Қазақстан болашағы, қазақ тілінде

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қазақ тілді БАҚ басшыларымен өткізген сұхбаты қазақ қоғамындағы толғағы жеткен мәселелерді қозғап, халыққа үлкен әсер қалдырды. Бұл сұхбаттан кейін республикамыздың зиялы қауымы нені дұрыс, нені бұрыс түсініп жүргеніне сараптама жасайды-ау деп ойлаймын. Ұлттық идеологияның біраз тармақтарын айқындап, бағыт-бағдарын көрсетіп бергеніне көзіміз жетті.
Елбасымыз сұхбатында: «Қазақтың қазақтығының басты белгісі – қазақша сөйлеу. Үйде де, түзде де. Баласымен де, немересімен де. Досымен де, туысымен де. Бажасымен де, құдасымен де. Тек осыны жасаған адамның өзі ана тілін өркендетуге өзінің титтей де болса үлесін қоса алады… Осы 17 жылдың ішінде ол (орыс тілді қазақтар – С.Қ.) өзінің ана тілін – үйренуге міндетті еді. Бұл талап ешқандай да адам құқына қол сұғу ретінде қаралмауға тиіс. Бұл – парыз. Перзенттік парыз. Адамдық парыз», – деп әрбір қазақ азаматына ұлт алдындағы азаматтық парызын көрсетіп берген. Қазақ азаматтарына бұдан артық қалай айту керек.
Одан ары Елбасымыз: «Менің ел басшысы ретінде де, қазақ ретінде де парызым қазақ тілін өсіріп-өркендету… Қазақ елі барда қазақ тілі де болады. Өседі. Өркендейді. Мен «Қазақстанның болашағы қазақ тілінде» деген сөзімді тағы қайталағым келеді. Қазақ тіліне қамқорлық жасау менің перзенттік те, президенттік те парызым», – дейді. Бұл – Елбасымыздың жүрекжарды сөзі, мәңгілік ұстанымы, азаматтық көзқарасы. Бұл – үш жүз жылға таяу уақыт бойы ата-бабамыздың армандаған егемендіктің нәтижесі. Сол егемендікті өз қолымен орнатып, елі үшін, ұлты үшін күндіз күлкі, түнде ұйқысынан айырылып, еңбек етіп, ел тұтқасын ұстаған қазақ елінің тұңғыш Президентінің ұстанымы. Президент – елдің символы. Елдің егесі. Қазақстанның бүкіл халқы тағдырын, арман мүддесін, келешегін сеніп тапсырып отырған тұлға. Осы тұлғаның әрбір сөзі бізге Құранның аятындай әсер етіп, Конституцияның бабындай заңдық көрсеткіш болуы шарт. Олай болса, Елбасының сенімін жүктеп, қазақ халқының атынан ел басқарып отырған министрлер, шенеуніктер тіл мәселесіне келгенде түйсіктері неге оянбайды екен деп іштей қынжыласың, жаның ауырады.
Егемендік – бүкіл қазақстандықтардың бақыты. Егемендікті аялайтын, егемендікті құрметтейтін әрбір азамат осы жолда өзінің жанын құрбан етуге дайын болу керек. Әсіресе, егемендіктің жемісін татып, жентектеп отырған шенеуніктердің ойлануы парыз. Егемендікке деген махаббатымызды еш нәрсемен айырбастауға болмайды. Өйткені ол – бабалар арманы, бүгінгі біздің бақытымыз, ұрпақ келешегі. Ол келешек Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев атап көрсеткендей – қазақ тілінде.
Елбасы сұхбатында қазақ және орыс, ағылшын тілдерінің қоғамдағы орнын ашық көрсетіп берді. Қоғамда туындаған бұл қажеттілік Елбасының алдына аса күрделі де күрмеуі қиын мәселені көлденең тартты. Бірақ БАҚ Елбасының ұсынған идеясын дұрыс түсінбей жатып үш тілге орысша «триединство языков», қазақша «үштұғырлы тіл» деген атау берді де, бас-көз жоқ біржақты насихаттап келе жатыр.
        
        Реферат «Қазақстан болашағы, қазақ тілінде»
Қазақ тілі – тұғыр, қалғаны – балама
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... БАҚ ... ... ... ... толғағы жеткен мәселелерді қозғап, халыққа үлкен әсер
қалдырды. Бұл сұхбаттан кейін республикамыздың зиялы қауымы нені дұрыс,
нені бұрыс түсініп жүргеніне сараптама ... деп ... ... ... ... ... ... көрсетіп бергеніне
көзіміз жетті.
Елбасымыз сұхбатында: «Қазақтың қазақтығының басты ...... Үйде де, ... де. Баласымен де, немересімен де. Досымен де,
туысымен де. Бажасымен де, ... де. Тек ... ... ... өзі ... өркендетуге өзінің титтей де болса үлесін қоса алады… Осы 17 ... ол ... ... ... – С.Қ.) ... ана тілін – үйренуге міндетті
еді. Бұл талап ешқандай да адам құқына қол сұғу ретінде қаралмауға тиіс.
Бұл – парыз. ... ... ... ... – деп ... ... ... алдындағы азаматтық парызын көрсетіп берген. Қазақ азаматтарына бұдан
артық қалай айту керек.
Одан ары Елбасымыз: «Менің ел басшысы ретінде де, қазақ ретінде де ... ... ... ... елі ... қазақ тілі де болады. Өседі.
Өркендейді. Мен «Қазақстанның болашағы қазақ тілінде» деген сөзімді тағы
қайталағым келеді. ... ... ... ... менің перзенттік те,
президенттік те парызым», – дейді. Бұл – Елбасымыздың жүрекжарды сөзі,
мәңгілік ұстанымы, азаматтық көзқарасы. Бұл – үш жүз ... таяу ... ... ... ... ... Сол егемендікті өз қолымен
орнатып, елі үшін, ұлты үшін күндіз күлкі, түнде ... ... ... ел ... ... ... елінің тұңғыш Президентінің ұстанымы.
Президент – елдің символы. Елдің егесі. Қазақстанның бүкіл халқы ... ... ... сеніп тапсырып отырған тұлға. Осы тұлғаның әрбір
сөзі бізге Құранның аятындай әсер етіп, Конституцияның бабындай заңдық
көрсеткіш болуы ... Олай ... ... ... ... ... ... ел басқарып отырған министрлер, шенеуніктер тіл мәселесіне ... неге ... екен деп ... ... ... ауырады.
Егемендік – бүкіл қазақстандықтардың бақыты. Егемендікті аялайтын,
егемендікті ... ... ... осы ... ... ... құрбан етуге
дайын болу керек. Әсіресе, егемендіктің жемісін татып, жентектеп отырған
шенеуніктердің ойлануы парыз. Егемендікке деген махаббатымызды еш нәрсемен
айырбастауға ... ... ол – ... ... ... ... ұрпақ келешегі. Ол келешек Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев атап
көрсеткендей – қазақ ... ... ... және ... ағылшын тілдерінің қоғамдағы орнын ашық
көрсетіп берді. Қоғамда туындаған бұл қажеттілік Елбасының алдына ... де ... қиын ... ... тартты. Бірақ БАҚ Елбасының
ұсынған идеясын дұрыс түсінбей жатып үш тілге орысша «триединство языков»,
қазақша «үштұғырлы тіл» деген атау берді де, ... жоқ ... келе ... мемлекеттік тіл – қазақ тілі деп жазып қойған. Олай болса,
қалайша «үш тілдің ... (три ... ... ... Қазақшасы қалайша
«үш тұғырлы тіл» болмақ. Мемлекеттік тіл – тұғыр тіл. Өз сұхбатында
Елбасымыз: «Қазақ тілі үш ... ... ... ... Үш ... негізгісі, бастысы, маңыздысы бола береді. Қазақ тілі –
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі. Оған көңіл де, қаржы да солай
бөлінеді», – деп, ... ... ... ... миға сіңіре
дәлелдеп берді. Қазақстан Республикасында қазақ тілі Конституциямен
қорғалған тұғыр тіл екенін, қалған екі тіл қоғамдағы қажеттілікке сай
қолданылатын балама тіл ... ... ... ... ... көрсетіп берді.
Елбасы балама екі тілдің мүмкіндігін соншама нәзік, әрі терең түсінген. ... ... ... ... осы түйсік түсінігіне ілесе алмай жүрміз-ау
деймін. Қоғам қажеттілігіне сай деп айта салу ... Ол ... ... Екі жүз ... жыл бойы ... халқы Ресей отары болды. Сондағы империя
тілінің әсері, қуаты әлі ... ... ... 40 ... орыс ... сөйлейді.
3. Қазақстан Республикасы халқының 26 пайызы орыстар.
4. Қазақстандағы диаспоралар орыс тілінде сөйлейді.
5. Орыс тілі – біз үшін ... мен ... ... бұлар – қоғам қажеттілігі. Конституцияда да басқа ұлттардың тілі мен
дінін шеттеткен бап жоқ. Қазақ халқында да ондай ой да, ... те ... ... Республиканың азаматтары. Осы қажеттілікке сай
Конституцияда орыс тіліне кеңдік жасап «ұлтаралық тіл» деген атау беріп
құқығын қорғадық. Осы ... енді ой ... ... жөн ... «балама тіл» деген атаумен атасақ дұрыс сияқты. Орыс ... ... зәру ... Бұл ... кезінде Ресей президенті
В.Путиннің ашық айтқаны бар.
Ағылшын тілі – әлем тілі. Ғылым, білім, технология, дипломатия, экономика
осы тілде сөйлейді, осы тілді ... ... ... ... шын ... әлемдік аренаға алып шығатын тіл». Ағылшын
тілінсіз, елімізді де, өзімізді де әлемге мойындата алмаймыз. Олай болса,
бұл да ... ... сай ... ... ... ... тілдерінің
атқаратын міндетін, мақсатын, рөлін, конституциялық орнын, құқығын анықтап,
дұрыс ұғымға келуіміз керек. Ұғым ... ... ... атауға (термин)
тап болғанбыз. Осы бұрыс атау саяси және идеялық қателікке ұрындырған.
Ұлттық идеялық бұлыңғырлық елдегі биліктің қателесуіне, ол барып
практикалық ... алып ... ... қолданыстағы қателік ұлттың
намысына тиіп, наразылық тудырады.
«Үш тұғырлы тіл» деген атаудың қателігінен қазақ баспасөзінде қаншама
наразылықтар, қарсылықтар бас көтергені көптің көз ... өтіп ... ... биліктегі шенеуніктер мемлекеттік тіл – қазақ тіліне мұрын
шүйіре қарап, менсінбейтінді шығарды. Қазақ тілі қоғамдағы орнын ала
алмағандықтан өршіген наразылық ... күні ... ... тысқары, халықаралық аренаға шығып кетті. Оның бірден-бір
фактісі шетелдік (жапон, қытай, түркия, моңғолия т.т. с.с.) ғалымдардың
бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... наразылықтарды айтпағанның өзінде, жуықта Қазақстан
Республикасының Парламент тарапынан ұйымдастырған «Н.Ә.Назарбаевтың
Еуразиялық доктринасы. ... пен ... ... ... ... ... ... келген АҚШ-тың ішкі Азия мен
Оралды зерттеу жөніндегі ұлттық ресурстар орталығының директоры Билл
Фиерман ... тілі және оның жаңа ... ... ... ... тілінде баяндама жасады. Жай бір қатардағы баяндама емес төгілтіп
тұрып, қазақ тілінде тұшымды тың ойларын ортаға салды. Қазақ тілінің
қажеттілігін тудыру туралы ... ... ... тілге немқұрайды қарап
отырғандығына өкінішін айтып наразылығын білдірді. Сол ... ... ... ... ... Намык Кемал Зейбек те қазақ тілінде
баяндама жасап, ... тілі – ... ұлы ... ... ... ... ... Күлтегіннің тілі. Қазақ тілінің қазақ қана емес,
күллі түркілердің ортақ тілі болса несі бар» дей ... ... ішкі ... дипломатиялық салқынқандылықпен, салиқалы түрде
білдіре келе, қазақ тіліне қатысты айтқан ұсыныстары дәлел бола алады.
Елімізге келген Жапонияның ... ... және ... ... ... таза қазақ тілінде сөйлеп, келісім жасағанда қазақ
шенеуніктері кірерге тесік таппағанын қайтерсіз.
Осы тұғыр тіліміз – қазақ тілінің беделін көтеру үшін Мәдениет және ... Тіл ... көп ... ... ... ... дейін осы
Тіл комитетінің белсенді еңбек етіп, қазақ тілін алға сүйреп бара жатқан
мол табысын көре алмай отыр. Мардымсыз, өнбес ... күн ... ... тон ... ... етіп ... сияқты. Қараңыз, өткен жылғы 3
миллиард теңге қайда кетті? Халық алдында есеп берсін. Менің білетінім үш
рет түркологияға байланысты ... ... Сол ... де бір ... көре ... Ал ар жағында пәленбай тираж, пәленбай баспа табақ
жинақ шығардық деп ақпарат беріп жатқан болар.
Қазақ тілінің екінші бір қамқоршы орны ... ... Тіл ... Бұл ... ... ... аса мол. Осы ... ғылымдары академиясымен қоян-қолтық жұмыс жасай отырып,
қолданбалы қазақ тіліне ат салысса, қазақ тілінің ... ... ... нұр ... нұр ... еді.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Қызметтік хаттарды ресімдеу жолдары7 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
«Достық» станциясы арқылы халықаралық көлік қызметінің болашақтағы даму жолдары5 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет
Алаяқтық және онымен күресудің проблемалары мен болашақ мәселелері91 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь