Қазақстанның банк жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
1 Қазақстанның банк жүйесі
1.1 ҚР. дағы банк жүйесінің қалыптасуы және дамуы.
1995 жылғы банк реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 1996. 1998 жж. банктік реформалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.3 Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... . 10

2 Банк жүйесі
2.1 Банктердің мәні және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
2.2 ҚР Ұлттық банкі: қызметтері және операциялары ... ... ... ... ... 17
2.3 Ақша . несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 26
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстан Республикасы өз егемендігін алғаннан бастап нарықтық қатынастардың талаптарына сай келетін меншікті банк жүйесін құра бастады.1990 жылы желтоқсан айында қабылданған «ҚазКРО - дағы банктер және банктік қызмет туралы» алғашқы заң Қазақстандағы банктік реформаны құруға әкеліп соқты.
Банк жүйесінің маңызды элементі банктер болып табылады. Ежелгі ғасырлар тарихы кейінгі ұрпаққа банктердің қашан пайда болғаны туралы ғана емес, сондай- ақ олардың қандай операцияларды орындағаны туралы да толық мәліметтер қалдырмаған секілді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура тұсында және ең бастысы, Италияның жекелеген қалаларында (Венеция, Генуе) XIV-XV ғғ. Пайда болған. Олардың енбектерінде банк тауар шаруашылығының ерте кезеңінде, яғни тауар- ақша қатынастарының дамуына байланыссыз, ақша айналысын реттеу үшін пайда болған делінеді.
“Банк” сөзі “banco” деген ағылшын тілінен аударғанда “айырбас столы” дегенді білдіреді. Бұл “айырбас столы” тауарлармен сауда жасалатын алаңдарда құрылады. Сауда мемлекеттер мен қалалардың, жекелеген тұлғалардың әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол уақытта монеталардың біртұтас жүйесі болмағандықтан, олармен сауда-саттық барысында әр түрлі формадағы монеталар кездескен. Банктер пайда болардың алдында ақша-сауда капиталының өкілдері саудагерлердің ақшалай салымдарын қабылдап, оларды әр түрлі елдің ақшаларына айырбастауға маманданып отырған.Уақыт өте келе, айырбастаушылар бұл салымдарды, сондай-ақ өздерінің ақша қаражаттарын ссудаға беріп, пайыз алу үшін пайдалана бастайды.
Қазіргі таңда Қ.Р-да екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасқан Ұлттық банк және коммерциялық банктер.Олардың қоғам рөлінде атқаратын маңызы мен ролі өте зор.Қоғамның экономикалық деңгейінің дамуына өзінің үлкен ықпалы мен әсерін тигізеді.
Курстық жұмыстың мақсаты:
- Банк жүйесін қалыптастырудың теориялық негіздерін зерттеу;
- Қазақстан Республикасының Банк жүйесін қалыптасуы;
- Қазақстан Республикасының Банк жүйесінің даму жолдарын қарастыру;
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Банк жүйесінің мәні мен мазмұнын ашу;
- Банк жүйесінің қалыптасу ерекшеліктерін зерттеу;
- Банк жүйесінің экономикалық жағдайдағы ықпалдылығын қарастыру және т.б. мәселелер курстық жұмыстың міндеттері болып табылады.
Зерттеудің құрлымы: Зерттелгелі отырған «Банк жүйесі» деп аталған курстық жұмыс негізінен: кіріспеден, екі бөлімнен және қортындыдан тұрады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Ілиясов Қ.Қ. «Қаржы», Алматы – 2003 жыл, 216-218 беттер
3. «Қаржы – қаражат»-журнал, № 9-2004жыл. 26-27 беттер
4. Сейітқасымов «Ақша, несие, банктер» оқулық, Алматы-2001
5. Қазақстан Республикасының қаржы министрлігінің ақпараттық хабаршысы
6. Қазақстан Республикасының қаржы министрлігінің қазынашылық комитеті туралы 24.05.1999 ж № 626 жағдай
7. Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексі
8. «Халықаралық экономикалық қатынастар» Мамыров Н.Қ.,Мадияров Д.М.,ҚалқыбаевА.Е. «Экономика баспасы» 1998ж.
9. «Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық» Майдан-Әли-Байкісиев «ҚазақҰлттық Университеті» Алматы 2004ж.
10. «Ақша,Несие,Банктер» Саниев М.С. Экономика және статистика институты Алматы 2001ж.
11. «Ақша және ақша айналымы» Мақыш
12. «Нарықтық экономика негіздері» Жүнісов Б.Ж. Алматы 1994ж.
13. «Ақша,Несие,Банктер», «Валюта қатынастары» Көшенов Б.А. Алматы экономика 2000ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе --------------------------------------------------------------------
----------------- 3
1 ... банк ... ҚР- дағы банк ... ... және ... жылғы банк реформасы ----------------------------------------
-------- 4
1.2 1996- 1998 жж. ... ... ... ... ... ... экономикадағы рөлі -----------------------------
10
2 Банк жүйесі
2.1 ... мәні және ... ... ... ҚР Ұлттық банкі: қызметтері және операциялары ----------------
--- 17
2.3 Ақша - ... ... ... ... --------------------------------------------------------------------
-------------- 24
Қорытынды ------------------------------------------------------------------
------------ 25
Қолданылған әдебиеттер -----------------------------------------------------
-------- 26
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстан ... өз ... ... нарықтық қатынастардың талаптарына сай келетін меншікті
банк жүйесін құра бастады.1990 жылы желтоқсан айында қабылданған ... ... ... және ... ... ... алғашқы заң Қазақстандағы банктік
реформаны құруға әкеліп соқты.
Банк жүйесінің маңызды элементі ... ... ... ... ... кейінгі ұрпаққа банктердің қашан пайда болғаны ... ... ... ақ ... ... ... ... туралы да
толық мәліметтер қалдырмаған секілді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер ... ... және ең ... ... ... ... ... XIV-XV ғғ. Пайда болған. Олардың енбектерінде ... ... ерте ... яғни ... ақша ... байланыссыз, ақша айналысын реттеу үшін пайда болған делінеді.
“Банк” сөзі “banco” деген ағылшын тілінен аударғанда ... ... ... Бұл ... столы” тауарлармен сауда ... ... ... ... мен ... жекелеген тұлғалардың
әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол ... ... ... ... ... сауда-саттық барысында әр түрлі формадағы монеталар
кездескен. Банктер пайда болардың алдында ақша-сауда капиталының өкілдері
саудагерлердің ... ... ... ... әр түрлі елдің
ақшаларына айырбастауға маманданып отырған.Уақыт өте келе, айырбастаушылар
бұл салымдарды, сондай-ақ ... ақша ... ... ... пайыз
алу үшін пайдалана бастайды.
Қазіргі таңда Қ.Р-да екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасқан Ұлттық банк
және коммерциялық банктер.Олардың ... ... ... ... мен ... ... экономикалық деңгейінің дамуына өзінің үлкен ... ... ... ... ... Банк ... ... теориялық негіздерін зерттеу;
- Қазақстан Республикасының Банк жүйесін қалыптасуы;
- Қазақстан Республикасының Банк жүйесінің даму жолдарын қарастыру;
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Банк ... мәні мен ... ... Банк ... ... ерекшеліктерін зерттеу;
- Банк жүйесінің экономикалық жағдайдағы ықпалдылығын қарастыру және
т.б. мәселелер курстық жұмыстың міндеттері болып ... ... ... ... ... жүйесі» деп аталған
курстық жұмыс ... ... екі ... және ... ... ... банк жүйесі.
1.1 ҚР - дағы банк жүйесінің ... және ... 1995 ... банк
реформасы.
1991 жылы Қазақстан Республикасы өз егемендігін ... ... ... талаптарына сай келетін меншікті банк жүйесін құруға
бетбұрыс жасады.
1990 жылы желтоқсан айында ... ... дағы ... ... ... туралы” алғашқы заң ... ... ... ... ... қамтиды.
Бұл банктік реформа Ұлттық банктің 1995 жылға арналған “Қазақстандағы
банктік ... ... ... ... ... ... ... өту жағдайында және экономикалық дағдарысты жоюда,
макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізуде ҚР банк жүйесі ... ... ... ... екі ... ... жүйенің қызмет етуіне
байланысты жасалған талдауда, олардың көрсетіп отырғанындай, кемшіліктердің
басым бөлігі банктер қызметтерін реттейтін нормативтік ... ... ... және оның іске ... іс ... ... жасау
механизмдеріндегі кемшіліктерімен сипатталады.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасындағы жұмыс жасап отырған банктік
жүйенің қалыптасуын үш ... ... ... 1991 жж. ... ның ... ... ... банктер қызметінің бір бөлігін республикалардағы сол
банктердің тиісті ... беру ... ... ... ; ... ... ... КСРО Мемлекеттік банкіне орталық банктің
жекелеген қызметтерін беруге байланысты бастапқы қадамдар жасау кезеңі.
ІІ ... 1992 ... аяғы 1993 ... ... аймағында бола отырып, ҚР
Ұлттық банкінің орталық банктің бірқатар ... ... ... ... банктердің экстенсивті (сандық) түрде қалыптасуы және
дамуы, ұлттық нормативтік базаның қалыптасуының бастапқы кезеңі.
ІІІ кезең. 1993 жылдың ... ... осы ... ... яғни ... валютаның енгізілуіне байланысты Ұлттық банкінің ақша- несие ... ... ... ... алу, ... және ... қарым-
қатынас орнатудың классикалық қағидаларын енгізу, банктердің қызметін
реттеу жүйесін ... ... ... Қ.Р. ... ... ... ... жылғы банктік реформалауға деінгі жұмыс жасаған банктік жүйенің
басты кемшіліктеріне ... ... ... ... ... банк ... ... мемлекеттің қаржы саястын жүргізу барысындағы Ұлттық банк пен
Қаржы министрлігі ... ... ... ... ... ... ... қолдау механизмінің
жеткіліксіздігі;
- екінші деңгейдегі банктер қызметін қадағалау және реттеу жүйесінің
баяу құрылуы;
- валюталық ... және ... ... ... артта
қалушылық;
- макроэкономикалық процестерді жедел түрде талдау, ... ... ... ... пайдалану деңгейінің төмендігі;
- осы уақытқа дейін пайдаланып келген Ұлттық банк пен ... ... ... есеп жүйесінің халықаралық стандартқа
және нарықтық экономика талаптарына сай келмеуі;
- Ұлттық банк жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... банктерге байланысты:
- Ұлттық банктер ... ... ... ... ... мен банк ... ... тікелей бұзған
банктердің нарықта қызмет ете беруі;
- қаржы ресурстарын жинақтаудың іс ... ... ... ... несиелеу барысында жобаларды ... және банк үшін ... ... ... ... ... сондай- ақ несиенің ... ... ... ... болуы;
- орта және ұзақ мерзімде ірі жобаларды дербес түрде қаржыландыруды іске
асыруға ... ... ... ... ... ... қаржы құралдарын және технологияларды пайдаланып, игерудің
баяулығы;
- банк қызметкерлерін кәсіби жағынан даярлаудың жалпы төмен ... ... ... ... салалық мамандандырылған банктерді қайта түрлендіруге
байланысты бірқатар шамалар 1994 ж. орта кезінен басталып, 1995 ... ... ... 1994 жылы ... ... ұсынысы бойынша Кабинет
Министрлігінің Қаулысына сәйкес арнайы құрылған комиссия ... ... ... ... ондағы орталықтандырылған несиелерге
(шаруашылықтардың нақты төлем қабілеттілігін ескермей, ... ... ... ... ... ... жылдардағы берілген) байланысты мерзімі
өткен қарыздарды Қазагроөнеркәсіп банкінің балансынан Қаржы министрлігінің
қарамағында құрылған ауыл шаруашылығын қаржылық ... ... ... беру ... іске ... кезекте, Қазақстан ӘлемБанкінің 1994 жылдың орта кезеңінде
Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ӘлемБанкке бөлу шаралары жүзеге асты. Сөйтіп, ол уақыттағы
ӘлемБанктің жарғылық капиталындағы мемлекеттің үлесі- 35% ... Бұл ... ... ... ... мен ... акционерлер
қаржыларын өзара бөлуге мүмкіндік берсе, екінші ... Әлем ... ... ... ... кезекте, мемлекеттік мамандандырылған Халық банкін әмбебап
банкке түрлендіру ... ... ... ... үш ... ... (1995 ... 1- ші жартысын) мемлекеттік ... ... ... алу жолымен 100% мемлекеттік ... ... және оның ... ... ... мақсатында
мемелекеттен жалға алған ғимаратын Халық банкінің меншігіне беру, ... ... ж. ... ... халық салымдарын индексациялау жүйесін
анықтау міндеті белгіленді.
Екінші кезенде (1995 ж. екінші жартысында және 1996 ж.), Халық банкіне
пластикалық ... және ... ... енгізу және олардың
қолданылу ауқымын кеңейту міндеті жүктеледі.
Үшінші кезенде (1997 ж. ішінде), Халық ... ... ... ... ... нормативтерге сәйкес 01.01.1998 ж. ... ... ... ... ... ... аралас сақтандыру жүйесіне өтуге ... ... ... ... ... ... міндеті тұрады.
Төртінші кезенде әмбебап банк- Тұран банкіндегі мемлекеттің үлесі (61%,
1994 жылдың сәуіріне) анықталып, ондағы ... ... ... ... 1995 жылы ... ... ... банкке берілетін болды.
Бесінші кезенде әмбебап банк- Кредсоцбанктегі мемлекеттің үлесі- ... (1994 ... ... ... 1995 ... ... айының
аяғына таман оның жарғылық капиталындағы мемлекеттің үлесін ... ... банк ... тиіс ... Қ.Р. ... ... ... банктер үшін нақты секторды қысқа ... ... ... табылғандықтан, орта және ұзақ мерзімді несиелеу қызметін өз
міндетіне алатын мамандандырылған мемлекеттік банктерді құру ... ... ... ... ... даму ... деп атайды,
себебі олар үшін басты мақсат пайда табу емес, яғни экономиканың жекелеген
салаларын дамыту болып саналады.
Сонымен Қазақстанда банк ... ... ... іске ... ... импорттық банк (Эксимбанк), Мемлекеттік даму банкі және
Тұрғын үй құрылыс банкі құрылды. Мамандандырылған ... ... ... ... ... ... Жинақ банкі де болды.
Мемлекеттік даму банкі- бұл банк экономиканың маңызды салаларында
тиімді инвестциялық ... ұзақ ... ... ... ... ... қаржы- несие институты болып табылады.
Экспортты- импорттық банк (Эксимбанк)- бұл Қазақстан үшін ... даму және ... ... ... қаржыландыру үшін, экспорттық
несиелер мен инвестицияларға сақтандыру және ... беру үшін ... ... ... банк.
Тұрғын үй құрылыс банкі- бұл ... үй ... ... ... ... ... үшін тұрғын үй жинақ ... ... ... жүйесін құру мақсатында құрылған банк.
Медешті банк (траст) - Бұл Дүниежүзілік банктің ықпалымен ... үшін ... ... құрылған банк. Бұл банкті құру туралы
жарғыға сәйкес, ол ... 4 жыл ... ... етуге уақытша құрылды.
Сейтқасымов «Ақша,Несие,Банктер»
Ұлттық банктің 1995 жылғы реформалау нәтижесінде қолданған ... және ... ... қол ... Ең ... ... ... әдістері мен құралдары әрі қарай дами түсті.
Банктерді қайта қаржыландыру механизмі түбірімен өзгерді. 1995 ж. ақпан
айынан бастап, директивті ... беру ... ... ... ... ... ... мен мерзімі қысқарып, экономиканы
несиелеу қызметі Ұлттық банктен екінші деңгейдегі банктерге ауысты. Ұлттық
банк орталық банктерге тән ... ... ... ... қолдап
отыру мақсатында екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... ... және ақша- несие және валюталық реттеумен айналысуға көшті.
1995 жылдың бірінші жартысында Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... ... арқылы 3 ай
мерзімге дейін ... ал ... ... ... ... ... ... қайталама нарығына өте бастады. Сөйтіп,
банкаралық несиелер нарығы дами түсті. 1995 жылы қыркүйек ... ... ... ... ... ... ақшалардың өсу қарқынына шек
қою мақсатында Ұлттық банк айналысқа ... ... ... ... ... ақша ... реттеп отырды.
1995 жылы Ұлттық банк қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің нақты мәнін
қалпына келтірді. Инфляция ... ... ... оның ... ... 1995 ж. ... ... инфляцияның қарқынын 8,9 %-
дан, қыркүйек айында- 2,4%- ға ... ... ... ... мөлшерлемесі: 210%- дан 45%- ға дейін ... ... тағы да ... ... жетістіктерге қол жеткізілді. Қ.Р. қаржы
министрлігінің қазынашылық комитеті
1.2 1996- 1998 жж. ... ... ... ... ... 1996- 1998 ... арналған Қазақстан
Республикасының банк жүйесін реформалау бағдарламасына ... ... ... ... ... ... мақсаты- ҚР ұлттық
валютасының ішкі және ... ... әрі ... ... ... қаржыландыру мүмкіндігін кеңейту үшін ... ... ... нығайту.
Көздеген мақсатқа жетуде Ұлттық банк мынадай міндеттерді шешуге күш
жұмсайды:
- ақша- несие реттеу ... мен ... ... ... ... ... ... банктің араласуы арқылы ... қол ... ... ... ... ... ... дамыту және алтын валюта резервін басқару;
- банктік қадағалау жүйесін және банк қызметін ... ... ... ... ... және банк жүйесін реформалауды аяқтау;
- Ұлттық банктің басқа елдердің орталық ... және ... да ... байланысып, халықаралық қаржы ұйымдарына қатысуы;
- Ұлттық банктің құрылымын жетілдіріп , кадр және ... әл- ... ... ... банк ... сауықтандыру;
- төлем жүйесін дамыту;
- елдің банк ... ... ... және ... ... етілуін жетілдіру. Көшенов Б.Ж. «Ақша,Несие,Банктер»
Макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін Қазақстан Ұлттық банкі
ақша- несие саясатының біршама тиімді ... ... ... қайта қаржыландыру несиелерін беру көлемін ... ... ... ... ... ... ... белгілеу,
валюталық нарықта интервенция жүргізу және мемлекеттің бағалы қағаздарымен,
сондай- ақ Ұлттық банктің бағалы қағаздарымен ... ... ... ... ... ... несиелердің
уақытында қайтарылмағаны, яғни олардың 24%- дан ... ғана ... ... ... банк ... ... ... тоқтатуға
мәжбүр болды. Осындай жағдайларға байланысты Ұлттық банк 1996- 1998 ... ... тек қана ... ... ... ... үшін несиелік аукциондар, банкаралық нарық,
ломбардық несиелеу, ... ... ... ... ... ... беріп отырады. Мақыш «Ақша,Несие,Банктер»
Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... жана қатынастың қалыптасуына сәйкес, 1998 жылдан бастап, Қаржы
министрлігі бюджет тапшылығын өз күшімен несиелеуге міндеттеме алғандықтан,
Ұлттық банк оған ... ... ... ... Оған ... бюджетін
тапшылығының 80%- ға жуық бөлігі Ұлттық банк несиелері ... ... айта ... ... Мұны да осы реформаның бірден бір нәтижесі
деп санауға болады.
Банк жүйесін реформалау және ақша ... ... ... іске қосу ... ... қол ақша мен ... түбірімен өзгерістерге әкелді. Осыған байланысты қолма- қол ақша
айналымын басқаруда 1992- 1993 жж ... қол ... ... ... ... ... ... реттеу әдістерін
пайдаланатын алғышарттары жасалды.
Сөйтіп, осы реформа нәтижесінде кәсіпорындарды және ... ... ... қол ақшамен жасалатын кассалық операцияларының лимиті
аланып тастады.
Ұлттық валютамен тұрақтылығын ... ... ... ... банк
шетелдік тәжірибелерді ескере отырып, теңгенің жүйелі валюталық ... ... ... ... ... ... ... басқаруда Ұлттық
банк мынадай екі портфелді құру қажет деп ... ... ... және тактикалық өтімділік портфелі.
Мұндағы, тактикалық өтімділік портфелі валюталық ... ... ... және ... ... ... жабу үшін қажет.
Өтімділік портфелінің ... ... ақша ... құралдары жатты.
Стратегиялық инвестициялық портфель құрамы Ұлттық банктің орта мерзімі
(3 айдан 3 ... ... және ұзақ ... (3 ... 10 ... ... тұрды.
Аталған портфелдің негізгі құралдарына: мемлекеттік бағалы қағаздар
нарығының құралдары, орта және ұзақ ... ... және ... ... да ... жатқызылды. Көшенов Б.А. «Валюталық
қатынастар»
Банктік қадағалау жүйесін реформалаудың ... ... ... әдістері мен процедураларын халықаралық стандартқа жақындату
болып табылады. Осыған ... ... банк ... ... ... ... ... Мұндағы мақсат- бәсекелік ортада қызмет
көрсететін банктерді тәрбиелеу және біршама тұрақты банктерді анықтау ... ... ... ... Ұлттық банк капиталы жеткіліксіз
банктердің өзара бірігуін немесе жойылу шараларын ... ... ... ... ... ... ... процесін басынан
кешті. Осындай шараларды ең ... ... ... ... Өйткені олардың барлығы дерлік бастапқыда бюджет қаражаты есебінен
құрылғандықтан да, олар үшін ... ... ... ... ... Сөйтіп, кейбіреуі өзара бірігіп өзара жұмыс жасауға
мәжбүр болды. ... ... даму ... Эксимбанкпен, Тұрғын үй
құрылыс банкі Центркередитбанкпен қосылып, ал ... ... ... ... қайта түрлендірілді. мұндай түрлендіруге Ұлттық банк тарапынан банк
жүйесіне жүргізген ... ... ... ... Қ.Р. ... ақпараттық хабаршысы.
Ұлттық банктің 1995 жылы бастаған банк жүйесінің бухгалтерлік есебін
реформалау 1996- 1998 жж. әрі қарай ... ... ... банктің
халықаралық стандартқа сәйкес жасалған жаңа шоттар ... ... ... ... толығымен енгізілді.
Банк жүйесіндегі бухгалтерлік есепті реформалау- нарықтық экономика
талаптарына жауап ... ... ... халықаралық принциптермен
стандарттарды банктердің тәжірибесіне енгізуге мүмкіндік ... ... ... есеп ... аяқтауға байланысты жұмыстар мынадай
мерзімдерді қамтыды:
- Ұлттық банк бойынша:
1996 жылы қосымша және бас бухгалтерия бойынша ... ... ... ... шығару. 1997 жылы 1996 жылдың жұмыс нәтижелері
бойынша жаңа шоттар жоспары мен нұсқаулық материалдарға ... ... ... ... байланысты халықаралық аудит жүргізу, банк
мекемелерінде ескі шоттар жоспарынан жаңаға ... ... ... ... 1998 жылдың бірінші жартысында қосымша есеп бойынша бағдарламалық
қамтамсыз етудің жаңа пакетін әзірлеу және ... ... ... ... ... әдісін жасау.
- Екінші деңгейдегі банктер бойынша:
1996 жыл екінші деңгейдегі он банктер бойынша жаңа шоттар жоспарын
енгізіп ай ... осы ... ... ... балансын алу.
1997 жылдың екінші тоқсанында екінші деңгейдегі банктерде бухгалтерлік
есептің стандартын жасау, барлық екінші деңгейдегі банктер ... ... ... жинақ есебін құру шаралары жүзеге асты.
Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... бұл ... тұрақтылығын сақтап қалу мақсатында халық салымдарын ұжымдық
сақтандыру қоры құрылды. Бұл қорды құру ... 1997 ... ... ... бірақ әр түрлі себептерге байланысты қор 1999 ... ... ... ... 2000 ... қаңтарынан бастады. Ілиясов Қ.Қ. «Қаржы»
2 Банктердің нарықтық экономикадағы рөлі
Банктік жүйе - ... ... ең ... және ... ... және ... ақшалай қарым- қатынастардың дамуы тарихи
тұрғыдан қатарлас жүрді және де олар бір- бірімен өзара ... ... ... ... қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей
байланысты болды. Олар арқылы ұдайы ... ... ... мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер
қаржылық делдал ретінде шаруашылық ... ... ... және ... ... үрдісінде босаған басқа да бос ақша
қаражаттарын тарта отырып, қарыз алушылардың уақытша пайдалануына береді,
ақшалай есеп ... ... және ... үшін ... да ... көрсетеді, соның арқасында ... ... мен ... ... ... ... етеді.
Қаржылық делдалдар осылай қоғамға ақша капиталын ... ... ... ... ету ... ... ... қызметін атқарады.
Банктер нарықтық экономикада басты қаржылық делдалдар ... ... ... үрдісінде, олар ақша нарығында тауар болатын, жаңа талаптар
мен ... ... . ... ... ... ... ... деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру арқылы қарыз алушыға
жаңа талап ... жаңа ... мен ... ... ... ... ... құрайды. Несие беруші қарыз алушыға және соған қатысты
қаржылық институттар ... ... орын ... ... құйылуы қаржылық делдалдық деп ... ... ... ... ақша капиталын жинау арқылы банктер жалпы ақша
қаражаттарының ... ... және ... ... ... ... капиталға
айналдырып, әр түрлі шарттардағы несеиге деген талаптарды ... ... мен ... қаржылық- несиелік қызметін
көрсетуін ұйымдастыру және ... ... ... етуі ... дамуында маңызды роль атқарады.
Нарықтық экономикада банктер монополистерге ... және ... ... ... нақты басқарады. Олар тек делдалдық қызметтен
шығып, ... ... ... фазасының аясына ғана кіреді. Несиелік жүйе
“ертегідей күшке” ие бола отырып “нақты ... ең ... ... ... . К. ... ... “Ағылшын банкісі сияқты мекеменің
сауда мен өнеркәсіпке билік етуіне” назар ... . ... ... ... барлық экономиканың негізгі түйіні екені ескеріледі.
«Қаржы-Қаражат» журнал, Алматы ... ... ... мен ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттерімен бірдей, әйтсе де банктер ... ... ... ... басқарудың жалпы мақсатына жетуді
қамтамсыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін орындайды. ... ... ... ... ролі оның өзінің қызметтерін орындау үрдісінде
және банк ісін ұйымдастыруда ... ... ... ... табады.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық
қатынастарын көрсетеді, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең ... ... ... ... ал ... ... ... мақсаты,
яғни оны қозғаушы фактор болып табылатын әдістемелерді пайдаланады. Мүддені
осылай деп ... ... ... яғни оларға қажеттіліктерді
қанағаттандыру арқылы әсер етуге байланысты. Банктер басқарудың экномикалық
әдістері ... ... ... ... әр ... ... ... қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма- қолсыз
есеп айырысу арқылы экономиканың ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын қаматамсыз етеді.
Банктер есеп айырысу операцияларын ... ... ... ... ... ... күнін созғаны үшін ... ... өз ... үшін ... ... алумен өзінің мүддесін ғана емес,
сонымен ... бұл ... ... да ... ... өз ... орындау кезінде функционалдық (экономикалық),
салалық (министерстволар, компания, фирмалар) және аумақтарды ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді.
Банктер экономикалық ... ... ... оның ... алдындағы жауапкершілігі де экономикалық сипатта. Банктердің
экономикалық жауапкршілігінің ең алдымен олар ... ... ... ведомствалық тәуелділігіне ... ... ... ... өз ... ... және ... нәтижелерімен байланысты. Банктердің айналысында өздеріне
әрбір банкті тандайтын ... мен ... ... Олар ... ... қамтамасыз етілетін, өзі және ... ... ... ... ... ... сипаты жүргізіледі.
Банктерде басқарудың басқа органдарында жоқ ағымдағы ақпараттар болады.
Ен алдымен ол қызмет ... ... ... ... туралы
ақпарат болып табылады. Шотта еңбек ақы беру, жабдықтаушыларға төлем жасау,
банктік несиелерді қайтару үшін қаражаттың ... тек ... ... ... осы шарт ... жұмысының нашар екендігінің күнделікті
оперативті көрсеткіші ... ... ... ақшаның келіп түсуі
жабдықтаушының тиеген тауарларының өткендігін және т.б. ... ... ... ... ... ... ақ кәсіпорын қызметтерінің
көптеген маңызды факторы туралы, әрі олардың нәтижелерін алдын ала ... ... Бұл ... өз ... жағдайын білуге, оларды
бақылауға және олардың тағдыры мен ... ... ... Б.Ж. «Нарықтық экономика негшіздері».
2 Банк
жүйесі
2.1 Банктердің мәні және ... ... ... ... ... ... табылады. Ежелгі
ғасырлар тарихы кейінгі ұрпаққа банктердің қашан пайда ... ... ... ... ақ ... ... операцияларды орындағаны туралы да
толық мәліметтер қалдырмаған секілді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, ... ... ... тұсында және ең бастысы, Италияның жекелеген қалаларында
(Венеция, Генуе) XIV-XV ғғ. Пайда болған. ... ... ... ... ерте ... яғни ... ақша қатынастарының
дамуына байланыссыз, ақша айналысын ... үшін ... ... ... ғғ. Венецияда, Генуеде, Миланда, Амстердамда, Гамбургте,
Нюрнбергте саудагер- клиенттер арасында ... – қол ... ... ... асыру үшін жиробанктер ... ... ... ... белгілі салмағы бар бағалы ... ақша ... ... есеп айырысулар жүргізді. Өздерінің бос
ақша қаражаттарын жиробанктер мемлекетке,қалаларға және артықшылығы бар
компаниялрға ссудаға ... ... ... ... одан да ерте мерзімде- феодализм тұсында пайда
болған деп атайды. Олар феодалдық шаруашылық тұсында банктердің төлемдегі
делдалдық қызметінің қажеттігінен ... ... ... тиек етеді.
Дегенмен де, деректерге сүйене отырып, банктердің пайда болуының ... ... бар ... ... ... орай, “банк” сөзінің өзі бізге оның мәнін ғана белгісіз ... ... ... ... ... біздің жорамалымыздың ақиқаттығына
күмән туғызады. ... ... ... ... сөзі “banco” деген ағылшын тілінен аударғанда ... ... ... Бұл ... столы” тауарлармен сауда жасалатын
алаңдарда құрылады. ... ... мен ... ... ... түрлі монеталарымен жасалған. Ол уақытта монеталардың біртұтас жүйесі
болмағандықтан, ... ... ... барысында әр түрлі формадағы
монеталар ... ... ... ... ... ... сауда капиталының
өкілдері саудагерлердің ақшалай салымдарын қабылдап, оларды әр ... ... ... маманданып отырған.Уақыт өте келе, айырбастаушылар
бұл салымдарды, сондай-ақ өздерінің ақша ... ... ... ... үшін ... ... ... айырбастаушылар біртіндеп банкирлерге
айналады. Сейтқасымов «Ақша,Несие,Банктер»
Біздің түсінігімізде, банк ұғымы айырбастаушылардың және ... ... ... ... ... ... Италияда пайда болу
себебі, оның сол уақыттарда ... ... ... ... әр ... ... мен ... сол елге қарай ағылып,
банкирлердің сауда операцияларына тікелей ... ... ... ... 2300 жыл ... холдейлердің сауда
компаниялары пайда болып, олар өздерінің тікелей қызметтерімен ... ... Олар ... VI ғ. ... ... ... ... қабылдау және оларға пайыз төлеу операцияларының ... сала ... ... ... б.э.д. IV ғ. Ежелгі Грецияда да
жасалған. Бір айта ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу арқылы ақшалар айырбасын жүргізіп отырған көрінеді.
Сонымен, бұл алғашқы банктік операцияларды орындаған кімдер? Деген ... ... ... олар ... ... және ... ақшалай қаражаттары бар шіркеу мекемелері екен. ... ... ең ... ... ... Сол ... белгілі
гректің шіркеулері (Дельфа, Дело, Само, Эфсе) ақша сақтаумен айналысқан.
Эфседегі Артемид шіркеуінде кіші Азия жағалауындағы ... ... ... ... ... барлық еуропалық Грецияның бос ақша
қаражаттары шоғырланыпты. «Қаржы-қаражат» журналы,Алмтаы2003ж.
Алғашқы банктер жинақталған зор ақша ... ... ... ... уақытша пайдалануға беріп, пайда табу ... ... ... ... ... ... ... иелеріне
біртіндеп есеп айырысу қызметін де көрсетті. Есеп ... ... ... бір шотынан басқа бір шотқа аудару арқылы жүргізілді.
Банктер ... ... ... ... назарынан тыс қалмады.
Банктің клиенттер қатары ақырындап ұлғая түсті. Банктер өз кезегінде
клиенттер ... ... ... ... сенім қызметтерін
көрсетіп, сауда-сатыққа делдал қызметін атқарады. Есеп ... ... ... ... ... ... ... шығарды.
Олар толық құнды ақшалармен қатар айналыста жүрді. Ағылшын ... ... ... ... ... 1964 ж. ... ... банкнота
шығаруға құқық алады.
Әрине мұның бәрі алғашқы ... ... ... банкирлер үйлері ретінде пайда болғанын куәландырмайды. Мұндағы
несие беруші мен қарыз алушылардың ... ... ... болуының тек
алғышартын ғана сипаттайды.
Ендеше осы жерде ... ... ... ... ... айналғаны таң
қалдырады. Сонымен бізге белгісіз болатын келесі бір нәрсе- бұл ... ... мен ... ... ... айырмашылықтың болуы. Банктік
несие бойынша несиелік қатынастың бір тарабы жеке ... ... ... ... ... түсініксіз болуы мүмкін.
Бұл сұраққа жауап беру үшін қазіргі кездегі сөздіктердегі банк ұғымына
мән берелік. ... ... банк ... ... ... ... Несиелік істің даму ... ... және ... ... ... бір ... айналу нәтижесінде жеке несие
беруші өзінің несие беруін тоқтатады. Несие тек қана тұтыну мақсатына ғана
берілмей, ... ... ... де ... Несиелік мәмілелер жасаумен бірге несие беруші ... ... ... есеп ... және басқа да операцияларды
жүзеге асырады. Сөйтіп, банктер ақша шаруашылығының осы даму сатысына өте
отырып, ... ... ... көрсететін біртұтас орталыққа айналады.
Демек, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура ... да ... ... құрылуы кезеңінде пайда болған дегенге негіз бар. Мұндай
қатынастардың құл ... ... ... ... куә.
Ежелгі Римде банк және несие құқының нормалары ... ... ... ІІІ ғ. ... ... мамандандырылған Римдік банкирлерді
кумулияр деп атады. Оларға несиелік операцияларды ... ... ... айтуынша, Ежелгі Вавилон банктері тек қана несие
беріп ... ... ақ жер ... ... алу- сату және ... ... ... Мақыш «Ақша және ақша айналысы»
Банктің пайда ... ... ... оның ... ... ... та банктің толық мәні әлі де болса жұмбақ болып қала бермек.
Банктік мекемелердің ... сан ... ... ... ... әр түрлі
операциялармен айналысады. Банктер арқылы халық шаруашылығын қаржыландыру,
бағалы қағаздарды сатып алу- сату, кей жағдайларда делдалдық мәмілелер ... ... ... ... ... ... ... ашуға екі жақты тұрғыдан келуге болады: заңды ... ... ... ең бастысы, “банктік операциялар” ұғымының
маңызы артады. Олардың қатарына банк қызметі туралы ... ... ... ... ... ... алсақ та, банктің мәнін заң тұрғысынан қарау жеткіліксіз
болып табылады. Банктің ... ... оның ... заңмен қатынасын
білумен ғана шектелмейді. Банктің мәнін, оған рұқсат етілген операцияларын
анықтайтын заң емес, оны ... ... жағы және ... ... ... ... оның ... атқарған қызметтерін (валюта
айырбасы, несие беру, есеп айырысу) жоққа шығаруға болмайды. Жалпы ... ... ... ... білуде, оның қандай операцияларды орындайтын
немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап іздеудің ... ... бұл ... ... оның ... және басқа институттардан өзара айырмашылығына
мән берген дұрыс.
Банктің мәнін ... ... ... ... ... банк ... өнім шығарумен айналысатын кәсіпорын ... КСРО ... ... ... тек ... зауыт немесе
материалдық өнім жасайтын өндіріс сферасы түсінілген. Бірақ экономиканың
басқа да ... ... Б.А. ... ... 2000ж.
Банктік қызмет – бұл банктік операцияларды жүзеге асырумен байланысты
қызметті білдіреді. ... ... 30- ... ... ... операцияларға
мыналар жатады.
- заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
- жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, ... ... ашу ... ... және ... ... ... түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың корреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
- заңды және жеке ... ... ... ашу жне ... ... ... банкнота мен монетаны қабылдау, беру, ... ... ... ... ... және ... ... операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... алу ... заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін
және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
- ... ... ақы ... мерзімін белгілеу және қайтару
шартымен ақшалай формада несиелер ... ... және жеке ... оның ... ... ... байланысты, олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысу
операцияларын жүргізу;
- сенім (траст) ... ... ... ... ... оның ... сай ... құйма бағалы қағаздырын басқару;
- клирингтік ... ... ... ... және растау,
сондай- ақ олар бойынша өзара есепке алу операцияларын жүргізу ... ... таза ... анықтау;
- сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты формада шығарылған бағалы
қағаздарын, құжаттарын және бағалы ... ... ... ... ... ... шкафтарды және бөлмелерді жалға беру;
- ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын
мүліктерді ... ... ... мерзімді несиелер беру;
- төлем карточкаларын шығау;
- ... мен ... және ... ... инкассациялау және
жөнелту;
- шетел влютасымен айырбас операцияларын ұйымдастыру;
- төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
- чек ... ... ... қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
- аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
- ақшалай формада орындалуды көздейтін, ... ... ... ... ... атынан ақшалай формада орындалуды көздейтін банктік
кепілдемені беру. Саниев М.С. ... ... ... Қ.Р. ... ... ... және ... Республикасының Орталық банкі еліміз тәуелсіздік алғаннан ... ... ... ... ... негізінде 1990 жылдың
желтоқсанында алғашында Қазақстанның Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық ... деп ... ... банк ... жоғарғы деңгейдегі банкі. ... банк ... ... ... ... және ... заңдарды,
халықаралық шарттар мен келісімдерді ... ... ... ... ... ... тұлға, дербес балансы бар, өзіне тікелей бағынатын
төменгі бөлімшелерімен бірге тіке бағыныстағы ... ... іс- ... ... ... есеп ... жүргізеді. Әр түрлі
салық жинаудан, баж салығын және кеден салығын ... ... ... кез ... ... және одан тыс ... өзінің басқармасын
және де басқада бөлімшелерін ... ... бар. Өз ... ... ... ... ... Үкімет Ұлттық банктің міндеттемелері
бойынша жауапты емес, дәл сол ... егер ... ... бір ... ... банк те ... ... міндеттемелеріне жауап бермейді.
Еліміздегі барлық несие жүйесін реттеуші ұйым ... ... ... банк экономикамызда басты орын алады.
Орталық банк еліміздің эмиссиялық және резервтік орталығы ретінде ақша-
несие және валюта саясатын ... Оның ... ... мақсаты пайда
табу емес, тек ақша- несие саясатын жүргізуге және еліміздің банк жүйесіне
жетекшілік етуге бағытталады. ... Б.А. ... ... ... ... көрсеткендей, Орталық банктің мемлекетпен біріктірілген
кең көлемдегі өкілеттілігі екі ... ... ... ... ... ... ... банктің тарапынан ақша- несиелік реттеудің негізгі объектісіне
экономикамыздағы жалпы қолма- қол және ... ... ақша ... ... ... бұл ... ... клиенттерге қызмет көрсетумен
айналысқан, қарапайым мемлекеттік банктен орталық, эмиссиялық ... ... ... ... ... Іс ... ... банкте барлық
кассалық резервтердің шоғырлануы және олардың шаруашылық айналымына түсуі
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... асырылады.Барлық банктер қолма- қолсыз есеп айырысуларды Ұлттық банк
мекемелері арқылы жүргізе отырып, қажет ... ... ... несие
ала алады.
Ұлттық банк - бұл ақшалай ... ... оған ... ... валюта резервтерден, басқа да материалдық
бағалықтардан ... ... ие ... ... ... тұлға.
«Халықаралық валюталық қатынастары және валюталық құқық» Майдан-
Әли-Байкісиев ... ... ... ... ... ұйымдастырудың әр түрлі
мынадай құқылық формалары кездеседі:
- мемлекеттің 100% қатысуымен капиталын құрайтын ... банк ... ... ГФР, ... ... ... Қазақстан);
- акцияның бір бөлігі мемлекетке тиесілі немесе мемлекеттің ... ... ... ... ... орталық банктің функцияларын біртұтас атқаратын тәуелсіз банктер жүйесі
(АҚШ- та).
АҚШ- та орталық банктердің мүлкіне ... ... ... ... ... ... ... иесі болып келетін коммерцялық
банктердің қосқан ... ... Б.Ж. ... ... ... ... банк ... атқаратын мәні жағынан біртұтас ұйым болып табылады,
ал мемлекет тек оның жарғылық қорының иесі. Негізгі қорлары ... ... ... ... ... мен ... ал ... қорлары банкке тиселі болып табылатын меншікті
ақшалай қаражаттардан тұрады.
Ұлттық банк резервтік және басқа да қорларды құрайды. ... ... қор ... ... меншікті пайда есебімен толықтырады және
жүргізген операцияларға байланысты зияндар мен ... ... ... банктің қаржылық жылдағы таза табысы, сол қаржылық жылға қатысты,
нақты табыстар мен шығыстар арасындағы ... ... оған ... ... оның ... банкнот пен монеталарды қоса
алғандағы шығыстардың айырмасы негізінде анықталады.
Ұлттық банктің таза ... ... ... және резервтік қорды
абсолюттік соммада құрауға бағытталады. Таза табыстың қалған ... ... ... республикалық бюджетке аударылады. Ұлттық банк және оның
мекемелері барлық салықтар мен ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банкісінің басты міндеті- ұлттық валютаның
ішкі және ... ... ... ету
Сол сияқты Ұлттық банкке мынадай қосымша міндеттер жүктеледі:
- ақша ... ... ... ... айырысулар мен валюталық қатынастар
төңірегінде мемлекетіміздің экономикалық даму мақсатына жетуге және ... ... ... ... жасайтын мемлекеттің саясатын
жасау және жүргізу:
- ақша, несие және ... ... ... ... ету;
- банктік қызметті реттейтін нормативтік құқылық актілерді қолдану арқылы
қарыз берушілер мен клиенттер ... ... және ... ... ... ... Ұлттық банктің несиелік ресурсы мынадай көздерден құралады:
меншікті қаражат есебінен;
- басқа банктерден тартылған және ... ... ... ... ... ... ... ҚР төңірегінде тартылған қаражаттардан;
- арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің уақытша бос ... ... ... ... ... және валюталық құқық» Майдан-
Әли-Байкісиев , Алматы 2004ж.
Ұлттық банктің басқару құрылымы.
Қазақстанның Ұлттық банкі жоғарыдан ... ... ... ... ... ... банктің басқару органына:
Басқарма және директорлар ... ... ... нің ... ... ... ... болып табылады және басқармаға
мынадай негізгі қызметтер жүктеледі;
- ... ... ... ... дайындау:
- банк қызметіне қатысы бар ҚҰБ- нің ... ... ... ... ... ... операциялары бойынша ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін белгілеу;
- банктердің ашылуына рұқсат беру және оларды ... алу ... ... жекелеген банктік операциялар ... ... ... ... ... ... ... үшін резервтік талаптар нормасын бекіту;
- алтын валюта активтерін басқарудың негізгі қағидаларын анықтау;
- ҚР валютасының айырбас бағамын ... ... ... ҚҰБ жұмыс туралы жылдық есепті қарау, қабылдау және ... ... ҚҰБ- нің ... ... және табысы мен зияны туралы ... қару ... ҚҰБ ... ... оның ... ... мен ... кордың
қалыптасу тәртібі, негізгі құралдарды және өзге де мүліктерді пайдалану,
ақылы қызмет ... ҚҰБ- нің ... және ... департамент
директорларын, филиалдардың, өкілеттіліктердің және ұйымдардың жетекшілерін
тағайындау туралы нормативтік құқықтық актілерді бекіту;
- ... үшін ... ... мен басқа да міндетті нормаларды
және шектерді бекіту;
- еңбек жағдайын, оған ақы төлеу жүйесі мен мөлшерін анықтау және ... ҚҰБ- нің ... және ... да ... қатысуы туралы шешім
қабылдау;
- Директорлар Кеңесінің құрамын ... ... ... ... ... ескере отырып, ҚҰБ- нің
арналған бухгалтерлік есептің саясатын және ... ... ... басқармасы тоғыз адамнан тұрады. Ұлттық банктің
басқармасының құрамына:
- ҚҰБ төрағасы және бес ... ... ҚР ... бір ... ҚР ... екі өкіл ... банктің оперативтік басқару органы Директорлар кеңесі ... ... ... ... ... банк төрағасы, ... және ... ... жетекшілері кіреді.
Ұлттық банк тек қана ҚР Президентінің алдында есеп ... Есеп ... ... ... келісімімен ҚР Президенті ҚҰБ- нің төрағасын 6 жылға
сайлайды және қызметінен ... ҚҰБ ... ... да ҚҰБ ... ... ҚР Президенті
6 жылға сайлайды және қызметінен босатады;
- ҚҰБ- нің жылдық есебін ҚР Президенті бекітеді;
- Ұлттық валютаның- теңгенің ... ... ҚР ... ... ҚҰБ- нің ҚР ... сұрауы бойынша өзінің қызметіне ... ... ... банк ... ... қызметтерін жергілікті жерлердегі облыстық
басқармасы Алматы қалалық филиалы арқылы атқарады. Бұл филиал Ұлттық ... ... ... ҚҰБ филиалдары мен өкілеттіліктері өз қызметтерін ҚҰБ
бекіткен өкілеттігі шегінде ғана жүзеге асырады.
Ұлттық банктің функционалдық құрылымына ... мен ... ... ... ... ... ... өкілеттіліктері, мен
ұйымдары кіреді. Сейтқасымов «Ақша,несие,Банктер» Алматы 2001ж.
Ұлттық банктің орталық аппаратында мынадай департаменттер мен ... ... ... және ... ... ... ... департаменті;
- ішкі операциялар басқармасы;
- монетарлық операциялар департаменті;
- сыртқы байланыстар бөлімі;
- заң қызметі департаменті;
- әкімшілік департаменті;
- қолма- қол ақшалармен жұмыс жөніндегі ... ... ... ... ... бөлімі;
- бухгалтерлік есеп департаменті;
- есептеу жұмыс орталықтарының департаменті;
- операциондық басқарма;
- төлем жүйесі басқармасы;
- ... ... ... ... және аудит департаменті;
- персоналдармен жұмыс жасу басқармасы;
- халықаралық қаржы ұйымдарының жобаларын іске асыру бөлімі;
- мерзімді басылымдар және ... ... ... қатар ҚҰБ құрылымына мынадай дербес бөлімшелер де кіреді:
- Мемлекеттік ... ... ... ... ... банк ... ... фабрика;
- Монета сарайы;
- Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы ( ҚБЕО);
- Қазақстан ипотекалық компаниясы;
- Процессингітік орталық;
- ... ... ... ... ... ... ақпараттар технологиясы;
- Автобаза;
Ұлттық банктің қызметтері мен операциялары.
Ұлттық банк мынадай негізгі қыметтерді атқарады:
- айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізеді және монетарлардың монополиялық
элементі болып табылады, бағалы қағаздарды эмисссиялайды;
- ҚР ... ... ... ... ... ... ... аумағында банктердің, еншілес банктердің ашылуына және
филиалдары мен өкілеттіліктің ашылуына, сол ... ... ... ... ... ... ... қағазын береді;
- белгіленген тәртіпте ... ... ... эмиссиялау
проспектісіне мемлекеттік бағалы қағаздардың эмиссиялау ... ... ... ... сараптама жүргізеді;
- банктердің қызметтерін бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады және
пруденциялдық нормативтер белгілейді;
- ҚР- да ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесін
реттеуді жүзеге асырады;
Ұлттық банк мынадай операцияларды жүргізеді:
- бірінші кластық эмитенттермен ... алты ... ... ... ... есепке алады;
- мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
- депозиттік ... ... ... бір ... борыштық бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
- депозиттік және есеп айырысу операцияларын жүргізе ... ... ... да ... сақтауға және басқаруға
қабылдайды;
- қаржы құралдарымен операцияларды жүзеге асырады;
- ... ... ... және ... ... ... ашады;
- чектерді жазып, вексельдерді береді;
- жарғыға ... ... өз ... сай келетін басқа
да банкткік операцияларды жүзеге ... Қ.Р. ... ... хабаршысы.
2.3 Ақша - несие саясаты
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша- несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын орган болып табылады.
ҚҰБ ақша- несие ... ... ... ... валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... қамтамсыз етуді көздейді. Сейтқасымов «Ақша,Несие,Банктер»
Алматы 2001ж.
Ақша- несие саясаты- бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің қызметін
реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.
Ақша- несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттық
банк болып табылады. Ал ақша- ... ... ... банк тарапынан реттеу
объектісіне экономикадағы қолма- қол және қолма- қолсыз ақша ... ... ... жағдайына байланысты ақша- несие саясатының
екі типі болады:
1. Рестрикциялық ... ... ... ... ... ... ... ақша - несие саясаты- екінші деңгейлі банктердің несиелік
операциялар көлемін шекеуге және қатаң шарт ... ... ақ ... деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциондық ақша - несие саясаты- несие беру ... ... ақша ... ... ... әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуімен байланысты ... ... ... Алматы 2001ж.
Соңғы жылдардағы ақша- несие саясатының басты көздеген бағыты:
инфляцияны төмендету және теңгенің тұрақтылығын қамтамсыз ету. ... ... ... банк ... ... ... ... жүргізуде.
Заңға сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша- несие саясатының негізгі
құралдарының көмегімен реттеледі:
- ... ... ... Ең ... ... резервтер нормасын белгілеу;
- Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сатуы бойынша ашық нарықтағы
операцияларды жүргізу;
- Банктерге және үкіметке несиелер ... ... ... ... Кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейі
мен ... ... ... шектеулер енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда аталған құралдардың ішінде іс ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялары бойынша ... ... ... белгілейді:
- ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
- ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі;
- РЕПО және кері РЕПО оперциялары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
- “овернайт” займдары ... ... ... күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
- Ресми қайта қаржылындыру мөлшерлемесі- ақша нарығының жалпы жағдайына
несие бойынша сұраныс пен ... ... және ... инфляция
деңгейіне байланысты белгіленеді. Ұлттық банкінің заң актілері, ҚР
Президентінің актілері негізінде немесе ҚҰБ Басқармасының жеке қаулылылары
бойынша ... заем ... ... ... ... ... ақша айналысы»
Қосымша
Депозит түрінде және ... ... ... берілетін және ... ... ... ... ... ... ... және ... да ... да ... ақша ... сату ... ... ... сатып арқылы ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі
Қорытынды
Банктік жүйе - ... ... ең ... және біртұтас
құрылымдарының бірі.
Банктердің және тауарлы- ... ... ... ... ... ... ... және де олар бір- бірімен өзара ... ... ... ... ... барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей
байланысты болады.
Банктік жүйенің мақсаты мен міндеттері негізінен экономиканы ... ... мен ... ... ... де ... басқарудың
кішігірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді
қамтамсыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін орындайды. ... ... ... ... ролі оның ... ... орындау үрдісінде
және банк ісін ұйымдастыруда жалпы принциптерді сақтауда көрініс табады.
Экономиканы басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық
қатынастарын көрсетеді, ал әр ... ... ... ең ... ... ... ... ал экономикалық мүдде өндірістің мақсаты,
яғни оны қозғаушы фактор болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... (экономикалық), салалық
(министерстволар, компания, фирмалар) және аумақтарды (жергілікті орган)
басқару органдарымен өзара ... ... ... ... ... келетін болсақ, Қазақстан Республикасының банк
жүйесінің дұрыс ... ... ... экономикалық деңгейінің
дамуы мен шарықтауына әкеледі. Сондықтан да қазіргі таңда мемлекет ішіндегі
банк қызметінің дұрыс орындалуына қатаң назар ... ... ... ... ... Конституциясы
2. Ілиясов Қ.Қ. «Қаржы», Алматы – 2003 жыл, 216-218 беттер
3. «Қаржы – қаражат»-журнал, № ... 26-27 ... ... «Ақша, несие, банктер» оқулық, Алматы-2001
5. Қазақстан Республикасының қаржы министрлігінің ақпараттық хабаршысы
6. Қазақстан Республикасының қаржы министрлігінің қазынашылық ... ... ж № 626 ... ... ... Бюджет Кодексі
8. «Халықаралық экономикалық қатынастар» Мамыров ... ... ... ... ... валюта қатынастары және валюталық құқық» Майдан-Әли-
Байкісиев «ҚазақҰлттық Университеті» Алматы 2004ж.
10. «Ақша,Несие,Банктер» Саниев М.С. ... және ... ... ... «Ақша және ақша айналымы» Мақыш
12. «Нарықтық экономика негіздері» Жүнісов Б.Ж. Алматы 1994ж.
13. «Ақша,Несие,Банктер», «Валюта қатынастары» ... Б.А. ... ... қражаттарының жабдықтаушылары: (фирмалар, компаниялар, үкімет, жеке
тұлғалар)
Ақша қаражаттарын пайдаланушылар: (фирамлар, компаниялар, үкімет, ... ... ... ... ... ... ... қорлар

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік тәуекелдердің Қазақстанның банктік жүйесінде қолданылуы мен басқарылуының теориялық аспектілерін анықтау және тәуекелдерді басқаруда шетелдік тәжірибе мен отандық тәжірибе39 бет
XVIII - XIX ғғ. Қазақстанның мәдениетi140 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
Автоматты басқару теориясы пәнінен электронды оқулық жасау66 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Алаш қозғалысының бастау көздері26 бет
Алтай – Тарбағатай аралығындағы ертесақ ескерткіштері87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь