Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметі және оның механизмдері

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Аталған диссертациялық жұмыс бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметінің қалыптасу жағдайына талдау жасап, сонымен қатар экономиканың даму сатысына қарай жетілдіру жолдары мен даму бағыттарын айқындауға бағытталған.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі таңда сақтандыру қоғамның әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында рыноктық әдістермен экономиканы басқарудың негізгі құралы болып табылады. Сақтандыру механизмдерінің ерекшелігі тек қана кәсіпорындар мен азаматтардың мүлкін сақтау ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің макроэкономикалық мәселелерін шешу секілді қызметтерді атқару болып табылады. Сондықтан, рыноктық шаруашылығы дамыған мемлекеттерде сақтандыру әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешудегі экономиканың стратегиялық секторы болып отыр.
Қазақстанда жеке меншіктің дамуымен бірге сақтандырудың да рөлі өсуде, алайда отандық сақтандыру қызметіңің халыққа және кәсіпкерлерге көрсетіп отырған сақтандыру қызметтерінің көлемі тар, тиімділігі аз болып отыр. Сақтандыру рыногындағы компаниялардың тұрақты дамуына қарамастан, отандық сақтандыру жүйесінің дамуы төменгі деңгейде қалуда. Оған дәлел сақтандыру сыйлықақыларының республикалық ЖІӨ-ге шаққандағы үлесі 2008 жылы 0,8% құрап отыр. Дамыған мемлекеттерде бұл көрсеткіш 8-12% құрайды. Сол себепті апаттардың алдын алуға, халыққа әлеуметтік жәрдем көрсету бойынша елеулі мемлекеттік шығындар жұмсауға тура келуде.
Сақтандыру қызметі өзіндік ерекшелігімен ерекшеленеді. Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдай халықаралық стандарттарға сай және қарқынды дамыған сақтандыру қызметін дамытуды қамтамасыз ететін біртұтас сақтандыру жүйесін құруды талап етеді. Сақтандыру секторы қалыпты дамымай мемлекеттің тұрақты дамуы туралы айту қиын.
Сақтандыру қызметі рыногының жеткіліксіз дамуы сақтандыру компанияларына келетін капиталдың аздығынан болып отыр, ол өз кезегінде сақтандыруға деген ынталандырудың жетіспеушілігінен, соның ішінде өмірді сақтандыруға, халықтың отандық қаржы ұйымдарына деген сенімділігінің төмендігі, әсіресе ұзақ мерзімді салымдар жасауға көп халықтың сенбеуінде болып отыр. Сақтандыру рыногының дамымай қалғандығын және оның Қазақстандағы институционалдық аяқталмағандығы мемлекеттік мәселе болып отыр, егер осы мәселені мемлекет шешсе сақтандыру қызметі рыногы экономикалық өсудің маңызды тұрақты факторы болар еді.
Отандық сақтандыру қызметі рыногының дамуын тежеп отырған негізгі себептер тек сақтандыру қызметін ұсыну тәжірибесінің жеткіліксіздігінде ғана емес, сонымен бірге халықтың өмір сүру деңгейінің төмендігі мен төлемқабілеті бар кәсіпорындардың санының аздығында болып отыр. Осы себептер сақтандыру қызметінің потенциалын анықтап және құру механизмдерін жетілдіруге бағытталған және болашақтағы тенденцияларын қорытындылайтын зерттеулердің жоқтығынан болып отыр. Осы себептер тақырыптың өзектілігін ашады.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі кезде қалыптасып отырған ұлттық экономикадағы ақша-қаражат жүйесінің салдарынан туындап отырған жағдайлар кезеңінде сақтандырудың жаңа рөлін жан- жақты зерттеу өте маңызды. Атап айту керек, У. Петти, А. Смит, Д. Рикардо, К. Маркс және т.б. ғұлама ғалымдардың математика және экономика бойынша еңбектерінде сақтандырудың негізі қаланып, сақтандыру қорының мәні ашылды және өмірді сақтандыру теориясы ғылыми негізделіп, сақтандырудағы актуарлық есептердің мәселелері өз шешуін тапты деп айтуға болады. Рыноктық әлеуметтік-экономикалық қатынастар жағдайында сақтандыру қызметінің даму мәселелері сақтандыру бизнесін ұйымдастырушы мамандардың еңбектерінде кең талқыланған. Сақтандыру қызметінің мазмұны, оның әлеуметтік-экономикалық және қаржылық қатынастар жүйесіндегі, ұдайы өндіріс процесіндегі рөлі туралы көптеген атақты отандық және шетелдік ғалымдар еңбектер жазған.
1 Место и роль страхования в социально-экономической системе общества // Вестник КазНУ. Серия экономическая. - 2007. - № 2 (60). - С. 28-32.
2 Страхование и его значение в стране // Материалы международной научно-практической конференции «Состояние и перспективы конкурентоспособности экономики Республики Казахстан: современная методология промышленного маркетинга, финансирования и управления», КазНТУ им. К.И. Сатпаева. - Алматы, 2007. - Ч. 1. - С. 408-410.
3 Сақтандыру қызметінін қазіргі жағдайы мен даму ерекшеліктеріне талдау // Ізденіс. - 2009. - № 2 (2). - 18-23 бб.
4 Особенности зарубежной практики организации страховой деятельности // Вестник университета Туран. - 2009. - № 3 (43). - С. 7-11.
5 Шетел тәжірибесінін негізінде сақтандыру қызметін отандық нарыққа қалыптастыру мен дамыту перспективалары // IV Рысқұлов оқулары халықаралық ғылыми форумы, 2009 жылғы 25-27 мамыр. - Алматы, 2009. - 30¬36 бб.
6 Қазақстан Республикасында сақтандыру қызметін ұйымдастырудын басымды бағыттары // ҚазЭУ хабаршысы. - 2009. - № 4. - 25-30 бб.
7 Развитие рынка страховых услуг в Республике Казахстан // Известия
вузов. - Бишкек, 2009. - № 4. - С. 55-58.
        
        ӘОЖ 368.01(574)
Қолжазба құқығында
ӘКЕЖАНОВ ДАНИЯР ҚАНАТҰЛЫ
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметі және оның
механизмдері
«Экономика және басқару теориясы» мамандығы бойынша экономика
саласындағы ... ... (Ph.D.) ... дәрежесін алуға
арналған диссертациялық жұмыстың
авторефераты
Қазақстан Республикасы Алматы 2009
Жұмыс әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетінде орындалды.
Ғылыми жетекшілері:
экономика ... ... ... ... Ө.Қ.;
философия докторы (Ph.D.) Шмидт Г.
Рецензенттер:
экономика ғылымдарының докторы ... ... ... докторы,
профессор Тинасилов М.Д.
Диссертация 2009 ... «16» ... ... ... ... қазақ ұлттық университетінде ... ... ... ... ... ... 050040, ... қаласы,
әл-Фараби даңғылы, 71, экономика және бизнес факультеті, 201 аудитория.
Диссертациямен әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық ... ... ... ... 2009 ... « » ... таратылды.
МАК хатшысы
К.Р. Мусина
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Аталған диссертациялық жұмыс бәсекелестік
жағдайындағы ... ... ... жағдайына талдау жасап,
сонымен қатар экономиканың даму ... ... ... ... мен ... ... ... тақырыбының өзектілігі. Қазіргі таңда сақтандыру ... ... ... ету ... рыноктық
әдістермен экономиканы басқарудың негізгі құралы болып табылады. Сақтандыру
механизмдерінің ерекшелігі тек қана кәсіпорындар мен азаматтардың ... ғана ... ... қатар мемлекеттің макроэкономикалық мәселелерін
шешу секілді қызметтерді атқару болып ... ... ... ... мемлекеттерде сақтандыру әлеуметтік-экономикалық
мәселелерді шешудегі экономиканың стратегиялық секторы болып отыр.
Қазақстанда жеке меншіктің ... ... ... да рөлі ... ... ... ... халыққа және кәсіпкерлерге көрсетіп
отырған сақтандыру қызметтерінің көлемі тар, тиімділігі аз ... ... ... компаниялардың тұрақты дамуына қарамастан, отандық
сақтандыру жүйесінің дамуы төменгі деңгейде қалуда. Оған ... ... ... ... ... үлесі 2008 жылы 0,8% құрап
отыр. Дамыған мемлекеттерде бұл көрсеткіш 8-12% құрайды. Сол ... ... ... ... әлеуметтік жәрдем көрсету бойынша елеулі
мемлекеттік шығындар жұмсауға тура келуде.
Сақтандыру қызметі өзіндік ... ... ... ... ... ... сай және қарқынды
дамыған сақтандыру қызметін дамытуды қамтамасыз ететін біртұтас сақтандыру
жүйесін құруды талап ... ... ... ... ... мемлекеттің
тұрақты дамуы туралы айту қиын.
Сақтандыру қызметі рыногының ... ... ... ... капиталдың аздығынан болып отыр, ол өз кезегінде
сақтандыруға деген ... ... ... ... ... ... отандық қаржы ұйымдарына деген сенімділігінің
төмендігі, әсіресе ұзақ мерзімді салымдар ... көп ... ... отыр. Сақтандыру рыногының дамымай қалғандығын және ... ... ... ... ... болып
отыр, егер осы мәселені мемлекет шешсе сақтандыру ... ... ... ... тұрақты факторы болар еді.
Отандық сақтандыру қызметі рыногының ... ... ... ... тек ... қызметін ұсыну тәжірибесінің жеткіліксіздігінде
ғана ... ... ... ... өмір сүру деңгейінің төмендігі ... бар ... ... ... ... ... Осы
себептер сақтандыру қызметінің потенциалын анықтап және құру механизмдерін
жетілдіруге ... және ... ... ... жоқтығынан болып отыр. Осы себептер тақырыптың өзектілігін
ашады.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі кезде қалыптасып ... ... ... ... ... ... отырған
жағдайлар кезеңінде сақтандырудың жаңа рөлін жан- ... ... ... Атап айту ... У. Петти, А. Смит, Д. Рикардо, К. Маркс және т.б.
ғұлама ... ... және ... ... ... ... қаланып, сақтандыру қорының мәні ашылды және өмірді
сақтандыру теориясы ғылыми негізделіп, ... ... ... өз шешуін тапты деп айтуға болады. Рыноктық әлеуметтік-
экономикалық қатынастар жағдайында ... ... даму ... ... ... ... ... кең талқыланған.
Сақтандыру қызметінің мазмұны, оның әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... рөлі туралы көптеген
атақты отандық және шетелдік ғалымдар еңбектер жазған.
Олардың ... К.К. ... У.Б. ... К.Г. ... Э.А.
Вознесенский, А.Г. Грязнова, Е.Ш. Качалова, А.К. ... Е.Р. ... ... Ю.М. ... С.Л. ... Л.А. Мотылев, А.М. Годин,
В.Д. Мельников, О.Э. Лер, Ө.Қ. Шеденов, Қ.Е. Құбаев, Қ. ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінің және өнімдерінің
жіктелуі қарастырылған және сақтандырудың жеке ... ... ... ... ... мәні ... ... сондай-ақ
экономиканың әртүрлі салаларындағы өндірістік және қаржылық қызметтермен
байланысты түрлі ... ... ... ... ... және жақын шетелдердегі экономикалық әдебиеттерде сақтандыру
бойынша жазылған еңбектер көбіне оқу құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінің
қалыптасуының өзекті мәселелері ғана ... Бұл ... ... ... ... ... сондай-ақ
қазіргі кездегі жаңа бағыт, сақтандырудағы менеджмент толық сипат алмаған.
Сондықтан, жаңа қоғамдағы сақтандыру қызметінің қалыптасу және ... ... ... ... және ... ... өңделуі диссертациялық жұмыстың объектісін, пәнін, мақсатын
және ... ... ... ... ... және ... Диссертациялық
жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасындағы сақтандырудың әлеуметтік-
экономикалық табиғатын және ... ... ... ... сақтандыру қызметінің қалыптасу жағдайына талдау, сонымен қатар
экономиканың даму сатысына ... ... ... мен даму бағыттарын
айқындау болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу көзделіп отыр:
бәсекелестік ортадағы сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні мен ... ... ... ... жүйесінің даму эволюциясына баға беру;
сақтандыру қызметінің қалыптасуының маңызды бағыты ретіндегі инвестициялық
қызметтің сипаттамасын беру;
қазіргі ... ... ... ... басымды бағыттарын
айқындап, оның даму ерекшеліктеріне талдау жасау;
сақтандыру қызметіне әсер етуші ... ... ... ... ... нақтылау;
- шетел тәжірибесіне сүйене отырып, сақтандыру ... ... ... ... ... тәжірибемен
ұштастыру;
Зерттеу нысаны - ұлттық экономиканың әлеуметтік-экономикалық саласы
ретіндегі ... ... ... мен ... ... ... ... қарсы тұратын қаржылық қорғаныс институты ретіндегі
сақтандыру қызметі.
Зерттеу пәні - бәсекелестік орта жағдайындағы Қазақстан ... ... ... және ... ... болып
табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі - сақтандыру ... ... даму ... ... ... ... жүйені стратегиялық басқару сұрақтарын жан-жақты ... ... және ... ... ... ... ... теориялық негізі болып табылады.
Жұмыстың методологиялық негізін сақтандыру қызметін ұйымдастыруға, оның
экономикалық интеграция және ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заң шығарушы және
атқарушы ... ... ... ... ... құрайды.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде статистикалық мәліметтер,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... Заңнамалық актілері, қаржы
рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігінің мәліметтері,
осы проблемалар бойынша ... мен ... ... ... ... монографиялық зерттеу, ғылыми-абстрактілік әдіс, байқаулар,
зерттеулер, салыстырмалар, жүйелі және факторлық талдау, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы. Сақтандыру қызметінің
концептуалдық алғышарттарын әзірлеу және маңызды ... ... ... ... ... ... тұстарына мыналар жатады:
қаржылық шығындарды төмендету мақсатында құрылған және жеке субъектілердің
экономикалық тәуекелінің бірігуіне ... ... ... институты
ретіндегі сақтандыру қызметінің экономикалық қатынастар жүйесіндегі орны
анықталды;
инвестиция және жинақтау көзі, сонымен ... ... қоры ... ... ... ... бөлінбес элементі болып ... ... ... ... ... ... орны мен мәні дәлелденген;
зиянды қайтару мақсатындағы кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі ... және жеке ... ... ... ... ... ... мазмұны дәлелденген;
сақтандыруға тиесілі қызметтердің мәні мен маңызы ... ... ... ерекшелігін сипаттайтын мазмұндық қағидалары
айқындалды;
теориялық аспектілерді ... ... мен ... ... ... ... авторлық анықтама берілді, яғни ... ... тән ... ... жиынтығы деп
түсіндіріледі;
рыноктың қазіргі даму ... ... ... шетелдік тәжірибенің
тиімді жақтарын отандық сақтандыру жүйесіне қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... нәтижелер. Тақырыпты зерттеу барысында жаңа
көзқарастар, ұсыныстар мен тұжырымдар жасалған, соның ішінде маңыздылары
мыналар:
сақтандыру қызметі кәсіпкерлік ... ... түрі және ... ... институты ретінде;
1. Қазақстан экономикасындағы сақтандыру жүйесінің қалыптасу жағдайы;
инвестициялық қызмет сақтандыру ... ... ... көзі ретінде;
3. отандық сақтандыру қызметінің дамуындағы негізгі проблемалар;
сақтандыру компаниясы қызметінің бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... қатысты үш түрлі балама
болжамдар келтірілген.
Зерттеу ... ... ... ... теориялық
жағдайлар мен практикалық ұсыныстарды сақтандыру ұйымдары мен брокерлік
компаниялар ... ... ... ... ... ... Ғылыми зерттеудің материалдарын «Сақтандыру» курсы
бойынша лекцияда және ... ... ... қолдануға болады.
Зерттеу нәтижелерінің сыналуы. Диссертацияның негізгі тұжырымдары мен
нәтижелері халықаралық ғылыми-практикалық конференцияларда баяндалған.
Зерттеу нәтижелерінің ... ... ... ... ... тұратын 7 ғылыми мақалаларда жария етілген, оның ішінде 3 мақала ҚР
Білім және ... ... ... ... 3 ... ... конференция материалдарында жарық көрген.
Диссертациялық жұмыстың құрылымы мен көлемі. Диссертацияның құрылымы
зерттеудің ... және ... ... ... ... ... ... кіріспе, үш бөлімге біріккен тоғыз
бөлімшеден, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер ... мен ... 11 ... 20 ... ... ... ... ұлттық экономиканың маңызды саласы және тәуекелден
қаржылық қорғау институты ретінде әрдайым дамып келеді. ... ... алу ... ... ... ... ұйымдастырудың теориялық-әдістемелік
мәселелерінің негіздері:
- ... ... ... ретіндегі сақтандыру қызметінің
экономикалық қатынастар жүйесіндегі орны, мәні зерттеліне ... ... ... Қазақстан экономикасындағы рөлі мен артықшылықтары,
белгілері, үрдісі зерделенді; экономиканың ... ... ... ... ... ұғымдары мен өзара байланыстары, атқаратын
қызметтері зерттелініп, жалпы ... ... ... ... әртүрлі ғалымдардың ойлары зерделенді.
Рыноктық экономика жағдайында тәуекелдікті ... ... ... ... ... болып табылады.
Сақтандыруда өндіріс, айналым, материалдық игіліктерді айырбастау және
тұтыну процестерде адамдар арасында қалыптасатын ... ... іске ... Ол ... шаруашылық жүргізуші субъектілер мен қоғам
мүшелеріне шығындарын өтеуде кепілдік ... яғни ... ... бөлу арқылы заңды немесе жеке тұлғаның мойнына алған ... ... ... ... ... ... - бұл қаржылық тұрақтылықты және төлемқабілеттілікті
қамтамасыз ету мақсатында қаржы рыногында пайда алу үшін ... ... ... ... және ... мәміле аясында сақтандыру оқиғаларының
туындауы себебінен болған зияндарды қайтару ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың, азаматтардың салымдарын (сақтандыру
сыйлықақылары) ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің ерекше түрін көрсететін сақтандыру қызметінің
қатысушылары арасындағы ерекше тұйықталған қатынастар жиынтығы.
Экономикалық категория ретінде ... - ... мен ... ... ... ... ... бір бөлігі сақтандыру сыйақысы ретінде (ақшалай ... ... бір ... екінші субъектіге сақтандыру төлемі түрінде
сақтандыру оқиғасы туындаған кезде ... ... ... және оның ... ... ... ... ұлттық
табысты қайта бөлу (айырбастау) сатысынан итеріле ... төрт ... ... ... ... ... жүзеге асырады (сурет 1).
I саты - сақтандырушылармен сақтандыру жарналарын құру және ... ... ... ... өндіру үшін олардан сақтандыру қорын
құру.
II саты - ... ... ... ... және ... бағыттары
бойынша сақтандыру қорларын құру және тарату.
III саты - сақтандыру шарттары бойынша (сақтандыру қорларын бағыты ... ... ... ... ... саты - сақтанушылардың өтелінген сақтандыру төлемдерін жоғалтқан немесе
бүлінген
нысандарын қайта қалпына келтіру үшін қолдануы.
Сурет 1 - ... ... ... ... ... ... ... өндіріс сатылары
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы ... ... ... сатысы
азаматтардың, кәсіпорындардың, мемлекеттік институттардың ерікті және
міндетті сақтандыру тізбесі ... ... ... ... ... ... нетто-табыстан сақтандырушыларға ... ... ... ... ... құру арқылы сақтандыру
қорғанысын қамтамасыз ... Бұл ... ... ... алу- ... ... ұдайы өндіріс процесінің ... ... ... құру және ... Бұл ... сақтандырушылар
біруақытта сақтандыру қорларын құра ... ... ... ... ... бағыттар бойынша, мемлекеттік
нормативтерге (мысалы, сақтандыру қорларын құру және орналастыру ... сай ... ... ... ... процесінің үшінші ... ... ... ... ... нақты зардап шеккен
сақтанушыларға жоғалтуларын өтеп беру үшін ... ... ... ... қорғанысының жекелей жүзеге асуымен байланысты.
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы ... ... ... сатысы
-сақтандыру төлемдерінің сақтанушылардың ие ... ... ... ... ... олардың үшінші тұлға алдындағы
жауапкершілігін қанағаттандыруды қамтамасыз етуімен байланысты.
Жоғарыда айтылған тұжырымдарды талдай ... біз ... ... қатысты үш категорияны береміз. Біріншіден, бұл ... ... ... ... ... тәсілі болып
табылады. Екіншіден, сақтандыру қызметі - қоғамдық қатынастар жүйесінің
ажырамас бөлшегі ... ... ... ... - ... түрі ... ... сақтандыруды қадағалау жүйесі әрекет етуші
заңдарға сүйенеді, оған жалпы құқықтық ... ... ... және ... ... ... ... қызметін мемлекеттік реттеу ұлттық сақтандыру ... және ... ... ... әсерлі бақылауды қамтамасыз
етеді.
Бүгінгі таңда Қазақстанда сақтандыру қызметі саласын реттейтін тиімді
құрал сақтандыру заңы бар. ... ... бұл ... ... мен ... ... отырып, табысты жетілдіруді қажет
етеді. Осы орайда, отандық сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері мен қолдауға, сондай-
ақ әртүрлі ... ... ... ... ... бағытталған халықаралық талаптарға сәйкестендіруді
қамтамасыз ету қажет.
Сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалау және реттеу жүйесін жетілдіру
мақсатында компанияның ... ... ... беретін реттеу
механизмдері мен жаңа тәсілдерін әзірлеу қажет.
Шетелдерде сақтандыру институты әлеуметтік-экономикалық жүйенің негізгі
құрамдасы ретінде өте жақсы дамыған, ал ... ... осы ... жағдайы
қарқынды дамытуды талап етеді.
Осыған орай сақтандыру жүйесін қарқынды дамытудың жолы сақтандырушылар
мен сақтандыру ұйымдарының ... салу ... ... болып табылады.
Сақтандыру компанияларының қызметі белгісіздікке негізделетінін назарға
ала отырып, сақтандыру компаниясына оның ... және ... ... ... ... ... болатын жағдайларды ескеру керек.
Осыған орай бүгінгі күні сақтандыру ... ... ... құру ... ... ... табылады.
2 Қазацстан Республикасындагы сақтандыру цызметініц қалыптасу жагдайына
талдау:
- отандық сақтандыру компанияларының ... ... және ... ... ... ... бойынша жасалған сақтандыру
төлемдерінің құрылымы зерделенді; «AMANAT INSURANCE)) СК» АҚ-ның ... ... ... ісі әлі ... ... ... ... рыногының даму болашағы сақтандыру секторының өсу динамикасы
бойынша бағаланады (кесте 1).
Кесте 1 - Қазақстанның ... ... ... көрсеткіштері
Сақтандыру ұйымдарының санының динамикасын былай байқауға болады:
1998ж. - 71, 2000ж. - 42, 2001ж. - 39, 2002ж. - 33, 2003ж. - 32, 2004ж. ... 2005ж. - 37, 2006ж. - 38, 2007ж. - 40, 2008ж. - 42, 2009ж. - 44. ... 2003 ... ... ... ... саны күрт ... ал 2004 жылдан бастап қайта өсу байқалған.
2009 жылдың 1 ақпанындағы мәлімет бойынша, 44 ... ... 8 - ... ... ... 36 - ... ... 12 сақтандыру брокері және 55 актуарий өз қызметтерін лицензия
негізінде жүзеге асырады.
Сақтандыру рыногының қарқынды дамуы мен ... ... ... макроэкономикалық жағдайлардан және қарастырылып отырған саладағы
тиімді заңнамалық іс-әрекеттен туындаған. ... ... ... ... өсіп ... Оны жалпы ішкі өнімдегі сақтандыру сыйлықақыларының
өсуінен көруге болады, дәл осы ... ... ... ... (кесте 2).
Әрбір жыл сайын сақтандырудың Қазақстан экономикасындағы рөлі өсіп
келеді. ... ... ... ... ... ... төмен болғанымен, оның қарқынды өсуі байқалады.
Сақтандырушылар салымдарының көлемінің ЖІӨ-ге деген қатынасы 2008 жылы
0,83% құраған.
Салыстырмалы түрде алсақ, ... ол ... 9,2%, ... Германияда - 7,5%, Францияда - 9,1%. Осы ... ... ... ... ... ... әрдайым өсіп келеді.
Алайда, сақтандыру рыногының дамуы ... ... ... ... ... ... ... факторларға тәуелді, әсіресе, халықтың
ақшалай табысының өсуіне, жалпы ... ... ... ... жинақтаушы сақтандырумен ... ... ... жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша сақтандыру сыныптары бойынша
жасалған сақтандыру төлемдерін ... ... ... айтып кетуге
болады:
- міндетті сақтандыруда - көлік құралдары ... ... ... ... 47,6 % ... ... еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде
олардың өмірі мен ... ... зиян үшін ... ... ... сақтандыру бойынша төлемдер 30,5 % (2,5
млрд. теңге), өсімдік шаруашылығын сақтандыру бойынша 19,5 % (1,6 млрд.
теңге) және басқалар ... - 2,4 % ... жеке ... - ... ... 74,3 % (5,5 млрд. теңге)
аурулардан сақтандыру бойынша, ... ... ... ... ... % (0,9 млрд. теңге), аннуитеттік сақтандыру бойынша - 9,5 % (0,7 млрд.
теңге) және өмірді сақтандыру бойынша - 2,7 % (0,2 ... ... ... ... ... - 88,2 % (33,6 млрд. теңге) басқа да қаржылық
шығындардан сақтандыру бойынша, автомобиль ... ... ... - ... (2,1 млрд. теңге), мүлікті сақтандыру (автокөлікті, әуе, теміржол, су
көлігін және жүкті сақтандыруды қоспағанда) бойынша - 2,1 % (0,8 ... ... ... - 4,2 % ... жылғы он бір айда жасалған сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасы
бойынша сақтандыру ... ... көп ... ... да ... сақтандыру сыныбы бойынша сақталып, төлемдердің ... 62,7 %-ы ... - ... ... 2 - ... төлемдерінің құрылымы, %-бен
Сақтандыру төлемдері құрылымының динамикасы 2-суретте көрсетілген.
2009 жылдың 1 қаңтарындағы сақтандыру ұйымдарының активтерінің жиынтық
көлемі 268 822,9 млн. ... ... ол 2008 ... осы ... 20,3 %-ға ... Оны ... ... болады.
Кесте 3 - Сақтандыру ұйымдары активтерінің құрылымы
Сақтандыру компаниясын таңдаған кезде қала ... ... ... ... яғни ... ... ... жылдарда халыққа адал
қызмет көрсетумен танылған сақтандыру компаниясының пайдасына жасалады.
Осыған байланысты сақтандыру компаниялары ... ... ... ... ... бойынша өзін таныту және жайғастыруды
қалыптастыру болуы ... Тағы атап ... жөн ... көп ... ... жүйесіне және жеке сақтандыру компанияларына сенбей
жатады, осы ... ... ... ... ... кезде оның сапасы мен
қызметтің сезілгіштігі маңызды рөл ойнайды.
Сақтандыру компаниясы өз ... ... ... ... ... тек ... кезеңінде ғана емес, тіпті
сақтандыру шартының ... ету ... де ... ... ... ... ... барлық кезеңінде әйгілендіретін
осындай шаралар тұрақты, берік, сенімге ие болған ... ... ... ... Сондай-ақ, міндетті сақтандыруды және оның
қажеттілігі туралы түсіндіру жұмыстарын ... ... ... ... ... ... тұрғындардың небәрі 27%-ы ғана
сақтандыру компанияларының қызметін түлынады немесе тұтынуды көздейді екен.
Бұл халық арасында сақтандыру ... ... көп ... шараларын өткізу
қажет екенін көрсетеді.
Енді сақтандыру қызметін ... жеке ... ... ... ... ... ... республика бойынша
сақтандыру қызметін жиі түлынушылардың ішінде әйелдерге қарағанда ... жас ... ер ... ... ... ... ... бәрі
жоғары білімді, отбасын құрған, жоғары табысы бар азаматтар. Сақтандыру
қызметінің өте үлкен потенциалы соңғы ... ... бас ... ... орын алып ... ... ... арасында сақтандыру қызметін
түлынушылардың жас шамасы 33-47 аралығында.
Қазақстан Республикасындағы ең ірі сақтандыру компанияларының бірі 1997
жылдың 24 ... ... СҰ» ЖШС ... ... 2001 жылы ... ... байланысты, ол «AMANAT INSURANCE)) СК» АҚ болып
өзгертілді. Компанияның акционерлері «Alma Art. Design» ЖШС, ... ... ... ЖШС, ... ЖШС, «ХАН ... ЖШС ... табылады.
Бүгінгі таңда компанияның жарғылық капиталы - 210 000 млн. ... ... - 2 929 711 млн. ... ... отыр. 2008 жылдың аяғында
жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 8 972 746 млн. ... ... 1 ... ... болсақ, «AMANAT INSURANCE» СК» АҚ Қазақстанның
сақтандыру рыногында жиналған сыйлықақылардың ... ... 6 ... ... ... ... 4 - «AMANAT INSURANCE» СК» АҚ-ның негізгі қаржылық көрсеткіштері
«AMANAT INSURANCE» СК» ... 2009 ... 1 ... ... ... ... бойынша келіп түскен сақтандыру
сыйлықақыларының құрылымы 8 973 млн. теңгені құраған, оның ішінде:
14
Сурет 3 - «AMANAT ... СК» ... ... сыныптары бойынша
түскен сақтандыру сыйлықақыларынын құрылымы
Енді, компаниянын 2004 жылдан 2008 ... ... ... ... ... ... тоқталып кетейік.
5-кестеден көріп отырғанымыздай, компаниянын сыйлықақылары 2008 жылы
алдағы жылмен салыстырғанда 5%-ға төмендегенін көріп отырмыз.
Бұл ... ... ... ... ... отырған құбылыстарға
байланысты, әсіресе қазіргі тандағы қаржылық ... ... ... ... ... кері әсер етуде.
Кесте 5 - «AMANAT INSURANCE) СК» АҚ даму ... ... 2008 ... компания активтерінін ... 2007 ... ... 7,2%-ға өскенін көруге болады. Бұл өсім экономиканын
дағдарыс жағдайына қарамастан, компаниянын инвестициялық саясатынын тиімді
жүзеге ... ... ... елде сақтандыру қызметінін дамуы көптеген себептерге байланысты
болып келеді. Атап айтар болсақ, ол елдін ... ... ... сақтандыру заннамаларынын жай-
күйі, мемлекеттік реттеу құралдары мен онын сақтандырушылар ... ... ... ... ... тек ішкі ... сонымен қатар, сыртқы факторларда әсер етеді, оларға: БСҰ-ға кіру
шарты, ТМД және ... ... ... ... рыноктарынын дамуы
секілді факторлар жатады.
3 Бәсекелестік жагдайындагы сақтандыру қызметін жетілдіру ... ... ... ... қызметін жетілдіру мен оны ары ... ... ... ... ... ... қызметі өркениетті қоғамнын ажырамас бөлігі болып табылады.
Осыған орай, онын даму стратегиясы республиканын ... ... ... тығыз байланыста болуы шарт. Сақтандыру жүйесін
реттеуді ұйымдастырудын жетілдірілмегендігі, осы ... ... ... ... ... ... жоқтығы - осы
аталғандар сақтандыру қызметін дамыту қиыншылықтарынын көзі болып табылады.
2006 жылдын ақпан айында Қазақстан ... ... ... ... және Қазақстан Республикасынын ... ... ... ... «Көлік құралдарынын азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру туралы»,
«Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы» және ... да ... мен ... ... ... «Сақтандыру мәселелері
бойынша кейбір заннамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар ... Заны ... ... ... ... ... қызметі
субьектілерінін іс-әрекетін реттеу және қадағалау бойынша талаптарды ЕО
нормаларына сәйкес жасауға мүмкіндік берді.
Осыған ... ... ... ... ... ... әзірлеу
барысында обьективті және субьективті түрде келесі талаптар ... ... ... қызметі дамуынын ұйымдық тұжырымдамасын әзірлеу;
бағалаудын сапалық және сандық өлшемдерінін жүйесін анықтау және даму
бағыттарын ... мен ... - 2030» ... ... ... ... негізгі
сатыларына сәйкес келетін сақтандыру қызметі рыногынын даму стратегияларын,
олардын ... мен ... ... және ... ... өз ... нығайту және ... ... ... ... ... ... жүйесі дамуынын
стратегиялық бағдарламалары мен жобаларын стратегиялық ... ... ... бағыттай отырып әзірлеу;
- әлемдік стандарттарға сай келетін сақтандыру қызметінін ... ... ... ... ... талаптарға сәйкес үш түрлі балама болжамды нұсқаларды ... ... ... ... және ... ... сақтандыру қызметінін дамуын басқару жүйесі
құрылымдық өзгеріске ұшырамайды деген ... ... ... ... жыл ... ... ... сақтандыру қызметін реттеу құралдарын
қолдануды жалғастыру саладағы ... ... ... ... ... жүзеге асыру әлеуметтік-экономикалық даму факторлары мен
жағдайларынын ... ... ... ... ... ... дұрыс емес дамуына әкеп соқтырады. Ал, бұл ... ... даму ... ... даму ... және сақтандыру қызметінін құрылуы мен қызмет етуіне әлуетті
үлкен қатерлердін әсерінін жоғарылауына ... Осы ... ... ... ... ... қызмет көрсетулерді толығымен
шетелден әкеледі. Нәтижесінде капиталдын ... ... ... ... ... ... болу ықтималдығын естен шығармаған дұрыс.
Екінші нұсқа, реалистік көрініс, отандық сақтандыру қызметі рыногында
қалыптасқан үрдісті ... ... Осы ... ... ... ... стратегиялық бағдарламасы аясындағы саланы басқару
және ұйымдастырудын жоғары денгейіне сатылап өтуін қарастырады. Онын ... ... ... ... - ... кезеңі (2004-2010 жж.)
Мақсаты: сақтандыру индустриясынын тұрақтылығы мен сенімділігін ... ... ... 2004-2006 жылдарға арналған Бағдарламасына
сәйкес) болып табылады.
Мазмұны:
ЕО ... мен IAIS ... ... Қазақстаннын сақтандыру
заннамасын үйлестіру;
республикадағы сақтандыру статистикасы дамуынын құқықтық қамтамасыз етілуін
құру;
сақтандыру қызметінін ... ... ... ... ... ... ... кадрларды дайындау мүмкіншілігінін пайда
болуы (сюрвейерлер, диспаншерлер, сақтандыру брокерлері);
өмірді сақтандырудын дамуын салықтық ынталандыру арқылы құқықтық базаны
құру.
2 ... - ... өсу ... ... ... ... сақтандыру индустриясында отандық сақтандыру қызметі
рыногын жайғастыру, қалыптасқан даму денгейін ұстап қалу мен әрі ... ... ... ... ... ... отандық сақтандырушылардын экспансия жүргізуіне әрекет
ету;
өмірді сақтандыру бойынша кем ... тағы бір ... ... ... ... ... осы ... сақтандыру қызметін көрсетудін жалпы көлемінде
4-5%-ға үлесін көбейту (ағымдағы қарқынмен);
- ... ... ... ... ... ... ресурстарға бәсекелестік күресті шиеленістіру;
ішкі сақтандыру статистикасын кен қолдану, сақтандыру ... ... мен ... бойынша институттардын әрекет етуі;
мемлекет ішінде қайта сақтандыру қызметін дамыту үшін шарттар құру.
Мақсаты: сақтандыру қызметі ішкі инвестиция көзі ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ете отырып,
толық мөлшерде барлық қызметтерді атқаруы болып табылады.
Мазмұны:
әлемдік ... ... ... қол ... және ... ... қызметі
рыногында бәсекеге қабілетті сақтандырушылардын пайда болуы;
ЖІӨ-де сақтандырушылардын ... ... ... ... ... ... ... ерікті сақтандыру бойынша ... ... ... бойынша , сонын ішінде жинақтаушы түрлері бойынша қызмет
көрсетуге сұранысты өсіру;
капиталды орталықтандыру мен шоғырландыру ... ... ... ... ... 80%-ға дейін бақылайтын ерекше
ірі
сақтандыру компаниялар тобын құру.
Сурет 4 - 2030 ... ... ... сақтандыру қызметі рыногынын
дамуы (реалистік болжам бойынша)
Жоғарыдағы сурет сақтандыру қызметінін алдағы 25 ... ... ... ... ... көрсетеді.
Сақтандыру қызметінін дамуын тежейтін келенсіз факторларды бірден атап
өту мүмкін емес, сондықтан мақсатты механизмдерді қолдануға біртіндеп көшу
кейінгі ... ... ... ... ... Сонғы 5 жыл ішіндегі
экономиканын даму ... ... ... ... ... ... ... факторлардын әсеріне шалдығу әсерлерін төмендете отырып,
осы көріністі оптимистік үлгіде сипаттауға болады.
1 кезең - ... ... құру (2010 ... дейін)
Сақтандырудын қорғаныс және инвестициялық қызметтерін ынталандыру:
қолайлы әлеуметтік-экономикалық ортаны құру; сақтанушылардын рыногын
қалыптастыру; бағалы қағаздар рыногын жетілдіру;
сақтандыру ... ... ... сай ... ... жоғарлату;
сақтандыру қызметінін инфрақұрылымын қалыптастыруды аяқтау.
2 кезең - инвестициялық мүмкіншіліктерді жоғарлату (2020
жылға дейін)
Инновациялық және ... ... ... ... ... ... аясын кенейту;
2. инновациялық қызмет тәуекелін қорғау бойынша жана қызмет көрсетулердін
пайда болуы;
3. ... ... ... таяу шет ел ... ұлттық сақтандырушылардын өктемпаздығы;
5. заннамаларды жетілдіру;
6. сақтандыру қызметінін инфрақұрылымын дамыту.
Барлық сақтандыру қызметтерінін толық жүзеге асырылуын қамтамасыз ету:
7. әлеуметтік қорғаудын үш ... ... ... ... ... ... белсенді рөлі жағдайында);
8. ЖІӨ-н 15%-ға дейінгі масштабымен сақтандырушылардын институционалдық
қызметін нығайту;
9. ... ... ... ... таяу шет ел ... инвестициялық өктемпаздық жүргізу.
Сурет 5 - 2030 жылға дейінгі ... ... ... ... ... болжам бойынша)
Осы нұсқадағы мүмкіндіктерге қол жеткізу үшін, механизмдерді ... ... ... басқару тәжірибесіне енгізу үшін қолайлы
жағдай туғызу қажет. Бұл жағдайларға мыналар кіреді:
сақтандыру компанияларынын автоматтандырылған басқару ... ... ... мамандар дайындау және оларды қайта дайындаудан өткізу үшін
өте ... ... беру ... құру ... ... ... брокерлер, актуарийлер, сэджастерлер, т.б.);
сақтандыру қызметін дамытудын жана ... ... ... ішінде қысқа мерзімді мақсаттардын басымдылығынан кету.
Жоғарыда көрсетілген отандық сақтандыру қызметі дамуынын үш ... ... ... ... ... ... жоғары бәсекелестік
жағдайында қазақстандық сақтандыру компанияларынын дамуын ескеру қажет.
Қазақстаннын ... ... ... ... ... ... керек,
олар:
Біріншіден, Қазақстаннын сақтандыру жүйесі тарихи тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... Әсіресе бұл
алшақтық 1918-1988 жылдардағы мемлекеттік сақтандыру монополиясы кезенінде
ұлғая түсті. Ал ... біз осы ... ... ... ... ... отырмыз, бұл қадамдар еліміздін ішінде ... ... ... ... ... келенсіз үдеріс арқылы тежелініп отыр.
Екіншіден, қазіргі кезенде сақтандыру қызметі қай елде ... ... ... ... ол үшін ... ... ... арқылы тәуекелді халықаралық
қайта бөлуге қатысу керек. Қазақстан өзінін тарихи және ... ... кен ... ... ... ... ... Бұл балама қайта сақтандыруды қажет етеді және сол үшін де Қазақстан
күннен күнге тәуекелдерді қайта бөлудін дүниежүзілік ... ... ... ... сақтандыру қызметіне дамыған филиалдары бар,
еншілес компаниялар мен әлем елдерінде өкілеттігі бар көптеген халықаралық
сақтандыру және ... ... ... ... Дәл осы ... бүгінгі
сақтандыру қызметі рыногынын тандаулы көшбасшысы болып отыр.
Қазақстаннын БСҰ-на кіргелі тұрған ... ... ... ... қызметі рыногына енуі жағдайында ... мен ... ... ... ... ... ... ісін ұйымдастырудын шетелдік тәжірибесін қолдану өте
қажет.
- Төртіншіден, ... ... ... ... жаьандану
үдерістерінін салдарынан мемлекеттік реттеу ... ... ... тыс ... ... Көп ... ... қызметі мемлекетаралық
денгейге ауыстырылады. Сақтандыру қызметінін халықаралық рыногына кіру
кезенінде еліміз ... ісін және оны ... ... ... ... ... ... шоғырлану үдерісіндегі Қазақстанға, ТМД елдеріне және ... ... ... ... жөн ... ... ЕО бұл ... ен мықты түрі болып табылады.
Осы ұсынылған болжамдар қазіргі кезендегі үрдістерден ... және ... әр ... ... жеке ... ... әсерінен өзгерістерге
ұшырауы ықтимал, бірақ ол өзінін жалпы мазмұны мен мақсатын өзгертпейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Диссертациялық зерттеулер нәтижесінде келесідей тұжырым жасалды:
Сақтандыру қызметі ... ... ... азырақ зерттелген саласы
болып табылады. Сақтандыру ұғымы жалпы өте ... ... ... бірі және ол ... ... ... ... әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталады. Сақтандыру
қызметінде өндіріс, айналым, материалдық игіліктерді айырбастау және тұтыну
процестерінде адамдар ... ... ... экономикалық қатынастар
іске асады. Ол барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер мен қоғам мүшелеріне
шығындарын өтеуде кепілдік ... яғни ... ... арасында бөлу
арқылы занды немесе жеке тұлғанын мойнына алған шығындарын өтеу ... ... ... Осыған байланысты, диссертациялық жұмыста
сақтандыру ... жана ... ... ... ... ... ... орны анықталып, сақтандыру
қорғанысынын қажеттілігін айқындайтын объективті және субъективті себептер
нақтыланды.
- Сақтандыру ... ... ... тәсіл біздін ойымызша,
экономикалық қатынастар және құқық ... ... та әлі ... яғни кен ... ... айтқанда, сақтандыру қызметінін мәні
мен мазмұны ашылмаған тар ... ... ұғым ... ... ... ... ... нышаны рөлін
атқаратын және ... ... ... ... ... және ... негізінде авторлық тұрғыдан келесідей анықтама беруге болады:
Сақтандыру қызметі - бұл ... ... және ... ету ... ... рыногында пайда алу үшін қордын уақытша бос
қаражаттарын пайдалану және ... ... ... сақтандыру оқиғаларынын
туындауы себебінен болған зияндарды қайтару жағдайында, занды ... ... ... ... ... ... ... есебінен төлеу бойынша сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінін
қатысушылары арасындағы ерекше тұйықталған қатынастар жиынтығы.
Сақтандыру компаниясы үшін табыс алудын негізгі көзі - сақтандыру ... бір ... ... ... ... арқылы
жүргізілетін инвестициялық қызмет болып табылады. Сақтандыру ... ... ... мәнге ие қызметтер көрсету, ал инвестициялық
қызметтін мақсаты табыс табу болғандығына ... олар ... ... Бір ... ... ... ... көзі
сақтандыру резервтері болып табылса, екінші жағынан инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Осы жерде, сақтандыру қызметінін манызды
бағыты инвестициялық портфельді басқару болып табылады. Осы тұрғыда ... ... ... деп - ... ... ... асатын қаржылық құралдар жиынтығын атауға болады. ... ... ... ҚР ... ... ... ... халықаралық рейтинг агенттіктерінін
(Standard&Poors, Moodys Investors Service, Fitch) ... ... ... ... ... ... қызметі рыногы қазіргі кезенде жақсы даму алған.
2000 ... 2008 ... ... ... ... жиынтық активтері
18,9 есеге, ал жеке капиталы 20,5 есеге өскен. Сақтандыру қызметін жүзеге
асыратын ... ... ... қарамастан, ... ... ... ... ... 2008 жылы ... ... Бұл дамыған мемлекеттердін көрсеткішінен (8-12%) ... ... ... ... анықтаудағы келесідей факторларды атап
өтуге болады: халықтын әл-ауқатын ... ... ... ... сақтандырушылардын менеджмент денгейін көтеру, сондай-ақ мемлекеттік
қадағалау ... ... ... ... ... сақтандыру
салаларындағы қызметтерді одан әрі жақсарту.
Батыстық сақтандырушы компаниялар көбіне сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... сөйтіп өзінін
табыстылығын ... ... ... ... және басқа
салалардын дамуына ықпал етеді. Қазақстанда бұндай жағдай әлі ... ... ... ... ... бар: қаржы рыногынын жетік
дамымауы, тартымды қаржылық ... ... және ... сақтандырудын оптималды дамуына ... ... ... дамуында кейбір шешілмеген мәселелер бар:
а) сақтандыру қызметін ... үшін ... ... ... ... ... санын, сақтандыру шарттары мен
объектілерін өсіру ... ... ... ... үшін ... ... ынталандыру
шараларын жүзеге асыру керек, әсіресе онын жинақтаушы түрін дамыту бойынша.
Мысалы, АҚШ пен ЕО ... ... ... ... түрі бойынша
сақтандыру сыйлықақылары ... ... ... ... асып жығылады.
Қазақстанда өмірді сақтандыру бойынша жиналатын сақтандыру сыйлықақылары
жалпы сыйлықақы көлемінін ... ... Бұл ... ... ... ... байланысты;
б) көптеген қайта сақтандыру тәуекелдерінін үлесі шетелдерде жүзеге
асуда, оған біздін елдегі сақтандыру компанияларынын төмен ... ... ... және ... ... ... үшін ... заннамаға сай лицензия алуға қажетті арнайы ... ... ... ... компанияларында ҚЕХС-ын (МСФО) қолданылмай келеді.
Ал сақтандыру компанияларында келісім-шарт бекіткенде, қаржылық есептін
халықаралық жүйесін қолдану шарт. Бұл қазіргі ... ... ... ... тағы бір негізгі мәселесі - статистикалық
мәліметтер мен басқа да ... ... ... болып отыр.
Қазақстандық сақтандыру статистикасынын кен базасынын болуы ... ... ... ... шешуді женілдетер еді және
қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... ықпал етер еді.
Сондай-ақ, сақтандыру компанияларын тиімді дамытудын қажетті факторы
сот жүйесінін төмен тиімділігі. Занды орындамау, ... ... жеке ... ... ... ... ... жағдайда өз
құқықтарын қорғау механизмдерінін жоқтығы біздін елдегі ... ... кері ... ... ... ... айта келе, сақтандыру қызметін
ұйымдастыруды жетілдіру үшін мыналар ұсынылады:
а) сақтандыру ... құру ... ... ... ... ... ... қабылдау. Осындай пулдарды құру
сақтандыру қызметі рыногынын өзекті мәселесінін бірі - ... ... ... ... ... ... ... отандық кәсіпорындарды сапалы, әрі арзан сақтандыру
қорғанысымен қамтамасыз етеді;
ә) тәуекелдердін құрылымына сонғы екі ... ... ... ... сақтандыру пулдары үшін сақтандырудын (қайта сақтандыру) басым
сыныптары ретінде мүлікті, жүктерді, жұмыс берушінін ... ... үшін ... жақ ... ... сақтандыруды
белгілеу. Қазіргі кезенде жиналған сақтандыру сыйлықақыларынын көлемі
сақтанушылардын сақтандырушы компанияларға ... ... ... ... компанияларынын бәсекеге қабілеттілігінін негізгі
көрсеткіші болып ... ... ... кез келген сақтандыру
компанияларынын акционерлері мен ... ... ... үлесін алуға
тырысады.
Осыған орай, олар қосымша ... ... алу ... ... ... қалу мақсатында оларды демпингтейді.
Сақтандыру компанияларынын ... ... ... айқындау
стандарттарын жақсарту керек. Жана жүйеге мына ... ... таза ... ... ... және компаниянын ... жеке ... және ... ... ... таза
табыс. Бұл сақтандыру компанияларынын акционерлері мен ... ... ... береді.
Тәуекелдін тұжырымдамасы адамзатқа ежелден-ақ таныс. Өйткені тәуекел біздін
өміріміздін ажырамас бөлігі болып келеді. ... ... ... ... пайда болған тәуекелді болдырмау немесе алдын
алуға бағытталған кешендік сипаттағы қаржылық, ұйымдастырушылық, талдамалы
іс-шаралар ... ... ... Сақтандыру компанияларынын қызметтері
көп жағдайда ... ... және оған ... ... қаупін
сезінген клиент сақтандырушыға баруға мәжбүр болады. Сондықтан, сақтандыру
компаниялары үшін ен маныздысы тәуекел-менеджменттін өз ... ... ... ... Стратегия дегеніміз, өз қызметінде компания басшылыққа алатын шешім
қабылдау ережелерінін жиынтығы болып ... ... ... ... тобы ... ... уақытта және болашақта компания қызметінін нәтижелерін
бағалау кезінде қолданылатын ережелер. Бағалау белгілерінін сапалы жағын
әдетте «бағдар», ал сандық ... ... деп ... ... сыртқы ортамен қатынасын қалыптастыратын ережелер, яғни
олар ... ... өнім және ... ... керек, қайда және
кімге өз тауарын сату керек, қандай себептермен бәсекелестерден артық болу
керек ... ... Бұл ... ... тауарлы-рыноктық немесе
бизнес стратегиясы деп атайды;
б) ұйым ішіндегі қатынастар мен ... ... ... ... ... ... күнделікті қызметін жүргізуге арналған ережелер.
Оларды
«негізгі жедел тәсілдер» деп атайды.
Қазіргі уақытта ... ... ... мен ... ... әрекетінін белгілі бір тәжірибесі жинақталған сияқты.
Сақтандыру компаниясымен бірігіп жұмыс ... ... ... ... ... ... банк ... алынған кепілді
сақтандыруды қамтамасыз ететін әріптес алады. ... ... ... жеке ... және ... ... жабады.
Үшіншіден, банк сақтандыру компанияларынын қорларын өз басқаруына ... ... ... ... құру несие ұйымдары
үшін банктік өнімдерді жылжыту мақсатында қолдануына мүмкіндік ... ... ... ... стратегиясы болашаққа қол
жеткізуге бағытталған. Стратегияны құру ... өнім ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсатын
және ұйымнын әрбір бөлімі үшін мақсатты ұстанымдар, сондай-ақ даму жоспары
мен орта ... ... ... ... ... ... қызметі өркениетті қоғамнын ажырамас бөлігі болып табылады.
Осыған орай онын даму стратегиясы республиканын жалпыэкономикалық ... ... ... ... ... шарт. Сондықтан, ұлттық
сақтандыру қызметі рыногын дамыту стратегиясын әзірлеу барысында обьективті
және ... ... ... ... ескерілуі қажет:
а) сақтандыру ... ... ... ... ... ... сапалық және сандық өлшемдерінін жүйесін анықтау және
даму бағыттарын ... мен ... ... - 2030» ... ... стратегиясы дамуынын
негізгі
сатыларына сәйкес келетін сақтандыру қызметінін даму стратегияларын,
олардын мақсаттары мен міндеттерін әзірлеу;
в) ... және ... ... өз ... ... ... қамтамасыз етуді жүзеге асыратын сақтандыру жүйесі
дамуынын стратегиялық бағдарламалары мен жобаларын стратегиялық
манызды бағыттар мен салаларға бағыттай отырып әзірлеу;
г) ... ... сай ... ... ... ... механизмдерінін жүйесін дайындау.
Сақтандыру қызметінін даму үлгісін әзірлеу кезенінде осы ... онын ... ... және ... ... даму ... анықтауға
мүмкіндік береді.
Осындай мүмкіндіктерге қол жеткізу үшін және осы механизмдерді ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы
жағдай туғызу қажет. Ол жағдайларға мыналар кіреді:
сақтандыру компанияларынын автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... және ... қайта дайындаудан өткізу үшін
өте мықты білім беру базасын құру (сақтандыру ... ... ... ... ... т.б.);
сақтандыру қызметін дамытудын жана ... ... ... ... ... ... мақсаттардын басымдылығынан кету.
Қазақстаннын БСҰ-на кіргелі тұрған шағында шетелдік компаниялардын
қазақстандық сақтандыру қызметі рыногына енуі ... ... ... ... мен ... ... арасында бәсекелестік
туар жағдайда сақтандыру ісін ұйымдастырудын шетелдік тәжірибесі өте қажет.
- Сақтандыру ... ... ... ... ... ... отандық сақтандыру компаниялары қызметінін дамуына
ықпал ете отырып, ... ел ... ... ... ... ... табылатын - әлемнін 50 бәсекеге қабілетті елдер
қатарына қосылу үрдісіне жағымды түрде ... ... ... ... ЖАРИЯЛАНҒАН
МАҚАЛАЛАР ТІЗІМІ
Место и роль страхования в ... ... ... //
Вестник КазНУ. Серия экономическая. - 2007. - № 2 (60). - С. ... и его ... в ... // ... международной научно-
практической конференции «Состояние и перспективы ... ... ... современная методология промышленного
маркетинга, финансирования и управления», КазНТУ им. К.И. ... ... 2007. - Ч. 1. - С. ... қызметінін қазіргі жағдайы мен даму ерекшеліктеріне талдау //
Ізденіс. - 2009. - № 2 (2). - 18-23 ... ... ... ... ... ... ... университета Туран. - 2009. - № 3 (43). - С. 7-11.
Шетел ... ... ... ... ... нарыққа
қалыптастыру мен дамыту перспективалары // IV Рысқұлов оқулары халықаралық
ғылыми форумы, 2009 жылғы 25-27 мамыр. - Алматы, 2009. - 3036 ... ... ... қызметін ұйымдастырудын басымды
бағыттары // ҚазЭУ хабаршысы. - 2009. - № 4. - 25-30 ... ... ... страховых услуг в Республике Казахстан // Известия
вузов. - Бишкек, 2009. - № 4. - С. ... ... ... на ... академической степени доктора
философии (Ph.D.) в области экономики по специальности «теория
управления»
Акежанов Данияр Канатович
СТРАХОВАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ В РЕСПУБЛИКЕ ... И ... ... ... ... ... как ... защиты от рисков, который возникает в хозяйственной деятельности
и формирование ... ... как ... сферы
национальной экономики.
Целью диссертационной работы является научное обоснование теоретических
основ развития ... ... ... услуг и разработка прогнозной
модели в целях его совершенствования.
Теоретическую и ... ... ... ... ... ... теории стабильного развития, а также труды ... и ... ... в ... ... ... ... акты органов законодательной и исполнительной власти
Республики ... ... ... явились данные Агентства РК по
статистике, Агентства по ... и ... ... ... и
финансовых организаций Республики Казахстан, Национального Банка ... ... ... ... ... компаний и статистические
данные зарубежных источников.
Научная новизна исследования и результаты заключается в ... ... и ... важнейших направлений страховой
деятельности. К научной новизне можно ... ... ... страховой деятельности в системе экономических отношений в
качестве института финансовой защиты, которое, в свою очередь, ... ... ... ... ... и объединения экономических рисков
индивидуальных субъектов;
обоснованы роль и ... ... ... в ... ... ... выполняя роль инвестиции и источника сбережения,
а также сберегательного фонда, ... ... ... ... ... сущность страховой деятельности в системе защиты
интересов ... и ... лиц, как ... вида
предпринимательской деятельности в целях возврата ущерба;
- уточнены сущность и значение страховой ... а ... ... принципы, характеризующие специфическую особенность этой
категории;
на основе ... и ... ... ... ... дано
авторское определение понятия «инвестиционный портфель», т.е. ... как ... ... ... характерных для страховых
компаний;
учитывая особенности развития нынешного рынка, в отечественной страховой
системе ... ... ... ... ... ... стратегия совершенствования страховой деятельности.
Итоги внедрения научно-исследовательской работы. Основные теоретические
выводы и практические рекомендации диссертационного исследования ... и ... в ... ... ... при ... лекций по
проблемам организации страхового дела.
Область применения исследования. ... ... ... ... ... ... быть ... в работе страховых
организации, государственными органами по ... и ... а ... при ... ... ... национальной экономики. Реализация ее положений и ... ... ... ... отношений в сфере
страхования страны. Кроме того, результаты исследовательской ... ... ... ... при ... ... ... в высших
учебных заведениях.
Прогнозные предположения о ... ... ... предположения относительно природы и содержания деятельности
отечественных страховых компании, основной функцией ... ... ... ... как специфической формы общественных
услуг, представлены ... как ... ... ... ... ... основной целью, которой является, присоединение
Казахстана к числу 50-ти ... ... the author's abstract of the ... on ... of the ... of the doctor of philosophy (Ph. D.) in the field of economy on ... theory of ... ... ACTIVITY IN REPUBLIC OF ... AND ... of research is the insurance activity as institute of ... against risks which arises in economic ... and ... ... system as social and economic sphere of national ... purpose of the wok is the scientific substantiation of theoretical
bases of development of the Kazakhstan's market of ... services ... of future models with a view of its ... and methodological basis of research problems of the
insurance theory, the theory of stable ... have made, and ... of leading domestic and foreign ... in the field of
the market of insurance services, statutory acts of bodies of ... ... ... of Republic ... base of ... were given by Agencies of Republic of
Kazakhstan according to agencies on ... and ... of ... market and the ... ... of Kazakhstan, National
Bank of Republic of ... the ... ... data of ... and ... data of foreign ... novelty of research and results consists in ... of
conceptual preconditions and a substantiation of the major ... ... ... It is possible to carry the ... to ... place of ... activity in system of economic ... as
institute of financial protection which, in turn, is proved with a view ... of ... expenses and ... of economic risks ... subjects is ... role and essence of ... activity during the expanded ... carrying out a role of the investment and a source of the ... also savings fund, is an ... element of process of ... ... economic essence of insurance activity in system of protection of
interests of legal and physical persons, as special kind of ... with a view of return of damage is ... essence and value of ... activity are ... and also ... ... describing specific feature of this category are
revealed;
on the basis of studying and ... system ... aspects ... of concept «an ... ... is given, i.e. it ... as a complex of financial tools, characteristic for the ... ... features of ... today's market, in ... system the effective parties of ... of the ... are applied, strategy of ... of ... activity is
developed.
Area of usage of the received research. The recommendations offered ... author and ... ... can be used in ... the organizations, the state bodies on regulation and support of
insurance, and also by development of social and economic programs ... of national economy. ... of its ... ... will provide formation of steady social and economic ... sphere of ... of the country. Besides results of research work ... a source of the ... at studying special ... in ... institutions.
The usage of research results. The recommendations offered by ... and ... ... can be used in ... the ... the state bodies on ... and support ... and also by development of social and economic programs in
development of national economy. ... of its ... ... will provide ... of steady social and economic attitudes
in sphere of insurance of the country. Besides results of research work ... a source of the ... at studying special ... in ... ... ... of research object development. Conceptual
assumptions concerning the nature and ... of ... activity ... companies which basic function is, granting of insurance products as
the specific form of public ... are ... by the author as ... ... of ... of social and economic strategy, the ... is ... ... to number of 50 countries competitive
countries of the world.
-----------------------
|Өндіріс ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... ... ... ... табысты өндіру мен тарату
олардың бір бөлігін сақтандыру қорына салудың потенциалды мүмкіндігін
береді.
I
Өндіріс факторлары иелерінің нетто-
табыстарының бөлігін сақтандыру жарнасына
(сыйлықақы) айналдыру, ол өз ... ... ... нақты сақтандыру
үдерісінің бастамасы болады:
|Көрсеткіштер |Жылдар |
| |2005 ж. |2006 ж.|2007 ... ... |
| | | | |ж. |ж. ... ... |44 095 |73 346 |135 490|223 556 |268 823 ... ... |14 689 |32 084 |45 749 |66 749 |95 746 ... жеке капитал |24 053 |35 898 |80 201 |126 277 |165 929 ... |39 978 |67 123 |120 266|147 343 |133 488 ... ... | | | | | ... сақтандыру |4 446 |12 951 |17 885 |19 668 |29 989 ... жеке ... |4 546 |7 831 |12 888 |16 193 |18 884 ... ... |30 986 |46 341 |89 493 |111 482 |84 615 ... | | | | | ... ... |6 743 |10 770 |14 092 |49 189 |55 894 ... | | | | | ... ... |2 839 |3 328 |4 974 |5 484 |9 053 ... жеке ... |1 266 |1 678 |2 013 |4 159 |8 152 ... мүліктік |2 638 |5 764 |7 105 |39 536 |38 689 ... | | | | | ... ... |18 724 |26 653 |45 697 |61 681 |60 375 ... сыйақылар | | | | | ... ... ... |17 119 |23 630 |38 950 |49 355 |51 876 ... | | | | | ... - ҚР ... ... мен ... ұйымдарды реттеу және қадағалау |
|жөніндегі Агенттіктің мәліметтері ... ... ... ... ... теңгемен)
|Көрсеткіштер ... |
| |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. ... ... ... |4 449,8 |7 453 |8 725 |12 464 |15 ... ... |0,72 |0,90 |1,08 |1,07 |0,83 ... ... % | | | | | ... ... ... |0,53 |0,61 |0,73 |0,98 |1,08 ... % | | | | | ... ... ... % |0,80 |0,98 |1,29 |1,76 |1,79 ... ... |2 665 |4 475 |7 281 |8 907 |8 024 ... жан ... шаққандағы | | | | | ... ... | | | | | ... - ҚР ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау |
|жөніндегі Агенттіктің мәліметтері негізінде автормен ... ... ... 2 - Сақтандыру секторының негізгі көрсеткіштері
2004 ж. 2005 ж. 2006 ж. 2007 ж. ... ж. ... ... ... ... сақтандыру бойынша
□ Ерікті жеке сақтандыру бойынша
□ Міндетті сақтандыру бойынша
|Активтер ... ... |2008 ... |
| | | ... |
| | | ... % |
| ... ... |сомасы |үлесі, %| |
| | |% | | | ... |7 359,0 |3,3 |5 436,1 |2,0 |-26,1 ... |63 747,1 |28,5 |79 149,2 |29,4 |24,1 ... | | | | | ... ... |78 162,3 |35,0 |91 692,5 |34,1 |17,3 ... РЕПО" |20 664,7 |9,2 |27 473,4 |10,2 |33,0 ... | | | | | ... мен |11 472,6 |5,1 |16 899,1 |6,3 |47,3 ... ... | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |4 195,4 |2,0 |4 461,3 |1,7 |6,3 ... ... |29 138,5 |13,0 |31 616,7 |11,8 |8,5 ... | | | | | ... емес |516,4 |0,2 |684,3 |0,3 |32,5 ... | | | | | ... ... |6 027,2 |2,7 |8 602,5 |3,2 |42,7 ... | | | | | ... активтер |2 272,9 |1,0 |2 807,8 |1,0 |23,5 ... ... |223 ... |268 ... |20,3 ... - ҚР қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау ... ... ... ... ... ... |
|құрастырылды. ... ... ... ... ... | |
| |2004ж. |2005ж. |2006ж. |2007ж. ... ... |510 950 |1 642 738 |2 188 786 |4 843 506 |6 974 425 ... | | | | | ... ... |274 509 |879 905 |1 196 744 |1 583 844 |2 631 265 ... |1 297 379|4 961 581 |8 285 414 |9 438 437 |4 829 818 ... | | | | | ... ... | | | | | ... - ҚР ... ... мен ... ұйымдарды реттеу және қадағалау |
|жөніндегі Агенттіктің ... ... ... ... ... ... ... ... ... - 621 млн. ... жеке ... ... - 214 млн. тенге;
ерікті мүліктік сақтандыру бойынша - 8 138 млн. тенге.
Ерікті жеке ... ... ... |
| |2004ж. |2005ж. |2006ж. |2007ж. |2008ж. * |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |1 297 379 |4 961 581 |8285 414 |9 438 437 |8 972 746 ... | | | | | ... сақтандыру |926 887 |4 216 333 |6 834 571 |7 779 797 |6 560 130 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 ... |76 024 |143 290 |223 093 |5 401 906 |2 107 675 ... | | | | | ... |510 950 |1 642 738 |2 188 786 |4 843 506 |5 190 820 ... капитал |274 509 |879 905 |1 196 744 |1 583 844 |1 777 927 |
|* - ... ... ... ... ... - ҚР ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау |
|жөніндегі Агенттіктін мәліметтері негізінде автормен есептелініп ... ... 5 ... ... - ... ... ... (2020-2030 жж.)
3 кезең - дамыған сақтандыру қызметі ... ... ...

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері126 бет
Фридманның «термодинамикалық» теңдеуі6 бет
Қазақстан сақтандыру компаниялары: инвестициялық қызметінің басымдықтары және жетілдіру механизмі87 бет
Вирустардың организмге таралуы, енуі, орналасуы.Инфекцияның түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері7 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь