Әскери қызметкерлердің жұмысын атқару кезеңіндегі кездесетін эмоционалды ауыртпалықтарының психологиялық мәселелері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1. Әскери қызметкерлердің ауыртпалықтарының психологиялық мәселелері ... ... ... ... ... .. 2
1.1 Әскери қызмет түрлеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1.2 Әскери қызметтің психологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... . 7
1.3 Топ және әскери ұжым туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10
1.4 Әскери ұжым қызметкерлерінің қарым. қатынас психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.5 Әскери қызметкерлердің төтенше жағдайлардығы іс. әрекеттерінің психологиялық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
2. Әскери қызметкерлердің бойында кездесетін эмоционалды ауыртпалықтардың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.1. Жағымсыз психикалық жағдайлардың пайда болу себептері ... ... . 21
2.2 Әскери қызметкерлер тұлғасының психологиялық мәселелерін эксперименттік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.3. Әскери қызметкерлердің эмоционалдық жағдайын анықтауда қолданылатын әдістемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28
2.4. Күйзеліс шкаласы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28
2.5. Айзенктің «Психикалық жағдайды өзіндік бағалау» сауалнамасы 31
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Қазақстан Республикасы мемлекеттік тәуелсіздігін алуына байланысты алдына қиын, бірақ өмірлік маңызды міндет - өзінің қарулы күштерін құру алға қойылды. 1991 жылы 25- қазанда Қазақстан Президентінің Жарлығы бойынша, Қазақ КСР Мемлекеттік қорғаныс комитеті құрылды, кейіннен республиканың қорғаныс мәселелері толық түрде өз бетімен дербес шешуге өтуіне байланысты, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі болып аталды. Тәуелсіз республиканың заңдық құқықтарының негіздеріне және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер арасындағы қол жеткен келісімдерге байланысты, 1992 жылдың 7-мамарында Президенттік Жарлығы шықты. Бұл Жарлық бойынша, Қазақстан аумағында орналасқан Қарулы Күштер өздерінің мүліктерімен қоса республиканың қарауына өтті.
Бүгінгі күні Қазақстан өзінің азаматтарының әскери қызмет атқаруының жағдайы мен тәртібін өз бетімен анықтайды, өз аумағында әскерлердің, қару- жарақтың және техниканың орналасу мәселесін шешеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 20 - бабында (3-пункт) Қарулы Күштердің мақсатын көрсете келе, Республиканың Конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік- топтық және рулық астамшылықты, сондай- ақ қатыгездік пен зорлық- зомбылыққа бас ұруды насихаттауға немесе үгіттеуге жол берілмейді деп айтылған.
Әскери қызмет барысында әскери қызмет етуші белгілі бір іс- әрекетті атқарады. Сондай-ақ әскери қызмет, әскери қызметкерлердің өзара әрекетінде, міндеттелген тапсырманы шешуде көрінеді.
Әскери психология әскери тәртіпті орнатуда офицерлердің кәсіби жұмысын ұйымдастыру үшін негізгі болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты: Әскери қызметкерлердің жұмысын атқару кезеңіндегі кездесетін эмоционалды ауыртпалықтарының психологиялық мәселелерін анықтау болып табылады.
1. К. Амонжолов, А. Тасболатов «Қазақстанның әскери тарихы» Алматы «Білім» 1999ж. (8-тарау, 291-305беттер)
2. С.Н. Полтарак, А. Ю. Смирнов «Военная подготовка» Москва 2004ж. (10-тарау)
3. «Военная психология» Под реак. А.Г. Маклакова СПБ, Питер 2007ж. 156-351 беттер
4. «Военная психология» Под редак. В.В.Шеляга, А.Д. Глоточкина, К.К. Платонова. Москва 1972ж. 200-209беттер
5. Жантану мәселелері. №3 (3), 2008ж, 32-33 беттер
6. «Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
7. Егемен Қазақстан 15-шілде, 2003ж, (№175) 3-бет
8. Жантану мәселелері. №1, 2007ж, 64-69 беттер
9. Мектептегі психология. №1, 2007, 65-66 бет.
10. Вечерний Алматы, 2008г, 1-июля.
11. Сақшы, 2006ж, 7- қыркүйек (33), 5-бет
12. www.azps.ru сайтындағы тесттер мен методикалар.
13. www.google.kz сайтының материалдары
        
        МАЗМҰНЫ
| |Кіріспе......................................................| |
| |......................................... | ... ... ... ауыртпалықтарының психологиялық |2 |
| ... | ... ... ... ... |4 |
| ... | ... ... ... психологиялық |7 |
| ... | ... |Топ және ... ұжым туралы жалпы |10 |
| ... | ... ... ұжым қызметкерлерінің қарым- қатынас |11 |
| ... |
| ... | ... |Әскери қызметкерлердің төтенше жағдайлардығы іс- |13 |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... бойында кездесетін эмоционалды |18 |
| ... | |
| ... | ... |Жағымсыз психикалық жағдайлардың пайда болу |21 |
| ... | ... ... ... ... психологиялық мәселелерін |23 |
| ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... эмоционалдық жағдайын анықтауда |28 |
| ... | |
| ... |
| ... | ... ... |28 |
| ... |
| ... | ... ... ... ... ... ... ... |31 |
| |Қорытынды....................................................|34 |
| |.................................. | |
| ... ... |35 |
| ... | ... Республикасы мемлекеттік тәуелсіздігін алуына байланысты
алдына қиын, бірақ өмірлік маңызды міндет - өзінің ... ... ... ... 1991 жылы 25- ... ... Президентінің Жарлығы
бойынша, Қазақ КСР Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... түрде өз бетімен дербес шешуге
өтуіне байланысты, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер арасындағы қол
жеткен келісімдерге байланысты, 1992 ... ... ... ... Бұл ... бойынша, Қазақстан аумағында орналасқан Қарулы
Күштер өздерінің мүліктерімен қоса республиканың қарауына өтті.
Бүгінгі күні Қазақстан ... ... ... қызмет атқаруының
жағдайы мен тәртібін өз бетімен анықтайды, өз аумағында әскерлердің, қару-
жарақтың және техниканың орналасу мәселесін шешеді.
Қазақстан Республикасы ... 20 - ... ... Қарулы
Күштердің мақсатын көрсете келе, Республиканың Конституциялық құрылысын
күштеп өзгертуге, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... астамшылықты, сондай- ақ қатыгездік пен зорлық- зомбылыққа бас ұруды
насихаттауға немесе үгіттеуге жол берілмейді деп айтылған.
Әскери ... ... ... қызмет етуші белгілі бір іс- әрекетті
атқарады. Сондай-ақ әскери қызмет, әскери қызметкерлердің өзара әрекетінде,
міндеттелген тапсырманы ... ... ... ... тәртіпті орнатуда офицерлердің кәсіби
жұмысын ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... жұмысын атқару кезеңіндегі
кездесетін эмоционалды ауыртпалықтарының психологиялық мәселелерін ... ... ... міндеттері:
• Қазақстан Республикасының әскери құрамы туралы толық ... ... ... ... қызметкерлердің Отан алдындағы міндетін орындаудағы қызметтері
жайлы түсініктеме беру.
• Әскери қызметкерлердің ... ... ... мен ... жекеше талдау.
• Әскери қызмет атқарып жүргендерге психологиялық сауалнама жүргізу.
Зерттеу ... ... ... мен ... оқу ... ... ... қызмет атқарудағы және төтенше жағдайларда ... ... ... ... ауырлықтардың ... ... ... ... ... ... ... Әскери қызметкерлердің тұлғалық
ерекшеліктері мен өмірлік ұстанымдары олардың қызмет ... ... ... ... орын ... Зерттеудің болжамы төмендегідей сипатқа
ие:
• Әрбір әскери қызметкер жеке ... ... ... ... ... ... міндетін орындауға бар күш –жігерін
жұмылдыруы тиіс.
• әскери қызметкерлердің ... ... ... ... жеңе білуі олардың жағдайды дұрыс қабылдап және шешім
қабылдауда нақты ... ... ... ... ... ... жұмысы екі бөлімге бөлінген. Бірінші бөлімде әскери
қызметкерлердің ... ... ... ... қарым-қатынастары
мен төтенше жағдайлардың психологиялық ... ... ... ... ... Отан алдындағы міндетін орындауда кездесетін әртүрлі
сипаттағы эмоционалды аурытпалықтары мен әскери қызметкерлердің тұлғасын
зерттеудің ... ... ... жұмыс кіріспе, екі бөлімнен, қорытынды және пайдаланған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... психологиялық
ауыртпалықтарының мәселелері.
1.1. Әскери қызмет ... ... ... ... ... Қарулы күштеріне жалпы мақсаттағы
күштері, әуе қорғаныс күштері, мемлекеттік шекараны қорғау ... ... ... мен ішкі ... ... Өз ... ... қарулы күштер
түрлері бөлімдерден және әр түрлі бөлімшелер мен ... ... ... ... мақсаттағы күштер құрамына құрлық әскерлері мен мобильдік топ ... ... ... ... ... арнайы әскер түрлері мен
құрамалар болады. Олар өздерінде біршама әр түрлі қаруларды және ... ... ... ... ... ... танк және артиллерия әскерлері, ал арнайы
әскерлерге- инженерлік, химия байланыс, ... және ... және ... ... Олар ұрыс ... әр ... және толық моторландырылған. Олардың бөлімшелері мен бөлімдері
соғыста жаяу әскерлердің ұрыс ... ... және ұрыс ... ... ... ... ... әскерлері өз
құрамында танкілердің үлкен бөлігін иемденеді.
Құрлық әскерінің артиллериясы.
Біздің ... ... ... мен ... ... артиллериялық зеңбіректердің әр түрі мен калибрлері, реактивтік
артиллерия және түрлі мақсатқа қарай, снарядтар мен миналар болады. ... ... ... ... ... ... танкіге қарсы қолданылатын зеңбіректер, минометтер және ұзақ
қашықтықта ... ... ... ... қолданылатын басқармалы реактивті
снарядтар болады.
Құрлық әскерлерінің арнайы бөлімшелері мен бөлімдері.
Бұл бөлімшелер мен бөлімдер жас әскерлерден терең және жан- ... ... ... ... ... ... ... талап
ететін қазіргі заманғы техникалармен жарақтанған.
Арнайы әскерлер.
Инженерлік әскерлер- құрлық әскерінің ұрыс әрекетін және тіршілік әрекетін
толығымен қамтамасыз ертуге ... Олар ... ... ... ... жолдар салады, сулы тосқауылдардан өтуді жабдықтайды,
минасыздандырады. Қорғаныс кезінде инженерлік ... ... және ... ... ... ... әскерлер.
Жаппай қырып-жоятын ядролық қарулырдың және ... ... ... ... бұл қару қолданылған жағдайда ... ... ... ... Осы ... шешуде химиялық әскерлер маызды рөл
атқарады. Олар арнайы машиналармен және ... ... мен ... емдеу үшін арнайы материалдармен қамтамасыз
етілген.
Байланыс әскерлері.
Бөлімшелер мен бөлімдердің ... ... және ... ... ... ... және ... барлық түрінде ойдағыдай басқарылуын
қамтамасыз етеді.
Автомобильдік әскерлер.
Автомобильдік әскерлердің бөлімшелері мен ... ұрыс ... ... материалдық құрал- жабдықтар жеткізуге, жаралыларды ... ... ... қару- жарақтарды және басқа да ... ... ... тылдың құрамындағы, әскерлерді соғыта және басқа ... ... ... ететін әр түрлі мақсаттағы көптеген
бөлімшелер мен бөлімдер болады.
Мобильдік күштер тобы.
Бізде деснтшыларды ... жаяу ... » деп ... Ол әр ... ... жүргізуге, маңызды аудандар мен объектілерді басып алып, шабуыл
жасап келе жатқан әскерлер келіп жеткенше ұстап ... ... және ... ... қарсыластардың штабтары мен тылдағы
бөлімдерін жоюға арналған.
Әуе қорғаныс күштері.
Қазақстан әуе ... ... ... әуе ... және қарсыластың
соққысынан әскерлерді қорғайтын маңызды ... ... ... ... ... әуе қорғаныс әскерлері мен әскери әуе күштері ... әуе ... ... (ПВО) ... ауа ... және қатты
радиоэлектрондық кедергілерде, алыстағы және ... әр ... ... ... әуе ... ескертетін қазіргі заманғы
құралдармен, мықты зениттік ракеталық, авиациялық және ... ... ... әуе ... ... (ПВО) ... әскерлерден, әуе қорғаныс авиациясынан, радиотехникалық және
арнайы әскерлерден тұрады.
Радиотехникалық әскерлер.
Үздіксіз әуе кеңістігін ... ... ... ... ... ... ұшу бағытын анықтайды және зениттік ракеталық
әскерлер мен авиацияға жаудың шабуылын қайтаруға, оларға тойтарыс ... ... әуе ... әуе ... ... ... ракеталық пулеметтік қару- жарақпен
және радиоэлектрондық қондырғылармен жабдықталған реактивтік, дыбыстан
жоғары ... ... Олар өз ... орындау үшін әр түрлі
мақсаттағы ... ... ... ... ... және басқа да ұшақтарды пайдаланады.
Шекараны қорғау күштері
Шекара әскерлері құрлықтағы және ... ... ... ... бөлінеді.
Құрлықтағы шекара әскерлері әрдайым мемлекттік шекараны қырағ күзетіп, оны
қорғауға және жаудың шабуыл ... ... ... ... ... ... Каспий теңізіндегі шекараны қорғауда ауыр қызмет атқарады.
Олардың басты ... ... ... ... агрессорлардың
шабуылынан қорғау.
Ұлттық Ұлан.
Қазақстан Республикасы Ұланының қатарында қызмет ету ... ... ... ... Ұлан ... ... қарсы алғанда, шығарып салғанда
және басқа да маңызды шараларды орындайды, ұлан әскерлері өздерінің саптық
бой түзеулері мен шеберліктерін ... ... ... ... ... сақтауға, арнайы ... ... және ... да қызметтік- әскери міндеттерді орындауға
арналған. Ішкі әскердің әскери қызметшілері Қазақстан Республикасының
қарулы ... ... ... прапорщиктеріне,
офицерлеріне тағайындалған барлық жеңілдіктер түрі мен ... 2. ... ... ... ... ... - Қарулы Күштерде, басқа да ... мен ... ... ... тұратын Қазақстан Республикасының азаматтары.
Әскери қызмет етушінің іс- ... ... ... ... білу – ... ... жауап беруден көрінеді: «Не үшін, неге
мұны жасау керек?» (мотивті қалыптастыру, өзектілендіру), «Не істеу керек?»
(мақсатты қалыптастыру), «Қалай жасау ... ... жету үшін ... ... мен ... анықтайды).
Әскери қызметі ерікті түрде өткеру туралы келісім-шарт (бұдан әрі - келісім-
шарт) - ... ... ... ... ... ету және өткеру
мүддесi үшiн тараптардың мiндеттемелерi мен жауапкершiлігін белгілейтiн
шарт болып табылады.
Офицерлер - ... ... ... әскери атағы берiлген әскери
қызметшiлер
Сержанттар (старшиналар) - сержанттар ... ... ... берiлген әскери қызметшiлер.
Сарбаздар (матростар) - сарбаздар (матростар) құрамының әскери атақтары
берiлген ... ... - ... ... оқу ... ... ... бiлiмiн
жетiлдiру (қайта даярлау) курстарында оқитын офицерлер құрамының әскери
қызметшілерi.
Әскери ... мен ... ... ... ... сержанттар (старшиналар);
3) офицерлер құрамдарына бөлiнедi.
Қарулы Күштерде, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда мынадай ... ... ... ... ... ... ... аға ... ... ... сержант ... ... ... ... ... ... сержант бас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... аға ... ... ... ҚҰРАМЫ
майор ... ... ... ... дәрежелi капитан
полковник ... ... ... ОФИЦЕРЛЕР ҚҰРАМЫ
генерал-майор ... ... ... ... қызметкерлердің мүмкіндіктерінің даму жолдары
• Қандайда бір жұмыс орына дұрыс тағайындалу;
• Арнайы мамандықты игеруге қажетті психикалық ... ... ... ... ... ... ... отыру;
• Ойлау қабілетін дамыту;
• Қызығушылығы мен талаптарын дамыту;
• Тұлғаның өзінің жақсы қасиеттері мен ... ... ... ... ... топтық жұмыстарға атсалысу.
1.3. Топ және әскери ұжым туралы жалпы ... ... ... мен ... ... мейлінше күрделі
болғандықтан біріге күш жұмсауды талап етеді.
Адамдар күнделікті іс- әрекет барысында ... ... ... яғни ... ... ... ... екі бөлімгі бөлінеді.
Үлкен әлеуметтік топтар- бұл класстар, ұйымдар, ... ... ... ұйымдар, қарулы күштер), ұлттар және тағы да басқа қоғамдар (жастық,
біліми) мен бірлестіктер.
Кіші ... ... бұл ... бөлімшелер, цех, мектеп сыныбы,
студенттік курста. Мұндай топтарды біріншілік ... деп ... ... ... ... бұл ... ... тұлғааралық қарым-қатынас,
байланыс, өзара әрекеттестік жүріп отырады. Осының ... ... ... топ ... ... пайда болады.
Ұжым- бұл қоғамның бірі ... ... ... ... ... ... ... іс- әрекеттермен бірге айналысатын ұйымдасқан
адамдар тобы.
Әскери ... ... ... оқу кезіндегі, соғыс жағдайындағы және
өзге де тапсырмаларды ... ... ... ... ... тәртіпті әскери қызметкерлердің тобы.
Әскери ұжым өзінің даму барысында 3 міндетті кезеңдерден өтеді:
1) Бастапқы кезең әскери ... ... ... Бұл кезеңде әскери
қызметкерлердің дамуы олардың қызметтерін және жауапты ... ... ... ... сипаттағы байланыстардың орнауы орын
алады. Бұл процесс барлық кезде де жеңіл бола ... ... ... ... арнайы қиындықтар пайда болады. Кей кезде бір
өнегесіз, бұзақы ... ... тобы ... ... ... ... орнауына себепкер болып, болашақтағы
ұжымның даму жолында кедергілер келтіреді.
2) Әскери достастық кезеңі. Бұл кезеңде бірін-бірі тану ... ... ... ... ... ... қатынас орнайды. Ұжымның
жалпы ой- пікірлері және көңіл- ... ... ... ... мен ... ... ... тұрақты құрылымы қалыптасады.
3) Әлеуметтік және әскери көзқарас кезеңі. Бұл кезең әскери ұжымның
дамуының үшінші кезеңі ... ... Бұл ... ерік пен ... білім мен пікірлердің, қызығушылықтар мен аса құнды
қасиеттердің қалыптасу бірлігіне қол ... ... ... ... ... ... көрсету, қолдау, ақпарат алмасу
және ұрыс-керіссіз қарым- қатынаспен жалғасады.
1.4. Әскери ұжым қызметкерлерінің қарым- қатынас психологиясы
Тұлға ... ... өмір ... олармен қарым-қатынас жасай
отырып даму процесін жетілдіре түседі. Ұжымдағы адамдардың үздіксіз ... ... ... мен ... қарым- қатынастары олардың
психологиясында және өзара ... ... ... ... көрініс табады.
Өзара тұлғааралық қарым- қатынас жүйесі объективті және субъективті
жағдайлардың толық жиынтығының ... ... ... ... қатарына мемлекттік қызмет орындарының ерекшеліктері, ұжымның
мінезі мен ... ... және т.б ... ... ... ... ... жағдайлармен қатар субъективті
жағдайлар да әсер етеді. Олар: ... ... жеке ... ... ... ... мінез- құлқы мен темпераментінің жағымды ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті мен дайындығының деңгейі.
Қарулы күштер өздерінің тағайындалған ... ... ... ... ие. Мысалы, әскери қызмет - әскери қызметкерлерден нақы
бір бұйрыққа, өз басшыларына артық ауыз ... ... ... ... ... ... іс- ... пен ұйымның ерекшеліктері әскери
ұжымдардағы нақты өзара қарым- қатынастардың өзгеше ... ... ... көбінесе кездесетін төмендегі топтамаларды атап көрсетуге
болады:
... ... ... ... ... қызметкерлерге
бағынуы) қарым- қатынас
• Үйлесімді қарым- қатынас
... ... ... ... ... ... қатынасқа белгілі бір әсерін тигізетін
тұлғааралық психологиялық аспектіге ие. ... ... ... ... ... ... ... бір- біріне сәйкес
келетін немесе сәйкес келмейтін, ал кей ... ... ... ... деп бағалауға болады. Негізінен, белгіленген тәртіпке сәйкес
қарым-қатынас әскери бөлімшелердің алдына ... ... ... қарым- қатынас дегеніміз - әскери ... ... ... ... ... ... сонымен қатар уставтарда қарым-
қатынастарды реттеуші ... ... ... ... принциптері де кездеседі. Алайда, мұнымен қатар бұл ... ... ... ... да ... ... қызметкерлердің арасындағы өзара қарым- қатынастырдың негізгі
принциптерінің қатарына дара басшылық принципі мен ... ... ... ... ... ... басшылар мен бағыныштылар,
үлкендер мен кішілер деп бөлу; олардың құқықтары мен ... ... ... ... бере ... және бағыныштылардың ... ... екі ... ... ... және де атақ- даңқы
жоғары лауазым иелеріне құрмет ... ... ... ... ... ... ... сақтау бұл принциптердің негізгі мәні болып табылады.
Сонымен қатар, әскери ... ... ... ... қарым-
қатынастарындағы принциптеріне көп көңіл ... ... ... достастықты бағалауға, достарға сөзбен және іс ... ... ... іс- ... ... ... қиындықта
оларға қол ұшын беруге міндеттейді.
Қызметтік қарым - қатынасты ... ... ... қызметкерлер
басшылар мен оның қоластындағылардың арасында өзара сенімділіктің ... ... ... ... оның ... ... абырой сезімін жоғарлатып, тұлға өзін тәрбиелеуге үйретеді, кей
кездері жеке әскери ... ... ... ... болып
табылады.
Әскери қызметкерлердің арасында ... ала ... ... ... да мүмкін. Мұндай қарым- қатынастардың екі түрі болады: алдын-
ала жоспарланған- жағымсыз және алдын- ала ойластырылған- ... ... ... ... ... әскери қызметкерлердің тұлғасының
және оның іс- әрекетінің бір жақтылық бағасы болып табылады. Басшы мен оның
қоластындағылардың қарым-қатынастарында ... ... ... адамгершілік ұмтылыстарға дейін және қажеттіліктерден оларды
менсінбеуге дейінгі ұласатын тәкәппарлықты да байқауға болады. Мұндай қарым-
қатынастар әскери ... ... ... ... әскери қызметке кедергі жасап, басшылардың атағына, құрметіне
зиянын тигізеді, ұжымдағы теріс ... ... ... ... алып ... Әскери қызметкерлердің төтенше жағдайлардығы іс- ... ... ... ... ... ... күрделі, күтпеген жерден пайда
болатын, аса жауапты, маңызы ерекше, қауіпті жағдайларда ... ... күй ... Ол ... ... және ... ... түскенде, миға
көп салмақ түскенде, дау- жанжал және т.б кезде ... ... ... болу және оның адам ... ... механизмдерінің көптеген теориялық түсініктері бар.
Зерттеулер нәтижесі көрсеткендей, стрестік жағдайлар ... ... ... ... ... олар организмде өзінің жаңаша
өмір сүру жағдайына үйрену ... ... ... ... ... ... деңгейдегі жүйе ретінде әртүрлі бастапқы
және жеке ... ... ... ... ... ... ... барлық реакциялардың іске қосылуымен
қатар және де жүрек қан тамырларында, ... ... ... ... және өзге де ... ... пайда болуына
алып келеді.
Стерстік жағдайдағы ... іс- ... ... ол ... ... ... ... психологиялық құрылымына, яғни адамның
жұмысындағы қиындықтарына, сәттіліктері мен сәтсіздіктеріне, өз ... ... ... ... ... бағыттары, мүмкіндіктері
мен ынталарының сәйкестігіне тәуелді болып келеді.
Стерстің психологиялық жағын көрсете отырып, адам тек ... ... ... қауіп- қатерге ғана жауап қайтарып ғана қоймай, өткен
өміріндегі қауіпті ... ... мен ... де ... ... ... жөн. Стерстік жағдайларға жауап ретінде көрініс табатын адамның
организміндегі физиологиялық өзгерістер, шын мәнінде олардың бойында ... ... ... ... тек ... ... ... уайым-қайғының әсерінен адам бойында физиологиялық өзгерістер
болады.
Стрестің пайда болуы ... ... ... ерекшеліктеріне тәуелді
болады. Екі адам бірдей сипаттағы ... ... ... ... деп ... болмайды, себебі көп жағдайларда стрестік оқиғаларға
адамның өзі әртүрлі жағдайлармен себепкер ... ... ... ... ... ... іс- әрекетін бірнеше типтік
кезеңдерге бөліп көрсетуге болады:
Дайындық кезеңі адам төтенше ... ... ... ала ... ... ... Бұл ... мазмұны мынадай сипатқа ие: тұлға өзінің дәл
қазіргі жүрген жері туралы ... бір ... ... ... іс- ... ... ... мәліметтермен танысады.
Психикалық ауырлықтың басталу кезеңі (қорқыныш фазасы) бейімделу
механизмдерінің іске ... ... ... Бұл кезеңнің
мазмұны организмдердің іс- әрекеттерін іске ... ... ... ... пен ... ... ... өсуімен түсіндіріледі.
Кірудің мықты психикалық реакциясы кезеңінде (біріншілік дезадаптация)
тұлға өмір сүрудің талаптарын ... ... ... ... ... байқай бастайды. Оқиғаның күтпеген жерден орын ... ... тыс ... ... жоспарлы түрде шешуге тәжірибенің болмауы
сияқты жағдайлар осы факторлардың негізгі ... ... ... ... үшін ... күші ... тыс ... болса, онда психикалық
іс- әрекеттердің бұзылысы байқалып, психикалық қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... түзету жолдарының болмауы, олардың белгілі
бір ортада өзгеріске ұшырауының соңы- ... ... ... ... бұзылуы сияқты қауіп- қатерлерді тудырады. Мұндай
жағдайлардың нәтижесі агрессия және ... ... бас ... ... екі ... ... ... табады.
Қарапайым түрде агрессия адамның алдында тұрған тосқауылдарға қарсы
көрсетілген шабулы ретінде болса, алайда кей ... ... ... әсер ... ... ... ... жоқ кез келген өзге
объектілерге, өзге адамдарға, ... ... ... ... мүмкін. Екінші тип, барлық нәрседен бас тарту, тұлғаның өзіндік
ішкі уайым-қайғысының түбіне ... ... ... ... ... ... өзі ... санаумен және т.с.с жағдайлармен ... ... ... ... адам өзін ... қиындықтардың
себепкері санай бастайды, ол өз кезегінде тұлғаның ... ... ... ... соғады.
Бейімделу процесінің тиімдірек дұрыс бағытының даму барысында ол
психикалық ауыртпалықтардың ... ... ... ... Бұл ... ... ретке келуі мен реакциялардың үнемділік режиміне
өтуіне дайындық ... Осы ... ... ... ауыртпалық белгілері
пайда болады.
Шығудың күшті ... ... ... кіру ... ... ... кез ... өмір жағдайларындағы, іс- ... ... ... ... ... ... және
барлық психикалық іс- әрекеттердің қайта өзгеруін талап етеді.
Сонымен, әскери қызметкерлердің ауыртпалығы мол ... ... ... ... ... пайда болуы олардың іс- әрекетіне,
сонымен ... ... ... ... ... ... да байланысты. Ары қарай біз әскери қызметкерлердің ... жиі ... ... стрестік жағдайлардың тағы бірнеші түрлерін
қарастырамыз.
Әскери өмірде жиі кездесетін төтенше жағдайлар ... ... ... бірі үрей ... ... ... бұл адам ... игеруге келмейтін, кейде өзіндік игерудің толық жоғалуы,
міндетін сезіне білмеу мен ... ... ... ... ... ... ... емес үлкен қорқынышты сезімдерді бастан
кешіру. Үрей шындық және ... ... ... ... Үрей ... ... адам қауіп- қатердің алдындағы дәрменсіздікті сезініп, одан
қашып құтылудың кез келген жолын ... Үрей ... ... ... онымен
күресудің дұрыс жолын табу қиынға соғады.
Үрей топтық және жеке ... ... Жеке үрей ... ... ... емес сипатымен, кейде қате шешімдер мен төніп тұрған
қауіп-қатерден қорғану шараларының болмауы ... ... ... ... жеке үрей соңы ... ... алып келеді.
Мысалы, Меугдек түбіндегі орыс- жапон соғысындағы генерал А.Н. Куропаткин
жапондықтар екі жақ ... ... ... өтіп ... деген үрейлі
ақпаратты естігенде, өзі үрейленіп және кері қарай шегінуге ... бұл оны ауыр ... ... ... ... үрей ... ... та, жазып та жатады, бұл үлкен
қателік болып табылады. Егер ұжымда ... ... ... жүйесі
сақталса, ондай жағдайда үрей болмайды. Әскери қызметкерлер бір- біріне
сенеді, ... ... ... ... ... ... ... бір
себептермен кейін шегінуі мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... үзіледі, сол себепті ол
ұжымдық емес, тек топтық ғана болуы мүмкін.
Үрейді ... ... ... ... ... рухани- саяси жағдайларының төмендігі, соғыс әрекеттеріне
қатысуына әлеуметтік мотивацияның жетіспеуі, ... өз ... ... ... өлім ... ... үдетеді;
• сарбаздар мен офицерлерді тұрақты әскери ұжымға ... ... ... ... мен бөлімшелердегі бірлестік принциптерінің бұзылуы;
• бұрынғы қызметкерлер мен жас сарбаздардың ... ... ... тәжірибесінің жетіспеушілігі;
• әскерді басқарудың бұзылуы, ұрыс жайлы ақпараттық болмауы және осыған
байланысты басшылыққа деген сенімділіктің болмауы;
• жеке ... ... ... ала ... ... ... ... шаршау, жүйелік жүдеу, бұл әсіресе ұрысты күтудегі ұзақ әсердің
кезінде болады, осының салдарынан эмоционалды стрестердің жоғарылауы
байқалады.
2. Әскери ... ... ... ... ... ... іс- ... төтенше жағдайлары кезінде пайда
болатын эмоционалды ... және ... ... нұқсан келтіруші
оқиғалар әскери құлшыныс, «әскери дайындық», ерік- жігер сияқты тиімді
істерге ... ... ... ... ... ... күші болумен
қатар, жағымсыз жағдайлардың да басты негізі болуы мүмкін. Соңғысына ... ... мен ... енжарлық» ... ... ... ... ... жиі және орынсыз
белсенділігімен, күтпеген жерден туындайтын дұрыс емес іс- ... ... ... ... ... ... қолайсыздықтармен, кей
кездері орынсыз батырлықпен сипатталады. Ұрыс ... ... ... ... тым артық күш жұмсауға ... ... ... ... ... ... шешімді қабылдай алмау,
алға қойылған міндетті орындауға ұмтылмай, одан бас тарту, ой- пікірлердің
әртүрлі болуынан ... ... ... ... күту ... сезімдермен
байланысты көрініс табатын «ұрыстығы енжарлыққа» айналуы мүмкін.
Эмоционалды оқиғалар кезінде тағы да ... ... ... ... Эмоционалды қозу- жүйке жүйесінің сигналды реакциясы әртүрлі
психогендік жағдайларға әсер етеді;
2) Эмоционалды күш- ... да бір ... ... ... ... ... ... өңделген ерікті күш- жігер;
3) Эмоционалды шиеленісушілік- жағымсыз, ал кей жағдайда ... ... ... ... ... болатын психикалық және
психосоматикалық ... ... ... ... және
жұмысқа деген ынтаның төмендеуі.
Эмоционалды ауыртпалықтардың негізгі ... ... іске ... ... ... қорқыныш, жоғарғы дәрежедегі үрей ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай ... ... ... ... ... эмоционалды- ерікті
табандылық, тұлғаның бойында үрейдің болуы, өз күшіне сенбеу ... ... ... ... ... ауыртпақтарының тағы да
қосымша себептері әскерлік- кәсіби дайыдақтарының жетіспеуі, алға қойылған
мәселені шешуге, ... ... ... ... ... ... дайындық та болуы мүмкін.
Эмоционалды ауыртпалықты көрсетуде мимика ерекше орын алады.
Алдымен ... ... ... ... ... соң ... ... байланысты
төменгі жақ бөлігі кейін тартыла бастайды, ал терең ... ... ... ... бір- ... сай ... ашыңқы ауыз
болып табылады. Ауыртпалық күйлерді сипаттайтын ... ... ... ... болып табылатыны оральды ... ... ... ... ... қалуы (тоқтауы) арқылы көрінетін жағдайлар да
эмоционалды ауыртпалықтардың айтарлықты ... ... ... ... жүргізуші мамандығын игеріп жатқан жас ... ... әуе ... басқару тетігінде қиын әрекеттерді
үйренуші жас офицер- операторларда, ұшып- қону ... ... ... алғашқы аспан әлеміне сапарлары кезінде олардың бойынан
қозғалыссыз, денесін жиырып ... ... ... болады.
Эмоционалды ауыртпалықтардың тағы да бір ... ... ... ... ... жүргізіп жатқан жас офицерлер мен сержанттарда
кездесетін шамадан тыс пантомимика ( қолмен жасалынатын ... ... Бұл ... ... ... жерден кекештену сияқты сөз
арасындағы эмоционалды өзгерістер байқалуы мүмкін.
Эмоционалды ауыртпалықтардың сыртқы ... ... ... ерін мен ... дірілдеуі жатады.
Эмоционалды ауыртпалықтардың негізгі вегетативті реакциясы физикалық күштер
болатын жүрек жиырылысының ... ... ... ... ... қақтығыстар кезінде ұшқыштардың жүрек соғысы 160-180 соғыс/мин ,
берілген ауданды бомбылау кезінде штурмандарда 150-170 ... мин, ... ... әуе ... ... ... ... да осындай
көрсеткіштерді көрсетеді. Мұнымен қоса, жүрек соғысының жиілігі, оның тыныс
жолдарымен байланысты бағытының бұзылысы ... ... ... қатар,
эмоционалды аурытпалық психикалық таным процестерінің төмендеуімен,
әскерлік- кәсіби жұмыс ... ... ... және ... ... бұзылыстарға сезіну және қабылдау процестерінің
өзгерістері жатады. Мысалы, сарбаз ... ... пен ... ... ... оператор локатордың экранынан ... ... ... көрсеткіштерді санай отырып штурман қателеседі және
т.б. Зейіннің көлемі ... ол ... ... ... яғни ... екіншісіне әрең өтеді.
Эмоционалды- моторлы бұзылыс қозғалыстардың ұйымдасуы мен
нақтылығының ... ... Бұл жай ғана ұран ... да
байқалуы мүмкін, тіпті жылдамдатылған қозғалыстарда да көрінеді, себебі
қозғалыс кезінде «артық» бұлшықеттер шаршай бастайды. ... ... ... жай ғана ... ... өтумен қатар, барлық бұлшықеттерін
жиырып, қатаң түрде өз денесін тік ... ... ... Автоматшы атуды
қалыпты түрде ғана жүзеге асырып қоймай, ауыр ... ... ... ... ... ... ойлаушы) бұзылыстар қате
қабылданған ... ... емес ... ... Күшті
эмоционалды реакциялар кезінде қозу орталығы орналасқан жүйке қабатының
аумағы доминатты бола бастайды, ал ... ... ... заңы ... ... яғни ... не жағымсыз екндігіне қарамастан кез келген
әсерлерден ұлғая бастайды. Доминаттың нәтижесінде беріктенеді және ... оның ... ... одан ары ... ... ал санада ол
өзіндік шындықтың дәлелі бола бастайды.
Эмоционалды ауыртпалықтардың жоғалуына байланысты ақпаратты оъективті
жағынан бағалау мүмкнідігі қалпына келе ... қате ... ... ... ... ... ... Міне, сол себепті адам ... ... ... ... ... ... болуына
тосқауыл қоя біліп және оларды басқара ... ... ... ... ... ... пайда болу себептері
Жағымсыз психикалық жағдайлардың дамуы тәуекелдің нақты факторлары
болған кезде және олардың деңгейіне ... ... ... осы ... етушілер және жағдайды тудырушы себептер деп екіге ... ... ... ... ... эмоционалды ауыртпалықтардың көп бөлігі
меланхолик және ... ... ... ... ... ... айтуға болады.
Сонымен қатар, қауіпті жағдайлардың пайда болуы, өміріне төніп тұрған
шыншыл пен болжамды қауіп, лайықсыз ... ... ... ... ... бере ... ... да осылардың қатарына жатады.
Әскери қызметкерлердің ... ... ... ... себепші болатын қауіптердің негізгі факторларын В.Л. Марищук ... ... ... Осы ... ... ... ... факторлар:
• мемлекеттік құндылықтардың мазмұнына ... ... ... ... ... ... жүйесімен, осы
жүйедегі өз орнына көңілі ... ... ... ... ... ... ... қатынасына көңілі толмау;
• әлеуметтік көмектің деңгейлерімен, қаржылық жағдайлармен, тұрғын
үйдің ... ... ... ... ... әйелінің
жұмыс орнымен, балаларды оқыту және т.б жағдайлармен келіспеу;
• әскери ұжымдағы ... ... ... ... ... ... барысында тұлғаға тікелей әсер әтетін факторлар:
• өзінің әскерлік- кәсіби дайындығының жеткіліксіз ... және ... ... ... ... атқаратын адамдармен
ұрыс- керістен сақтану, кейбір тұтенше ... ... және ... ... ... ... ... еңбектің режимінің нашар ... ... ... және ... ... ... шуыл, діріл, элекромагнитті сәулелер, иістер, барометрикалық
қысымдар және т.б. ... ... ... ... ұзақ әсер ... бастақы факторлар;
• маңызды кәсіби психикалық таным ... ... ... ... ... кәсіби іс-әрекеттерді орындауда эмоционалды- еріктік
қасиеттердің жеткіліксіз деңгейі;
• әскери ... ... ... ... асыруда қажетті дене
қасиеттерінің және қозғалыстық дағдыларының даму ... ... ... ... ... ... ... әрекеттердің типологиялық ерекшеліктері;
• денсаулық пен дене күшінің дамуының жалпы жағымсыз жағдайлары.
3. Уақытша (жағдайға байланысты) ... ... ... ... ... жағдайының көрсеткіштерінің оптимумнан ... өз ... ... немесе қазасын уайымдау;
• үйреншікті еңбек кестесін, демалыс уақытын өзгертуді талап етуші
басшылар мен командирлер құрамының өзгеруіне және ... ... ... ... өзгерістеріне байланысты
уайымдар;
• жаңа әскери техникаға үйрену барысында, талаптардың өзгеруі
кезінде, ... ... өз ... ... ... ... ... барысында, отбасылық жағдайында және т.б
өзгерістердің болуын күту.
2.2. ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерді және моралдық рухты алып жүруші- ... ... ... ... Оның жан- ... ... ... және
физикалық дайындығы, сондай-ақ әскери ұжымның топтастық деңгейі ... ... ... ... ... және ... ... дайындау жұмысының ортасы болып табылады.
Осы салада әскери психолог маңызды рөлге ие. ... ... ... жан- ... ... бөлімшелердің топтасуын, әскери адамдардың
даралық психологиялық ерекшеліктерін анықтау, әскери ұжымдағы ... ... ... ... ... еш күдік шақырмайды.
Әскери психологтар өз кәсіби міндеттерін жүзеге ... ... ... ... ... өзіндік реттеу тәсілдерін, психикалық
аймағын жетілдіруге, офицерлік құрамның іс- ... ... ... ... ... қасиеттерді қалыптастыруға бағытталған қарама-
қайшылығымен, сандық өзгерістің сапалы өтуімен, жоққа ... ... ... психологиялық ерекшелігін зерттеу нақты
міндетті шешу кезінде, белгілі бір жағдайда жүзеге асатын, іс- ... ... ... операциялық (тәсіл, құрал, нәтиже) ... ... ... ... ... ... ... тұлғасын зерттеудің негізгі әдісіне мыналар жатады:
1. Құжаттарды сараптау (қарап-шығу)
2. Жеке ... ... ... ... әдісі
5. Психологиялық тестілеу
Әрбір офицер өз қоластындағылар туралы не білуі керек:
• аты-жөні, тегі;
• туылған жылы;
• ұлты;
• әскери қызметке дейінгі білім ... ... ... ... ... ... сәттіліктері мен сәтсіздіктері;
• іскерлік және рухани- психологиялық қасиеттері.
Құжаттарды сараптау ( қарап шығу)
Құжаттармен жұмыс - әскери қызметкер жайлы ... ала ... ... ... өте ... жауапкершілігі мол және көп еңбекті талап
ететін іс- әрекет.
Жеке іс- қағаздардағы құжаттар сарапталады.
... ... ... ... ... ... ... әртүрлі анықтамалар, өтініштер мен бұйрықтар және т.б.
Зерттеудің құралы мыналар ... ... ... ... жері, белгілі бір этникалық топқа, шекаралық ортаға
(ауыл, кіші, үлкен немесе орташа қала), кәсіби ... ... ... ... ... ұжымдағы, өз қатарластары мен
достарының арасы сияқты ... ... ... ... ... ... ... арқылы, теледидар, фильмдер көру
арқылы, жалпы қызығушылықтары, ... мен ... ... ... әңгілесу арқылы және айналадағы қоршаған ортадан
алыс жерлерден де келіп ... ... ... ... ... ... мазмұны;
• Тұлғаның өмірбаянындағы тұлғалық ерекшеліктерінің айтарлықтай күрт
өзгеруімен, мақсатының өзгеруімен және оның тұғасының даму ... ... ... ... құжаттардағы ақпараттар жеткіліксіз болса, онда қосымша ақпараттарды
жұмыс орны немесе оқу орнынан, милиция ... ... ... ... ... ... әскери қызметкерлерден тұлғалық- психологиялық қасиеттері
жайлы ақпарат алудың маңызды және мейлінше іске жарайтын әдістерінің бірі
болып табылады.
Әскери қызметкерлермен жеке ... ... ... ... онымен
алғашқы жекеше танысу болып табылады. Екі адамның еркін әңгімесі түрінде
жүретін бұл сұхбатта ... ... ... де ала ... ... ... ақпаратты жопарлы түрде алып отырған ... ... ... мұны ... және ... ... ... құжаттарды сараптау, бақылау, эксперттік сауалнама секілді
әдістер ... ... ... ... ... ... психологиялық
портрет жасауға көмектеседі, соның ... ... ... ... ... жолдарын қарастыруға болады.
Жеке сұхбат мағынасыз әңгіме- дүкенге ұласып кетпейуі тиіс. Ол әскери
қызметкерді зерттеудің мақсатты бағыты бар формасы болып ... және ... ... арнайы тәртібін орындауды талап етеді.
Сұхбаттың пайдалы болуының басты талаптарының бірі- оны жүргізуге
тиянақты дайындалу. Сұхбатты ... ... ... ... дәл ... ... сұрақтарды дайындап, қолда бар барлық мәліметтерді
жақсылап оқып шығу ... ... бір ... оның ... жүргізілмейтіндігі. Өзара
әңгімелесу сенімді және тыныш жерде, өзге ... ... ... ету ... ... ... ... жоспарға сәйкес келуі тиіс.
Әскери қызметкердің ... ... ... ... ... өз ойын ... ... соң ғана қағаз бетіне түсіру керек.
Әңгімелесу кезінде ... ... ... ... ... алып ... ... қатар оған жағымды психологиялық- педагогикалық ісер ету
керек.
Бақылау
Бақылау әдісі басты мақсаты әскери ... ... ... мен өзге де ... қасиеттерін сипаттай алатын әртүрлі
дәлелдемелерді табу, тіркеу және сараптау болып ... іс- ... ... жүріс- тұрысты, қызметке қатысты және қоршаған ортаның
әртүрлі әсерлеріне қарым-қатынасын өзіндік ... ... бар және ... ... ... ... дара бақылау кезінде зерттеудің басты ... бір ғана ... ... іс- ... (қылықтары) болып табылады. Сонымен
қатар, әскери қызметке деген көзқарасы, сәтті қызмет ... ... ... әскери қызметкердің өнегелі, жеке-психологиялық және өзге
қасиеттерінің көрінуі орын ... ... ... ... ... ... ... топтың
мүшелері арасындағы байланыс болуы мүмкін, яғни ... ... ... ... ... ұстанымдары, жалғасымдылығы және тағы
басқа топ ішіндегі өзара ... ... өзге де ... Тағы
айта кетерлігі, бақылау әскери қызметкерлердің ... ... ... ... бағыты, ұйымдастырушылық, коммуникативті,
лидерлік, эмоционалды, еріктік және т.б. ... ... ... ... ... ... іс- ... процесінде
жүргізілетін бақылау оның ... ... ... ... көмектеседі.
Эксперименттік сауалнама әдісі
Эксперименттік сауалнама белгілі бір саладағы мамандардан, яғни
эксперттерден тиімді ... ... ... ... ... ақпараттар алуға септігін тигізеді. Бөлімшелерде командирлер,
офицерлер, бұрын қызмет атқарғандар эксперт болуы ... ... ... түрі эксперттерге сырттай сауал
жүргізу болып таблыады. Бұл ... ... ... ... ... ... сауалнама парақтарын ұсынып, олар
қойылған сұрақтарға өз ойларын ... ... ... Ой- пікірлерді
жинақтау сұхбаттасуға да ... ... одан ... көптеген
сарапшылардың саны қамтыла отырып, жазбаша түрде жүргізіледі.
Тәуелсіз сипаттағы әдістердің мәні- бір- бірінен дербес сұрау жүргізілген
тұлғалардың ... ... ... ... ... ... және ... жеке-дара жалпы нәтижелерін
сараптай отырып, шкала бойынша бағаалу болып табылады.
Психологиялық тестілеу
Тест- бұл психологиялық қасиеттердің сәйкес ... ... ... ... ... және ... пікірлердің, тапсырмалардың
негізделген жүйесі. Тестілеу әскери психологтардың практикалық ... көп ... ... бір ... ... ... объектісіне және шарттарына, психологтардың кәсіби дайындығына,
материалды- техникалық жабдықтануына тәуелді ... ... ... ... ... ... баса назар аудару
керек:
• Дамуының жалпы төмен деңгейі бар
• әскери қызметке келгеннен бұрын қиын жағдайларда өмір сүрген
• орта ... ... ... ... ... ... барған қызметкерлер.
Олармен жиі араласып, рухани және мәдени өсуіне, әскери қызметті дұрыс
игеруге, өмірлік ұстанымдарын ... ... ... Кез келген әскери
қызметкерлердің ерекшеліктерін ... ... ... бір ғана әдіске
жүгінбей, олардың толық жиынтығын қолданған дұрыс.
Әскери ... ... ... ... жағдайлардағы
кездесетеін ауыртпалықтарының кызметкердің жеке тұлғасына әсерін әртүрлі
әдістемелер, сауалнамалар арқылы зерттеуге болады.
Олар: ӨБК ... ... САН), ... ... ... ... және күйзеліс шкаласы сияқты әдістемелер болып
табылады. Осылардың ... ... ... ... ... ... ... анықтауда қолданылатын
әдістемелер.
Күйзеліс шкаласы
Бұл сауалнама күйзеліс жағдайларын және күйзеліске жақын жағдайларды
дифферианциалды түрде диагностикалауға арналған, ... ... ... ... және ... ала ... қолдану үшін жасалған. Мұны Т.И. Балашова құрастырған.
Тестінің толық жүргізуге кететін уақыт пен өңдеу 20-30 ... ... ... ... жұмыс жасайды.
Күйзелістің деңгейі (КД) формула бойынша есептелінеді.
КД (күйзеліс деңгейі)=Σтіке+Σкері
Σтіке - № ... ... ... ... «тіке»
пікірлердің жалпы саны.
Σкері - № 2,5,6,11,12,14,17,18,20 санының тұсындағы ... ... ... №2 ... тұсында 1 белгіленген, біз оған 4 балл қоямыз, № 5
пікірдің тұсында 2- ... ... 3 балл ... №6 ... тұсында 3-
жауап белгіленген 2 балл қоямыз, № 11 ... ... 4-ші ... 1 балл қоямыз және т.с.с.
Нәтижесінде КД-ны шығарамыз, ол 20 балл мен 80 баллдың аралығында өзгеріп
отырады.
Егер КД 50 ... ... ... ... ... Егер КД ... жоғары және 59 баллдан төмен болса, оқиғаларға сәйкес ... ... ... ... шаршауы білінеді. 60 баллдан 69 ... ... КД ... ... жағдайды немесе жасырын
күйзелісті білдіруі мүмкін. Ал ... ... ... 70 ... ... ... деңгейі
Жауап парағы
Аты-
жөні–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––күні–––––––––––––––
Нұсқау: «Төменде көрсетілген әрбір сөйлемді ... оқып ... және ... ... жрген сезімдеріңізге байланысты оң жақтағы сандарды
сәйкесінше белгілеп отырыыңыз. ... ... ... ... ... ұзақ ойланбастан жауап беріңіз».
А- ешқашан немесе сирек
В- кей кездері
С- жиі
Д- ... ... А В С ... Мен шаршаңқылықты сезініп тұрмын 1
2 3 4
2. ... мен ... ... ... 1
2 3 4
3. ... ... және көз ... ... ... ... ... 2 3 4
4. ... ... ... өте ... 2 3 4
5. ... ... ... 2 3 4
6. ... сұлу ... ... ... ... ... болу ұнайды 1
2 3 4
7. Мен ... ... ... ... 1 2
3 4
8. ... ішім ... ... дәрет мазалауда)
1 2 3 4
9. ... ... жиі ... 2 3 ... Мен ... ... шаршай беремін
1 2 3 ... Мен ... ... ... қабілетім дұрыс 1
2 3 ... ... ... ... мен үшін оңай 1
2 3 ... ... ... ... ... алар ... 1 2
3 4
14. ... ... ... ... ... 2 3 ... Мен ... өміріммен салыстырғанда қазір тітіркеніп
отырмын
1 2 3 ... ... ... ... оңайға ... 2 3 ... Мен ... ... және ... ... ... 1 2
3 ... Мен ... ... өмір ... 2 3 ... Егер мен көз жұмсам өзгелерге жеңіл болады деп
ойлаймын
1 2 3 ... Мені ... ... ... ... ... ... 2 3 ... ... ... ... бағалау» сауалнамасы.
Сауалнамада әртүрлі психикалық жағдайлар сипатталған. Егер көрсетілген
жағдай жиі байқалатын болса, онда 2 балл ... егер ... адам ... ... жиі ... онда 1 балл ... егер мүлдем сәйкес
келмесе, онда- 0 балл ... ... ... ... ... ... ... 1........10 сұрақтар- мазасыздану;
II. 11......20 сұрақтар-фрустрация;
III. 21...29 сұрақтар- агресссия;
IV. 31...40 сұрақтар- ригидтілік.
Бағалау және баллдардың интерпретациясы.
I. Мазасыздану: 0...7- ... ... 8....14 ... ... мазасыздану
деңгейі; 15...20 балл- өте мазасыз.
II. Фрустрация ... 0...7 ... ... бағалауыңыз тым
жоғары емес, сәтсіздіктерге төзе білесіз, қиындықтан қорықпайсыз;
8...14 балл- орташа ... ... ... ... ... ... ... бағалауыңыз тым төмен, сіз қиындықтан,
сәтсіздіктен қорқасыз, фрустрацияланғансыз.
III. Агрессиялық: 0....7 балл- сіз шыдамдысыз, ... 8...14 ... ... ... 15....20 ... сіз ... емессіз, қарым-қатынас кезінде және адамдармен жұмыыс
істеген ... ... ... Ригидтілік: 0...7 балл- ригидтілік байқалмайды, тез бейімделгішсіз;
8....14 балл- орташа деңгей; 15...20 ... ... ... бар, ... сәйкес келсе де қимыл-әрекеттердің,
пікірлердің, көзқарастардың өзгеріске ... ... ... ... отбасын өзгеру зиянын тигізеді.
Жағдайлардың сипаттамасы (Айзенк)
I
1) Өзімнің ... ... ... ... ... нәрселерге жиі ұяламын.
3) Менің ұйқым мазасыз.
4) Уайымға тез берілемін.
5) Қиылдан құрастырылған, әлі болмаған жағдайларды көп ... Мен ... ... ... жағымсыз қырларымды талдағанды ұнатамын.
8) Мен тез көндіруге болады.
9) Мен күмәншілмін.
10) Мен ... әрең ... ... ... болатын шешімі бар жағдайлар мен үшін жиі ... ... ... мені қатты ашуландырады, мен шыдай алмаймын.
13) Үлкен сәтсіздіктерде мен ешбір себепсізден ... ... ... ... мен жағымсыз жағдайлардан мен сабақ ала алмаймын.
15) Мен көбіне ... ... бас ... оны ... деп
санаймын.
16) Мен өзімді жиі қорғаусыз сезінемін.
17) Кей кездерде менде мұңайатын кездер болады.
18) Мен ... ... ... ... Қиын ... өзімді кішкене бала секілді көрсетіп, ... ... ... ... Өз ... ... қырларын түзелмейтін қателік деп
санаймын.
III.
21) Мен соңғы болып сөз ... ... ... ... ... жиі бөле беремін.
23) Менің өкпелету өте оңай.
24) Өзгелерге ескерту жасаған ұнайды.
25) Өзгелер үшін ... ... ... Азға ... ... ... қол ... келеді.
27) Ашуланған кезде өзімді ұстау қиыға соғады.
28) Біреуге бағынышты болғаннан, басқарғанды қалаймын.
29) Менің қимылым тез және ... Мен кек ... ... ... ... ... қиынға соғады.
32) Зейін аудару қиын
33) Жаңа нәрселердің бәріне ... ... Мені ... ... қиын.
35) Ұмытуым тиіс ойлар менің басымнан ұзақ уақытқа дейін кетпейді.
36) Адамдармен жақын қарым- қатынас орнату мен үшін қиын.
37) Жоспардың ... ғана ... ... ... мен үшін бұл ... қайғы
болып табылады.
38) Мен көбіне қырсықтық мінез көрсетемін.
39) Тәуекелге баруды ... ... ... күн ... бұзылса, тез уайымға түсемін.
Қорытынды
Жүктелген міндеттемелерді орындауға ... ... болу ... ... ... жеке ... әскерлік – кәсіби дайындығын
жетілуін, Отанына деген патриоттық сезімінің ... өз ... ... ... қорғауға жоғары моралдық- психологиялық
дайындығын қалыптастыруды талап ... ... бәрі ... ... педагогикалық дайындығының қажеттілігін тудырады. Әскери-
арнайы ... ... ... ... ... міндеттерін
шешуге бағытталған іс- шараларды орындайды. Бұл жерде өзге де әскери қызмет
иелерімен кәсіби байланыс жасау, ... ... мен ... іс-
әрекетін жетілдіру тұлғалық деңгейде жүзеге асады.
Әскери қызметкерлердің тұлғалық ерекшеліктерін басты назарда ұстай
отырып ... ... ... эмоционалды ауыртпалықтарын зерттеуге
арналған курстық зерттеу жұмысымда теориялық және ... ... ... Әдістемелер мен тестер ... ... ... ... ... К. ... А. ... «Қазақстанның әскери тарихы» Алматы
«Білім» 1999ж. (8-тарау, ... С.Н. ... А. Ю. ... «Военная подготовка» Москва 2004ж. (10-
тарау)
3. «Военная психология» Под реак. А.Г. Маклакова СПБ, Питер 2007ж. ... ... ... ... Под редак. В.В.Шеляга, А.Д. Глоточкина, К.К.
Платонова. Москва 1972ж. 200-209беттер
5. Жантану ... №3 (3), 2008ж, 32-33 ... ... ... және әскери қызмет туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы
7. Егемен Қазақстан ... 2003ж, (№175) ... ... ... №1, 2007ж, 64-69 ... Мектептегі психология. №1, 2007, 65-66 бет.
10. Вечерний Алматы, 2008г, 1-июля.
11. Сақшы, 2006ж, 7- қыркүйек (33), 5-бет
12. www.azps.ru сайтындағы тесттер мен ... ... ... материалдары

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Людвиг ван Бетховен. Өмірбаян4 бет
Ежелгі Египет мемлекеті және құқығы7 бет
Өндірістік шығындар11 бет
Өндірістік шығындар жайлы12 бет
Paint графиктік редакторында жұмыс атқару5 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«Март» ЖШС-гі қызметкерлердің еңбек нәтижелілігін бағалауды ұйымдастыруды талдау27 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь