Қазақстан Республикасының еңбек құқығы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Еңбек құқығының пәні және әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

2. Еңбек құқығының принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

3. Еңбек құқығының қайнар көздері
Еңбек туралы заңдардың міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... .11

4. Еңбек құқықтық қатынастары және еңбекпен байланысты өзге де құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

5. Қазақстан республикасының еңбек туралы заңы ... ... ... ...18

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

ҚОСЫМША
Еңбек құқығының пәні деп ұжымдық еңбекті ұйымдастырудағы өндірістік қатынастарды және оған тығыз байланысты қарым-қатынастарды айтады.
Еңбек құқығының пәніне жататын қоғамдық қарым-қатынастардың түрлері туралы қазіргі қолданыста жүрген ғылыми басылымдардағы, оқу құралдарындағы пікірлер алуан түрлі, өйткені нарықтық экономика жағдайында өмірге прогрессивтік жаңа еңбек қатынастары келеді. бұл қоғамдық қарым-қатынастардың пайда болуы олардың бір-бірімен байланысы еңбекті ұйымдастырудағы ерекшеліктеріне, оның мазмұнына байланысты. Қазіргі кезде еңбек құқығының қатынастары бұрынғыдай тек жұмыскер мен мемлекеттік кәсіпорын, мекеме, ұйым арасындағы қатынастар емес, жаңа жағдайда заңға сәйкес меншік түріне байланысты заңды тұлғалар мен жеке адамдар арасындағы еңбек қатынастары.
Жаңа жағдайда пайда болатын еңбек құқығының қатынастары мынадай топтарға жіктеледі:
Бірінші топқа бұрыннан қалыптасқан мемлекет меншігіне байланысты пайда болатын еңбек құқығы қатынастарын жатқызуға болады. мұндағы ерекшелік, еңбек ұжымдары заң жүзінде кәсіпорынның мүлкіне меншік иесі бола алмайды, бірақ бұл жағдайда еңбек ұжымы кәсіпорынды басқарудан мүлде шеттетілді деуге де болмайды, өйткені олар кәсіпорынды, оның құрылымдарын жолға немесе ұжымдық меншікке айналдыра алады.
Мемлекеттік кәсіпорындардағы еңбек қатынастарын құқықтық реттеудегі басты қағиды ол мемлекет тарапынан басқарудан еңбек ұжымының өзін-өзі басқаруымен және кәсіпорын әкімшілігінің жеке-дара басқаруымен тығыз байланыстыру.
Екінші топқа кооперативтік, акционерлік заңды ұйымдардың меншігіне негізделген еңбек қатынастары кіреді. Бұл еңбек қатынастарының өзіндік ерешеліктері бар, оның тараптары: бір жағынан – меншік иесінің ұжымы, оның өкілдері (басқарма, бастық); екінші жағынан әрбір меншік иесі (өзі еңбеккер болуы мүмкін), жалдамалы жұмысшы болып саналады, ал кәсіпорынды басқару - өзін-өзі толық басқаруға негізделген.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының 10-желтоқсанда 1999 жылы қабылданған “Еңбек туралы Қазақстан Республикасының Заңы // Егеменді Қазақстан, 20-желтоқсан, 1999 жыл.
3. Е.Баянов «Мемлекет және құқық негіздерің, Алматы: «Жеті Жарғы», 2001. - 624 бет.
4. Айымханова Н.М. «Қазақстан Республикасының еңбек құқығы», Алматы: «Жеті Жарғың, 2001. – 336 бет.
5. Уваров В.Н. Трудовое право Республика Казахстан. Учебник. – Алматы, “Жеті жарғы”, 2000 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ. Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық Техникалық Университеті
Қоғамдық пәндер кафедрасы
Құқық негіздері секциясы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Қазақстан ... ... ... 200 ЖЫЛ
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................3
1. Еңбек құқығының пәні және әдісі…………………………….6
2. Еңбек құқығының принциптері………………………………10
3. Еңбек құқығының қайнар көздері
Еңбек туралы заңдардың міндеттері……………………………11
4. ... ... ... және еңбекпен байланысты өзге де
құқықтық қатынастар……………………………………………15
5. Қазақстан республикасының еңбек туралы заңы…………...18
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...................23
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...............................................24
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Еңбек құқығының пәні деп ... ... ... ... және оған ... ... қарым-қатынастарды айтады.
Еңбек құқығының пәніне жататын қоғамдық ... ... ... ... ... ғылыми басылымдардағы, оқу құралдарындағы
пікірлер ... ... ... ... ... ... өмірге
прогрессивтік жаңа еңбек ... ... бұл ... қарым-
қатынастардың пайда болуы олардың бір-бірімен ... ... ... оның мазмұнына байланысты. Қазіргі кезде
еңбек құқығының қатынастары бұрынғыдай тек ... мен ... ... ұйым ... ... ... жаңа ... заңға
сәйкес меншік түріне байланысты заңды тұлғалар мен жеке адамдар арасындағы
еңбек қатынастары.
Жаңа жағдайда пайда ... ... ... ... ... жіктеледі:
Бірінші топқа бұрыннан қалыптасқан мемлекет меншігіне байланысты
пайда ... ... ... қатынастарын жатқызуға болады. мұндағы
ерекшелік, еңбек ұжымдары заң жүзінде кәсіпорынның мүлкіне меншік иесі ... ... бұл ... ... ұжымы кәсіпорынды басқарудан мүлде
шеттетілді деуге де болмайды, өйткені олар кәсіпорынды, оның ... ... ... ... ... алады.
Мемлекеттік кәсіпорындардағы еңбек қатынастарын құқықтық реттеудегі
басты қағиды ол мемлекет тарапынан басқарудан ... ... ... және кәсіпорын әкімшілігінің жеке-дара басқаруымен тығыз
байланыстыру.
Екінші топқа кооперативтік, акционерлік ... ... ... ... ... ... Бұл ... қатынастарының өзіндік
ерешеліктері бар, оның тараптары: бір жағынан – ... ... ... ... ... ... екінші жағынан әрбір меншік иесі (өзі еңбеккер
болуы мүмкін), жалдамалы жұмысшы болып саналады, ал кәсіпорынды басқару -
өзін-өзі ... ... ... ... ... ... жағдайы Қазақстан
Республикасы Президентінің 1995 жылы шыққан ... ... ... күші бар ... ... және ... жалпы жиналысында
қабылданған жарғысы бойынша анықталады. Еңбек қатынастарының ... ... ... ... ұйымдастырып, жұмыс күнінің ұзақтығын,
демалыс беру тәртібін, жалақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... жеке
еңбеккер, оның ішінде акция ұстаушы және өз атынан жалдау ... ... ... ... ... әр ... негізделген шаруашылық серіктестіктер акционерлік
қоғамдардың моделімен жұмыс істейді, бұлардың құрылтайшылары мемелкеттік,
кооперативтік, қоғамдық кәсіпорындар, ... ... мен ... сондықтан бұл саладағы еңбек қатынастары нормативтік ... ... ... және ... ... ... ... түсуші тараптардың құқықтық жағдайы жеке еңбек
шарттарында (контрактілерінде) ... ... өз ... ... ... ... қатынастары үшінші
топты құрайды.
Мұны екі түрге бөлуге ... жеке ... және ... ... ... ... Біріншісі – жеке адамның өз еңбегіне
негізделген, ... бұл ... ... ... ... ... жеке ... заңдары реттейді. Екіншісі – меншік иесі өз меншігінен
табыс алуды көздеп отбасы мүшелерінің еңбегін біріктіреді және ... ... ... ... ісін ... ... ... пайда болатын еңбек
қатынастары төртінші топқа жатады. Ола еңбеккер меншік иесі ... ... ... ... бөлісуге қатысқан жағдайда ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан бақылауға
алынады және заңды негізде бекітіледі.
Әрбір құқық ... ... ... ... қарым-қатынастарын
құқықтық негізде реттейтән әдістері болады. Еңбек құқығы ... ... ... ... ... еңбек құқығының әдістерін әр түрлі негіздер бойынша бірнеше
топтарға бөлуге болады. Құқықтық маңыздылығы бойынша олар ... ... және ... әсер ететін әдістер болып бөлінеді.
Іс-әрекетіне байланысты еңбек құқығының әдістері «бұйрық ... ... ... ... де, бұлар «әкімшілікң және «экономикалықң
әдістерге жатады.
Еңбек қатынастарын айқындайтын құқық әдістері ... ... ... жету ... ... да мынадай топтарға ... ... ... жеке ... шартындағы міндеттемелерді орындауды,
материалды және басқа ресурстарды үнемдеуді, т.б. ... ... ... ... ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ӘДІСІ
Қазақстан Республикасының Конституциясының 24-бабында көрсетілгендей:
1. Әркімнің еңбек ету ... ... пен ... ... ... ... бар. Еріксіз еңбекке соттың үкімі бойынша не төтенше
жағдайда немесе соғыс жағдайында ғана жол ... ... ... пен ... ... сай ... ету
жағдайына, еңбегі үшін нендей бір ... ... ... ... ... ... ... бар.
3. Ереуіл жасау құқығын қоса алғанда, ... ... ... ... жеке және ұжымдық еңбек дауларын шешу құқығы мойындалады.
4. Әркімнің тынығу құқығы бар. Еңбек шарты бойынша жұмыс істейтіндерге
заңмен белгіленген ... ... ... ... және ... жыл сайынғы ақылы демалысқа кепілдік беріледі.
Еңбек құқығы адамның ... ... ... ...... ... ... білдіретін құқықтың маңызды саласы болып табылады.
Еңбек құқығы ... ... ... ... ... ... ... Олар қызметкер мен жұмыс берушінің ... ... ... алу, ... уақыты, демалыс уақыты, жалақы төлеу, еңбек тәртібі және
басқа ... ... ... ... ... ... ... процесінің өмірде болу фактісінің өзі еңбек құқықтарымен байланысты
және ... ... ... қолданылу аясына енетін қоғамдық
қатынастардың тұтас кешенінің пайда болуына объективті ... алып ... ... ... қатынастарынан бұрын (мысалы, жұмыспен қамтылмаған
халықты еңбекке орналастыру жөніндегі қатынастар), екіншілері олармен қатар
жүреді (мысалы, жұмыс беруші, ... ... ... ... және өзге ... ... ... ұйымдастыру-басқарушылық қатынастар),
үшіншілері – солардан ... ... ... денсаулығына
келтірілген зиянды өтеу жөніндегі іс жүргізу – ... ... ... ... құқығының пәні еңбекке қабілеттікті іске асыру, ебекті
ұйымдастыру мен ... ... ... және жеке ... ... ... жөнінде қалыптасатын жеке-дара да, сондай-ақ
ұжымдық та қоғамдық қатынастарды құрайды.
Еңбек құқығының әдістері ... ... ... жоғарыда аталған
қатынастарды реттеудің жолдары мен тәсілдерін сипаттайды.
Оларға мыналар жатады: ... ... ... ... ... ... ... орындаудың ерекше режимі; еңбек
жағдайларын орталықтан және жергілікті жерде, ... және ... ... ... ... және жеке-дара еңбек нәтижелеріне
байланыстылығы; ... ... ... тыс ... және ... реттеудің айрықшаланған пәні мен өзіне тән әдісінің болуы
еңбек құқығының құқық жүйесіндегі ... сала ... ... ... ... ... ... реттеуші әдістердің ерекшеліктері
мынада:
1) еңбек құқығы қатынастарын реттеуде келісім ... ... ... және ... ... реттеуге негізделген әдістерді
қолдану;
3) еңбекте «ынталандыруң мен «міндеттеуң әдістерін тиімді қиылыстырып
қолдану;
4) еңбек қатынастары пайда ... ... ... ... ... басқаруда «міндеттеуң қағидаларына сүйену;
Еңбек қатынастарын реттеудің басты әдісі - әлеуметтік - ... оның ... ... бар. 1) кәсіпорын деңгейінде – ұжымдық шарт; 2)
салалық, жергілікті жер ...... ... тарифтік және
басқа әлеуметтік-келісім; 3) мемлекет деңгейінде – Бас келісімдер.
Қолданыста жүрген заңдармен, ... да ... ... ... меншік иесімен арадағы еңбек қатынастарын реттейтін қайнар
көз – ұжымдық шарт. Бұл ... ... мен ... ... екі жақты жазбаша келісім. Қазіргі жағдайда ұжымдық шарттың мақсаты
– мемлекет тарапынан берілген кепілдіктерді көбейту, ... онда ... мен ақы ... ... ... және демалыс уақытының ұзақтығы;
жұмыспен қамтамасыз етіп, қайта оқыту, әйелдер мен жастар еңбегін ... ... ... мен ... ... ... реттейтін ережелер
белгіленеді.
Ұжымдық құқық жасаудың нәтижесі деп жыл ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс
берушілердің республикалық бірлестіктері арасындағы Бас келісімді атауға
болады.
Ұжымдық келісімдермен бірге жұмыс беруші мен ... ... ... ... ... ... ... тәртібінің
ережелерін, ауысым, демалыс беру кестелерін және ... да ... ... Ал Бас ... ... зейнетақы, стипендия,
әлеуметтік, арнайы жәрдемақылардың ең аз ... ... ... шараларын, еңбек дауларына, ереуілдерге жол бермеу жолдарын белгілеп,
реттейді.
Еңбектік жеке құқықтар ... ... ... Жеке еңбек шартын жасағанда «заңмен тйым ... ... ... да ... ... - деген қағида жүзеге асырылады.
Еңбек құқығының жүйесі деп құқықтық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық нормаларды – жалпы және ерекше ... екі ... ... ... ... әдістері мен қайнар көздері, ... ... ... ... (принциптері), еңбек құқығының
субъектілері, ұжымдық шарттар жалпы бөлімде зерттеледі.
Ерекше бөлімде жұмыспен қамту; жеке ... ... ... ... ... ... ... еңбек тәртібі; материалдық жауапкершілік, еңбекті
қорғау, еңбек даулары қарастырылады. Жалпы және ... ... ... ... осы екі бөлімнің жиынтығы еңбек құқығын құрайды. ... ... мен ... ... ... ... формаларды қолданғанда
негізгі басшылыққа алынады.
Еңбек құқығы құқық саласының жеке ... ... ... ол ... салаларымен тығыз байланысты. Сонымен бірге еңбек құқығы ... ... ... ... реттеу әдісінің ерекшелігіне байланысты
басқа құқық салаларынан оқшауланып, ажыратылады.
Еңбек ... ... ... және ... ... ... байланысты.
2. ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ
Еңбек құқығының принциптері – еңбек қатынастарын және ... ... ... ... ... ... басшылыққа алынатын
бастапқы постулаттар, идеялар.
Қазақстан ... ... ... ... ... реттеудің мынадай принциптері баянды етілген: еңбек
бостандығы және өзінің еңбеке қабілеттігіне еркін билік ету, ... ... ... ... мүмкіндігі; мәжбүрлі еңбекке тыйым салу ... ... ... ... ... ... (29-бап);
бірлестіктер бостандығына құқығы (23-бап); ... мен ... ... ... ... ... қорғау құқығы (13-бап); еңбегі
үшін ешқандай кемсітушіліксіз және жалақынының ең аз ... кес ... алу ... (24, ... ... құқығы (24-бап). ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне жатады.
Еңбк құқығының салалық принциптеріне мыналар жатады:
1. Еңбек ... ... ... ... пен ... ... сай еңбек жағдайларымен
қамтамасыз ету;
3. Заңдарда белгіленген ең төмен жалақы мөлшерінен кем емес ... алу ... ... пен жұмыс режимінің қалыпты ... ... ... Еңбек тәртібін қамтамасыз ету;
6. кәсіби біліктілікті арттыру кепілдігі;
7. Өндірістік кәсіптік мүдделерді қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... құқығы нормаларының бірлігі және дифференциясы (арнайы
түрлерде бөлінуі).
3. ЕҢБЕК ... ... ... ... ЗАҢДАРДЫҢ МІНДЕТТЕРІ
Еңбек құқығының қайнар көздері деп еңбек қатынастары саласындағы
өкілетті ... ... ... ... ... ... нұсқаулары белгіленген құқықтық актілерді айтады.
Кең мағынада ... ... акті ...... не ... ... ... мемлекеттік лауазымды адам
қабылдаған, құқықтық нормаларды ... ... ... ... ... ... ... белгіленген нысандағы жазбаша
ресми құжат.
Еңбек қатынастары саласындағы құзыретті органдардың барлық жағдайларда
қолдануға есептелген нормативтік ... ... ... актілері
еңбек құқығының көздері болып табылады. Әдебиетте бұл ... ... ... актілерң, «еңбек туралы заң актілерің, «еңбек ... ... және т.б. деп ... ... ... ... нормативтік-құқықтық актілер
мыналар болып табылады:
Еңбек қатынастарын құқықтық реттеу негіздерін айқындайтын, тікелей
қолданылатын заң Қазақстан ... ... ... ... ... барлық нормативтік құқықтық актілер Конституцияға сәйкес
келуге тиіс.
Еңбек туралы нормативтік ... ... ... ... ... Заңынан және соған сәйкес қабылданған:
- заңдардан және Қазақстан ... ... заң ... ... Қазақстан Республикасы Призедентінің жарлықтарынан;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларынан;
- Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің нормативтік
қаулыларынан;
- Қазақстан ... ... ... нормативтік
қаулыларынан;
- министрліктер мен ... ... ... ... ... Конституциясының 4-бабының 4-тармақшасына
сәйкес азаматтардың ... ... мен ... ... ... ... құқықтық актілердің ресми жариялануы оларды
қолданудың міндетті шарты болып табылады.
Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық ... ... ... туралы нормативтік құқықтық актілеріндегіден өзгеше
ережелер белгіленсе, ... ... ... ... ... оны ... үшін республика ішілік нормативтік
құқықтық акті шығару талап етілетін жағдайлардан басқа, халықаралық шарттар
еңбек ... ... ... берушілер мен барлық жұмысшылар мен қызметшілердің ... ... ... заң 1999 ... 10 ... ... ... еңбек туралың Заң болып табылады. Бұл заң 2000
жылдың 1 ... ... ... ... «Қазақстан
Респбликасындағы еңбек туралың Қазақстан Республикасының Заңын күшіне
енгізу туралы Қазақстан ... ... ... ... ... ... 21 шілдедегі Еңбек туралы заңдар кодексі 2000 жылдың 1 қаңтарынан
бастап республика аумағында ... ... деп ... Қазақстан өзінің
тәуелсіздігін алғаннан кейін бұл кодекс көп ... оның ... мен жеке ... ... ... сәйкес келмеді.
Еңбек туралы Заңның күші егер Конституцияда, заңдарда және Қазақстан
Республикасы бекіткен халықаралық шарттарды өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... шетелдіктерге және азаматтығы жоқ
адамдарға да қолданылады. Сондай-ақ республика ... ... ... ... ... ... ... ішінара) шетелдік
заңды немесе жеке тұлғалар болып табылатын ұйымдардың ... ... ... туралы заңдары қолданылады.
Еңбек туралы негізгі заң 9 тараудан, 109 ... ... ... ... ... жаңа ... ... орай, Кодекс нысанында
қабылданбады және негізінен еңбек қатынастарының «Еңбек ... ... ... ... ... ... ... және басқа нормативтік құқықтық
актілер реттемейтін саласын реттейді. Оларға, мысалы, мына заңдар ... жылы 4 ... ... ... шарт ... 1993 жылы ... қабылданған «Еңбекті қоғау туралың; 1993 ... 9 ... ... ... туралың; 1996 жылы 8 шілдеде ... ... ... мен ... туралың; 1998 жылғы 30 желтоқсанда
қабылданған «Халықтың ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асыруда ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 9 ... ... ... ... ... ... ... қаулысы. Онда барлық экономика саласындағы қызметкерлерге
арналған жалпы тарифтік тор бекітілген.
Жергілікті мәслихаттардың, әкімдердің өз ... ... ... де ... ... ... маңызы бар.
Еңбек құқығының қайнар көзі ретінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Сотының, Конституциялық Кеңес ... ... ... Бұл ... сот жұмыстарын қарағанда заңдарды қолдану
туралы ... ... ... ... ... соттардың
заңдарды қолданғанда олардың мазмұнын бірдей түсініп, бірыңғай тұрғыда
жүзеге асыруын көздейді.
Орталықтандырылған ... ... ... құқықтық актілер,
әдетте, жалпы ережелерді белгілейді, олар ұйымдарда қолданғанда нақтылауды
талап етеді немесе соған жол ... ... ... ... жұмыс берушінің актілері деп аталады. Оларға бұйрықтар, өкімдер,
нұсқаулықтар, ішкі еңбек ... ... ... ... нормативтік актілерге сонымен қатар ұжымдық
шарттар мен келісімдер, ... беру ... ... ... ... ... тәртібі, т.б. жатады. Бұл нормативтік актілер біріншіден, ұйымның
барлық қызметкерлеріне қатысты; ... ... ... ... барлық
қызметкерлерге міндеттеледі; үшіншіден, тұрақты ... рет) ... ... бұл ... ... ... қатынастарын реттейтін
басты заңдарға қайшы келмеуі тиіс.
Қорыта келгенде, еңбек туралы заңдардың негізгі міндеттері мыналар
болып ... ... ... ... қатынастардың құқықтық негіздерін
бекемдеу;
2) еңбек бостандығы мен ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер мен жұмыс берушінің құқықтық
мәртебесін белгілеу;
4) әлеуметтік серіктестік қатынастарын реттеу;
5) ... оның ... ... ... әлеуметтік
қорғалуын қамтамасыз ететін құқықтық кепілдіктер жүйесін орнықтыру.
4. ЕҢБЕК ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ ЖӘНЕ ЕҢБЕКПЕН БАЙЛАНЫСТЫ ӨЗГЕ ДЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ
ҚАТЫНАСТАР
Тараптардың жеке ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруы жөнінде туындайтын жұмыс беруші мен қызметкер
арасындағы қатынастар еңбек қатынастары деп аталады.
Әрбір құқық қатынастарында ... ... деп ... ... ... құқықтық қатынастарының субъектілері болып
мыналар танылады: азаматтар, жұмыс берушілер, ... ... ... ... қатынастар жүйесін екі топқа бөлуге болады.
Оның біріншісі жетекші орын алатын ... ... ... ал ... еңбек қатынастарымен тығыз байланыстылығы еңбек қатынастарынан бұрын,
олармен ... ... және ... туындайтын қатынастар. Екінші
топтағы қатынастардың бәрі еңбек қатынастарынан тысқары ... ... және ... ... ... ... ... отырғанда, не бұрын
болғанда, не олар ... ... ... ғана ... ... құқығы салсындағы құқық қатынастары жүйесі мыналарды қамтиды:
- еңбек құқықтық ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру-басқару құқықтық қатынастары;
- ұжымдық шарттың құқықтық қатынастары;
- қызметкерлерді кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін арттыру
жөніндегі құқықтық қатынастары;
- ... ... және ... ... ... ... ... қатынастары;
- еңбек дауларын қарау жөніндегі құқықтық қатынастары.
Бұл құқықтық қатынастардың бәрі қызметкердің еңбегіне байланысты
туындайды, ... ... ... ... ... ... мен мазмұны
жағынан ерекшеленеді.
Адамдар арасындағы олардың еңбекке ... ... ... ... ... ... реттелген қатынастары еңбек құқықтық қатынастары
нысанында әрекет етеді. Мемлекеттік ... мен ... ... жеке еңбек шарты бойынша жұмысқа алынған тұлғалардың немесе өзге де
жұмыс берушілерде (кооперативте, жеке ... ... ... ... ... ... қолдануға байланысты қатынастар ғана еңбек
заңдарымен реттеледі.
Еңбек шарты ... ... ... ... қатынастарын
мердігерлік, тапсырма, қызмет көрсету және т.б. шарты бойынша ұйымдар үшін
қандайда бір нақты жұмысты ... ... ... ... жөніндегі
басқа қатынастардан ажырата білген жөн. Осы ... ... ... ... ... ... ... ал олар еңбек
заңдарымен емес, азаматтық заңдармен ... ... бір ... ... ... практикалық маңызы бар. Мәселен, еңбек
құқық қатынасына түскен қызметкерге жыл ... ... ... ... ... ... кезіне ақы төленеді және т.б. Ал
азаматтық-құқықтық шарттар негізінде тек мүліктік қатынастар туындайды.
Еңбек ... ... ... үш елеулі белгілері бар:
1) олар жеке еңбек шартының негізінде ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынасы бойынша қызметкерді белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... міндетін өзіне
алады, ал кәсіпорын аталған жұмыстың орындалуы үшін қажетті ... ... ... ... ... қатынасының екі тарабы – қызметкер де, жұмыс беруші
де ішкі еңбек тәртібіне бағынады.
Еңбек құқығымен реттелетін ... ... ... ... ... орын ... Бірақ, сондай-ақ еңбек қатынастарынан бұрын,
олармен қатарлас жұретін және еңбек қатынастарынан туындайтын ... Бұл ... бәрі ... ... ... ... дербес
маңызы болмайды және еңбек қатынастары қазіргі кезде болып ... ... ... не олар ... ... ... ғана өмір ... құқығы саласындағы құқық қатынастары жүйесі ... ... ... ... ... ұйымдастыру-басқару құқықтық
қатынастары; ұжымдық-шарттық құқықтық ... ... ... ... ... тікелей өндірісте қызметкерлерді кәсіптік
даярлау және олардың біліктілігін арттыру жөніндегі құқықтық ... ... және ... ... сақталуын қадағалау жөніндегі
құқықтық қатынастар; еңбек дауларын қарау жөніндегі құқықтық қатынастар.
Аталған барлық құқықтық қатынастар қызметкердің ... ... ... ... болу, өзгеру, тоқтатылу негіздері мен мазмұны
жағынан ерекшеленеді.
5. ... ... ... ... ... ... ережелер
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
еңбек – адамдардың өмірі үшін қажетті материалдық, рухани және басқа ... ... ... адам ... қатынастары – тараптардың әдетте жеке ... және ... ... ... бір ... қызметін жүзеге асыруы жөнінде туындайтын жұмыс
беруші мен ... ... ... ...... еңбек міндеттерін орындаудан бос және оны ... ... ... ... ... ... туралы заңдар
1. Қазақстан Республикасының еңбек туралы заңдары Қазақстан Республикасының
Конституциясына негізделеді және осы заң мен ... ... ... ... ... ... осы ... кем бола алмайтын өзге де нормативтік құқықтық актілерден
тұрады.
2. Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық ... осы ... ... ... өзге де нормативтік құқықтық актілердің ... ... және ... шарт ... оны ... үшін ... заңы шығарылуы талап етілетін жағдайларды қоспағанда, олар
тікелей қолданылады.
3-бап. Осы Заңның қолданылу аясы
1. Осы Заң ... ... ... еңбек қатынастарын
реттейді.
2. Егер Конституцияда, заңдарда және Қазақстан Республикасы ... ... ... ... осы Заңның күші Қазақстан
Республикасының аумағында еңбек қызметін ... ... ... ... жоқ ... да қолданылады.
Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан, ... ... ... ... ... ... шетелдік заңды немесе жеке
тұлғалар ... ... ... ... ... еңбек туралы заңдары қолданылады.
4-бап. Еңбек саласындағы кемсітушілікке тыйым салу
1. Әркімнің де өзінің еңбек ... іске ... тең ... ... ... ... ұлтына, тіліне, мүлік және қызмет жағдайына,
тұрғылықты ... ... ... сеніміне, азаматтықта, қоғамдық
бірлестіктерде болуына, сондай-ақ ... ... ... мен ... нәтижелеріне байланысты болмайтын ... да ... ... де еңбек құқықтары шектелуге ... ... ... ... да бір ... ... тиіс ... Еңбек саласында кемсітушілікке ұшырадым деп есептейтін адамдар тиісті
арызымен сотқа жүгіне алады.
5-бап. Жеке еңбек және ... ... ... ... ... Жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы еңбек қатынастары ... ... ... еңбек туралы заңдарға сәйкес жасалған жеке
еңбек, ... ... ... Жеке ... ... ... талаптарын тараптар бір жақты тәртіппен
өзгерте алмайды.
3. ... ... ... өзге ... ... ... еңбек жағдайлары осы Заңдағы жағдайлардан төмен
болмауға ... ... ... ... жекелеген талаптарының жарамсыздығы
тұтас алғанда жеке еңбек, ұжымдық ... ... деп ... әкеп
соқпайды.
4. Осы Заң еңбек қатынастарын ... ең аз ... мен ... қояды. Жеке еңбек, ұжымдық шарттардың тараптарын бұл ең аз ... ... ... ... Жеке еңбек, ұжымдық шарттардың талаптары, егер олар заң актілеріне ... ... ... үшін ... болып табылады.
6-бап. Мәжбүрлі еңбекке тыйым салу
Мәжбүрлі еңбекке тыйым ... ... ... тек сот үкімі бойынша, не
төтенше немесе соғыс жағдайлары жарияланған кездерде ғана жол беріледі.
7-бап. Қызметкерлердің ... ... мен ... ... ... ... осы ... белгіленген тәртіппен жеке еңбек шартын
жасасуға, ... және ... тең ... үшін ... да болсын кемсітусіз тең ақы алуға;
3) қауіпсіздік пен гигиена талаптарына сай келетін ... ... егер ... заң ... ... ... ... одақтарға немесе
басқа да қоғамдық бірлестіктерге өз еркімен мүше болуға;
5) демалысқа;
6) өзінің ... ... ... ... ... ... ... зиянды өтеттіруге;
7) кепілдіктер мен өтемақылар алуға;
8) еңбек дауларын тараптардың келісуімен немесе сот тәртібімен шешуге;
9) жұмыс берушіден жеке еңбек шартында ... ... ... ... ... ... растауды талап етуге;
10) ұжымдық шартпен және жұмыс берушінің актілерімен ... ... ... біліктілігін арттыруға құқығы бар.
2. Қызметкер:
1) жеке еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде ... ... адал ... ... ... ... жұмыс процесінде жұмыс берушіге мүліктік зиян келтіруге жол бермеуге;
4) еңбек ... өрт ... және ... ... ... ... ... жеке еңбек шартына сәйкес өзіне сеніп ... ... және ... ... өзге де ... құрайтын мәліметтерді
жария етпеуге;
6) адамдардың өмірі мен ... ... ... мен қызметкерлер
мүлкінің сақталуына қатер төндіретін ахуал туындағаны туралы хабарлауға
міндетті.
8-бап. Жұмыс берушінің ... ... мен ... ... ... Осы ... ... тәртіппен қызметкерлерден жеке еңбек және ұжымдық
шарттарды жасасуға, өзгертуге және бұзуға;
2) жұмысқа қабылдау ... ... осы ... ... ... ... ... айналысуға және белгілі бір қызметті атқаруға мүмкіндігін
растайтын құжаттар беруді ... ... өз ... ... ... берушінің актілерін шығаруға;
4) қызметкерлерді көтермелеуге, оларды осы Заңда және өзге де нормативтік
құқықтық ... ... ... ... және ... ... өзіне қызметкер келтірген зиянды өтеттіруге;
6) соттың шешімі бойынша заңсыз деп танылған ереуілді ұйымдастыруға және
өткізуге ... ... ... жұмысын тоқтатуға және қызметкерлерді
жұмыстан шығаруға;
7) өз құқытары мен ... ... және ... ... ... бірлестіктерін құруға және оларға кірісуге;
8) қызметкерге сынақ мерзімін ... егер жеке ... ... ... жазылған болса, қызметкерді оқытып-
үйретуге байланысты өз шығындарының орнын толтыруға құқығы бар.
2. Жұмыс беруші:
1) қызметкерлерге еңбек туралы заңдарға, еңбек, ... ... ... ... ... ... ... өкілдерінің ұсынысын қарауға және ұжымдық шарт жасасуға;
3) қызметкерлерді олардың еңбек міндеттерін орындауына қажетті ... ... ... етуге;
4) жеке еңбек шартын жасасу кезінде қызметкерді ұжымдық шартпен және жұмыс
берушінің актілерімен таныстыруға;
5) ... және ... ... ... құқықтық
актілерінде, жеке, еңбек, ұжымдық ... ... ... ... өзге де ... ... және толық көлемінде төлеуге;
6) еңбек туралы заңдардың, ... ... ... ... ... ... еңбек міндеттерін атқаруы кезінде оның ... ... зиян ... үшін жауапкершілігін сақтандыруға;
8) қызметкерлердің еңбек ... және ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді
растайтын құжаттарды мемелекеттік мұрағатқа өткізуге;
9) Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... егер жұмысты жалғастыру қызметкердің өмірі мен ... ... оны ... тұруға;
11) қызметкерге еңбек жағдайларының зиянды және қауіпті ... ... ... мүмкін екендігі туралы ескертуге міндетті.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі Қазақстандық құқық салаларының ішіндегі еңбек құқығы басты
орындардың бірінде, өйткені ол ... ... ... ... ... еңбек құқығын жүзеге ... ... ... қабылдаған қаулылардың маңызы зор.
Еңбек құқығының қайнар көзі ретінде ... ... ... ... Кеңес Пленумдарының нормативтік қаулылары
пайдаланылады. Бұл қаулыларда сот жұмыстарын ... ... ... ... беріледі. Қаулылар негізінде барлық соттардың
заңдарды қолданғанда олардың мазмұнын бірдей ... ... ... асыруын көздейді.
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралың жаңа заңы, өкінішке ... ... ... және негізінен еңбек қатынастарының «Еңбек
туралың заңға қайшы келмейтін бөлігін сақтап қалған ... және ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының 10-желтоқсанда 1999 жылы қабылданған “Еңбек
туралы Қазақстан ... Заңы // ... ... 20-
желтоқсан, 1999 жыл.
3. Е.Баянов «Мемлекет және құқық негіздерің, Алматы: «Жеті Жарғы», 2001.
- 624 ... ... Н.М. ... Республикасының еңбек құқығы», Алматы:
«Жеті Жарғың, 2001. – 336 бет.
5. Уваров В.Н. Трудовое ... ... ... ...... жарғы”, 2000 ж.
ҚОСЫМША
Қазақстан Республикасы Еңбек
және халықты әлеуметтік ... 2000 ...... ... шарты
(Нысан үлгісі)
Осы еңбек шарты (бұдан әрі – Шарт) бір жағынан жұмыс беруші ____
__________________________________________________________________
(заңды тұлғаның ... ... және ... ... тұлға – жұмыс берушінің құрылтай құжаттарының мемелекеттік тіркеу
нөмері мен күні)
____________________________________________________________________________
_
( жұмыс берушінің аты-жөні, қызметі, егер жеке ... ... оның ... ... куәләндыратын құжаттың атауы, номірі, берілген күні)
___________________________________ ... ... ... «_______» «_______» _____________________________________
(ӘЖК нөмірі) (ТСН номірі)
мекен жайдайда тұратын ____________________________________________
(қызметкердің ... ... ... ... ... ... жасалды.
(нөмірі, берілген күні)
1 Жұмыс беруші қызметкерге ___________________________________
(қызмет, мамндық, кәсіп ... ... ... ... немесе белгілі бір ... ... ... ол ... ... жасалды деп саналады)
Жұмыс орнында мынадай еңбек жағдайындағы _________________________
(еңбек жағдайының сипаттамасы
_______________________________________________
оның ауырлығы, ... мен ... ... ... ... ... күн көрсетіледі)
Еңбек міндеттерінің жүзеге асырудың басталу 200___ ж «____» ______.
2. Жұмыс берішінің:
1) еңбек туралы заң белгілеген тәртіпте осы ... ... ... ... өзінің өкілеттігі шегінде жұмыс берушіннің ... ... ... ... ... ... заңдар белгілеген тәртіпте
оны тәртіптік және материалдық жауакершілікке тартуға;
4) жұмыс беруші одан келген зиянды өтетуге;
5) қызметкерді ... ... өз ... ... сына ... ... ... бар.
3. Жұмыс беруші:
1) Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес қызметкерге ... ... ... ... ... ... мөлшенрде жалақы төлеуге;
(айы күніне сағатына)
3) қызметкерге айына бір реттен кем емес және ... әр ... ... ... ... жұмыс уақытынан тыс жұмыстары үшін, мереке, ... ... ... ... ... үшін _____________ мөлшерде төлеуге міндетті.
(төлем есесі бөлек көрсетілсін)
Қызметтерді қоса атқару немесе ... ... ... ... үшін қосымша ақы мөлешері қызметкердің ... ... ... ... тұру ... ақы ... тәртібі мен
шарты (ұжымдық шартқа сілтеме ... ... ... ... ... ... ... жасау немесе мөлшерін көрсету)
5) ____ демалыс күні бар ____ күндік жұмыс аптасында, түскі тамаққа
____ сағаттық ... бар, ... ... ____ сағат жұмыс уақытының күн
тәртібін қамтамасыз ету;
6) Ұжымдық шартта көрсетілген шарттар мен тәртіпке және ... ... ... жыл ... ... ... ... ____
күнтізбелік күнгі және қосымша ____ күнтізбелік күндерге беріледі.
7) Қалыпты еңбек жағдайларын жасау және қызметкерді ... ... ... қамтамасыз етуге;
8) қызметкерге ауыр дене еңбегі, зиянды ... ... ... ... ... ... ... өтемақы мөлшері мен түрін көрсету немесе
сызықша ... ... ... ... ... ... еңбек жағдайлары туралы ескертуге
немесе оны ары қарай ... ... ... ... ... ... ... тоқтатуға;
10) Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде
көзделген тәртіпте және ... ... ... атқаруға байланысты
қызметкерге келтірілген. Қиянды ... және ... ... ... қызметкердің еңбек ... ... ... және
зейнетақымен қаматамсыз етуге ақша аудару туралы мәліметті ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін көрсету
немесе сызықша қойып қою)
4. Қызметкердің:
1) еңбек туралы заңдар белгілеген тәртіпте осы жеке ... ... және ... қандай бір болмасын кемсітусіз бірдей еңбегіне тең ақы алуға;
3) қауіпсіздік пен гигиена талаптарына сай ... ... ... одақтарда немесе өзге де қоғамдық бірлестіктерге ерікті
мүше болуға;
5) еңбек міндеттерін ... ... оның ... мен ... зиянды өтетуге,
6) кепілдіктер мен өтемақыларға,
7) тараптар келісімі немесе сот тәртібінде еңбек дауларын шешуге;
8) ұжымдық шартпен ... ... ... әзірлеуде қатысуға және
танысуға;
9) өзінің кәсіби біліктілігін арттыруға ... ... ... ... берушінің актілерімен шарттасқан еңбек міндеттерін адал
орындауға;
2) еңбек тәртібін сақтауға;
3) жұмыс ... ... ... мүліктік зиян келтірмеуге;
4) еңбек қорғау, өрт қауіпсіздігі мен өндіріс санитария ... ... ... жеке ... шартына сәйкес оған ... ... ... және заңмен қорғалатын құпия мәліметтерді жарияламауға;
6) адамдардың өмірі мен денсаулығына және ... ... ... ... ... ... ... жағдай тууы хабарлауға
міндетті.
7) ерекше жағдайлар _________________________________________.
(қызметкердің қосымша міндеттерін ... ... ... қою)
Жеке еңбек шартын өзгерту, бұзу және мерзімін ... ... Шарт оның ... ... ... келісімі немесе бір
тараптың бастамасы бойынша, сондай-ақ заң ... ... ... ... бойынша бұзылуы мүмкін.
Шарт бір тараптың бастамасы бойынша, егер егер осы ... ... оны ... ... _____ күн ... ... ғана ... алады.
Шарт «Қазақстан Республикасындағы Еңбек туралы» Заңның 25, 26 және 28
баптарына сәйкес негіздер бойынша ... ... ... ... ... еңбек шартын бұзу ... ... ... ... Шарт мерзімінің өтуіне және «Қазақстан Республикасындағы Еңбек
туралы» Заңның 25 және 30-баптарына сәйкес тараптар еркінен тыс ... ... ... Шарт ... бір жақты тәртіпте тараптармен өзгертіле алмайды.
9. Шарт _____ данада жасалған. Оның ... ... ... ... қосымша ________________________________________.
(қызметкердің ұйымға тапсырған құжаттарының
тізбесі)
Шарт мерзіміні аяқталғанда ... ... ... ол ... немесе жаңа мерзімге жасалады.
11. Жұмыс берушінің бұрықтары:
қызметкерді жұмысқа ... ... № ____ ... орыны)
шарттың мерзімін ұзарты туралы № ____ ... ... бұзу ... ... ... № ____ ... ... тұзу негізі «ҚР еңбек туралы» Заңның ____ бабы.
12. Осы ... ... ... ... және ... үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тараптар жауап
береді.
Қзметкер ________ ... ... ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ұлттық құқығы мен халықаралық құқықтың арақатынасы (басымдылықтың қалыптасу мәселелерi)278 бет
Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы бойынша қылмыс ұғымы26 бет
Қазақстан Республикасының құқығы құқық ұғымы және оның мәні23 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
«Сібір қырғыздары» және «Орынбор қырғыздары»3 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Іс жүргізу құқығы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь