын оңға жылжытады ресурстардың
бағасының өсуі керісінше әсер етеді.
Минералдық ... ... ... бидайдың ұсынымын
көбейтеді: жаңбырлатқыш ... ... өсуі ... ұсынды
азайьады.
Технология. Оның жетілуі ресурстарға бағаны ... ... ... ... ... ... оның ... көбейтеді.
Салықтар мен дотациялар. Салықтың ... ... ... және ... ... қисық солға жылжиды. Мысалы, шылымда
акциз салығые көбейту олардың ұсынуды кемітеді.
Басқа тауарлардың бағасы. Олар ұсыныс ... ... ... да ... ... фирма егерде футбол доптарына баға ... ... ... ... ... Қой ... ... етіне бағаның төмендеуі
сиыр етін көбейтеді.
Бағаның өзгеруін күту. Болашақта ... ... ... ағымдағы ұсынысын көбейтеді.
Ұсыным көлемі таурдың бағасы өзгергенде ғана өзгергенді және ұсыным
басқа факторлар ... ... ... жаңа ... пайдаланылды
делік. Ол бұрынғы шығындарды өзгертпей ... өнім ... ... ... да көбейеді.
Ұсынысқа әсер ететін басты фактор - өндіріс шығындары, сондықтан, ... ... ... ... ... ... алуан
шаруашылығыны қатысты болса, қолайлы ауа райы жағдайында өндіріс шығындарын
азайту ұсыныс қисығы оңға төмен ауысады.
1.4. Сұраныс пен ... ... ... ... рыноктық механизмге араласпаса, яғни бағаны қадағаламаса,
бәсекелік рынокта сұраным мен ұсынымның арасында тепе-теңдік орнайды және
тауардың рыноктық бағасы мен оның ... ... ... көлемі сұраным көлеміне сәйкес келгенде тепе-теңдік баға пайда
болады.(5 сурет)
Сұранымның артуы ... баға мен ... ... ... ... ... ... баға мен тауардың тепе-тең мөлшерін кемітеді.
Тауаоға ұсынымның өсуі тепе-тең бағаның азаюына және тауардың ... ... ... кемуі тепе-тең бағаның өсуіне және тауардың тепе-тең
мөлшерінің азаюына әкеледі.
Сөйтіп, рынокта ... мен ... ... ... ... ... ... рынок тепе-теңдікке ұмтылады.
Сонымен, тепе-теңдік баға – бұл баға мен ... ... ... ... сатып алу мөлшері мен сату мөлшері
үйлесетін баға.
Егер, баға ... ... ... онда ұсыным сұранымнан асып
кетеді де, нәтижесінде тұтынушыда артықшылық болады немесе ... ... баға ... көп өнім ... ... Мұндай бағада
сатып алушылар саны азаяды. өндірілген өнімнің аз бөлігі ғана ... Ал ... ... ... ... төмендеуіне әкеледі. Бағаның
одан әрі төмендеуі ... ... ... ... ... мен ... теңеседі. Баға одан әрі төмендегенде ... ... ... Бұл ... деп ... баға ... факторлардың әсерінен өзгеруі мүмкін, олардың
ең маңыздысы-салық салу мен бағаны бақылау. Бұл мемлекет араласуымен іске
аырылады.
Салық салу ... ... да, ... де ... ... ... ... өсуінен баға өседі, яғни тұтынушы сұранымы азаяды,
соның ... ... ... ... рыноқтық тепе-теңдік нүктесі өте жоғары деңгейге жылжиды.
Рыноктық баға құруға мемлекеттің ... да ... мен ... тепе-
теңдігін бұзады. Ол әлеуметтік маңызы бар тауарларға рыноктық тепе-
теңдіктен төмен деңгейде баға ... ... ету ... көрсетіледі.
2-кесте.Сұраныс пен ұсыныс арасындағы байланыс.
|Нарықтық жағдай |Сұраныс көлемі мен |Нарықтық баға |
| ... ... | |
| ... ... | ... |QD= QS ... ... |QD >QS ... ... |QD < QS ... |
5 ... Нарықтағы тепе-теңдік жағдайы.
Сұраныс немесе ұсыныс өзгеруі нарықтағы тепе-теңдіктің өзгеруіне әкеліп
соқтырады.
Нарықтағы тепе-теңдік Е нүктесінде ... ... ... ... ... тепе ... Е2 ... дейін жылжиды. Ал сұраныс азаюы (Д→Д2) тепе-
теңдік нүктесін Е1-ге дейін өзгертті.(6 сурет )
6 ... ... ... нарықтағы тепе-теңдікке тигізетін ықпалы.
Нарықтағы алғашқы тепе-теңдік Е нүктесінде орналасқан. Ұсыныс
жоғарлауына ( S→ S1) байланысты нарықтағы теңдестік жағдайы Е1 нүктесіне
жылжиды.
Ұсыныс ... ... (S → S2) ... ... Е2 ... сурет).
7 сурет. Ұсыныс өзгеруінің нарықтағы тепе-теңдікке тигізетін ықпалы.
Егер сұраныс пен ұсыныс бір мезгілде өзгеретін ... ... ... ал ұсыныс азайса), онда нарықтағы тепе-теңдік Е0 нүктесінен Е1
нүктесіне ауысады. Сұраныс пен ұсыныстың өзгеру қатынастарына ... ... де ... болады;
Нарықтық баға жоғарылайды, ал сату көлемі көбейеді немесе азаяды, тіпті
өзгермеуі де мүмкін.(8 сурет).
8 сурет. Сұраныс пен ұсыныстың бір мезгілде
II. ... ... ... пен ... ... ... ... факторға әсерінің нәтижесінде сұраным
сезімталдығын анықтау үшін икемділік деген түсінік пайдаланылады.
Барлық ... ... ең ... баға ... ... ... сезімталдығы және қиылысушы (жанама) икемділік болып
табылады.
Сұранымның баға бойынша ... баға 1% ... ... ... ... көрсетеді. Мысалы, бағаның 10% өскендегі
автомобильдердің сату көлемнің өзгерісін анықтау керек.
Сұранымның ... ... ... ... табысы 1%-ға
өзгергенде, сұранымның қанша процентке өзгергендігін көрсетеді. Мысалы,
жергілікті халықтың ... 12%-ке ... яғни ... ... ... ... өзгеретінін аңықтау керек.
Сұранымның қиылсқан икемділігі А ... ... Б ... ... ... ... ... білдіреді.
Икемділіктің өлшем бірлігі болып икемділік коэффиценті ... баға ... ... ... анықталады:
Мұндағы, ЕрD –баға бойынша икемділік коэффициенті;
Q-тауар саны;
Р-тауардың рыноктық бағасы.
Тауардың бағасының өзгерісіне реакциясы күшті, әлсіз және ... ... ... ... сай ... бар: ... ... икемді, кәміл икемсіз, кәміл икемді.
- Икемді сұраным: егер бағаның азғана түсуі кезіндесату ... ... ... ... ... ... 1%-ға ... сату
көлемін 1%-дан көп мөлшерге көбейтсе, икемділік коэффициенті ... ... 9 ... ... ... ... коэффициенті 1-ден кіші болады. ( 10
сурет).
- Сұраным бірлігі икемді: егер баға 1%-ға өзгергенде сату көлемі ... Бұл ... ... ... 1-ге тең болады.(11
сурет).
- Бағаға тәуелді болмағанда ... ... ... Бұл ... сұраным деп аталады.(12 сурет).
- Бағаның белгілі бір деңгейінен түссе, тауардың өткізу процесіне шек
жоқтығын кәміл икемді дейміз.(13 сурет).
Ұсыным көлемінің ... ... ... ... дәрежесі
ұсынымның икемділігімен сипатталады. Ол ұсынымның икемділік коэффициенті
көмегімен (Еs) өлшенеді.
Егер бағаның өзгерісі ұсынымды ... ... ... (14 сурет)
Ұсыным икемді, егер тауардың бағасының (Р) азғана төмендеуі ұсынымды
(Q) нөлге дейін қысқартады және ... баға өсуі ... ... ... ... 10 ... ... ... ... ... 1 тең ... 12 сурет. Өте икемсіз сұраныс.
13 сурет.Өте икемді сұраныс. 14 ... ... ... ... ... 3 ... ... қарастырады: қысқа
мерзімді, орта мерзімді, ұзақ мерзімді.
15 сурет. Икемді ұсыныс.
Қысқа мерзімді кезеңде ... ... ... уақыты жоқ. Бұл
қысқа мерзімді кезеңде ... ... ... ... ... мерзімді кезеңде фирма резервтерін пайдаланады және өндірісті
көбейтеді. Ұсыным ... оң, яғни ... ... ... ... кезеңде фирма ескі құралдарды жаңасымен ауыстыру ... ... құра ... Бұл ... ... коэффициенті максималды
болады.
Шаруашылық практикасында икемділік анализі бөлім ... мен ... ... ... ... ... ... жоспарлауға,
ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді кезеңде шығынды азайтуға, табысты
көбейтуге көмектеседі.
Сұраныс пен ... ... ... ... ... тәуелділігі
нақты қарауды керк етеді. Әр түрлі тауарлар ... ... ... ... ... ... беру деңгейімен ерекшеленеді..
Рыноктағы сұраныс көлемнің баға төмендегенде қандай мөлшерде ... ... ... ... байланысты сұраныстың икемділігінің дәрежесін
сипаттайды.
Тұтынушылық мінез-құлық теориясының негіздері.
Тұтынушылық таңдау
Тұтынушы ... ... ... ...... ... тауарлар мен қызметтерге сұраныманаң қалыптасу процесі.
Тұтыну игіліктерін алу ... ... ... ... және ... ... келмейді. Алайды кез келген тұтынушы ... ... ... ... табуға болады:
- Тұтынушы сұранымы оның жеке бюджет мөлшеріне әсер ететін ... ... ... Табысы шекті болғандықтан, тауарлар саны
шекті.
- Әрбір тұтынушы өз ақшасына барлық мүмкін ... ... ... ... барынша арттыруға ұмтылады.
- Орта қалыпты тұтынушының талғамының ... ... және ... ... ... Тұтынушы сұранымына рынокта ... ... және ... ... бар ... жоқ ... әсер ... Берілген заңдықтарға тіпті саяси экономика ... ... ... ... ... мінез-құлқын шекті пайдалылық
теориясы және талғымсыздық қисықтары әдісімен анықтайды.
Пайдалылық немесе Ютиль- тұтынушының тауарлар және қызметтер ... ... ... ... ... қанағаттануы. Пайдалылық жалпы
және шектіге ... ...... ... ... ... алғанжиынтық
пайдалылық.
Бұдан шекті пайдалылықтың өсіндісі болып табылады.
Шекті пайдалылық – тауар немесе ... бір ... ... ... қосымша пайдалылығы.
Тұтынушының бір тауарды тұтынудағы қанығу мөлшеріне қарай ол үшін бұл
тауардың субьективті пайдалылығы қысқарады.мысалы, ... ... ... өте ... ... ... және ... телевизорларды алуға
сәйкесінше төменірек болады. Бұл кемімелі шекті пайдалылық заңыәрекет
ететінін көрсетеді.
Талғамсыздық ... ... ... бар ... пайдалылығы бірдей
екі өнімнің әртүрлі комбинациясын көрсететін қисық. Мысалы, А( ... ... ... ... ... ... сатып алса да бәрібір
болсын делік: 3 банан және 1 алма, 5 банан және 7 ... ... ... ... құралған барлық жиындардың тұтынушы үшін пайдалылығы
бірдей. Бір өнімнің қандай да бір ... бас ... ... ... орны ... ... ... санынан алынатын пайдамен
толтырады. Бірақ, ... ... ... ... ... ... да ... қисықтарының бұндай әулеті талғамсыздық картасы деп
аталады.
16 ... ... ... қисығын пайдалана отырып, тауардың
бір-бірін қалай алмастыратынын зерттеуге болады.
Ол үшін алмастырудың ... ... MRSXY деп ... ... оны деп ... Бұл көрсеткіш былай анықталады:
MRSXY = -=.
Бұл жердегі МUX, МUУ, - сәйкес түрде Х,У тауарларының шекті
пайдалылықтарын көрсетеді.
16 ... ... ... ... ... екі салдарға әкеледі: табыс әсері
және орын ауыстыру әсері.
Тұтынушы ... ... ... ... шектеу және
талғамсыздық қисықтары әдісімен беріледі.
Бюджет ... ... ... ... тәуелді болады.
Олардың ең бастысы ақшалай табыстың шамасы және өнім бағасы.
Ақшалай табыс әсері,екі өнім ... ... ... өсуіне эквивалентті
төмендеуі, графикті оңға жылжытады. Керісінше,А және В ... ... ... оңға ... бар ... Х және У ... алуға жұмсайды делік. Егер оның бюджетін немесе бар қаражатын I деп,
ал Х және У тауарларының
Бір өлшемінің бағаларын РХ, РУ деп ... ... ... ... ... ... бейнелеуге болады:
РХ*Х+ РУ*У≤1.
Бұл теңсіздік жазықтықта жартылай жазықтыққа сәйкес келіп, ол ... ... ... ... Бұл бюджет сызығы деп аталып, Х,У тауарларын сатып
алуға бюджеттің толық жұмсалатындығын көрсетеді.
Жазықтықтағы бюджет сызығының бейнесі 17 суретте келтірілген.
17 ... ... ... ... ... ... үшін олар ... шектеулі
екендігінескертіп, ең көп пайдалық алып келетін тауарлар құрамын ... ... ең ... ... ... ... ... мен талғамсыздық
қисықтарының жанама нүктесінде екенін білеміз. 18 ... ең көп ... ... ... ... тең ... ... бейнеленген.
18 сурет. Тұтынушы таңдауы.
III.Кондитер кәсіпорындарындағы сұраныс пен ұсыныс.
Рынокты талғамдары,талаптары, мәдениеттік ерекшедіктері бар әр түрлі
сұраныс ... ... ... ... Осы ... ... ... тобын анықтау барысында олардың мінез-құлқына ерекше
көңіл аударуы тиіс. Осы кезде тұтынушылар мұқтаждықтарын толық біліп ... ... ... ... рынок коньюнктурасын білу қажет. Рынок коньюктурасын
өндіріс көлемі, сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасы, ... ... ... пайда, құнсыздану ырғағы, жұмыс істеу деңгейі, тауар қорлары,
бәсекелестер ... ... ... ... ... және
тағы да басқалармен сипатталады.
Кондитерлік өнімдер рыногын зерттеу мақсатында Алматы кондитер ауқымды
маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... Маркетингтік зерттеулер келесі бағыттардағы жұмыстарды
енгізді:
1.кондитер өнімдері рыногын ... ... өнім ... ... ... ... алушылардың сату шарттары жөніндегі қажеттіліктерін зерттеу.
Аймақтық рыноктарды түбейгелі оқу мақсатында ... ... ірі ... ұйымдарын сұрау жүргізілді. Астана, қостанай, павлодар
және алматы қалаларында 55 фирма сұралды. Ұйымдардың барлығында ... ... ... ... ... инфрақұрылымы бар. Сату
құрлымы тауарлар қимасында 3 кестесінде көрсетілген.
3-кесте. Тауарлар қимасында сату көлемініңқұрлымы, ... жыл ... ... ... ... ... ... |23 |20 |23 |27 ... |53 |48 |35 |36 ... |10 |17 |10 |13 ... |2 |10,5 |9 |8 ... |8 |2,7 |5 |7 ... |4 |1,8 |18 |9 ... ... ... ҚР ... ... алынған.
Кесте мәліметтері көрсеткендей, Астана мен ... ... ең ... сұранымды карамель тауып отыр. Павлодар кондитер
тағамдарының әр ... ... ... бір қалыпты тұтынылады. Алматы
қаласында ... ... ... мен карамель орын алады.
Алматы қаласы бойынша бөлшек сауда рыногы ... ... ... әр түрлі деңгейдегі 15 сауда орындары оқылды (мәртебелі сауда
үйлері, елдің ... ... ... ... ... ... ... бөлшек сауду ассортиментін анықтау мақсатында
жүргізілді.
Зерттелген ... ... ... ... тағамдары ассортиментінде
келесі өндірушілердің өнімдері қатысуда: «Рахат» АҚ ... ... ... ... «Баян-сұлу», «Жанар» АҚ Қарағанды
фабрикасы, ... ... ... және бір ... ... ... ... сауда орындарының ассортиментінде «Рахат» АҚ ... үлес ... ... сұраным табатын кондитер тағамдары түрлерін анықтау ... ... ... ... мен сатып алушыларды сұрау жүргізілді.
Сұрау ... ең ... ... ... өнімдер табылды:
1. «Рахат» АҚ тағамдары – шоколад-жаңған және жеміс-жидек карамель,
шоколад-вафли ... ... ... ... ... ... «Буревестник», «Ласточка»;
2. Мәскеу өнімдері – «Лимончики» және басқа да жеміс-жидек карамелі,
шоколадтағы карамель, «Маска» кәмпиттері, ... ... ... ирис, батончиктер, шоколадтағы қақ;
3. «Баян-Сұлу» АҚ өнімдері – «Дружба» шоколад әйнекейдегі карамель,
жеміс-жидке карамелі, «Кот в ... ... ... ... ... «Буревестник» помадалық
кәмпиттер, батончиктер, вафли және көркем қораптардағы кәмпиттер.
Жүргізілген сұрау мәліметтері бойынша, сатып алушылардын 90% ... ... ең ... қатарында атады. Кеңес одағы
кезінен Қазақстан Республикасында ұзақ сақталатын ең арзан тауар ретінде
карамель мен ... ... ... бар. ... ... ... кәмпиттерінің сатулары өсу тенденциясына ие. Қазақстанда бұрын
шығарылмаған кондитер өнімдерінің жаңа түрлеріне ( гумми тағамдары, шоколад
массалары және т.б.) ... ... ... бар. Қантты драже мен
кәмпиттердің помадалық сорттарының сатулары қысқарып жатыр. Алматы кондитер
фабрикасы қантты драженің орнына жаңғақ, құрғақ жемістер қосылған драже
өндірісін ұйымдастырды.
Жеміспен пен ... ... жаз ... ... ... маусымдық
тұрғыда сұраным төмендейді. Тауар бүкіл халықтық мейрамдар, әсіресе ... ... ... ... ... Ал ... ... көркемделген
қораптардағы шоколад кәмпиттері ең үлкен сұраным табады. Кондитер өнімдерін
халықтың барлық топтары тұтынып, қалаулар жеке адамның ... мен ... ... ... қалауларын айкындау үшін Алматы қаласының тұрғындары
арасында сұрау өткізілді. Сұрау елдердің тығыз орналасқан
аудандарындажүргізіліп, 500 адамды қамтып, әр ... жас ... ... 15-20 жас (сұралғандардың 12 %), 21-25 жас (22%), 26-30 жас (11%),
31-40 жас (16%), 40 ... ... ... 39%). ... ... алу кезінде респонденттердің көпшілігі үшін шешуші фактор
ретінде бағ қолжетімділігімен қатар сапа жатады. Сатып алу ... ... көбі (30%) ... ... айына 2-3 рет сатып алады.
Жастар сатып алымдарды аптасына бірнеше рет жасайды, оларды көбінесе
шоколад батончиктері ... ... 20% ... ... ... бір ... сирек алады)көбінесе бұл кедей адамдар,
зейнеткерлер). Сұрау нәтижесінде Алматы ... ... ... ... түрлі өндірушілердің кондитер тағамдары қатынасында тұтынушылардың
қалаулары анықталды.
4 кесте. Кондитер тағамдарын өндірушілерін рейтингтік бағалау.
|Рейтингтік |Тұтынушылардың жас шамалғы тобы ... | |
| |15-20 жас |21-25 жас |26-30 жас |31-40 жас ... |
| | | | | ... ... ... ... |Алматы |Алматы |Алматы |
|2орын ... ... ... ... ... ... |Еуропа |Алматы |Қарағанды |Қарағанды ... ... ... ... ... ... ... |
|5орын |Прибалт. |Шымкент |Шымкент ... ... ... ... ... ҚР ... ... алынған.
Жоғарыда келтірілген кесте деректері көрсеткендей, алматы қаласы
тұрғындары арасында жергілікті «Рахатә АҚ фабрикасы, Қарағанды және ... ... ең ... ... табылады ( сұралғандардың 60%
жауаптарында «Рахат» АҚ, 45% Ресейді, 4% Қарағандыны көрсетті.). Осы
өндірушілер салтты жетекшілер ретінде ... ... ... ... ... ... ... кондитер тағамдары болып,
сұралғандардың 21% оған қалау берді.
Жас шамалығы топтары бойынша тұтынушылар жауаптарының талдауы 15-тен 25
жасқа дейін жас адамдарда ... мен ... ... ... ... сұраным табатынын көрсетті. Бұл осы жас шамалығы тобының
жоғарыда аталған өндірушілермен жүргізіледі. 26 жастан үлкен тұрғындар «
Рахат» АҚ тағамдарын қалап, олар ... ... ... ... ... ... ... сұрау процесінде гумми-тағамдарына ( желатиндегі
мармелад( және « ... АҚ ... жоқ ... ... ... ... осы бағытының нәтижелері 5 кестеде келтірілген.
5 кесте. «Рахат» АҚ ассортиментінде жоқ тағамдарға тұтынушылардың
қалаулары
|Кондитер ... жас ... тобы ... | |
| |15-20 жас |21-25 жас |26-30 жас |31-40 жас ... |
| | | | | ... |
|Шоколад |66 |57 |41 |43 |38 ... | | | | | ... |8 |38 |53 |25 |30 ... | | | | | ... |8 |- |30 |37,5 |13 ... | | | | | ... |- |4 |22 |12,5 |7 ... | | | | | ... ... |33 |38 |55 |50 |36 ... |8 |24 |8 |- |10 ... Статистика бойынша ҚР агенттігі материалдарынан алынған.
5-шы кесте көрсетуінше, тұтынушылардың ең ... ... мен ... және толтырушысы бар шоколад. Осы тауарлар кондитер
рыногында бұрыннан бар және ... ... ... ие. ... ... ... жаңа ... болуымен, сұранымы қалыптаспаған деп айтуға
болады.
Тұтынушыларды ... ... ... жеке ... ... сатып
алушылардың қалаулары анықталды. Атап айтқанда, ... ... оқу ... ... және ... өндірілгентағамдардың
әйгілігінкөрсетті (Гермнияны өз жауаптарында сұралғандардың 69% ... 53%). ... ... ... ең белгілі болып «Fazer» аталынды.
Сонымен қатар сұрау процесінде шоколадтың әр ... ... бар ... ... ... қосындылары жоқ сүтті шоколадты 42;
- қосындылары бар қара ... ... ... қара ... 57;
- қосындыларымен ақ шоколад 15
- қосындылары жоқ ақ 36
-толтырушымен 45 атады.
Жоғарыда Қазақстан ... ... ... ... ... 1990 ... кондитерлік тағамдарын тұтынудың
үздіксіз төмендеуі болды. Осы ... ... ... ... салттар, қарастырылып отырған өнім тұтынудың сипаты мен
көлемі ... ... ой ... факторлар өзгерістерге ұшырамаған.
Халықтың тұрмыс деңгейінде айтарлықтай өзгерістер болды, сол тұрғындардың
көпшілік топтары ... ... алу ... ... ... ... бойынша көрсеткіштердің өзгерісі өзара тығыз байланыста болды.
Жан басына келетін табыс деңгейі кондитер өнімдерін сату ... ... ... фактор деп айтуға болады7
Тұрғындардың сатып алуға қабілеттілігі бойынша республикалық нарықтағы
кодиткр тағамдарын тұтыну ... ... ... 6 ... ... Кондитер тағамдарын тұтыну.
|Облыстар |Конд. |Конд. ... |Жан |
| ... ... жан|тағамдары жан |басына табыс|
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... |2692 |3 |700 |37558 ... |4573 |6 |1413 |27189 ... |731 |0,5 |93 |19541 ... ... |12 |4203 |64427 ... |398 |0,8 |190 |33384 ... Қаз. |6462 |4 |665 |38924 ... |1147 |1 |71 |22495 ... |1495 |2,3 |343 |26297 ... |8453 |5 |1226 |50382 ... |504 |0,8 |171 |41104 ... |4914 |4 |714 |38230 ... |386 |1 |318 |47332 ... |1238 |1,4 |286 |37050 ... |3131 |2,7 |525 |31026 ... |4144 |2 |380 |20047 ... |53372 |3,3 |780 |34187 ... ... ... ҚР агенттігі материалдарынан алынған.
Келтірілген мәліметтер көрсеткендей, төлем қабілеттілігі хоғары болып
келесі ... ... ... Ақмола, Атырау, Шығыс Қазақстан,
Қарағанды, қостанай, Қызылорда,Маңғыстау, Солтүстік Қазақстан және ... Тлем ... ... ... Ақтөбе, Алматы, Батыс Қазақстан және
Оңтүстік Қазақстан облыстарында тұрады.
Кондитертағамдарын тұтынудың ең ... ... ... ... ...... 12 ... ол табыстың 6,5% құрайды;
• Ақтөбе облысы – 6 кг/адамға ... ... 5% ... ... ... -5 кг/адамға жылына, табыстың 2,4% құрайды;
Орташа деңгейдегі тұтыну ... - 3 ... ... ... 2% ... ... - 4 ... жылына, табыстың 1,7% , және Қостанай - 4
кг/адамға жылына, табыстың 1,8% құрайды . Жамбыл, Батыс ... ... ... ... және ... ... ... деңгейден төменірек болды( 1-2 кг/ адамға
жылына).кондитер тағамдарын тұтыну жан басына шаққанда жылына 1
килограммнан аз Алматы, Атырау және Қызылорда облыстарында ... ... ... негізінде Қазақстан Республикасының аймақтарыда
кондитер тағамдарын тұтыну болашағы 7 кестеде болжаныып кестелген.
|Облыстар |«Рахат» АҚ|Тұтыну |Төлем ... ... |
| ... ... ... |дәредесі |
| | | |і ... ... % | ... |,8 ... |+++ |2 |++ ... |3 ... |++ |5 |- ... |38 ... |+ |0,4 |- ... |42 ... |++++ |6,5 |+ ... | | | | | ... |- ... |++ |0,5 |++ ... Қаз. |30 ... |+++ |1,3 |+ ... |22 ... |+ |0,3 |- |
| | ... | | | ... |- ... |++ |1,3 |++ |
| | ... | | | ... |2 ... |+++ |2,4 |++ ... |- ... |+++ |0,4 |+++ ... |- |Орташа |+++ |1,8 |++ ... |14 ... |+++ |0,6 |+++ |
| | ... | | | ... |8 ... |+++ |0,7 |+++ |
| | ... | | | ... |7,5 ... |++ |1,7 |++ |
| | ... | | | ... |0,6 ... |+ |1,9 |- |
| | ... | | | ... ... ... +++- ... салыстырмалы).
Сұраным қабілетті өнім шығары бойынша оқытылып талданған ... ... ... ... ала отыпрып, кондитер ... ... ... ... ... ұсынуға болады:
• негізгі шикізаттың табиғи түрлерін пайдалану;
• шикізат алмастырушыларды өндірістен шығару;
• өнімнің биологиялық ... ... ... ... емес және жергілікті түрлерін қолдану;
• қанты аз өнім ... ... аз ... ... ... өнім ... әр түрлі ұсақ балалар ойыншықтары бар өнімдерді шығару;
• ұлттық тәтті тағамдар ... ... ... жеке ... ... ... жаңа
кондитерлік өнімдерін құру;
• экологиялық таза кондитерлік тағамдарды өндіру.
Кондитерлік кәсіпорындары тауар саясатының басымды бағыттарының ... ... және ... өлшеп буу жатады. Осы ... орам мен ... ... ... ... ... ... үлгі
көрсету арқылы тұтынушыларды сұрау жүргізілді.
Қазіргі кезде ... ... ... мысал ретінде орамды анықтау үшін
алынды. Респондентке 3 көрсетілген варианттанөзіне ұнайтын орам түрін
таңдап алу ... ... ... ... 200 г целлофан пакеті және
80 г целлофан пакеті.
Жауаптары келесідей бөлінді:
8 кесте Орамды анықтау бойынша тұтынушылардың қалаулары, ... ... % ... ... ... |70 ... ... (200г) |18 ... ... |8 ... сату |4 ... үшін ең ... болып көркемделген картон қорапшасы
табылатынын көріп отырмыз. Респонденттер өз таңдауын ыңғайлылық, тиімділік,
көрнектілігімен ... буу ... ... ... ... ... үшін келесі
ұсынылған нұсқалардан ұнайтынды қалау сұралды: 150 г, 200 г, 300г, ... ... ... 9 ... ... буу салмағы жөнінде респонденттер
жауаптары келтірілген.
9 кесте. Өлшеп буу ... ... ... ... ... буу ... ... ... ... |14 |11 |- ... |43 |54 |12 ... |25 |20 |35 ... |13 |13 |12 ... сату |- |15 |1 ... |- |- ... |
Өлшеп буу салмағы жөнінде тұтынушыларды сұрау нәтижелері ирис ... үшін ... 200 ... ... ... көрсетті, кәмпиттер
үшін («Незабудка», «Премьера», «Школьные», «Ласточка», «Буревестник»)
тұтынушылар арасында 250 ... ... ... ең ... ... шықты.
«Рахат» АҚ 1 жылғы кондитер өнімдерін сату ... ... ең ... ... ... ... және басқа да ралас экономикалы елдерде ... ... ... ... ... ... іске асырады.
Бағалар рынокта анықталады: Бұл рыноктар ... ... ... ... ... ... сұраным мен ұсынымның базалық моделі
арқылы қысылған түрде түсіндірілуі мүмкін.
2. Сұраным ... – бұл ... ... ... белгілі бір
уақытқа (мысалы, бір күнге немесе бір жылға) сатып алғысы келген
тауар саны. Сұраным ... ... ... және де ... тәуелді, олардың ішінде ең маңыздылары – баламалы
тауарлардың бағалары, тұтынушылардың табыстары, олардың таңдауы
және күтілетін бағалар.
3. Сұраным шәкілі ... ... ... ... мен оның ... ... бағасына тәуелді болып табылады.
Сұраным қисығы – сұраным шәкілінің ... ... ... ... ... ... ... ол сұраным
көлемінің баға түскенде көтерілетінін көрсетеді.
4. Ұсыным көлемі – бұл берліген рынокта өндірушінің белгілі ... ... ... ... ... ... ... көлемі тауар
бағасы мен басқа да ... ... ... ішінде ең
маңыздылары – қолы жететін технология, өзгермелі өндіріс
ресуртарының ... яғни ... ... ... ... Тұтынушының табысының өсуі қарапайым тауарға деген сұраным
көлемін ... ... ... оңға ... ... өсуі
төмен сапалы тауардың сұраным қисығын солға қарай жылжытып, баға
мен көлемді ... ... ... мәні мен ... ... ... ең алдымен
өндірістің шығындармен анықталады, ал олар өз ... мен ... ... ... ... ... ... шығындарын қысқарта отырып,
ұсыным қисығын оңға қарай жылжытып, тепе-тең баға мен ... ... ... ... ... ... құны
төмендегенде де осындай жағдай болады.
7. Ерікті ... ... ... жүйесі «не өндіру», «қалай»
және «кім үшін» деген проблемаларды ... ... ... рынокта әртүрлі тауарлардың сұраным мен ұсынымы арқылы
анықталады. Қалай ... ... өнім ... әдісіне қатысты
шешімдермен анықталады. Кім үшін тұтынушының әртүрлі тауарларға
төлеуге қабілеті мен тілегі ... ... ал ... ... Баға ... ұсыным икемділігі немесе ұсыным икемділігі бағаның
проценттік ... ... ... ... ... ... ... икемділігі нөлден үлкен немесе
тең, ол ұсыным қисығы сатылас (тігінен) болғанда нөлге тең, ал
ұсыным қисығы деңгейлес ... ... ... ... Ұсыным икемділігі қысқа мерзімдегі ... ... ... ... ... Бұл ... мерзімді кезеңде ұсыным
қисығының ілгерілуі бағаның улкен және санның (ұсыным көлемі) аз
өзгерістеріне, ұзақ ... ... ... аз және ... өзгерістеріне әкелетінің көрсетеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Я.Ә. ... Қ. ... М. ... Е. ... Е.
Байжұманов, С. Досқалиев, Ж. Жәйшебеков. ... ... ... ... 1999 ... Я.Ә. Әубәкіров, Қ. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е. ... ... С. ... Ж. ... Экономикалық теория
негіздері. Алматы. «Санат баспасы», 1998 ж.
3. Экономическая терия (политэкономия). В.И. ... Г.П. ... ... ... ... ... 2000 ... Нарықты экономиканың негіздері. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е. ... ... Курс ... ... М.Н. ... Е.А. ... ... 1998 г.
6. С.С. Мәуленова, С.Қ. Бекмодин, Е.Қ. Құдайбергенов ... ... ... ... 2004 ... ... Г.М. «Экономикалық теория» Алматы 2002 ж.
8. Курс микроэкономики: Учебник длы Вузув. – М.: ... – М., 1998 ... ... ... ... Н.И. Базылева, ... 2-ое изд. ... Ии доп. – ... ... 2000 ... ... ... теории. М.А. Сажина, Г.Г. Чибриков. Москва.
Издательство «Экономика» 1999 ... ... ... ... мен ... Алматы. «Қазақ
университеті» 2002 ж.
12. С.ННысанбаев,Г.А.Садыханова. Маркетинг ... ... ... 2002 ... ... ... ... 1800т
50
30
30
60
Түсім 1500т
Түсім 1200т
Р
Р0
S0
D0
Q0
Е0
Р2
S1
D1
Е1
Р1
Р1
S
D
Q0
Е
Р2
S2
S1
Е2
Е1
Р0
Р0
Р1
S
D
Q0
Е
Е1
Е2
D2
D1
Р2
Р0
S
D
Qd=Qs
Q0
артықшықық
тапшыпық
Р2
Р1
S
Р1
Р
0
Q1
Q2
Q
D1
D2
D1
D2
D3

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру мазмұнының жаңартудың өзекті мәселелері10 бет
Микроэкономикадағы өндiрiстiк функция туралы17 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Access –те жұмыс істеу29 бет
Дәрістер тезисі58 бет
Микроэкономика пәні,әдістемесі49 бет
Нарық жағдайында кәсіпорынның бағалық саясатын қалыптастыру және басқару (“Raimbek Agro” ЖШС мысалында)63 бет
Нарық механизміндегі сұраныс пен ұсыныс27 бет
Нарық тепе-теңдiк27 бет
Нарықтық тепе-теңдік және оның түрлері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь