Капиталдың мәні

КІРІСПЕ
1. КАПИТАЛДЫҢ МӘНІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗКАРАСТАР 3
2. ҚОСЫМША Қ¥Н ЖӘНЕ ОНЫ ӨНДІРУДІҢ ТӘСІЛДЕРІ 4
3. КАПИТАЛ МЕН ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ҚОРЛАНУЫ 8
4. КАПИТАЛДЫҢ ШЕҢБЕР АЙНАЛЫМЫ ЖӘНЕ АЙНАЛЫМЫ 11
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Нарықтык катынастарға көшкен кезде «капитал» сөзі жиі колданылады, сонымен қатар капитал деп кез келген ақшаны түсінеді. Рас, кандайда бір капитал болмасын, ол өзінің козғалысын белгілі акша сомасы түрінде бастайды. Алайда акшаның және акшаның капитал ретіндегі айырмашылығы бар. Акша өз бетінше капитал бола алмайды. Мысалы, егер акша гауар айырбасын Т-А-Т формуласымен кызмет көрсетсе, Ліда олар бұл жерде айналым кызметін орындайды.
Егерде акшаны кұнды көбейту кұралы ретінде колданса, яғни алғашкы салынғанға карағанда көп құн алу ұшін болса, онда ақша капитал бола алады. Мысалы, А-О-А', мұндағы V А + дл, ал А' = А + аА, ал ДЛ - бүл ақшаның алғашкы саласынан арта өсуі. Осы алғашкы к»үннан өсімшені қосымша күн деп атап. «т» әрпімен белгілейді.
• Акша ақша ретінде және акша капитал ретінде алғашқыда ">ір-бірінен тек біркелкі емес айналым түрінде өзгешеленеді».'
Ақшаның капиталға айналуының басты шарты — акша иегерінін ннрыкта сондай тауарды табу мүмкіндігі болып, ол жаңа қүнды жасауға кабілетті, одан да көп, өзінін бай-түрғасынан қүнды /Нясайды. Сондай тауарға — жүмыс күші тауары жатады.
экономикалык теорияда капитал мәніне деген көз-қарастар біркелкі емес.
экономикалык теория классикалык мектебінің негізін салушылар А. Смит (1723-1790 жж.) пен Д. Рикардо (1772-1825 жж.) және казгргі белгілі американ экономистері П. Самуэльсон, У. Нордхауздын ойынша, капитал — бүл өндіріс күрал-жабдығы. Француз экономисі Жан Батист Сэй (1767-1832 жж.) және ағылшын экономисі Джон Робинсон (1903-1983 жж.) т.б., капиталды - бүл ақша сомасы, бағалы қағаздар, каржылар деп есептеген. Капиталға бүдан басқада көзқарастар бар: капитал — оүл өндіріс саласында қолданылатын адамның білімі, қалыптасқан әдеті, энергиясы. Капитал - бүл уакыт.
Уақыт фактор ретінде табысты жасаушы. Әртүрлі уакыт кезеціндегі көптеген экономистердің көзқарасын жинақтап карасак, онда өндіріс күрал-жабдығы, адамдар және ақшалар да капитал бола алады.
Бірақ капиталдың мәнін толыққанды етіп К. Маркс ашкан. Маркс былай деп жазған: сырттай капитал әртүрлі жакты нышандарда — өндіріс қүрал-жабдығында (түрақты капитал). адамдар (өзгермелі капитал), ақшалай (ақша капиталы) болып келеді. К. Маркс осыдан, капиталды — күрделі үғым деп санаған. Барлық аталған материалдық игіліктер өз бетінше капитал бола алмайды, олар сонда ғана капиталға айнала алады, егер иегерлері оларды күнды еселеу үшін немесе косымша қүнды жасауға қодданса.
Өзінін. басты еңбегі «Капиталда» К. Маркс капиталдын біркатар аныктамасын береді. Бүл кездейсоқ емес. «Капиталдың» бірінші томында: капитал — бүл қүн, бүл өзін-өзі өсіретін қүн деп көрсетілген. «Капиталдың» екінші томында: «капитал бүл козғалыс» екенін дәлелдеді. Капиталдың толыққанды мәні «Капиталдың» үшінші томында ашады. Ол капиталды заттар жиынтығы (өндіріс қүрал-жабдығы) ретінде қарастыруды жокка шығарып, капитал — бүл зат еместігін, ол адамдар арасындағы белгілі коғамдык қатынастар екеніндігін айтады.
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
1. КАПИТАЛДЫҢ МӘНІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗКАРАСТАР 3
2. ҚОСЫМША Қ¥Н ЖӘНЕ ОНЫ ӨНДІРУДІҢ ТӘСІЛДЕРІ 4
3. КАПИТАЛ МЕН ... ... 8
4. ... ... АЙНАЛЫМЫ ЖӘНЕ АЙНАЛЫМЫ 11
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. КАПИТАЛДЫҢ МӘНІНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ КӨЗКАРАСТАР
Нарықтык катынастарға көшкен кезде ... сөзі жиі ... ... капитал деп кез келген ақшаны түсінеді. Рас, кандайда бір
капитал болмасын, ол ... ... ... акша ... түрінде
бастайды. Алайда акшаның және акшаның капитал ретіндегі айырмашылығы бар.
Акша өз бетінше ... бола ... ... егер акша гауар айырбасын Т-А-
Т формуласымен кызмет көрсетсе, Ліда олар бұл жерде ... ... ... кұнды көбейту кұралы ретінде колданса, яғни алғашкы
салынғанға карағанда көп құн алу ұшін ... онда ақша ... бола ... А-О-А', мұндағы V А + дл, ал А' = А + аА, ал ДЛ - бүл ... ... арта ... Осы ... ... ... қосымша күн деп
атап. «т» әрпімен белгілейді.
• Акша ақша ретінде және акша капитал ретінде алғашқыда ">ір-бірінен
тек ... емес ... ... ... капиталға айналуының басты шарты — акша иегерінін ннрыкта
сондай тауарды табу мүмкіндігі болып, ол жаңа қүнды ... ... ... көп, өзінін бай-түрғасынан қүнды /Нясайды. Сондай тауарға — жүмыс күші
тауары ... ... ... ... ... ... ... емес.
экономикалык теория классикалык мектебінің негізін салушылар А. Смит
(1723-1790 жж.) пен Д. ... ... жж.) және ... ... ... П. ... У. ... ойынша, капитал — бүл
өндіріс күрал-жабдығы. Француз ... Жан ... Сэй ... ... ... экономисі Джон Робинсон (1903-1983 жж.) т.б., капиталды - ... ... ... ... каржылар деп есептеген. Капиталға бүдан
басқада ... бар: ... — оүл ... ... ... білімі, қалыптасқан әдеті, энергиясы. Капитал - бүл ... ... ... табысты жасаушы. Әртүрлі уакыт кезеціндегі
көптеген экономистердің көзқарасын жинақтап ... онда ... ... ... және ақшалар да капитал бола алады.
Бірақ капиталдың мәнін толыққанды етіп К. Маркс ашкан. Маркс былай деп
жазған: сырттай ... ... ... ...... ... ... адамдар (өзгермелі капитал), ақшалай (ақша ... ... К. ... осыдан, капиталды — күрделі үғым деп санаған. Барлық
аталған материалдық игіліктер өз бетінше капитал бола алмайды, олар ... ... ... алады, егер иегерлері оларды күнды еселеу үшін немесе
косымша қүнды жасауға қодданса.
Өзінін. басты еңбегі «Капиталда» К. ... ... ... ... Бүл кездейсоқ емес. «Капиталдың» бірінші ... — бүл қүн, бүл ... ... қүн деп ... ... ... «капитал бүл козғалыс» екенін дәлелдеді. Капиталдың
толыққанды мәні «Капиталдың» ... ... ... Ол ... ... ... ... ретінде қарастыруды жокка шығарып, капитал
— бүл зат еместігін, ол адамдар арасындағы белгілі коғамдык ... ... ... Қ¥Н ЖӘНЕ ОНЫ ӨНДІРУДІҢ ТӘСІЛДЕРІ
Қүнның өзін-өзі өсуі қалай болады? Алғашқы кезде ... ... ... өзінен өзі өсуі тауардың айырбастау процесінде болмақ және ол
кәсіпкер ... мен ... ... көзі ... табылады. Тауарды бір
бағаға сатып алып, оны қымбатқа сату: міне, сонда құнның есімшесі ... Шын ... бүл бір ... ... есебінен байығандығын
көрсетеді, ал қоғам масштабында құнның еселенуі болмайды.
Айталык, ... үш ... ... қүны 300 мың акша ... жасады, оның ішінде А тауар өндіруші - 100 мың ақша бірлігін, В —
ІОО мың акша ... С — 100 мын ақша ... мың акша ... ... өндіруші өнімді еткеру прсуіесінде «В» тауар еңцірушіге
өнімді 100 мың ақша ... 110-ға ... ... ... 10 мын ... ... Дәл солай «В» тауар өндірушіде жасайды: ез өнімін 100 ... ... ... 110-ға ... 10 ... бірлігін үтты, «С» тауар
өндірушіде дәл солай жасайды. Өз өнімін ол да «А» тауар өндірушіге 100 ... ... ... 110-ға ... 10 мың акша ... ... Жалған елес
ой туындайды, барлық ұш тауар өндіруші ұткандай. Осы процеске сағаттілінің
козғалысына кері көзбен қарасак, онда ... «А» ... ... ... 110 мың ақша ... ... онда ол ... баска өнімді
110 мың ақша бірлігіне сатып алған, ал «В» тауар өндіруші өз ... ... мың ақша ... ... осы ... басқа өнімді «А»-дан сатып алады.
Дәл осындай құбьшыс «С» тауар өндірушіде ... ... үтыс ... ... сатушы ретінде 10 мын акдда бірлігін ұтты, бірақ сатып алушы
ретінде осы 10 мың акша ... ... ... үтыс пен ... ... ... алушы ретінде езара жабылады (жойылады).
Әрине бұл жағдайда кәсіпкердін біреуі басқаның есебінен баю мүмкін,
бірак косылғыштын орның ... ... ... Баскаша айтар
болсақ, өндірілген өнімнің жалпы құны өспейді. Алайда тауар айырбасының
формуласы бойынша
д_>д->А', мүндағы А' = А + ДА, ... ... ... ... ... қайтарылады (бұл алғашқы күннан арткдндық, оны К. ... қүн деп ... және «w» ... белгіледі). Айырбас аясы кұн есуінің
көзі бола алмайды, оның қайнар кезі ... ... ... күші ... ... күші ... ... тауар болып табылады. Кез ... ... ... күші - күн және ... ... ие. Оның қүн ... мән-
мағынасы қандай және мелшері қандай фактормен аныкталады?
Жүмыс күшінің қүны, оның отбасы мен жүмысшының өмір сүру кұныңа ... ... ... кезкелген баска тауар сиякты, өндіріске қажетті жұмыс
уакытымен ... және осы ... ... заты ... ... мен оның отбасы өмір сүру корының күны сол ... ... ... және оның отбасына,.елдің-мәдени дамуына, климат пен
табиғи жағдайларына байланысты.
Жүмыс күші тауар құныңың тәменгі шекарасы болып, жұмысшы өмір ... ... ... ... емір ... күны жатады. Өмір сүруі үшін
жүмысшы еңбек нарығында өзінін жүмыс ... ... ... ... ... ... жасайды, ол болса оның жүмыс күші қүныңан асып ...... ... қүн ... ... жүмыс күшінің бір күндіж қүны — 4 доллар, ол үшін жүмысшының
4 ... ... ... ... ал ... жүмыс күні — 8 сағат. Кәсіпкер
болса, жүмыс күшін барлық жүмыс күшіне — 8 ... ... ... Жүмысшы 8
сағат бойында 8 долларлык. күнды жасайды. ... 4 ... ... күші
қүныңан асып кеткен күнды қүрайды. Мүидағы байкалатын жай: жүмыс күшінщ
өзінің құны және ... күші ... қүн — ... ... мәлшерді
көрсетеді. Қосымша қүн — жүмысшыныц атқарған ... ... ... ... тиімді пайдаланудың нәтижесі) және ол өндірілген тауарға
сіңіп, нарыкта өткеріледі, яғни ... ... ... ... ... ... ... аясында жүмысшы еңбегімен жасалған косымша ... ... ... ... ... ... ... күні кез келген коғамда екі бөлшекке бөлінеді: кажетті және
косымша жумыс уакыты, ал жалдамалы жумысшы ... ... сай - ... ... ... ... Кджетті уақыт мезгілінде жұмысшы өзінін - косымша
құның жасайды. Біздін мысалымызда, жұмыешы күні 8 ... тен. ... ... — 4 сағат кұрайды.
Акшаның өзі-өзінен өсуі мен косымша құнның-пайда болу ... ... ... ... процесі жұмыс күші құнньщ кайта кұру шеңберінде де
жалғасады.
Тауарды ендіру үшін машина, ... ... ... яғни өндіріс
кұрал-жабдығы мен жұмыс куші. Өндіріс кұрал-жабдығьша жумсалған жәнеөнімді
дайьшдау процесінде өзінін кұның ... ... ... К.Маркс,
тұрақты капитал деп, оны ... «С» ... ... — тұракты)
белгілеген.
Жумыс кушіне жүмсалған және өндіріс процесінде өз ... ... ... К.Маркс өзгермелі капитал деп, оны латынның «V» ... - ... ... капитал — қосымша құнның кайнар көзі. Өзгермелі капиталдың
мөлшерінен косымша күн (т) мөлшері ... ... ... ... ... (W) формуласы мынандай түрге ие болады:
W = С + V>+ in
Қосымша күнның абсолюттік мөлшері «т» — бүл косымша ... ... ... ... ... - бүл ... ... абсолюттік
косымша күн мөлшері катынасына өсу дәрежесі.
Пайыз түрінде көрсетілген осы катынас косымша құнның ... ... Ал ... ... ... мына ... аныкталады:
мұндағы: М - косымша құн массасы,
V - өзгермелі капиталдың ... ... ... ... ... косымша қүнды абсолюттік
қосымша қүн дейміз.
Қажетті жұмыс ... ... ... және ... күнініц
өзгермегенінде қосымша жұмыс уақытының үлғаюы арқылы өндірілген косымша
күнды салыстырмалы қосымша күн дейміз. ... ... бүл түрі ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Экономистердің есебі бойынша, косымша кұн нормасы өсу тенденциясына
бағыт алуда. Мысалы, ... ... ... АҚШ, ... ... ... ғасырдың басында қосымша құн нормасы 96%-дан 100%-ға дейін
ауытқыды, ал осы ... ... өсу ... ... ... ... КСРО-да нарыққа өтудің бас кезінде косымша құи нормасы өнеркәсіп,
ауыл шаруашылығы және ... ... ... ... ... ... ... құнның бірден-бір түрі болып артық қосымша ... ... Бүл ... ... ... құның салыстырған түрде
қоғамдық, нарықтық құныңан темендеу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... үш кәсіпорында бүйымньщ бір
түрін шығарады
(спорттық костюм), ал т - 100% ■
| | | ... л ... қүн ... ... қүн | |A: |Г = 14с |+ 2v |+ 2m- |18 ақша ... акша ... |+2 | |B: |7 = 14c |+ 3v |+ 3m=- |—»■ 20 акша ■ ... акша ... |0 | |C: |Г = 14с |+ 4v |+ 4m = |22 ақша ... |20
ақша бірлігі |-2 | |
«А» кәсіпорындағы тауардың жекелеген қүны ... ... ... ... ... — 14 ақша ... жүмыс күшінен
(V) — 2 ақша бірлігі және қосымша қүннан түрады. Егер m = ... онда Т = 14с + 2v + 2m = 18 акша ... «В» ... Т = ... 3v + Ъщ =20 ақша ... ... T - 14c + 4v + Am =22 акша ... к.ұн заныңың іс-әрекетіне карай спорт костюмыньщ коғамдык күны
орташа қоғамдык кажетті шығындармен аныкталады, яғни 20 акша ... Бүл ... «А» ... — 18 акша ... тең ... жекелену күныңан +2 акша бірлігіндегі артыктау құн пайда болады.
Осы ... - ... ... құн ... ... Артық косымша кұнды «А»
кәсіпорыны сол уакытқа ... ала ... егер ... ... ... ... ... төмендетпесе, онда тек жекелеу ғана ... ... ... ... да ... ... баска кәсіпорындардың
артық ко^ымша күнды алу мүмкіндігі пайда болады.
3. КАПИТАЛ МЕН ... ... және ... игіліктер қоғамдык өндірісі токтамайды. Кұн
сайын адам кандай да бір өнімді тұтынады. Қоғам гұтынуды ... ... де ... ... бірақ тұтынатын өнімдерді үнемі жаңартьш отыру
кажет. ... ... ... ... ұдайы өндіріс дейміз. Ұдайы
өндіріс жай және ... ... ... жыл сайын өзгеріссіз ауқымда
жаңару процесін жәй өндіріс дейміз. Өндірістің жыл ... ... ... ... ... өндіріс дейміз. Осы ұлғаймалы өнірістін есебінен
өндіріс ауқымы өсе түседі.
Өндіріс ауқымның өсуі косымша қүн есебінен жүзеге асады.
Мысалы. Айталык., кәсіпкер жыл ... ... 800 С. ... ... - өндіріс қүрал-жабдығын (түрақты капитал — «С»), ал жүмыс күшіне
(өзгермелі капитал - «V») — 200 V ... ақша ... ... Жыл ... ... құны мынаған tem:
800c + 200v + 200ш = 1200 ақша бірлігі
Келесі жылы кәсіпкер өндіріс ауқымын арттыруға бел ... ... 100 ... акша ... ... ... жүмсап, калғаны 100 теңге
түтынуға кетеді.
80с + 20v —> 100/ (өндірісті үлғайтуға кетеді)
\
800с + 2()()v + 200«; = 1200 ... акша ... ... ... ... және ... капиталдың арасында 100 теңге бірлігінің бөлігі
олардың ара ... ... ... ... ... Осы ... ... \с: lv тең. Демек, түрақты капиталды толыктыруға 80 ш, ... ... ... 20 m ... Егер қосымша қүн нормасы
100% деңгейінде ... онда жыл ... ... енім күны өсіп, ол
мынаған тең:
880c + 220v + 220m = 1320 тенге ақша ... ... ... ... косымша қүнды осылай бөлу процесі
кайталанса, онда өндіріс көлемі тағы да ... ... ... ... ... жалғасып, қосымша күнның бір бөлігі жыл сайын функционалды
капиталға айналып отырады. Косымша қүнның капиталға ... ... ... ... ... ... ... нормасы;
- қызмет атқаратын капитал мөлшері;
- еңбек өнімділігінің артуы;
- косымша қүн бөлігінің корлану және ... ... ... ... ... ... бір ... жүзеге асады.
Капиталдың корлану ... ... ... күрылымы немесе капиталдың
қүн бойынша (C:V) күрылымы өзгереді, яғни өндіріс күрал жабдығын (С) алуға
жүмсалатын ... ... ... Ал, ... ... (V) ... алуға
жүмсалатын капитал үлесі азаяды, себебі, кәсіпкер бәсекелестік ... ... ... барынша үмтылады. Капиталдын
техникалык қүрылымы езгеруінің нәтижесі - бүл С мен V ... ... ... ... жабдығының саны жұмыскер саныңа қатынасы.
Капиталдың корлану процесі екі түрде жүзеге асады:
1. Капиталдың шоғырлануы;
2. Капиталдың орталықтануы.
Капиталдың орталықтануы - бүл ... ... ... капитал
мөлшерініц өсуі.
Капиталдың орталыктану|>і ... ... ... бірігуі
жолымен ірілену процесін айтамыз. Осы процесте бар ... өзі ... ... косылады.
Канитал орталыктануының бірден-бір түрі болған акционерлік ... ... ... ... ... мен ... өндірістін
шоғырлануына жағдай жасайды. Өңдірістің шоіыр.іапуы дегеніміз ... ... ... ... жумыс күшін және өнімді
шығаруды бір колға жүмылдыруды айтамыз.
Практикада корлану ... ... ... ... ... ... каржы (инвестиция) — бүл жаңа кұрылыска, жабдыктауға, жүмыс жасап
түрған кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... ... кещен шығындар.
«Инвестиция» немістің «invesition» деген сөзі және бүл кәсіпорынға
(фирма) пайда табу ... үзақ ... ... ... ... Осы ... ... кұрделі қаржыға карағанда кең
мағына білдіреді.
Батыс елдері ... ... ... ... ... кез ... каржыны жұмсаудың мақсаты габыс, пайда немесе
пайдалылык табу. Бұған акция, облигация, жинақ сертификаітары, сактык ... ... және ... ... ... да ... кайнар көзіне өнеркәіріп кәсіпорыныңын көптеген пайдасы,
ірі банктердің еркін акшалай ... ... ... ... ... каржылары, яғни мемлекеттің пГбыстары (салык, кеден
салығы және т.б.) ... Одан ... ... алып ... ... ... ... ~ жинакталған ресурстар болады. Олар инвестиция
ретінде жаңа ... ... жол ... ... сақтау, оқу-
ағарту, мәдени объектілеріне бағытталады, яғни ... ... ... К. ... ... бірінші
томында карастырады, онда капиталдың қорлануының мәні мен ... ... өз ... оның органикалык кұрылымын езгертеді және жұмыссыздыкты
тудырады.
Инвестиция теориясын ағылшын экономисі Дж. ... ... ... ... және ... ... ... (1936 ж.) еңбегінде карастырды,
онда ол инвестицияны ендіріске жан бітіретін және тиімді ... ... ... ... өсуі ... табыстың үлғаюьша, өндіріске косымша
жүмыскерлерді тартуға ықпал ... яғни ... ... ... ... үшін оларды кол жеткен нәтижелермен
салыстыру керек. Күрделі каржының тікелей нәтижесі болып негізгі қорды ... ... Ал, ... ... ... ... ... есуі болмақ.
Инвестиция тиімділігінін артуы дегенміз ең аз инвестиция мелшерімен
нәтижесі бір ... ... ... жеке ... ... қоғам үшін
қажетті прогрессивті өнімді шығаруды айтамыз.
Инвестиция тиімділігін арттыруға былай қол жеткізіледі:
... ... ... жаксарту, бүл жабдықтарға
шығындар оның жеке үлесінің артуын көрсетеді;
... ... ... ... ... каруландыру мен
реконструкциялауға және жаңа ... ... ... ... жеке
үлесінің артуы;
— жаңа объектілерін салу мерзімін қысқарту. Инвестиция тиімділігін
арттырудын ... ... ... ... ... Жаңа ... ендіру оны экономикалық
тиімділігін аныктау кажеттілігін қарастырады және оның ... ... ... мына көрсеткіштермен айқындалмак:
машина, станоктын қуаты мен өнімділігі, ондағы деталдарды дөл өндеу және
т.б. ... ... ... элеменіТеңбек қауіпсіздігі,
кызмет жасаудың ыңғайлылығы, еңбек тиімділігін ... және оны ... ... мен ... ... жаңа ... тандау мүмкіндігі
жоғарыда керсетілген көрсеткіштермен ғана шекгелмейді, онда ... ... ... құны ... да ... ... ... тишділікгі есептеу үшін мынандай
көрсеткішті қолданады:
— жаңа техника үшін ... ... ... ... Т — ... ... қайтарым мерзімі;
Кви — өндірілген техниканың (аппарат, прибор, жинақталкш жабдыктар
және т.б.) кұны ... — жаңа ... ... ... ... ... ... мерзімі біркелкі болса, онда бұл кезде салыстырмалы
вариант тәсілі көрсетілген шығындар ... ... + Ен ■ Квн —> min ... С - ... ... ... өзіндік кү**ы; Кш -
жаңа техниканы ... ... ... ... - ... ... коэффициенті (жаңа техникаға жұмсалған
әрбір теңгенің минималды жіберген қайтарымы). Бұрынғы ... ... ... ... сала ... ... 0,5-ке ... бекітілген, ал халық иіаруашылығы ушін орташа — 0,15 болады. ... ... ... ... 2-ден 10 жылға болатындығын
байқатады, ал ... 6 жыл ... ... ... ... ... ғылыми зерттеуді, оқуды
инвестициялау аркылы кол ... ... ... ... ... өндірістік әлеуетін ұлғайтады.
- Накты, корланған капиталдын өсуі ... 10 ... ... ... деңгейінің материалды артуыньщ басты факторы болып ... ... ең жаңа ... ... ең жаңа ... мен техниканың
негізінде енбек өнімділігінің артуына негіз болады. ... да ... ... көп бөлігін сақтап, инвестицияласак, онда біздердін
ертең тұтынатын мүмкіндіктеріміз мол болмақ.
4. КАПИТАЛДЫҢ ШЕҢБЕР АЙНАЛЫМЫ ЖӘНЕ ... ... ... болады. Ол мынадай екі түрде болады:
материалдык-заттык және ақшалай. Тауарлар ... — ақша ... ... ... тағы да ... сатып алынады және тағы солай кайталана бермек.
Демек, «...капиталды ... ... ... ... оны ... деп ... ... капитал өз қозғалысында калыпты жағдайда үш сатымен
уш түрге ие болады: ақшалай, өнімділік, ... ... ... бір ... ... ... ауысуы және оның бастапкы түріне
оралуы капиталдың шеңбер айналымы ... оз ... ... ... және екі ... ... Ол өз ... белгілі уакыт кезеңінде жасайды.
Капитал шеқбер айналымының жеке акті ретінде емес, кезендік процесспен
айналуын капитал айналымы дейміз. ... ... ... ... ... пен ... ... откізген жиынтык уақыты - капиталдьщ
айналым уақытын құрайды.
Егер жылды (жыл-жалпы елшем) уакыт айналымының бірлігі ретіндегі өлшем
деп, «О»-әрпімен белгілесек, ... ... ... ... - ... ... айналым саның - «п»-әрпімен ... онда ... ... саны ... тең : п = ... ... ... уақыты 3 айды қүраса, онда п = — = 4 ... бір ... 4 ... ... қатысатын әртүрлі қүрал-жабдық пен ... ... ... ... ... және ... деп жіктейміз (бүрын
капиталды түрақты және өзгермелі деп бөлгенбіз).
Негізгі капитал ... ... бір ... ... табылады. Әдетте ол
жабдыктар, машина, станок, үйлер мен алып күрылыстыц ... еніи ... ... ... ол ... енімге өзінін күның белшектеп
енгізіп отырады. Егер станок (машина, ірі үйлер, алып ... 10 ... ... ал оның құны 100 мын. ... тең ... онда ол 1 ... енімге 0,1-ге өзінін құның бөлшектеп жайлап енгізу процесін
амортизация дейміз. ... тозу ... ... ... ғана ... оған ... күшіде әсер етеді: тозады, ірі үйлер кұлайды. Ал,
моралдық тозудін екі түрі бар:
1. бүрынғы конструкииядағыдай ... ... ... ... одан
арзандау;
2. бүрынғы конструкииядағыдай машинаның пайда ... ... ... және ... ... ... капиталдын табиғи тозуына дейін ... ... ... ... ... ... ... азайту үшін
және жабдыктарғажүмсалған шығынды қысқа мерзімде кайтару ... ... ... ... кеңінен колдануға мәжбүр. Негізгі капиталдың
құны кәсіпкерге бірнеше шенбер айналымынан сон қайтарылады.
Амортизациялык төлемдер өнімнің өндірістік шығындарына енеді және ... ... ... ... ... кор түрінде корлаиын,
амортизациялык корды күрайды. Амортизациялык қор ... ... ... келтіруінде немесе ремонт процесіңде оның бөлшегінің калпына
келтіруінде колданылады.
Казіргі ... ... ... ... ... ... асыру
— корды ынталандырудың және экономикадағы құрылымдык өзгерістердің басты
құрамы ретінде болады.
Йегізгі ... ... ... ... ... ... күраддары,
ірі үйлер және т.б.) типімен белшектей отыра шектеулі мөлшермен жоюды
мемлекет бекітеді. ... ... ... ... ... ... барлык дамыған елдерде кеңіяен колданылады және ол кәсіпорынның,
(фирма) өзін-өзі каржыландыруының басты қүралы болып табылады.
Негізгі капиталдан баска ... ... бар. Ол ... ... ... электроэнергияда және жұмыс күшіне енгізіледі.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Депозитті теориялық тұрғыдан сипаттау. меншікті капиталдың маңызы, орындайтын функциялары мен құру тәртібі41 бет
Зерттеу нәтижесіндегі меншікті капиталдың есебі мен аудитін тиімді жүргізу жолдары69 бет
Капитал мен табыс ілімі, капиталдың формалары20 бет
Капиталдың ауыспалы моделі16 бет
Капиталдың мәні, айнымалы және ауыспалы айналымы10 бет
Капиталдың орташа өлшемдік құны және оның корпорация қарекетінде қолданудың негізгі аспектілері6 бет
Капиталдың экономикалық табиғаты 5 бет
Кәсіпкерлік капиталдың маңыздылығы және қалыптасу көздері65 бет
Кәсіпорында капиталдың оңтайлы құрылымын құру мәселелері48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь