Қазақстан Республикасының инновациялық дамуының бағыттары мен мәселелері

1 Қазақстан Республикасының инновациялық дамуының бағыттары мен мәселелері
1.1 Үдемелі индустриялы.инновациялық мемлекеттік бағдарламасы аясындағы өтпелі шарттары
1.2 Инновациялық дамудың басты басым бағыттары
1.3 Инновациялық дамудың институционалдық базасы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Біздің еліміздің болашағы оның интеллектуалды қоры, ғылым және инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә.Назарбаевтың халыққа арналған Жолдауында айтылған болатын. Өмір өзі көрсеткендей, шикізат сатуға бейімделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғары сапалы, ең соңғы ғылыми жетістіктеріне сай техника мен технологиялар ғана экономиканы көркейтіп, халық өмірін жақсартуға қабілетті. Сондықтанда, ғылымға және ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Ғылыми-техникалық әлеует кез-келген мемлекеттің ұлттық байлығының негізгі саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей, экономикалық даму, көркеюдің негізгі жолы негізгі жолы – ғылыми-техникалық және инновациялық салада көшбасы болу. Инновациялар мен жаңалықтар экономиканың құрылуына төтеп беріп, ғылыми-техникалық прогрестің белсенді түрде дамуына жағдай жасап, ұлттық экономиканың тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатады. Сондықтан бүкіл дүние жүзіндегі кәсіпкерлер инновацияларды тиімді басқару мен ұйымдастыруға ерекше көңіл бөледі. Ал мемлекет өз тарапынан ғылыми-техникалық және инновациялық даму саласына қолдау жасап, тиімді саясат жүргізіп отырады. Өйткені мемлекет ғылыми-техникалық және инновациялық саясат – ғылыми-техникалық жетістіктерді адам игілігі үшін пайдаланып, адамзат өмір сүру жағдайларын сапалы түрде жақсартуға бағытталған. Ал бұл бүкіл адамзат тіршілігі мен шаруашылығының негізгі басты мақсаты. Қазір Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық зерттеулері мен инновациялық саласы дағдарыстық жағдайда. Бірақ сол қиындықтарға қарамастан Қазақстан кәсіпкерлері шет ел жаңалықтары мен ғылыми-техникалық жетістіктерін табысты түрде игеріп, оларды жоғарғы қарқынмен қызметтеріне енгізіп келеді. Әрине бұл инновациялар халықаралық технологиялық деңгейге көтерілуге мүмкіндік береді, бірақ сол ғылыми-техникалық жетістіктердің көбісі тек біз үшін ғана инновация, ал шетелдіктер үшін олар кешегі күн жаңалықтары. Сондықтан да шетел технологиясы мен техникасын игерумен қатар өз ұлттық ғылыми-техникалық әлеуетіміздің дамуына жағдай жасап, отандық ғалымдардың ғылыми жетістіктерін өндіріске енгізіп, оларды бағалай білуіміз керек.
Инновациялық прогрестің инновациялық саясатпен тікелей байланысты екендігі ақиқат. Осы тұрғыдан алғанда, инновациялық прогресті жаңа жағдайда мемлекеттік реттеу былай түсіндіріледі:
- ірі инновациялық жобаларды іске асыруда белгілі бір уақытта кәсіпорын өзін-өзі қаржыландыра алмаса, оған мемлекет тарапынан құрылған орталықтың көмегі керек болады. Бұл өз кезегінде ғылыми ізденістің тәуекелшілік элементтерімен байланысын көрсетеді;
1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 Қазақстан халқына Жолдауы.
2. Е.З.Сулейменов,Н.В.Васильева «Инновационная деятельность в РК»:аналитический обзор.- НЦ НТИ РК-Алматы 2009, С 7-53.
3. Шумпетер Й. Теория экономическая развития. – Москва; Прогресс. 1998. – 454 с.
4. Купешова Сауле Телеухановна / “Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан,” – диссертация, Алматы, 2002 г.
5. Инновационный менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. – Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
6. Соколова М.С. Управление наукой и техникой в Республике Корея // Инновации №9-10, 2002 г.
7. Карибджанов Е.С. Модели экономикаческого развития Юго-Восточный страны – Алматы: 2000 г.
8. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
9. Б.А.Алдашов, Е.В.Ткач «Инновационная инфраструктура: понятие,основные элементы и направления развития»//НПЖ «Транзитная экономика» №2-2007,С110-114.
10. Әбдiжапар Сапарбаев “Инновация – негiзгi қозғаушы күш” // Егемен Қазсқстан, 24 наурыз, 2004 ж.
11. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
12. Бердашкевич А.П Оподдержке инновационной деятельности в Японии // Инновации №7, 2002
13. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны //Саясат №2, 2005
14. Қуат Бораш “Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай” // Егемен Қазақстан, 23 ақпан, 2004 ж.
15. Дәуренбекова Ә.Н. “Бәсеке қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2005 ж.
16. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
17. «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане» // РЦБК, №4, 2010 г.
18. Статистика Казахстана. Алматы, - 2010г.
19. Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        2 Қазақстан Республикасының инновациялық дамуының бағыттары мен мәселелері
2.1 Үдемелі ... ... ... ... ... ... болашағы оның интеллектуалды қоры, ғылым және
инновация жетістіктерінде. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Өмір өзі көрсеткендей, шикізат сатуға
бейімделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек ... ... ең ... ... сай ... мен ... ғана экономиканы
көркейтіп, халық өмірін ... ... ... ... ... және ... ... ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Ғылыми-техникалық әлеует кез-келген мемлекеттің ұлттық байлығының
негізгі саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі ... ... ... ... жолы негізгі жолы – ғылыми-техникалық және
инновациялық салада көшбасы болу. ... мен ... ... ... ... ... ... белсенді түрде дамуына
жағдай жасап, ұлттық экономиканың тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін
жоғарылатады. Сондықтан бүкіл дүние ... ... ... ... мен ... ... көңіл бөледі. Ал мемлекет өз
тарапынан ғылыми-техникалық және инновациялық даму саласына ... ... ... ... ... Өйткені мемлекет ғылыми-техникалық және
инновациялық саясат – ғылыми-техникалық жетістіктерді адам игілігі үшін
пайдаланып, ... өмір сүру ... ... ... ... Ал бұл бүкіл адамзат ... мен ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық
зерттеулері мен инновациялық ... ... ... ... ... қарамастан Қазақстан кәсіпкерлері шет ел жаңалықтары мен
ғылыми-техникалық жетістіктерін табысты ... ... ... ... қызметтеріне енгізіп келеді. Әрине бұл инновациялар халықаралық
технологиялық деңгейге көтерілуге ... ... ... сол ... ... ... тек біз үшін ғана ... ал
шетелдіктер үшін олар кешегі күн жаңалықтары. ... да ... мен ... ... ... өз ... ... дамуына жағдай жасап, отандық ... ... ... ... ... ... білуіміз керек.
Инновациялық прогрестің инновациялық саясатпен ... ... ... Осы ... ... ... ... жаңа жағдайда
мемлекеттік реттеу былай түсіндіріледі:
- ірі инновациялық жобаларды іске ... ... бір ... ... ... ... оған ... тарапынан құрылған орталықтың
көмегі керек болады. Бұл өз ... ... ... ... ... көрсетеді;
- Мемлекеттік үйлестірушілік қызметін керек ететін және технологиялық
жүйелердің мызғымастығын ... ... ... ... тиімділігін арттыратын және ... ... ... мен ... ... ... жеке ... керек;
- Ірі зерттеулерді ұйымдастыру және оларды қоғамның денсаулық сақтау,
мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар мемлекеттік деңгейде тәжірибеден өткізу ... ... ... ... – оның ... ... болуы. Қызықтысы ғылым мен техника нарық жағдайында ... ... өз ... ... дами беруге кейде қабілетсіз болып келеді.
Алайда ғылым жеке меншік өндіріске жұмыс істеген жағдайда, оның ... пен ... ... ... даму ... ... екендігі сөзсіз.
Мұны қазіргі күні АҚШ, Жапония, Оңтүстік Корея сияқты елдердің тәжірибелері
толықтай дәлелдеп отыр. ... ... ... ... әрі қарай дамытуға жол көрсетеді.
Инновациялық саясатты жүзеге асыру барысында өндіріс өнімінің көлемін
ұлғайту тұрғысында сападан алшақтамау ... ... ... ... Тек ... ... ғана шектеліп қоймай, "өндірістен -
өндіріске" қағидасын ұстаған абзал дейді зерттеушілер. Мұның мәні – ... ... одан ... өнім шығаруға ұмтылу. "Өндірістен - ... ... күні ... үшін ең ... ... бірі ... Бұл ... өндірісте шығынды жағы өте жоғары әрі сапасыз артық өнім
шығарудан сақтандырады. Осындай адамзат үшін өте ... және ... ... ... ... ... ... төмендегідей болып келеді:
- жоғары бәсекелестікке ұмтылған, шығыны аз, керісінше, пайдаланатын
ресурстарды қолданудың ... жаңа ... ... ... ... ... ... өсімін көбейтеді. Еліміздегі энергетикалық,
материалдық және қазба байлықтары баршылық. Ресурстарды үнемдеудің нәтижесі
ретінде ... ... ... ішкі ... ... үлес салмағы кеміп, ... ... ... ... ... ... қажет;
- елдердің техникалық артта қалуын ... жаңа ... ... ... техникалардың сапасының әлсіздігінен инженерлік басқару
технологияларының заман талабына сәйкес болмауы ... ... ... осы ... ... ... Бәсекелестікке ұмтылған әрбір мемлекет
саясаты технологияларды игеруді басты міндет деп санайды.;
- өнім өндірмейтін салалардағы ... алға ... яғни ... қамтамасыз ету;
- мемлекеттің қатысуымен маманданған венчурлік қорлар құру және венчурлік
капиталды ғылыми-техникалық және ... ... ... инновациялық қызмет субъектілерін ... ... ... ... әзірлеу;
- инновациялық қызметтің мемлекеттік, салааралық, салалық және ... ... ... құруға енетін инновациялық
инфрақұрылымды қалыптастыру;
- инновациялық сала үшін кадрлар даярлау және қайта ... ... ... салаларында жаңа технологиялық құрылым
қалыптастыру.
Елiмiздегi инновациялық ... ... ... көрсету 1-шi
суреттегi жүйе бойынша iске асады. (Сурет 1) / 4, 56 б. /
1-шi сурет бойынша ... ... ... қолдау үшiн ең
бiрiншi құқықтық нысандары ... ... ... ... Ал мемлекеттiк қаржылық қолдау және инновациялық құрылымдарды
құру үшiн оған көп ... ... ... Осы ... ... елiмiзде күрделi
мәселенiң бiрi болып ... ... ... ... ... ... Инвестициялық, Инновациялық қорлар, Даму банкi,
экспорттық несиелер мен ... ... ... ... ... құрылды.
Сурет 1 - Инновациялық қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету
Жапонияда инновацияларға II ... ... ... көп ... ... ... және орта ... бүкіл экономиканың негізін
құрайды. /7/
Инновациялар саласындағы мемлекеттің 2 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... саясатты солар арқылы жүргізеді. Шағын
кәсіпорындар барлық кәсіпорындардың 99%-н ... ... ... ... ды ... ... ... шағын және орта бизнестегі
кәсіпкерлікті қолдауының мәні қажетті капитал салымы мен ... ... ... ... ... ... ... көптеген елдері алдында тұрған өзекті
мәселелердің бірі индустриалды-инновациялық ... ... ... экономикалық өсуге жету. Ертеректе, технологиялық инновациялар кез-
келген ұлттық экономикаға тән және ... ... ... ... деп ... ... потенциалды қабілеті бар, соның ішінде экспортқа
бағытталған, шикізаттық емес, бағыттағы экономика салаларында жүзеге ... ... ... индустриалды-инновациялық саясаттың
негізгі басымдықтары болып келеді. Ұзақ мерзімді стратегиялық ... ... ... ... және жоғары технологиялық өндірістерді
дамыту үшін жағдайлар жасауға ерекше назар ... ... ... мен ... ... ... дамуын, өнімнің бәсекеге қабілетті түрлерін өндіру мен ... ... ... ... ету ... 17 мамыр 2003 жылы
Елбасы ... ... ... ... индустриалды-
инновациялық даму стратегиясына қол қойды. ... ... ... ... жоспарлау Министрлігі индустрия мен сауда, білім мен ... пен ... ... және ... ... ... мен ... ресурстар, Қазақстан Руспубликасының қаржы
Министрліктері мен ... ... ... және ... ... ... банкпен бірлесе отырып жасады.
Стратегияның басты мақсаты – шикізаттық бағыттамадан алшақтауға
мүмкіндік беретін, ... ... ... ... ... қол ... ұзақ мерзімді жоспарда қызметті-технологиялық
экономикаға көшу үшін ... ... ... өнеркәсібінде орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4% мөлшерінде
қамтамасыз ету,2015 жылғы еңбек өнімділігін 2000 жылмен ... ... 3 есе ... және ... ... ... 2 есе ... өнеркәсібінде негізгі қорлардың өнімділігін көтеру, жеке секторды
ынталандыратын және ... ... ... ... құрылымы мен мазмұнын дайындау және кәсіпкерлік климатты
жасау, ғылыми сыйымды және экспортқа ... ... ... ... ынталандыру, сапаның әлемдік стандарттарына көшу
және әлемдік пен ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Стратегияны іске асыру мерзімі 3 кезеңге бөлінген:
- 1-ші кезең (2003-2005жж.), ... ... іске ... ... ... ... жүргізу көзделген. Бұл кезеңде салық салу
механизмін жеңілдету бойынша ... ҚР ... ... мен ... ... туралы, Казақстанның Метрикалық
конвенциясына қосылу мен Халықаралық электротехникалық комиссияға ... ... ... білімді дамыту және кәсіби кадрларды даярлау
бойынша ... ... ... ... ... ... мен ... жетілдіру мен Қазақстанның ХТМ
ену үрдісін аяқтау көзделген
- 2-ші кезең (2006-2010жж.), бұл кезең ... ... ... іске ... ... ... ... жүргізумен
сипатталады. Ғылыми-инновациялық құрылым қалыптасады. Жеке сектордың қаржы
ресурстары бір бағытта жұмыс істеп, ... ... ... құру мен жаңа ... салу ... кешенді шешеді. Экономиканың
диверсификациялау саласындағы прогреске қарағанда, экономиканың дамуы мұнай
мен газды өндіру мен экспорттау ... орын ... 3-ші ... ... ... іске қосудағы ең өнімді кезең
болмақ. Бұл кезеңде жаңа аялар мен нарықтарды енгізілген қуаттарды игеру
мен ... құн ... ... орын ... ... мен кызмет өндірісі
мен экспортының өсуі мен темпі мұнай мен газ ... ... ... мен экспорт құрылымының диверсификациясы пайда болады.
Стратегияның орындалуы оны іске асыру ... ... ... ... олар үш ... ... Қазақстан Республикасының
Үкіметімен әзірленіп бекітіледі. /6-49-51/
Индустриалды-инновациялық даму Стратегиясының сәтті іске асуы ... ... ... және ... бәсекелес түрінің
өндірісі мен экспорт өсуіне жағдай жасау негізінде ұзақ мерзімді тұрақты
өсуін қамтамасыз етеді.
Индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... өзгерістерді көздеп отыр. (1-кесте)
Әлемдік экономиканың ғаламдану тұрғысынан Қазақстан экономикасы бірнеше
проблемалармен ұштасады. ... ... ... ... ... ... ... интеграциялану, ішкі нарықта тауарлар
мен қызметтерге тұтыну сұранысының төмендігі, ел ішінде салааралық ... ... ... ... ... мен ... ... болмауы жатады.
Кесте 1-Индустриалды-инновациялық саясатты жүргізуді ескере отырып, ЖІӨ
динамикасының болжамы
| ... ... орта ... ... ... ... өсуі ... |
| ... ... |2010 |2015 |
| |жж ... | | | |
| | |жж | | | | ... |7,5 |9,5 |10,3 |3592,7 |5660,1 |9233,3 ... |10,0 |9,8 |9,0 |10,3 |1044,4 |1668,8 ... ... |10,2 |13,3 |8,4 |434,1 |810,4 |1213,0 ... ... |11,6 |14,2 |8,6 |383,7 |745,2 |1125,7 ... ... |7,0 |7 |7 |50,4 |90,6 |121,3 ... | | | | | | ... ... |8,6 |6,9 |9,8 |523,9 |731,4 |1167,2 ... мен |4,4 |6,1 |6,9 |172,6 |232,0 |323,9 ... ... | | | | | | ... ... |9,3 |10 |10 |206,6 |332,8 |535,9 ... ... | | | | | | ... ... |21,3 |7 |10 |16,0 |22,5 |36,2 ... ... |8,1 |3,5 |15 |26,4 |31,4 |63,2 ... сыйымды және|2,0 |45 |55 |2,2 |14,2 |123,6 ... | | | | | | ... | | | | | | ... салалар |8,1 |6,2 |6,1 |100,0 |98,5 |81,4 ... |3,4 |8 |7,5 |86,4 |127,0 |182,3 ... | | | | | | ... мен бөлу | | | | | | ... шаруашылығы |4,8 |5 |5 |266,6 |340,3 |434,3 ... |16,0 |20 |20 |282,7 |703,4 |1750,4 ... ... |9,7 |11,2 |11,8 |1593,8 |2712,6 |4747,3 ... ... |7,4 |8,0 |9,0 |1791,4 |2631,4 |4054,9 ... ... |8,5 |9,5 |10 |391,2 |615,9 |991,8 ... қызметі |10,5 |9 |10 |63,2 |97,2 |156,6 ... ... |8,6 |9 |9 |488,7 |751,9 |1156,8 ... беру ... |5,5 |8 |9 |143,8 |211,2 |325,0 ... мен |4,0 |12 |25 |29,2 |51,5 |157.0 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |6,2 |6 |7 |675,4 |903,8 |1267,7 ... ... | | | |-23,7 |-23,7 |-23,7 ... | | | | | | ... елде ... мен ... қызметті ынталандыруға
бағытталған белсенді мемлекеттік ғылыми инновациялық ... ... ... ... ... ... жету ... нарығын әрі қарай дамыту мен
фискалды, білім беру монополияға ... ... ... ... ... ... ... экономика мен
бесқарудың барлық салаларында әлемдік стандарттарға көшу көзделген.
Cтратегияны сәтті жүзеге асыру адами, өндірістік және табиғи капиталды
тиімді қолдануға, ... ... ... алып ... ... жүргізуге мүмкіндік береді. /7-11-13/
Экономикалық ғылымдар және экономикалық даму тәжiрибесi ... ... жаңа ... ... тиiмдi модернизациялауды
қамтамасыз етедi. Бұл әсiресе Қ.Р-сы үшiн өте маңызды, өйткенi 1991 ... ... ... дағдарыс қалыптасты. Өндiрiстiң техникалық
деңгейi құлдырады, ғылыми ... ... ... ғылыми-техникалық
потенциялымыз қысқарып кеттi, сондай-ақ бұрынғы экономикалық жүйе ... ... ... iшкi ... қамтамасыз ете алмай қалды. Осының
салдарынан ЖIӨ ... де 1990 ... ... 1995 жылы 40%-ға дейiн
азайды.
Индустриялық-инновациялық саясатты ... ... ... ... ... ... 8,8-9,2 % ... етедi. Бұл 2000 жылмен
салыстырғанда 2015 жылы ЖIӨ ... ... 3,5-3,8 есе ... ... өңдеу өнеркәсiбiнде орта жылдық өсу қарқыны 8-8,4 % ... ... ... 2015 жылы ... ... өсiмi кемiнде 3 есе және
ЖIӨ энергияны тұтынуы-2 eceгe төмендейдi. /5/
Бiрақ та бiздiң экономикалық өсуiмiз толықтай шикiзат түрiнде ... ал бұл ... ... ... ел ... тиiмсiз. Ол өзiмен
бiрге көптеген шығындарды ала келедi, әсiресе ... ... ... және көп ... ... ... қажет етедi. Әлемдегi
дамыған елдердiң барлығы ... және ... ... ... ... ... көшiп отыр. Шикiзат және
өндiрiстiк ... ... және даму ... ... ... ... өтуде.
Елбасымыздың жолдауы бойынша Қазақстан әлемдегi алдыңғы ... ... ... ... ... Ендi осы ... жүзеге асыру үшiн
индустриялы-инноваиялық дамуда сервистiк-технологиялық экономикға өту үшiн
2003-2015 жылға арналған стратегиялық жоспар ... ... iске ... ... 2015 жылы ... және газ кен ... игеру кезiнде өнеркәсiп өндiрiсi мен ... ... ... ... ... iске ... ... өнiмдердi шығарудың үлес салмағын 2015 жылы 46,5 %-
тен 50-52 %-ке дейiн ұлғайту;
ЖIӨ құрылымындағы ... және ... ... ... ... 2000 жылы 0,9 %-тен 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке ... ... өңдеу өнеркәсiбiнiң үлесiн 2000 жылы 13,3 %-тен 2015
жылы 12-12,6 %-ке ... ... ... (осы ... ... ... саясатты жүргiзбесе 2015 жылы 10,9 %-тi құрайтын болады);
 Стратегияны iске ... ... ... ... ... құн ... 2015 жылы 55-56 %, оның ... 2000 жылы
31,0 % және 25,6% салыстырғанда мұнай өндiру - 50-51 % ... ... ... ескере отырып, тау-кен өндiрiсi 45-47 % ғана құрайды. ... ... ... және жоғары технологиялы өндiрiстiң үлесi 2000
жылы ЖIӨ 0,1 %-тен 2015 жылы 1-1,4 %-кe ... ... ... қосылған құн құрылымында сапалы өзгерiстер болады.
Металлургия және ... ... ... ... ... ... ... көлемiнен 40,1 %-тен 27-28%-кe дейiн төмендейдi, ал ... ... ... 38,1 %-тен 45-46 %-ке ... ... Бұл ... қажетсiнетiн және жоғары технологиялы өнiм 2000 жылғы 0,6 %-ке
қарағанда 9-11%-тi құрайды.
Бұл ... ... ... ... ең аз ... және ... Ел ... нақты ақшалай табысы 2,1-2,4 есе ұлғаяды.
Сонымен қатар елiмiзде ғылым мен ғылыми-техникалық ... ... өте аз, оның ... 0,9% ... ... Ал ... жүзеге асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның үлесi 0,6%-ға
дейiн кемидi екен. Бұл ... ... ... жағдайда 2015 жылы болжам
бойынша ғылым және ғылыми-инновациялық қызметке ... ... ... ... ... ... ... мұны дамыған елдермен салыстырсақ ғылымға бөлiнетiн қаржы
Францияда 45%, АҚШ пен ... – 36%, ... – 20% ... ... ... ... аспағандағы және асқандағы ЖIӨ-нiң
құрылымының ... ( % ), ( ... 2 ). / 8, 95-100 б. ... 2 - Инновациялық қызметке бөлiнетiн ЖIӨ көлемiнiң стратегияны
жүзеге асырғанда және оны ... ... ... ... ... дамудың басты басым бағыттары
Жиырмасыншы жүз жылдықтың 90-жылдары ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-технологиялық дамытудың маңызды стратегиялық
бағыттарындағы зерттеулердi күрт ... ... ... және ғылыми
нәтижелердiң сұранысқа ие болуының құлдырауы, кәсiпорындардың инновациялық
белсенділігінің төмендеуi, мамандар мен зияткерлiк ... ... ... процестердi басқаруға кешендiк, жүйелiк әрекет етудiң
болмауы елдің инновациялық әлеуетiн дамытуды ... және оны одан ... ... ... ... мүмкiндiк бермейдi.
Шешiм таппауы отандық инновациялық әлеуеттiң дамуына терiс әсер ететін
мынадай негізгі проблемаларды бөлуге ... ... ... талап етуі үшiн ... ... ... технологиялар мен өнiмдердiң көпшiлiк ғылыми әдiстемелерiнiң
аяқталмауы. Бұл ... ... көз ... ... ... өнiмдердiң) құнын күрт төмендетедi;
2. Технологиялық жаңа ... ... және ... рынокқа
шығарудың қазіргі заманғы тетiгiнiң болмауы. Нарықтық жағдайлардағы жаңа
ендірмелерді ... ... ... ... ... ... ... жоғары
қайтарым тән болатын шағын ... ... ... байланысты.
Дамыған экономикаларда шағын инновациялық кәсiпкерлiктi дамыту үшін қажетті
жағдайды (инфрақұрылымды) қамтамасыз ететiн халық ... ... ... iстейдi;
3. Инновациялық жобаларға жәрдемдесетiн, технологиялық ... ... ... тәуекелдiк қаржыландыру қорларының
желісі (венчурлiк қорлар), олардың жылдам өсу ... ... ... ... тетіктері, фирмаларды және зияткерлік меншікті
сертификацияланған бағалаушылар және ... ... ... ... ... Ішкі рынокта озық технологияларға және өнеркәсіптік жаңа ендірмелерге
төлем қабілетті тапсырыстың болмауы. Ғылым және ... ... ... ... және бұл ... ... ... етуi тиiс.
Өкiнiшке орай ғылыми қызметтер мен ... ... ... ... ... ... өте аз. ... ... ... ... ала" ... экономикалық дамудың негiзгi сипаттамаларының бiрi озық
ғылыми-технологиялық әзiрлемелердiң негiзiнде белгiлi бiр уақыт кезеңiнде
жасалған ... ... ... ... ... әркелкi сипаты болып табылады. Технологиялық құрылымдардың ауысуы
сәтiнде алдындағы кезеңде көш ... ... ... ... ... ... ... iстеген қызметкерлердiң бiлiктiлiгiнен айырылуына
тап болады. Жаңа ... ... ... қол ... ... ... ... жұмсау салаларынан
сырғып бара жатқан капиталды тарту орталықтарына айналады.
Стратегия индустриядан кейiнгi дамудың ... ... ... және ... әлеуеттi ұлғайтуға
бағытталған, ол болашақта қағидатты бәсекелестiк ... ... ... ... ... болуы тиiс:
1. Жоғары технологиялы өндiрiстер қалыптастыруға, оның iшiнде шетелдiк
те, салааралық та технологиялар трансфертiнiң ... ... ... Жоғары ғылыми-технологиялық әлеуетi бар ғылыми-техникалық және
өнеркәсiптiк ұйымдар мен кәсiпорындар желiсi бар ... ... ... және ... ... жасап, оның қазiргi заманғы
элементтерiнiң қызметiн (технопарктер, ұлттық ғылыми ... ... ... және c.c.) ... ... кейiнгi экономика тұрғысынан алғанда озық салаларды
дамытуда қазiргi ғылыми-техникалық әлеует салаларын пайдалану.
Қазақстан қазiрдiң өзiнде мына ... ... ... көп ... ... ... ... үшiн белгiлi бiр ғылыми базаға
ие, оның iшiнде:
• биотехнологиялар (ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа ... ... ... бактериялар штамдары және басқалары);
• ядролық технологиялар;
• ғарыштық технологиялар;
• жаңа ... ... ... және басқаларды жасау.
4. Қазiргi заманғы ғылыми-техникалық бағыттардың:
• жаңа ... мен ... ... ... ... салаларында зерттеулер жүргiзу үшiн қажетті
жағдайлар жасау.
5. Ғылыми-техникалық және өндiрiстiк ұйымдар мен ... ... ... ... мен ... ... тартуға, өнеркәсiп пен қызмет көрсету ... ... ... ... заң ... базасын жетiлдiру.
Стратегияның маңызды мiндеттерiнiң бiрi мақсатты инвестициялық және
ғылыми-техникалық стратегияларды iске асыру, ... ... мен ... болып табылады, бұл индустриялық-инновациялық
дамудың қазiргi мемлекеттiк басқару жүйесiн қайта қарауды және белгiлi ... ... ... ... ... ... ... қол жеткiзу үшiн жаңа мемлекеттiк
даму институттарын құру және қазiргi барын, атап ... ... ... ... Даму ... Инновациялық қорды, Экспортты
сақтандыру корпорациясын нығайту қажет.
Тұтастай ... даму ... ... ... ... ... ... және ашықтық қағидаттарына
негiзделетiн бiрыңғай жүйенi қалыптастыруға тиiс.
Орталықсыздандыру қағидаты жеке ... ... ... ... қоса ... көздерiнiң сан түрлi болуын бiлдiредi. Iс
жүзiнде бұл мемлекеттiң қаржы және ақпараттық ... бiр ғана ... ... бiлдiредi. Бұл:
• шешiмдер қабылдау кезiнде ықтимал жүйелi қателердi болдырмауға;
• бәсекелестiктiң негiзiн салуға, соның нәтижесi ... ... ... неғұрлым ашық саясат жүргiзуге;
• жеке сектордың бастамашылықтарын ... ... ... ... асыруға
мүмкiндiк бередi. Мысалы, егер перспективалы жоба даму институттарының
бiрiнде қолдау таппаса, онда оны ... ... алу ... ... даму ... ... ... бiр
операцияларына және/немесе түрлерiне мамандануын бiлдiредi. Мысалы,
Қазақстан Даму ... ... ... ... ... ... қоры - ... капиталға үлестiк (бақылаусыз) қатысу арқылы;
Инновациялық қор - гранттар, оның iшiнде ғалымдар мен ... ... беру және ... ... қатысу арқылы жобаларды қаржыландыруға
маманданады. Мамандану қағидаты даму институттарының ... ... және ... ... ғана ... бiлдiрмейдi. Олар
өздерi үшiн негiзгi болып табылмайтын басқа операцияларды да (қызмет
түрлерiн) жүзеге асыра ... Бұл үшiн ... емес ... мен қызмет
түрлерiн жүзеге асырудың лимиттерi белгiлендi.
Бәсекелестік қағидаты даму институттарының ... ... ... ... ... ... ... институттардың
көпшiлiгiнiң дамудың осы кезеңiнде жоқ ... ... ... ... байланысты. Институттардың қызметi нарықтық институттарға
елiктеудi бiлдiретiнiн ... ... әуел ... ... ... яғни бәсекелестiк негiзде құру қажет. Бәсекелестiк қағидаты
қандай да бiр ... ... ... салмақтауға мүмкiндiк бередi.
Ашықтық қағидаты менеджерлердiң есептiлiгi мен жауапкершiлiгiн, қаржы
ресурстарын мақсатты әрi ... ... үшiн ... бақылауды қамтамасыз
ететiн дамудың мемлекеттiк институттарын корпорациялық басқарудың ашық
жүйесiн құруды бiлдiредi. Мемлекет даму ... ... ... ... iске ... ... ... қызметiне қандай да бiр
қысымнан қорғауды қамтамасыз етуi тиiс. Осы қағидатты жүзеге асыру ... ... ... ... iскерлiк беделi бар шетелдiк жоғарғы
бiлiктi менеджерлердi тарта отырып), сондай-ақ корпоративтiк басқарудың
қазiргi заманғы құралдары белсендi ... ... жүйе ... ... әрекет жасауды iске асыру
үшiн мемлекет ... ... ... ... ... ... ... iске асыра алатын, оның негізгі кiшi ... бөлу және ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар жүйесiн
қалыптастыру және оларды жандандыру жөнiнде бiрқатар ... ... ... ... ... негiзгi себептерiнiң бiрi
Қазақстанда технологияларды коммерцияландырудың iскерлiк ... ... ... мен ... және ... меншiктi
пайдалануға ие болып отырған, инновациялық және ... ... ... ... ... ... менеджер-мамандардың
институтының жоқтығы болып табылады.
Осыған байланысты жақын перспективада инновациялық кәсiпкерлiктi
дамытудың маңызды ... ... оқу ... да ... ... ... де, оның ... шетелдерде оқуды, сондай-ақ мұндай
бағдарламаларды ... ... ... отырып, жұмыс iстейтiн
менеджерлердiң ... ... үшiн ... ... ... ... үстелдердi қамтитын инновациялық ... ... ... және ... даярлау жүйесiн құру болып
табылады.
Бағдарламаны iске асыру ... Бiлiм және ... ... және ... ... және ҰИҚ ... шетелдiк бизнес-
мектептермен және жетекшi қазақстандық жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... даярлау
жөнiндегi оқу бағдарламасы әзiрленетiн болады.
Инновациялық кәсіпкерлік саласында кадрларды ... және ... үшiн ... ... ... 2004 жылғы 13
қыркүйектегi № 1439 Жарлығымен бекiтiлген Қазақстан ... ... ... ... бiлiм ... ... мемлекеттiк бағдарламасы
шеңберiнде республикалық бюджеттен қаржы ресурстары көзделетiн болады.
Сондай-ақ ... ... ... инфрақұрылымдық ұйымдар
қызметкерлерiне, өнеркәсiптiк кәсiпорындардың ... ... ... мен практикасын енгiзу жөніндегі қысқа және ... ... ... ... ... ... бiлiм ... ашылатын болады.
Мемлекеттiң инновациялық кәсiпкерлiктi ынталандыру жөнiндегi күш-
жiгерi келесі бағыттарға да шоғырланатын болады:
- меншiк ... және ... ... ... ... инновациялық қызметтi жүргiзуi үшiн тиiмдi жағдайлар ... ... ... одан әрі ... бiлiмдердiң мамандандырылған желiлерiн құруға және ... ... ... ... ... ... кластерлiк стратегияларды әзiрлеу; - ақпараттық алмасу және
инновациялық қызметте қажеттi деректерге, ... ... ... ену ... ... ... ... үшiн iскер және ақпараттық ... ... - ... және ... консалтинг, патенттiк қорғау және
басқалары;
- инновациялық қызметтiң ... ... ... ... ... ... ... тиiмдi түрлерiнiң бiрi ретiнде инновацияны насихаттау;
- шетелдiк инвесторлармен бiрлескен инновациялық кәсiпорындар құруды
ынталандыру;
- монополияны реттеу және адал бәсекенi қамтамасыз ету саласындағы
заңнаманы ... өнер ... ... ... ... ... пен жеке ... арасындағы диалогты оңайлатуға жәрдемдесетiн
бизнес қауымдастықтарды құруға жәрдемдесу;
- инновациялық инфрақұрылым элементтерiн құруға пайдаланылмаған өндiрiстiк
алаңдарды және ... беру ... ... ... күшейту
мақсатында мемлекеттiк меншiктi тиiмдi пайдалануды арттыру;
- ... ... бөлу үшiн ... құру ... ... ... ... жабдықты сату жөнiндегi сауда
кәсiпорыны және ... ... ... және технологиялық процестердi, тауарлар мен
қызметтердi сертификациялау жүйелерiн құру;
- мемлекеттiк сектордан технологияларды мемлекеттiк емес ... ... ... ... инновациялық тәуекелдердi сақтандырудың тетiгiн құру;
- басқармалық және ... ... ... ... ... ... ... бөлiгiнде заңнаманы жетiлдiру жөнiндегi
шараларды қабылдау.
Болашақта инновациялық қызмет саласындағы саясатты жүзеге ... ... бір ... біріктіріліп, ғылыми-техникалық және
өндірістік әлуеттің өсуіне әсер ету үшін ... ... ... ... бар ... ... ... экономикада
қолдану мақсатында елдің ғылыми-техникалық капитал жағдайына ... ... ... ... ... металлдар негізінде жаңа
материалдар жасау өндіріс салаларында жасалуы қажет.
2) Жаңа материалдар мен химиялық технологиялар; ақпараттық технология;
«тірі жүйелер» технологиясы ғылыми-техникалық бағыттарды ... ... ... ... ... ... ... жасау қажет.
3) Өндіріс саласында индустриалды –инновациялық қызметті ендіруді
жылдамдатуға бағытталған заңнамалық базаны жетілдіру мақсатында мемлекеттік
қолдауға ... ... ... ... өзгерістер мен
толықтырулар енгізу мен заңдар мен нормативтік ... ... ... ... мезгілде тек мемлекет қана экономиканы жаңартудың қозғаушы
күші бола ... ... ... жеке ... әлі ұзақ ... ірі және ұзақ
мерзімді инвестициялар жасай алмайды.Мемлекеттік қолдау бірнеше салааралық
жобалар мен жаңа экспортқа бағытталған өнім ... ... ... ... керек.
2003-2015 жылға арналған стартегияға[3] сәйкес жақын арада мақсатты
зерттеу мен жағымды ... ... ... ... өнім ... мақсатында төмендегі бағыттарда: бейбіт мақсаттағы атом энергиясы
мен басқа да ... емес ... ... ... ... ... жаңа материалдар, ерітінділер , түрлі қабаты бар тот ... т.б.; ... ... ... жоғары сапалы мұнай химиялық өнімдері,
соның ішінде этилен, полиэтилен, т.б. ... ... ... ... ... ... ... биотехнология,
биохимия шаралар қолдануы ұсынылады.
Стратегияның негiзгi мақсаты – ... ... ... және экспортқа бағытталған тауар шығаратын өнеркәсiптер құрып,
қызмет көрсету ... ... ... даму ... ... бiз ... бағытынан арылып, Қазақстанның индустрияландыруының тездетуге,
машина жасау мен өнеркөсiп жабдықтарын ... ... ... ... ... – негiзгi қозғаушы күш болмақ.
Ендi осы тұрақты ... ... ... ... ең ... факторы болып отырған Индустриялы-инновациялы даму стратегиясының
мақсаты мен ... ... ... ... басты мақсаты шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал ететiн
экономика салаларын әртараптандыру ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өту
үшiн жағдай ... ... ... ... және ... ... саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және экспортқа ... ... , ... және қызмет
көрсетулер өндiрiсi мемлкеттiк ... ... ... ... ... /12 ... экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстанның қазiргi
таңдағы экономикасының дамуында мынадай мәселелер орын ... ... бiр ... ... ... ... экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
3) ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ... iшкi ... ... мен қызметтерге тұтыну сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
5) өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде дамымауы;
6) ... ... ... яғни ... бiр ... ... және кен-металургиялық кешенге жатпайтын экономика саларында
негiзгi қорлардың тез тозуы;
8) ... ... ... және ... ... қалушылығы;
9) ғылыми зерттеу және тәжiрибелiк-констукторлық ... ... аз ... ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстыболмауы;
11) мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың ... ... ... ... ... секторларына инвестициялар салуға отандық қаржы
институттары үшiн ынталандыру ... ... ... шешу ... барысында стратегияның келесi мiндеттерiн
атап өтсе ... ... ... орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4% мөлшерiнде
қамтамасыз ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету:
2) өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
3) ... ... ... бәсекелестiк артықшылықты
жетiлдiретiн қоғамдық институттарды қамту; қосылған ... ... ... ... ... ... қосылған құн тiзбегiндегi элементтердi
итеру;
4) ғылымды көп ... ... және ... ... ... өндiрiстер құруды ынталандыру;
5) сапаның әлемдiк стандартына көшу;
6) дүниежүзiлiк ғылыми – техникалық және ... ... ... ... және ... экономикамен ықпалдасуды күшейту.
Елiмiздегi инновациялық ... ... ... ҚР-ның
“Инновациялық қызмет” ... ... ... ... Оның ... ... Инновацияның басым бағыттарын анықтап, ... ... ... инновациялық саясатын жүзеге асыратын ... ... ... және ... ... ... инфрақұрылымды құру.
4) Мемлекеттік бюджеттен инновациялық ... мен ... ... Бәсекеге жарамды өндірісті құруға мемлекеттің араласуы.
6) Мемлекеттік тапсырыспен ... ... ... ... қаматамасыз ету.
7) Отандық инновацияларды шетелге шығару.
Тұтас алғанда Стратегияны iске асыру үш кезеңде: бiрiншi - 2003-2005
жж., екiншi - ... жж., ... - ... жж. ... ... Бiрiншi кезең (2003-2005 жж.) басты түрде дайындық ... ... ... ... ... ... Стратегияны табысты түрде iске
асыру мақсатында Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... мен ... ... жаңа ... әзiрлеу, инвестициялық және
инновациялық жобаларға мемлекеттiң қатысуын қамтамасыз ететiн мемлекеттiк
институттар құру, талдау жүргiзу жөнiнде мамандарды ... ... iске ... ... жобаларды айқындау көзделедi. /12/
Бұл кезеңде Қазақстан Республикасының қолданыстағы ... ... ... ... ... ... ... Метрикалық конвенцияға қосылуы, Халықаралық электротехникалық
комиссиясына, т.б. кiруi ... Осы ... ... ... ... ... Даму Банкiнiң жарғылық капиталын ұлғайту,
жобаларды инвестициялаудың мемлекеттiк жүйесiн ... ... ... ... ... және оны ... ... отырып, кәсiби кадрларды даярлау саласындағы реформаны бастау,
стандарттау мен сертификаттауды ... ... ... ... ... ... отыр. Осы кезеңдегi экономиканың дамуы индикативтi
жоспардың болжамына сәйкес жүргiзiлетiн болады.
2003-2009 ... ... ... бойынша өткен жылдардағы ЖIӨ-нiң нақты
қарқынын ескере отырып, ЖIӨ-нiң екi еселенуiмен байланысты стратегиялық
мақсатқа жету ... ... ... ... ... пен ... ... тауарлары және қызметтерi өндiрiсiнiң бiр мезгiлде сан
жағынан өсуiмен ... ... пен ... ... қайта жаңғырту,
жұмыстың инвестициялық-құрылыс күллi кезеңiн түбегейлi өзгерiсi есебiнен
экономиканың тұрлаулы дамуын қамтамасыз ету үшiн ... ... ... мерзiм iшiнде ғылыми, ғылыми-техникалық қызметтiң, бiлiм және
денсаулық сақтау жүйелерiн, ... ... ... ... мен ... ... ... еңбекақы
төлеу жүйесiн, бюджетаралық қатынастарды жетiлдiру, қаржы секторын дамыту
және ырықтандыруды жалғастыру қажет. Тиiмдi инновациялық ... ... тиiс. ... ... ... мен қызметтер
өндiрiсiнiң өсуi тау-кен өнеркәсiбiн дамытудың қарқын алу ... ... ... мен газ ... ... ... ... етiлетiн болады.
Бұл кезде макроэкономикалық саясат төмен инфляцияны ... ... ... тiкелей инвестициялардың келуiне және экспортты
ұлғайтуға ынталандыратын жағдай жасауға бағытталуы тиiс.
Екiншi ... ... ... iс-шараларын экономиканың
барлық салаларында белсендi iске ... ... ... Бұл ... бойынша ғылым мен техниканың жетiстiктер негiзiнде қуаттарды
құру, ... ... ... ... ... ... кешендi
шешуге мүмкiндiк бередi. Ғылыми-инновациялық инфрақұрылым негiзiнен
қалыптасатын болады. Жеке ... ... ... ... пен мемлекеттiк қаржы институттарының қаржы ресурстары бiрыңғай
бағытта жұмыс iстеп, инфрақұрылымды дамыту, қайта жаңғырту, ... ... ... және жаңа ... құру ... ... шешедi. Бұл ретте iрi, орта және ... ... ... ... ... ... құру нормаларын ескере отырып, индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын iске асырудың алғашқы ... ... ... және ... құрылымын әртараптандыруға
бағытталған көптеген ... iске ... ... Экономиканы
әртараптандыру саласындағы бiрқатар iлгерiлеуге қарамастан экономиканы
дамыту негiзiнен ... мен ... ... және ... өсiмi ... ... Болжам бойынша 2010 жылы 2000 жылмен салыстырғанда ЖIӨ
екi еселенуi саласындағы ... ... ... мен ... ... қарқынының өсуi есебiнен iске асады. /12/
Yшiншi ... ... ... iске асыру бөлiгiнде аса
өнiмдi болады. Осы кезеңде iске қосылған қуаттарды және жаңа ... ... ҚҚТ ... ... асатын болады. Тауарлар мен ... және ... өсу ... ... мен газ ... ... ... Экономика салалары мен экспорт құрылымын ... даму ... ... iске ... ... жаңғырту негiзiнде елдiң экономикасының ұзақ
мерзiмдi тұрақты өсуiне және ... ... ... ... ... өсiмiне жағдай жасау қамтамасыз етуге ықпал етуi тиiс.
      Ел экономикасында жеке бастамалар басымдыққа ие болады. ... ... үшiн тең ... жағдай жасалады.
      Экономиканың бәсекеге қабiлетiн арттыруда ғылым жетiстiгiн пайдалану
жақсарады, менеджмент және ... ... ... ... ... және т.б. салаларда кейiндеп қалуды еңсеру ... ... және ... ... ... ... қатысуымен қаржыландыру үшiн таңдау бөлiгiнде iрiктеу
рәсiмдерi ... ... ... мен ... ие ... Инвестициялық идеялар мен жобалардың келешегiн айқындау ... ... ... қолданатын, жаңа қаржы институттары құрылады.
      Салық және кеден заңнамалары ... ... ... және ... ... ... келуiн ынталандыруға
бағытталады. Қазiргi ... және ... ... ... ... ... бiлiктiлiгi жоғары басқарушы, ғалым,
инженер, техник ... мен ... ... ... ... ... ... инвестициялар, технологиялар трансфертi, ғылыми
жетiстiктермен алмасу үшiн Қазақстанның ... ... ... құрылымдық өзгерiстер қосылған құны ... ... ... және ... ... ... ... жүргiзiледi.
Экспорт елеулi түрде әртараптанады әрi Қазақстанның дайын өнiммен әлемдiк
рынокқа ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының
кiрiгуi шикiзат тауарлары ғана емес дайын бұйымдар және ... ... ... ... Шағын және орта, әсiресе инновациялық бизнестi дамытуда ... ... Елде ... ... емес ... ... ... Кәсiпорындардың қаржы-шаруашылық қызметiнiң ашықтығы қамтамасыз
етiледi.
Тәуекелдердiң азаюы өнеркәсiптiң өңдеу секторында ... ... ... оны ... ... үшiн ... ... осы
секторға қазiргi басқару әдiстерi мен өндiрiстiк технологиялардың тартылуын
ықпал етедi. Қор рыноктарының ... ... ... ... ... қорлар қаражаты мен халықтың қаражатын
экономиканың нақты секторының инвестициялық ... ... ... секторының кiрiстерiн өңдеушi ... ... ... ... ... ... ... өзгертуде айтарлықтай
iлгерiлеу болады.
      Ұсынған тәсiлдер мен ... ... ... ... ... ... тәуекелдерiн кемiтуге әкеледi. Бұл, өз ... ... ... ... ... ... 3-4 %-ке ... мендетуге, банктiң кредит ресурстарын шағын және орта бизнестiң ... ... ... ... ... Банк және ... да қаржы
институттарына деген сенiмдi нығайту салымдардың жалпы ... ... ... ... шешедi.
      Инвестициялық ахуалды жақсарту және экономиканы одан әрi ... ... ... инвестицияларын тарту мен тауарларды экспорттаудың
өсуіне ғана ... ... ... шетелге заңды түрде әкетуге және
пайдалы орналастыруға әкеледi.
Экономиканың салық ауыртпалығын азайту және кәсiпкерлiк ... ... ... шараларды iске асыру "ресми" және "көлеңке' экономиканың
ара салмағын елеулi ... ... ... даму ... іске ... даму ... құрылды.Олар «Қазына» тұрақты даму қоры құрамына
кіреді.Оған «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ, ... ... АҚ, ... ... ... АҚ, ... кәсіпкерлікті даму қоры» АҚ,
«Маркетингтік-талдамалық зерттеу орталығы» АҚ, ... ... ... ... мемлекеттік сақтандыру ұйымы» ... ... ... ... АҚ, ... ... ипотекалық
компаниясы», «Өмірді сақтандыру жөніндегі компания» сынды даму институттары
кіреді. «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-ы, ... ... ... ... даму ... ... тұрақтану кезеңінен өтіп, инновациялық
жобаларды кешенді қолдау тәртібіне көшті. /13/
2009 жылдың 1 шілдесіне «Қазақстан даму ... ... ... ... млн АҚШ ... құрайтын жобалар(324) мен экспорттық
операцияларды(87) ... 411 ... ... Бұл ... 6086,6 млн
АҚШ долларын Қазақстан даму банкі қаржыландырады.Келіп ... ... ... ... оның ... ... жобалар-263,
экспорттық операциялар-35. Қарастырмаудың негізгі себептері- жобалардың
банкпен ... ... ... ... меморандум талаптарына сай
келмеуі, қажетті қаражатпен қамтамасыз етілмеуі, қарыз алушылардың қаржылық
жағдайының ... ... ... ... қарастырылған өтініштердің
ішінен жалпы сомасы 1970,2 млн ... ... 84 ... ... экспорттық операциялар таңдап алынды. Банктің қатысу үлесі-807,7 млн
АҚШ доллары.Нәтижесінде банкпен қаржыландырылған ... ... ... ... іске ... ... Кентау қаласындағы реновация мен ... ... ... ... қаласындағы мақта талшықтарынан тоқыма жасау өндірісі;
3) Ақтөбе қаласындағы полиэфирлік шыны талшығынан құбыр жасау зауыты;
4) Астана қаласындағы пластикалық шаныдан құбыр ... ... ... 1 ... банктің ссудалық портфелі 389,9 млн ... ... және 2009 ... ... 37,7 млн долларға ұлғайды.
Ссудалық портфель құрамында инновациялық жобаларды жүзеге асыруға
берілген несиелер көлемі(80,4%) ... ... яғни бұл банк ... бағытталуын көрсетеді.
Несиені ұйымдастыру үшін екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары,
жылжитын және жылжымайтын мүліктері кепілдеме негізінде қабылданады.
Банк өз ... ... ... ... ... 581 млн АҚШ ... жалпы сомасы 1466,6 млн АҚШ доллары болып келетін 40 ... ... ... 25 ... ҚР ... ... №633 ... кластердің 6-ын (металлургия, транспорттық логистика, текстильді және
тағам өндірісі,мұнай-газ машиналарын жасау, ... ... ... ... ... ... 1 шілдесіне «Ұлттық инновациялық қор» АҚ-на жалпы сомасы
9,8 млрд долларды құрайтын инвестициялық жобалар жөніндегі 362 ... ... 98-і ... ... ... ( ... ... 1,8
млрд доллар), ал 66-сы тамақ өндірісі мен ... ... ... 788,75 млн ... ... ... ... жылдың 1 шілдесінің мәліметтері бойынша, қор жалпы жарғылық
капиталы 861,4 млн АҚШ ... ... 27 ... ... ... ... млн АҚШ доллары. /13/
Сонымен қатар осы жылы «Мониторлар мен ... ... DS ... ... ғылыми-зерттеу лабараториясын құру жобасы
бойынша міндеттемелерді қор өз қол ... ... іске ... тұрмыстық техниканы өндіру үшін база құрылады,технологиялар
трансферті орындалып, R and P лабараториясын құру нәтижесінде ... ... қол ... ... ... ... екі жеке ... (оның біреуі шетелдік) жалпы сомасы 604 млн
теңгені құрайтын қаражаттары тартылмақ.
Шет ел ... ... ... ... орын ... ... ... ғылыми тұрғыдан қамтамасыз етілген бағыттар
бар.Қазақстанның экономикалық түрлі салалары түрлі техникалық деңгейге сай.
Олар ... ... ... олар үшін де жеке ... ғылыми-техникалық өндірістік орталықтар Алматы,
Қарағанды, Өскемен, Астана, т.б. ... ... ... ... ... технопарктер құрылған.Ал олар өз
кезегінде болашақта интеллектуалды өнім, ... ... ... ... атом технологиясында көп мүмкіндіктер береді.
Ғылыми негізде ... ... уран ... ... ... ... игеруге, титан гупкасы өндірістік
базаларын кеңейтуге ... ... ... атомдық, ғарыштық,
радиоэлектронды ... ... ... ... ... ... ғылымның қазіргі жағдайы аяқталған, бірақ тауарлық түрге
жеткізілмегендігімен, ғылыми зерттеулер санының көп болуымен ... ... ... және оны ... инновациялық қызметтің дамуының
негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.Қазақстандық ғалымдармен 10 жыл
ішінде 877 ... ... жаңа ... 136 ... ... ... ... жаңа фундаменталды білімдерге және олардың
негізінде – ... ... мен ... ... ... ... ... өткізілген зерттеу нәтижелері
қара және түсті металлургияның өндірістік кәсіпорындарын шикізатпен тұрақты
қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. /13/
Қазіргі уақытта ғылыми сыйымды ... ... құру ... және ... ... дайын.елде отандық
технологияларда қолдану негізінде бар химиялық және мұнай ... ... ... және ... ... ... ... газ ,
көмірді және басқаны қайта өңдеу бойынша кіші және орта ... және ... ... ... ... ... бағдарламаларды, жоғары тиімді биотехнологияларды
құру, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп үшін ... ... ... мен ... ... ... қоршаған
ортаны қорғау, сонымен қатар қара және ... ... жаңа ... үрдістерді игеру басымдық негізге ие.
Ғылым мен техниканың жаңа ... ... ... ... ... жоғары және орта кәсіби білімі бар ... ... ... ... ... ... ... етеді.Әлемнің
дамыған елдерінің тәжірибесі ... ... ... ... биоинженерия, қуатты компьютерлік қлодаумен жаңа физикалық
принциптерді үйлестіретін жоғары ... ... ... ... ... ... мамандарына сұраныс аса жоғары және тұрақты болады
[8].
Елбасымыздың жолдауы бойынша Қазақстан ... ... ... ... қатарына қосылуы керек. Ендi осы ... ... ... ... дамуда сервистiк-технологиялық экономикға өту үшiн
2003-2015 жылға арналған стратегиялық жоспар жасалды /10/.
Стратегияны iске асыру нәтижесi 2015 жылы ... және газ кен ... ... ... ... ... мен ... құрылымының
түбегейлi өзгеруiне әкелмейдi. Стратегияны iске асыру:
ЖIӨ құрылымындағы өнiмдердi шығарудың үлес салмағын 2015 жылы 46,5 ... 50-52 %-ке ... ... ... ... және ... ... үлес
салмағының қызметiн 2000 жылы 0,9 %-тен 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке ... ... ... өнеркәсiбiнiң үлесiн 2000 жылы 13,3 %-тен 2015
жылы 12-12,6 %-ке төмендеуiнiң қарқынын баяулату (осы көрсеткiш салыстыру
үшiн индустриялық ... ... 2015 жылы 10,9 %-тi ... ... ... ... ... базасы
Инновациялық жүйе әрқайсысы тиiсiнше осындай элементтердi қосып алатын
төмендегідей негiзгi кiшi жүйелерге бөлiнедi:
1. Ғылыми әлеует ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын ... ... ... құру ... инновациялық даму үшiн сөзсiз қажеттi фактор
қалыптасады;
2. Мемлекеттiк ғылыми ұйым – ... ... ... ... ... оқу ... жобалық институттар;
3. Ұлттық компаниялар жанындағы ғылыми ұйымдар, iрi ... ... Жеке ... және ... институттар;
5. Ғылыми зерттеулермен айналысатын шағын және орта кәсiпкерлiктер;
6. Ғылыми ... және ... өнер ... ... база.
Инновациялық кәсiпкерлiк төмендегілерді қамтиды:
1. Бизнес-серілер;
2. Кәсiпорындар;
3. Инновациялық менеджерлер;
4. Инновациялық ... iске ... үшiн ... ... және ... ... ... байланысты өндiрiстiк, консалтингтік, білiм және
ақпараттық құрылымдардың кешенi ... көп ... ... ... ... ... тұрады:
1.Ұлттық технологиялық парктер;
2.Өңiрлiк технологиялық парктер;
3.Технологиялық бизнес-инкубаторлар;
4.Ғылым қалашықтары.
Қаржылық инфрақұрылым төмендегідей элементтерден тұрады:
- мемлекеттiк даму институттары;
- венчурлiк қорлар;
- ... жеке ... ... ... ... уақытта, өзiнiң коммерциялық қолданысын табуға инновациялық
әзiрлемелердi және шығармашылық идеялардың аз ... ғана ие ... ... күнi елде iс ... ... база ... ... бұзылуында және ғылыми зерттеулердiң
нәтижелерiн ... ... ... ... ... ... ... тұр. Ғылымның институционалдық құрылымында соңғы ... ... ... ... ... институттарының меншiк
нысандарындағы өзгерiстерге ... ... ... инновациялық дамудың
талаптарына жауап бермейдi. Ғылымда түпкілiктi нәтижелі ... ... ... жаңа ... ... ... енгізуге әлсiз
бағдар сақталып отыр. Бiрқатар салалық ұйымдар өзiндiк мәртебесi бойынша
ғылыми болып қағаз жүзiнде қала ...... ... ... ... және тек шаруашылық құрылымға айналды.
Қазақстанның ҰИЖ инновациялық инфрақұрылымының негiзгi ұйымдық
институттары ұйымдық құрылымы бар, ... ... ... ... ... ... үшiн қажеттi және жеткілiктi қаржылық, кадрлық
және материалдық-техникалық қамтамасыз ... ... ... және ... ... болады.
Шетелдiк тәжiрибе көрсететiндей инновациялық саладағы шағын және орта
кәсiпкерлiк өнеркәсiптi дамыған ... ... ... ... және ... серпiндi құрылым. Шағын және орта инновациялық
фирмалар ... ... ... салаларында, рыноктың жаңа сегменттерiн
ашатын, жаңа өндiрiстi ... ... ... ... ... қабілетiн арттыратын және сонымен, жаңа технологиялық тәртiптi
қалыптастыруға жәрдемдесетiн технологиялық көшбасшылар болып табылады.
Шағын инновациялық ... ... мен ... ... бiрi ... процесi болып табылады, яғни табыстың
мүмкiндiгiн айқындау әлi күрделi, оларды ... әлi ... ... ... ... қолайлы жағдай жасау, сондай-ақ
технологиялық компанияларды жедел дамыту үшiн процесс. ... ... ... ... инновациялық кәсiпорындарды дамытудың
бастапқы барысында жинақталған, инновациялық инфрақұрылымның бөлiгi болуы
тиiс, "технологиялық бизнес-инкубаторлардың" ... ... ... ... ... мемлекеттiң басты мiндеттерiнiң бiрi
болады.
Технологиялық бизнес-инкубаторлар ... ... және ... ... ретiнде көрiнiс бередi. Бұдан өзге, ... ... ... ... ... бизнес-инкубаторлар
қаржыландырылатын жобаларды басқару және оларды ағымдағы мониторинг бойынша
ҰИЖ ... ... ... болады. Осы функцияларды iске асыру
үшiн ... ... ... ... ... және ... штатына ие болады. Бұл
ретте, технологиялық инкубаторлардың ... ... ... ... үшiн ... болады. Технологиялық ... ... ... оларда орналастырылған инновациялық
кәсiпкерлер мен инновациялық фирмаларға, ... ... ... ... көрсетумен байланысты шығындарын тиiстi ... ... ... ... ... ... Инновациялық
кәсiпкерлiктi дамыту көзқарасынан технологиялық бизнес-инкубаторлар мынадай
функцияларды орындауы тиiс:
1. Жаңа ... ... ... және ... ... ... өйткенi инкубаторлар кәсiпорынды басқаруда тұрақты көмек
көрсететiн болады, қаржыландыруға қол жеткiзуге және ... ... ... және ... ... ... ... кезiндегi көмектi қоса алғанда, қажеттi қызмет пен
технологиялық көмектiң ... ... ... ... иелерiн инновациялық менеджмент негіздерiне оқыту.
Тәжірибе көрсететiндей, технологиялық инкубаторлар кәсiпорындарға кез-
келген басқа жерде бастайтын ... ... ... ... есе ... ... ... мәре" бередi. Инкубаторлар бұған арнайы
дайындалған мамандардың, рәсiмдердiң және ... ... ... 2007 ... дейiнгi кезеңде технологиялық парктердiң құрамынан
Қазақстанның әртүрлi өңiрлерiнде және Қазақстанның жетекшi ... және ... ... оқу ... ... кем ... ... технологиялық бизнес-инкубаторлар және технопарктер жанындағы 8 оқу
орталықтарын құру болжануда.
Жетекшi ... ... оқу ... ... ... инкубаторлар
мен технопарктер құру қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... алып келедi деп болжанады,
бұл жыл сайын 300-ден астам жобаларды құрайды.
Инновациялық процестi басқарудың көзқарасынан ... ... ... ... ... бизнес-инкубаторлардың аумағында жоғары технологиялық
кәсiпорындардың ҰИЖ гранттық қаржыландыруы үшiн ... ... ... ... ... ... қысқартуға мүмкiндiк беретiн басқару
шешiмдерiн ... ... ... ... ... жүк-құжаттама шығыстарының деңгейiн
азайтуға;
- инвестициялық шешiмдердi қабылдауда бюрократиялық рәсiмдердiң санын
қабылдауға;
- инновациялық кәсiпорындардың басқару ... ... ... ... ... алмастыру және беру үшiн ... ... ... ... үшiн ... мен ... ... өтiнiш берушiнiң жеке басына, ғылыми дәрежелерi мен
атақтарының болуына қарамастан жобалар мен идеялардың конкурсы ... ... ... ... ... ... ... осы жобаларды рәсiмдеу, ғылыми-техникалық сараптама жасау,
экономикалық есептерiн жүргiзу әлемдiк практика ... ... ... ... ... және ҰИЖ қаржыландыру үшiн
мәлiмделген жобалардың 5-10 %-ы iрiктеуге алып келедi.
Технопарктердi деңгейлер ... ... ҰИЖ ... ... бөлу ... ... дамуының жағдайы үшiн
мейлiнше қолайлы болып табылады:
- ұлттық ғылыми-технологиялық парктер;
- өңiрлiк технологиялық парктер.
Ұлттық ғылыми-технологиялық ... ... ... ... ... ... даму үшiн басымдықты ... ... ... ... беру ... ... (жедел)
дамытуды қамтамасыз ету үшiн құрылады. Ұлттық ... ... ... ... ... үшiн ... ... сәйкес арнайы экономикалық аймақтар мәртебесi
берiледi.
Өңiрлiк технопарктер инновациялық әлеуеттi, өңiрдiң инновациялық
қабiлеттiлiгiн ... ашу және ... өңiр ... инновациялық
өнiмдерге қажеттiлiгін қамтамасыз ету мақсатында құрылады. Мемлекеттiк
бюджеттiң қаражатын ... ... ... ұлттық сол сияқты
өңiрлiк технопарктердi құру мен ... ... ... құру ... бағдарламасы қалыптасады.
Таяудағы екi жыл "Ақпараттық технологиялар паркi" арнайы ... ... ... ... ... кезектегi құрылысты жалғастыру
болып табылады.
Арасында Биотехнологиялар паркi, Ядролық ... ... ... ... ... ... және т.б. бар ... жылдары
құрылатын басқа ұлттық ғылыми-технологиялық парктердi дамытудың нақты
бағыттары тиiстi құжаттарды әзiрлеу және ... ... ... ... құжаттар Қазақстанның индустриялық-инновациялық дамуы үшiн
басымдықты ұлттық ғылыми-технологиялық ... ... ... ... сай ... ... техникалық-экономикалық
негіздемелерi, ұлттық технопарктердi дамыту жөніндегі iс-шаралар жоспары
болып табылады.
Осы немесе өзге ... ... ... технологиялық
дамудың әлемдiк үрдiстерiне, сондай-ақ Қазақстанның қолданыстағы ғылыми
және өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... ... мен техникалық-экономикалық негiздемелерiн
жасау жұмыстары барысында әзiрленетiн болады. Осы жұмысқа тиiстi салаларда
ғылыми-технологиялық парктердi құру және ... ... бар ... ... тартылатын болады.
Ұлттық ғылыми-технологиялық парктердi дамытудың нақты бағыттарын
айқындау, оларды технологиялық толтыру ... ... ... ... ... құру мен ... ... тиiстi уәкiлеттi орган
ұлттық технопарктердi құру және дамыту ... ... ... ... асырушы ұйым ретiнде "Ұлттық инновациялық қор" ... өзге де ... ... ... ... болады.
Ұлттық және өңiрлiк деңгейдегi барлық технопарктер үшiн 2006-2007 жж.
кезеңiнде дамудың келесi ... ... ... ... ... дамыту бағдарламаларында көзделген iс-шара
болады:
- технопарктердi дамытудың анағұрлым тиiмдi нысандарын айқындау ... ... ... ... жұмыстарды жүргiзу;
- физикалық инфрақұрылымды, оның iшiнде ... ... ... ... ... ... жәрдемдесудiң ұйымдық жүйесiн қалыптастыру,
оның iшiнде қаржыландыру үшiн ... ... және ... ... ... ... енгiзу, дамыту жүйелерiн құру, оның iшiнде
технопарктердi ... ... ... пен ... ... және шетелдiк жетекшiлердiң қатысуымен;
- оның аумағында технопарктер мен жобаларды дамыту ... ... ету ... ... бiлiм беру орталықтарын ұйымдастыру, олардың қызметiнiң әдiстемелерiн
әзiрлеу, оқытушылар құрамын даярлау;
- технопарктердiң тиiмдi дамуын қамтамасыз ететiн ... және ... ... байланыстар орнату;
- өңiрлiк технопарктер желiлерiн құру және дамыту жөнiндегi қызметін iске
асыруды, ... ... ... ... бастап және
технопарктердiң ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
мүмкiндiк беретiн тиiсті уәкiлеттiк органдармен бiрлесе отырып, "Инжиниринг
және технологиялар трансфертi орталығы" ... ... ... асырады.
Инновациялық дамудың көзқарасы тұрғысынан қаражатты тиiмдi ... ... ... ... ... ... өнiмге дейiн жеткiзу
оны коммерциялау ең бiрiншi маңызға ие. Сондықтан осы бағдарлама ... ... ... ... қолдауға және
ынталандыруға бағдарланған болады.
Қазiргі кезде қолданыстағы ... ... ... ... және ғылым министрлігі ғылым мен ғылыми-техникалық қызмет саласында
басшылықты жүзеге ... ... ... ... табылады. Бұл
министрлiктен өзге ғылыми-техникалық қызметпен салалық министрлiктер де
айналысады. ... ... ... ... ... зерттеулердiң барлығына дерлiгіне тәуелсiз ғылыми-техникалық
сараптама жүргiзудi ... ... ... ... ... ... ғылыми ұжымның оңтайлы мөлшерi мен құрамы,
зерттеулердiң бас ... ... ... ... ... ... ... тарту қажеттілігі және тағы басқалар
тексеру мен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар
ҒЗТКЖ жүргізуге мемлекеттік ... ... ... қалыптастыру және іске асыру арқылы заңнамалық ... ... ... жүзеге асырылады. Ғылыми
зерттеулер мен ғылыми-техникалық бағдарламаларды ... ... ... мен ... ... ... ... және ғылыми-техникалық тәуелсiз сараптама ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазiргi заманғы кезеңде бағдарламалық-мақсаттық әдiс ... ... және ... ... ... iске ... жүзеге асырылады:
-табиғи және әлеуметтiк жүйелер туралы қағидаттық жаңа бiлiмдердi және
экономиканың жүйелiк қайта құрылуының, қоғамның, мәдениеттiң және ... ... ... ... негіздерiн әзiрлеудi алу мақсаты бар
ғылымның және ғылыми-техникалық прогрестiң ... ... сол ... ... iргелiк зерттеулер;
- өнеркәсiптiк-технологиялық және әлеуметтiк экономикалық ... ... ... ... шоғырландыруға қабілеттi
мемлекеттiк ғылыми-технологиялық саясатты iске асырудың маңызды құралы
ретiндегi ... ... ... ... ... қызметтiң нақты және кешендiк-салааралық бағыттарын,
қолданбалы және ... ... мен ... өңiр үшiн ... зерттеу бағдарламаларды бiлдiретiн қолданбалы (салалық, салааралық
және өңiрлік ғылыми-техникалық) бағдарламалар;
- айқындалған ... ... ... ... пен ... және ... зерттеулердi ынталандыру және өңiрлердегі ғылыми
зерттеулердi дамытуға ықпал ету мақсаты бар Ғылым қорының жобалары.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... комиссия (бұдан әрi - ЖҒТК) ... ... ... 5 ... ... ... ... бағыттар шеңберiнде
iргелiк және қолданбалы ғылыми зерттеулердің ... iске ... және ... ... мен Бiлiм және ... басқа да ғылыми ұйымдары, бағдарламаның басқа әкiмшiлерi
жүзеге асырады. Орталықтардың қызметi, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... және одан әрi
дамытуға, пәнаралық өзара әрекеттi, материалдық және ... ... ... ... және ... ... жүзеге
асыруға бағдарланған. Бұл ретте Ұлттық ... ... ... ... ... іске ... жөніндегі бас ұйымдар болып
айқындалған. Оның жекелей алғанда Қазақстан Республикасы Энергетика және
минералдық ресурстар ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Индустрия және ... ... ... ... ... ... шикiзатты кешендiк қайта өңдеу жөнiндегi
ұлттық орталықтары. Сонымен қатар, ... ... ... үшін ... ... ... ... бекiтiлмеген, ел экономикасының
қажеттілігіне сүйене отырып, ғылыми бағыттарды үйлестiру ... ... ... ... көлемде iске асырылған емес.
Ғылыми зерттеулердiң жоғарыда аталған бағдарламаларын орындауға ғылыми-
зерттеу институттарымен қатар көптеген жоғары оқу ... да ... ... ... және қолданбалы бағдарламаларды iске асырудағы жоғары оқу
орындардың ... орта ... ... 12 - 20%-ды ... ... ... ... жүйесi жағдайында республиканың
ғылыми-техникалық кешенi жекелеген және едәуiр тар ғылыми проблемаларды
шешуге бағдарланды. Iрi ... ... ... және ғылыми
мектептер Ресей Федерациясында, ... және ... ... ... алғаннан кейiнгі алғашқы жылдары қабылданған
ғылыми-зерттеулер мен ғылыми-техникалық бағдарламаларды ... әдiсi ... ... ... сақтауға және оны
ғылымның мүлде жаңа бағыттарына сәйкес келетiн ғылыми ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк
тапсырыс нысанындағы қолданбалы ҒЗТКЖ-ны қаржыландыру ел дамуының қазіргі
заманғы кезеңiнде ... даму ... iске ... алға ... ... толық түрде жүзеге асыруға және ашық
ұлттық инновациялық жүйенi құруға мүмкiндiк ... ... ... емес ... ... нысанында бөлу зерттеушiлер
үшiн iшкi ... ... және ... ... ... компанияларын
туындатады. Бұдан өзге, iргелiк ғылымға негізiнен Білiм және ғылым
министрлігі, ал ... ... ... тиiстi салалары
жетекшілiк ететiнiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... жоқ екенiн атап кету керек.
Инновациялық кәсiпкерлiк экономикалық қызметтiң ерекше түрi ретiнде
инновациялық процестің негiзгi қозғаушы күшi ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
кәсiпорындар мен ұйымдар жатады. ... ... ... немесе өнiмдiк инновацияларды пайдаланудың нәтижесiнде пайда
табудан көрiнедi. Дамыған елдерде кәсiпорындардың 70%-на жуығы ... ... ... ... өнiмнiң ассортиментiн кеңейтумен
байланысты инновацияларды ... ... Осы ... ... арналған
шығыстар инвестициялардың 30%-на жуығын құрайды.
Инновациялық кәсiпорынның кәсiпкерлiк қызметi төмендегілерге:
- жаңа ғылыми идеяларды әзiрлеуге немесе iздеуге және оларды ... ... ... ... iздеуге;
- жобаны немесе кәсiпорынды басқарудың тиiмдi модельдерiн құруға;
- ақшалай табыс алуға негізделген.
Инновацияны жүзеге асыру үшiн оны ... ... ... инновациялық қызметтердiң iске асуы үшiн оны қамтамаасыз ететiн
қаржылық институттар және оны нақты түрде жүзеге ... ... ... қалыптастыруымыз керек. Елiмiздiң ұлттық инновациялық жүйесiн 3-
шi суреттен көруге болады: (Сурет 3 ) / 4, 84 б. /
Сурет 3 - ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ның
“Инновациялық қызмет” туралы Заңынан көрумізге болады. Оның ... ... ... ... бағыттарын анықтап, инновациялық бағдарламарды
жасау.
9) ... ... ... жүзеге асыратын ... ... ... және жағдай жасау.
10) Инновациялық инфрақұрылымды құру.
11) Мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... ... өндірісті құруға мемлекеттің араласуы.
13) Мемлекеттік тапсырыспен орындалатын инновацияларды міндетті түрде
рынокпен қаматамасыз ету.
14) Отандық инновацияларды шетелге ... ... ... ... өсу факторы ретiнде посткеңестiк
елдерде инновация екiншi деңгейдегi жоспар болып ... ... ... ... ... және ... тәжiрибе бойынша тұрақты экономикалық
өсуге қол жеткiзу инновациялық қызметсiз жүзеге аспайтындығына көз ... осы ... ... 3-4 ... ... деген көзқарас өзгердi.
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев Ұлттық акедемия ғалымдарымен ... ... ... ... ... жүйе ... ... жеттi” деп
атап көрсеттi. / 15, 205 бет ... ... ... ... ... ... даму ... құрылған. Оның ішінде 3 қаржылық және 2 ... ... ... экономикасының нарықтық қатынастарға өтпелi кезеңiнде
экономикада кәсiпкерлiк қызмет даму ... ... ... шағын
кәсiпкерлiк рыноктық жүйеде толық қанды қызмет ету үшiн ... ... мен ... ашып ... ... де бұл инновациялық жобаларға көптеген қаржы қажеттiлiгi туындап
отыр, ол қаржыларды ЖIӨ-нiң құрамынан көп мөлшерде ала ... ... ... ... ... ... ... туындап отыр, әсiресе
әлеуметтiк салаларға. Сондықтан қаржы тартудың бiрден бiр көзi ... ... ... табылады.
Қазақстандағы инновациялық қызмет индустриялық-инновациялық дамуының
2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттік стратегиясы ... ... дами ... ... бүгінгі күнге дейін республикамызда инновациялық
қызметтің дамуына қажетті жағдайлар ... ... ... ... ... ... кор мемлекеттік қаржыландырудың арқасында көптеген
инновациялық жобалар жасап, оларды іске асырып ... ... жыл ... ... даму ... тікелей
атсалысуымен елімізде жалпы құны 100 млрд.теңге шамасындағы 37 өндірістік
нысан іске ... ... ... ... ... байланыс серігі
«KazSat» ғарыштық жобасы мен ... ... ... ... ... ... электр желісі құрылысының екінші кезегін,
«Қазхимволокно» АҚ химиялық өндірісін, отандық қағаз ... ТМД ... рет ... ... ... ... ... индустриясы мен тамақ
өнеркәсібі саласындағы бірқатар өндірістерді айрықша атап көрсетуге болады.
Қазақстандағы инновациялық қызметті талдауда ... ... жөн ... ... ... ... болсақ, инновациялық өнімдердің
құрылымында ең үлкен ... ... ... ... алып ... ... бір ... сапалық сипаттамаларын жақсартуға, ең ... ... ... ... бір немесе одан да ... ... ... жартылай өзгертуді (кешенді өнім үшін)
пайдалану ... ... ... тиімділігін арттыруға арналған
қолда бар өнім болып табылады. Бұл әрине инновациялық ... ... ... ... өндірісті жедел дамытуға, кәсіпкерлік
қызметтің инновациялық сипатын күшейтуге мүмкіндік береді. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ... арқылы дамудың шикізаттық бағытынан қол үзу арқылы ... ... қол ... өз ... қоса ... ... ... барлық инновациялық өнімдердің 64,3%-ын алып ... ... ... ... ... ... өнімдер инновациялық
өнімдердің 28,6 %-ын алып ... Яғни бұл ... ... ... ... пайдалануда болған тауарларға жаңа, не осыған
ұқсас бұрын бұрын шығарылған өнімдерден елеулі айырмашылығы бар ... 4 - ... 2009 жылы ... ... ... ... ең аз ... (7,1%) өзге де инновациялық өнімдер алып
отыр. Бұл біздің республикамызда өндірістің ... ... ... даму ... әлі ... ... көрсетеді.
Сурет 5 – ҚР инновациясындағы зерттеулер мен ғылыми-техникалық
қызметтердің үлесі
2-кесте мен 5-суретте Қазақстандағы ғылыми-техникалық қызметтің ... ... ... ... индустриялық-инновациялық
стратегия 3 жыл ішінде зерттеулер мен әзірлемелердің саны 29348-ден 41624-
ке немесе 2007 ... ... 2009 жылы 41%-ға ... оның ішінде негізгі
үлесін қолданбалы зерттеулер(практикада қолданылады) алып отыр. 2009 жылы
ол 52%-ды ... ... ... ... ... ... тұр.Оның
үлесі 2007 жылы 13%-ды құраған.
Сонымен қатар отандық зерттеушілеріміздің ... да ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында олардың саны 9899-
дан 11910-ға дейін өсіп,120,31%-ды ... ... ... 2009 жылы
ғылым докторларының үлесі 10%, ал ғылым докторларының саны ... ... ... ... ... ... ... жатқызуды әлі өмір көрсетеді деп ойлаймын.
Өзіміз зерттеп отырған инновациялық ... ... ... да ... ... ... өсіп ... Осы жылдары олардың саны 42%-
ға өсті.Осы талдалған ... ... ... ... ... жасауға
болады: 2003-2015 жылғы индустриялық-инновациялық стартегияның 3 жылы
ішінде оң ... ... ... ... ... 2 - ... ... қызметтің сипаттамасы[9]
|Көрсеткіштер |2007 |2008 |2009* |2009 жылы 2008 ... |
| | | | ... ... |4612 |5870,1 |7457,1 |161,68 ... мен |11643,5 |14579,8 |21527,4 |184,88 ... ... | | | | ... ... ... | | | ... | | | | ... | | | | ... |0,25 |0,25 |0,28 |112 ... мен |273 |295 |390 |142,85 ... ... | | | | ... саны | | | | ... мен |16578 |16715 |18912 |114,07 ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ішнде: |  |  |  |  ... |9899 |10382 |11910 |120,31 ... ... |979 |1013 |1106 |112,97 ... ... |2781 |2739 |3018 |108,52 ... мен |9037,3 |12396,6 |14584,2 |161,37 ... ... | | | | ... ... | | | | ... мен |29348 |34946 |41624* |141,83 ... саны | | | | ... ... 2009 жылғы қысқаша статистикалық жылнамалығынан |
|алынған ... ... ... ... дамуында жоғарытабысты
ауылшаруашылығы облысына инновацияларды енгізу, өңдеуші тиімді кәсіпорындар
құру мен осындай кәсіпорындармен ... ... ... ... баса ... аударылуда. Осының нәтижесінде, өңдеу өнеркәсібі
өндірушіден тұтынушыға дейінгі баға саясатын дамытуы керек.Ол үшін ... ... ... ... құны ... ... қауіпсіздік жүйелерін құру және шетелдік нарықтарға жаңа жоғары
сапалы өнімдерді шығару қажет.
Жұмыскерлердің ... ... ... ... мен ... респонденттердің жартысына жуығы(65%) алдыңғы ... ... ... ... ... ал 8%-
қысқарғандығы туралы мәлімдеді.
Инновациялық қызметке кететін шығындарды бағалау өте ... ... ... даму ... ... ғылыми зерттеулер мен
әзірлемелерге бөлінетін шығындармен ... 2008 ... ... ... ... ... ... (48%) зерттеулер
мен әзірлемелерге инвестицияларды бөлгендігі туралы, соның ішінде 55%-ы
оларды ... 3%-ы ... ... ... жылы инновациялық-
белсенді кәсіпорындардың 31%-ы cатылған өнімнен түскен табыстың 5%-ын, 40%-
ы -5%-дан 25%-ға ... және 29%-ы- ... көп ... ... ... белсенді ғылыми кәсіпорындардың жартысынан көбі(66%)
мәлімдегендей инновациялық қызметті ... ... ... ... бюджеттен, 37%-ы өз қаражаттарынан, 11%, 14%, 21% сәйкесінше
инновациялық қор, ... ... және тағы ... ... қаражаттар алды.
Қазiргi уақытта Қазақстанда негізiнен шетелдiк капиталдың қатысуымен
iрi корпорацияларда, ұлттық компанияларда, ... ... ... ... ... ... деңгейi бар. Сонымен
қатар, технологияларды, теорияларды және ... ... ... ... ... пайдалануды коммерциялизациялаудың iскери
қағидаттарын кәсiби меңгерген, ... және ... ... басқара алатын кәсiби инновациялық менеджерлер - ... ... жоқ. Кез ... елде және ... кез ... ... ... тәуекелi барабар емес менеджментпен ... бұл ... ... ... ... және ... ... барлық деңгейдегi менеджерлердi сапалы оқытумен және
қайта даярлаумен, оларды ... ... ... және ... ... қол ... ... экономиканың дамудың инновациялық
қорына көшуi барлық қоғамның инновацияларды қабылдауынсыз және инновациялық
процестердi басқару мен инновацияларды iске ... ... ... кадрлар жеткілікті санының болуынсыз мүмкiн емес. ... ... ... ... ... ... ... инновациялық өнімді құру және ... ... ... ... ... қызметтерді орындау сияқты негізгі түрлерін
жүзеге асыратын кәсіпкерліктің болмауы елдегі төменгі ... ... бірі ... ... инфрақұрылым субъектілерi орындайтын ... ... ... даму ... ... ... ... жөнiндегi қызметтер;
- бизнес-қызметтердiң кешенi (кешендiк консалтинг);
- ақпараттық-коммуникациялық ... ... ... ... - ... ... ... қол жеткiзудi
қамтамасыз ету;
- бiлiм беру қызметтер кешенi;
- технологиялар трансфертi;
- өкілдiк қызметтер (серiктестік байланыстар орнату).
Қазiргi сәтте ... ... ... ... ... ... бюджеттер, мемлекет қатысатын ұйым
қаражаты) қаражатының қатысуымен құрылған, ... ... ... даму ... ... ... ... iстеп тұрған
субъектілер құрайды. Қолданыстағы ... оның ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етпейдi және
Ұлттық инновациялық жүйеге (бұдан әрі – ҰИЖ) қатысушылардың ... және ... ... қажеттi сервистердiң барлық тiзбесiн
ұсынатын кешендiк ұйымдардың жүйесi ... ... ... ... ... ... мен саны ... инновациялық даму
ерекшелiгiн, нақты алғанда төмендегілерді:
- инновациялық ... ие ... ... ... және өңiрлердiң
инновациялық инфрақұрылымды жеткiлiксiз қамтуы;
- қолдау инфрақұрылымын салалық та, өңiрлiк инновациялық даму процестер
ретінде де құру ... ... ... ... ... кезеңiндегі, бiр
өңiрде инновациялық инфрақұрылым объектілерiнiң көп санын қажет етпейтiн
инновациялық ... ... ... ... ... ... қағидатының қажеттілiгiн және олардың мемлекеттiк
бюджеттiң мүмкiндiгiне сәйкестігін;
- инновациялық инфрақұрылым ... олар ... ... ... үшiн ... оңтайлы нысандарын таңдауды;
- ҰИЖ-дың барлық элементтерi мен ... ... ... ... ... ету ... ... болмауын және оны
құрудың аса қажеттілiгiн қанағаттандырмайды.
Дамыған ... ... бар ... ... инновациялық
қызметтi қаржыландыру ағыны төмендегідей компоненттерден ... ... ... ... ... олардың нәтижелерiн патенттеу және
басқа да мақсаттар;
- венчурлiк капитал;
- ҒЗТКЖ-ға арналған корпоративтiк шығындар мен ... ... ... жекелеген инвесторлардың шығыстары.
Қазiргi уақытта Қазақстанның ҒЗТКЖ-ның қаржылық ... ... ... ... қорын қоса алғанда, ғылыми зерттеулер бағдарламаларына ... ... ... ... ... мен ... ... жеке инвесторлардың қаражаты;
- "Ұлттық инновациялық қор" АҚ-тың қаражаты;
- венчурлiк қорлардың қаражаты.
ҒЗТКЖ-ды бюджеттік қаржыландыру республикалық ... ... ... жүзеге асырылады. Бұдан өзге, "Ұлттық инновациялық қор" АҚ-тың
(бұдан әрi – ҰИҚ) (елдегі инновациялық белсенділікті ... ... жылы ... және ... қатар "қорлар қорының" функциясын
орындайтын ... даму ... ... ... ... ... конкурстық негізде гаранттар беру жолымен қаржыландыру
болып табылады. Инновациялық ... ... ... мемлекеттiк
даму институттары арқылы жүзеге асырылады. ... күш ... ... ... мен жеке ... ... ... тиімді емес. Қазiргі кезде кәсіпкерлердің отандық ғылыми
әзiрлемелердi iздестiруде, бағалауда және ... ... ... ... ... ... ... негізгі тетiгi болып
табылады. Венчурлік инвестициялауды дамытудың бастапқы кезеңiнде қызметi
инновацияларды құруға немесе коммерцияландыруға ... жеке ... ... капиталды тарту мемлекеттiң тiкелей үлестік қатысуымен
венчурлiк қорларды құру ... ... ... ... ... ... қаражат бұл қорға кiретiн жеке инвесторлардың
тәуекелдерiн төмендетедi. Венчурлiк индустрияны қалыптастырудың бастапқы
кезеңiндегi мемлекеттiк жәрдемдесудiң ... ... ... ... дерлiк
өзiнiң тиiмділігін көрсеттi. Мемлекеттiң венчурлiк қорларды құруға қатысуы
ҰИҚ арқылы ... ... ... инновациялық саясатының негiзгi
бағыттарының бiрi құрылатын венчурлiк қордың жарғылық капиталына бақылаусыз
қатысу (49%-ға ... ... ... және ... ... венчурлiк қорлар құру болып табылады. Осы Бағдарлама ... ... ету ... ... кезеңiне арналған
инновацияларды құру және ... ... ... ... ... ұғымын ғана шектейдi. ... осы ... ... ұғымдар пайдаланылады:
Венчурлiк инвестициялау - идеяларды жаңа өнiмнiң тұсаукесер үлгiлерiн
құруға және оның коммерциялық әлеуетiн бағалауға дейiн ... ... ... ... (1); ... ... ... және өнiмдi
бiрiншi сату (2); өндiрiстi ерте ұлғайту және ... ... ... шығу (3) ... инновацияларды құруға және/немесе
коммерцияландыруға бағытталған ... қор - ... ... ... асыру мақсатында
заңды тұлға құрумен де, ... да ... ... ... жеке
тұлғалардың бiрiктiрiлген капиталы.
Қазақстанда ҰИЖ-ды қалыптастырудың негiзгi қағидаттары:
- мемлекеттiң ҰИЖ-ны қалыптастыру мен ... ... ... ... ... жеке ... серiктестiгi;
- жүйенiң ашық сипаты.
Мемлекеттің белсендi рөлi бiрiншi ... ... ... ... ... ... талдау көрсетiп отырғандай әлемнiң бiр де ... ... жеке ... ҰИЖ-ды дербес қалыптастырған жоқ. Барлық ... ... ... ... арттыру үшiн мемлекет ... ... ... ... алуға тура келдi. Мемлекеттiң белсендi
рөлi ҰИЖ-дың барлық элементтерiнiң өзара ... ... ... ... ... ... ұлттық, салалық және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi. ... ... ... инновациялық даму процесiнде жеке сектордың
ресурстарын ... үшiн ... ... жеке секторды алмастыруы тиiс емес,
ол ҰИЖ-ды қалыптастыру мен дамыту ... ... ... ... ... ғана көрiнедi, бiрақ оның басты мақсаты - жеке
капиталды инновациялық процестерге белсендi қатысуға тарту болып ... ... ... оның ... iстеуiндегi және одан әрi дамуындағы
мемлекеттiң рөлi қысқаратын болады. Ұлттық инновациялық жүйенiң ашық сипаты
оның тиiмдiлiгін қамтамасыз ету үшiн ... ... бар. ... ... ортада да, дара өнер тапқышта туындаған iшкi және ... ... ... ... білдiредi. ҰИЖ кез келген
қызықты өнертабысты, кез келген коммерциялық перспективалық әзiрлеменi ... ... ... етуi тиiс. Бұл ... пен ... ... ... барынша нәтиже алуға, инновациялық
қызметке елдiң барлық ... ... ... ... ... ... ... процесiнiң және әсiресе, бiлiмдердi,
технологияларды, ақпараттарды беру процестерiне негiзделген ... ... ... бiрi ... ... ... жалпы жүйе
құру қажет. Ол Қазақстанның мемлекет iшiндегі, дәл сондай ... ... ... ... ... кешенiн
ашып көрсететiн болады - "Виртуалдық ... ... ... ақпараттық жүйесi (бұдан әрi - "Виртуалдық ... ... жүйе ... мен ... ... ... ... талап етiлетiн технологиялар бойынша ақпаратты жинауға, талдауға және
пайдалануға ... ... ... ... тиiс. ... ... технопарк" БАЖ даму және ұйымның инновациялық дамуына ... ... да ... ... ... ... көп деңгейлi
дерекқорды бiлдiредi деп жоспарлануда.
Елдiң инновациялық дамуын тиiмдi басқаруды ... ету ... ... iске ... ... ... мемлекеттiк органдар
инновациялық қызметті дамыту саласында - Индустрия және сауда министрлiгi
және ғылым және ... ... ... - ... және ... өз құзыретi шегiнде төмендегідей функцияларды жүзеге асыратын
болады:
1) ғылымның ел экономикасының инновациялық ... ... ... басым бағыттары, iргелiк және қолданбалы ... ... ... ... ... ету, ғылыми-техникалық
өнiмдердiң рыногын қалыптастыру;
2) орта және жоғарғы оқу орындарын қоса ... ... ... ... кадрларын дайындау және қайта дайындауды жүзеге асыратын
инновациялық қызмет үшiн кадрларды дайындау және ... ... ... ... ... ... кәсiпорындарды қоса алғанда,
инновациялық инфрақұрылымды кейiннен ... ... және ... ... және ... ... ... парктер, бизнес инкубаторлар, арнайы конструкторлық және
технологиялық бюро және т.б.;
4) отандық өндiрiстiң ішкi және ... ... ... ... кіру жүйесiн қалыптастыру. Отандық ... ... ... ... үшін ... жүйелерді, жағдайларды
жасау;
5) инновациялық даму үшiн ... әсер ету, оның ... ... ... әзiрлеушiлер, өнертапқыштар және бастамашылардың мүдделерi
мен ... ... ... заңнама базасын қалыптастыру.
Инновациялық қызметтi дамытуға арналған қаражаттан басқа ғылыми-
техникалық ... және ... ... ... бюджет қаражаты есебiнен қолданбалы ғылыми ... ... ... ғылыми-техникалық бағдарламалар бойынша
орындалған қолданбалы ғылыми әзiрлемелердiң бiраз көпшiлiгi ҰИҚ ... ... ... одан әрi ... болады.
Қолданбалы ғылыми зерттеулердiң шығыстары 2005 жылы 7972,4 млн.
теңгенi құрайды, 2006 жылы - 7972,4 млн. ... ... 2007 жылы ... млн. теңгенi құрайды және 797,24 млн. теңге жеке капитал қаражаты
есебiнен.
Осы ретте, республикалық ... ... ... ... жобаларды және инновациялық қызметтi дамыту
жөніндегі басқа ... ... ... ... ... оның ... ғылыми-техникалық бағдарламалар ... ... жыл ... ... ... ... жылға бюджеттi
қалыптастыру кезiнде нақтыланатын болады.
Бағдарламаларды iске асырудан күтілетiн нәтижелер
Бағдарламалар іс-шараларын іске асыру экономиканың барлық салаларында
инновациялық ... ... ... инновациялық жүйені құруға
мүмкіндік береді.
Бұл ретте 2015 жылы:
- ғылыми және ... ... 2005 жылы ЖІӨ ... ... ... ... үлес ... көбейтуге;
- Қазақстанның инновациялық және ғылыми-зерттеулер қызметiнiң тiкелей
шетелдiк инвестицияларын 2003 жылмен салыстырғанда 2015 жылы 15-20 ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткiзiлетiн болады.
Қаржылық инфрақұрылымның мынадай негiзгi ... ... ... ... ... ... озат шетелдiк венчурлiк қорларды инвестициялау үшiн отандық, дәл солай
шетелдiк капиталдың қатысуымен венчурлiк қаржыландыру жүйесi;
- ... ... мен жас ... ... (IРО ... ... ... инфрақұрылымның негiзгі элементтерiн ... ... және ... ... ... ... парктер мен аймақтар құру: ақпараттық технологиялар
паркі; ... ... ... ... ... индустриялық
мұнай-химиялық паркі; жаңа материалдар паркі; ... ... 7 ... ... ... iрi ... ... мен технопарктер жанынан 12
технологиялық бизнес-инкубаторлар және технопарктер жанынан 8 оқу
орталықтарын құру;
ҰИЖ-iң құрамына кiретiн құрылымды ... ... ... даму ... ... мақсатында көрсеткiштер (мақсатты
индикаторлар) жүйесi әзiрленетiн болады. Қазiргi ... ... ... деңгейiнiң бірқатар индикаторлары қолданылады. Төменде
жалпы және Қазақстанның жағдайына бейiмделген индикаторлар келтiрiлген:
1. Адам ... Адам ... саны мен ... жаңа ... да, оны таратуды айқындайтын да басты фактор болып ... ... ... ... ... экономиканы құруда басты
орынды алады, бiлiмге негiзделген мұндай экономиканың серпiлiсi мен бәсеке
қабiлеттiлігі бiрiншi кезекте ... және ... ... ... ... ... болады. Осы тәсiлге сәйкес бiлiм өндiрiстiң факторы
болып, ал бiлiм ... ... ... көмегімен
ынталандыруы мүмкiн.
3. Ғылыми және технологиялық ... ... ... ... ... өзiнiң нарықтық көрiнiсiн инновация түрiнде білдiретiн
және экономикалық тиiмдiлiк әкелуi мүмкін бiлiмнiң табыстылығын бiлдiредi.
4. Экономиканың бәсеке қабiлетiне және ... ... ... ... ... қабiлеттiгі тауарлар мен қызметтер ... аз ... ... ... ... ... ... арқасында осы инновацияларды енгiзу көмегiне қол жетуi
мүмкiн.
Осындай мақсатты индикаторлардың негiзiнде елдiң өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... ... мен
бағдарламаларды iске асыру үшiн мемлекеттік ... ... және ... ... тiкелей және жанамалық нысанда
бөлiнетiн мемлекеттiк инновациялық ... ... ... ... ҰИЖ-i ... ... ... еңбек өнiмдiлiгiн
және бәсекеге қабiлеттiлiгін арттырады, бұл өз кезегiнде Стратегияны iске
асырудан күтiлетiн нәтижелердiң орындалу ... әсер ... ... ... ... ... пысықтайтын мақсатты индикаторлары болып
табылады.
Сонымен қатар экономикалық қызмет түрi бойынша ... ... ... ... сондай-ақ ҰИЖ салалық және өңiрлiк құрылымды
дамытуды сипаттайтын салалық және ... ... ... әзiрленетiн
болады. Бұл көрсеткiштер жоғары технологиялық және ... ... ... орталықтарды, ұлттық ... ... ... ... ... талдау үшін, сондай-ақ ғылымды
қажетсiнетiн және жоғары ... ... құру ... ... ... ... ... болады.
Қазіргі кезде Республикамыздың экономикалық дамуында жоғарытабысты
ауылшаруашылығы облысына инновацияларды енгізу, өңдеуші тиімді ... мен ... ... ... ... ... қолдау
көрсетуге баса назар аударылуда. Осының нәтижесінде, ... ... ... ... баға саясатын дамытуы керек. Ол үшін қажетті
деңгейде маркетингті дамыту, кәсіпорынның қосылған құны ... ... ... ... құру және шетелдік нарықтарға жаңа жоғары
сапалы өнімдерді шығару ... ... ... ... ... ... ... отыр? Осы сұраққа жауап беру үшін өндірісті инновациялық
дамытудың ... ... ... табылатын отандық инновациялық
кәсіпорындардың жағдайын қарастырып, талдау қажет.
Осы ... ... 2008 ... І ... ... ... 56%-ы инновациялық қызметпен айналысты. Инновацияларды
жүргізудің негізгі мақсаттары ретінде респонденттер:
- кәсіпорын мәртебесінің өсуі ( ... ... ... ... ... ... қоғамға және ұйымға байланысты әлеуметтік жауапкершілік (34%);
- табысты өсіру (20%);
- сұранысты, ... ... және ... ... ... ... ... өмір қауіпсіздігін қамтамасыз ету. (13%) (2-сурет)
Зерттеудің маңызы- инновациялық циклдің бағыты мен ... ... ... ... ... зерттеу базасы мен
персоналдың біліктілігін ғана емес,сонымен қатар қаржылық ресурстармен
қаншалықты қамтамасыз етілгендігін ... ... ... ... фазасын респонденттердің 34%-ы «ғылыми-техникалық дайындық» деп
сипаттаса, 27%-ы ... ... ... деп ... 3/1-і (39%) өздерінің инновациялық қызметінің ... ... ... деп анықтады (3-сурет). /9-5-8/
Cуреттен көріп отырғанымыздай, инновациялық белсенді кәсіпорындардың
біршама бөлігі үшін негізгі бағыт ... ... бар ... қарастырады. Зерттелген кәсіпорындардың басшыларының
көзқарастары ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары (бұл жайлы кәсіпорындардың 83%-ы мәлімдеді);
- ғылыми-техникалық қызметтер (47%);
- ... ... ... ... ... ... ... 6 - 2008 жылдың І жартыжылдығындағы инновацияларды жүргізу
мақсаттары, инн-қ-белсенді кәсіпорындардың жалпы ... ... 7- 2008 ... І ... ... қызметтің
бағыттары, инновациялық-белсенді кәсіпорындардың жалпы санына %-нен
- «ноу-хау»,технологиялар және өндірістік меншіктің басқа түрлерін ... ... ... түрлері(9%).
Инновациялық-белсенді кәсіпорындардың басым бөлігі(90%) алдыңғы
кезеңмен (2007 жылдың ІІ ... ... ... ... ... ... ал 45%-ы осы ... мәлім етті.
Инновациялық өнімге деген сұраныстың өзгермеуі 2008 жылдың ... ... ... ... ... ... қысқартты. Ол 7 пайыздық пунктке қысқарып, +31%-ды ... ... ... ... ... ... ... де
теріс әсерін тигізді. Тапсырыстар портфелінің өзгерістерін ... ... ... жылдың ІІ жартыжылдығымен салыстырғанда 9 пайыздық
пунктке қысқарып, +23%-ды құрады.
Инновациялық қызметке кететін шығындарды бағалау өте ... ... ... даму ... ... ғылыми зерттеулер мен
әзірлемелерге бөлінетін шығындармен ... 2008 ... ... ... ... ... жуығы (48%) зерттеулер
мен әзірлемелерге инвестицияларды ... ... ... ... ұлғайтты, ал 3%-ы қысқартты. Қарастырылып отырған жылы ... ... 31%-ы ... ... ... табыстың 5%-ын, 40%-
ы -5%-дан 25%-ға дейін және 29%-ы- 25%-дан көп бөлігін инновацияға бөлді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Барлық әлеуеттi бәсекеге ... оның ... ... емес ... салаларда жұмыс iстейтiн экспортқа бағдарланған
өндiрiстер индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары болып табылады.
Ұзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу ... ... көп ... және ... ... өндiрiстердi дамыту үшiн жағдайлар жасауға
ерекше көңiл бөлу қажет.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, ... ... ... құрылымдық өзгерiстердi ... ... жеке ... ... ... Осындай ынтымақтастықтардың көрнекi мысалдары
Жапонияда, Оңтүстiк Кореяда, Малайзияда және соңғы отыз ... ... даму ... iрi ... ... ... да ... бар.
Мәселелерді шешу және Стратегия аясында алға қойылған ... ... қол ... үшiн Даму ... ... ... ... инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация,
Инновациялық қор сияқты арнайы даму ... құру ... ... елде ... және ... ... ынталандыруға бағытталған
белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi көздейдi.
Стратегияны ойдағыдай iске асыру экономиканың адам ... ... ... ... ... ... ... тұрақты өркендеуiне
алып келетiн оның құрамында сапалы өзгерiстер ... ... ... ... ... жаңа ... ... ықпал етуi
керек. /17/
Экономиканы мелекеттiк реттеу әдiстерi мен саясатын жетiлдiру жөнiндегi
жекелеген ұсыныстарды негiздеу үшiн ... ... ... ... және ... ... ... iске асыру
жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық саясаттың ... мен ... ... ... ... бәсекелестiк
артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiншiлiк беретiн факторлар келтiрiлген.
2003 жылы Индустриялық-инновациялық стратегиямызды iске ... жылы ... ... даму ... ... олар ... өңдеушi салаларды жаңғыртуға нақты ықпал жасай бастады. Даму банкi
жарты миллиард доллардан астам сомаға 20 ... ... ... бөлiп
отыр.
Мұны жақсы нышан деу керек, бiзде тәуелсiздiк алған жылдар ... ... ... рет өңдеушi өнеркәсiптiң өсу қарқыны өндiрушi өнеркәсiптiң өсу
қарқынынан асып түтi. ... ... бұл ... 20 ... ... ... шаруашылығы өнiмдерiн өңдеу көлемi өткен жылы нақтылы есептегенде 9,5
пайыздан аса ұлғайып отыр.
Дипломдық ... ... келе ... ... ... үшін
келесідей шараларды ұсынуды жөн көрдік:
1) жоғары технологиялық өндіріске қаражаттарын ... ... ... ... ... және оларды ынталандыру;
2) әртүрлі ұйымдық-құқықтық нысандағы кәсіпорындарға ... ... ... ... ... субвенциялар беру;
3) мемлекет бюджетінен тиімділігі жоғары және технологиялық ... ... ... бар ... ... жағынан тиімді инновациялық жобаларды толығымен және үлесті
қаржыландыру;
4) инновациялық сфераға шағын кәсіпкерлік субъектілерін ... ... ... өзгертулер енгізу;
6) экономикалық ынталандыру жүйесін құру, яғни салықтық, несиелік және
т.б.жеңілдіктер ... ... ... бар ... лизингін және инновациялық өнімді
дамыту;
8) инновациялық жобалар мен оларды іске асырушыларды ... ... ... ... саласында шағын, тиімді және тез ... ... ... ... ... 2008 ... 5-ші ақпандағы «Қазақстан халқының әл-ауқатын
арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты халыққа ... ... ... ... 2006 және 2007 жылдарындағы
Жолдауларымда мен ағымдағы міндеттер туралы ғана емес, ... ... ... да ... ... Осыған орай әлемнің бәсекеге қабілетті 50
елінің қатарынан нық орны алу мен 30 ... ... ... елді ... ... ... ... мақсатымыз болып қала бермек. /14/
Әрине дамыған елдер қатарына қосылу үшiн сол елдердiң даму ... ... ... ... тиiмдi жақтарын ала бiлуiмiз қажет.
Бiздiң елiмiзге әсiресе Оңтүстiк ... ... жаңа ... ... ... ... болып отыр. Яғни “Азия айдаһары мен жолбарысы”
атанған елдер қысқа мерзiмдi аралықта ... ... ... ... ... жетiстiктерге қол жеткiздi. Яғни , инновация –
экономикалық өсуде ... ... күш ... ... ... ... ... кезеңде тиiмдi реформалар
жүргiзу арқылы және индустриялы-инновациялы саясатты iске ... ... өсу ... әлем таныған, алдынғы қатарлы дамыған елдер
қатарына “Азия барысы” деген атаумен ... ... мол. Ол ... ... ... осы шара үшiн аянбай еңбек етуi керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 ... ... ... ... ... ... ... обзор.- НЦ НТИ РК-Алматы 2009, С 7-53.
3. Шумпетер Й. Теория экономическая развития. – Москва; Прогресс. ... 454 ... ... ... Телеухановна / “Теория и практика инновационного
процесса в переходной экономике ... ...... 2002 ... ... менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. ... ... ... – 1998. – 60 ... ... М.С. ... ... и техникой в Республике Корея //
Инновации №9-10, 2002 г.
7. Карибджанов Е.С. ... ... ... Юго-Восточный страны
– Алматы: 2000 г.
8. Стратегия / “Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ұзақ ... ... – Алматы, 2003 ж.
9. Б.А.Алдашов, Е.В.Ткач ... ... ... и ... развития»//НПЖ «Транзитная экономика» №2-2007,С110-
114.
10. Әбдiжапар Сапарбаев “Инновация – негiзгi қозғаушы күш” // ... 24 ... 2004 ... Н. Ә. ... ... қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi
экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы.
// Егемен Қазақстан, 19 ... 2004 ... ... А.П ... ... ... в Японии //
Инновации №7, 2002
13. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және инновациялық ... орны ... №2, ... Қуат ... “Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай” //
Егемен Қазақстан, 23 ақпан, 2004 ж.
15. ... Ә.Н. ... ... ... ... – индустриялық-
инновациялық стратегияның басты бағыты” // ... №2-3. 2005 ... Н. Ә. ... ... ... ... барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
17. «Обзор ... ... в ... // ... №4, 2010 ... ... ... Алматы, - 2010г.
19. Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік ... ... ... 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана,
Ақорда, 2008 ж. 5 ... ... ... ... қолдау
Инновациялық құрылымды құру
Салықтық және несиелiк жеңiлдiктер
Жалпы шаруашылық және саяси-әлеуметтiк жағымды климат
ҒЗТКЖ ұйымдары
Мемлекеттiк реттеудiң тiкелей және жанама құралдары
Ұлттық инновациялық жүйе
Заңдар, ... ... және ... ... лизингтiң дамуы, қысқа
және ұзақ мерзiмдi стратегиялар.
Ғылыми зерттеу институттары, ғылыми конференциялар, тәжiрибе-құрастырушылық
орталықтар, Вуздар, кәсiпорындар, фирмалар және шағын ... ... ... ... және ... компаниялары,
инновациялық қорлар, инновациялық банктер, венчурлық қорлар, даму
институттары, ... ... ... ... және Даму ... 2006
2007
2008
2009
Іргелі зерттеулер
Қолданбалы
зерттеулер
Ғылыми-техникалық
әзірлемелер
Ғылыми-техникалық
қызметтер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР-ның инновациялық дамуының бағыттары мен мәселелері76 бет
Транзиттік экономика166 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын инновациялық бизнестің даму барысына жан-жақтылы талдау жасай отырып, қазіргі кезеңдегі шағын инновациялық кәсіпкерліктің дамуында кездесетін проблемаларды саралау және соның негізінде шағын инновациялық бизнесті дамытудың жаңа бағыттарын ұсыну92 бет
Қазақстан Республикасының инновациялық саясаттарының бағыттары21 бет
Қазақстанның индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асырудың негізгі бағыттары6 бет
Жаһандану жағдайында ұлттық экономиканың бәсекелестік артықшылығын қалыптастырудағы агроөнеркәсіп саласының әлеуетін және мүмкіншіліктері85 бет
Негізгі өндірістік қорлар4 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесін қалыптастыру мәселелері мен даму келешегі102 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
ҚР индустриялды- инновациялық саясатының басымдықтары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь