Бухгалтерлік есепшот құрылымы мен түрлері

Бухгалтерлік есепшот кәсіпорынның шаруашылық қызметін басқарып отыру үшін шаруашылық құралдары мен қорлану көздерін белгілі бір ұқсастықтарына қарай біріктіріп, олардың орындалған операция әсерінен өзгеріске ұшырауын есептеп отыратын ақпаратты мәліметтер әдісі болып табылады.
Шоттар ұйымдағы орындалған операцияларды жинақтап, тіркеп, кейіннен бухгалтерлік баланс және басқа да есеп беру мәліметтерін құру үшін пайдаланылады. Кәсіпорынның әрбір мүліктері мен қорлану көздерінің ұқсас топтары үшін белгілі бір шот ашылады.
Мысалы,ұйымның қолда бар нақты ақшаларын есептеу үшін «касса» деп аталатын шот, кәсіпорынның шығарған,дайындаған өнімдерін есептеу үшін «дайын өнімдер»деп аталатын шот және т.б. шоттар қолданылады.
Бухгалтерлік шоттың қарапайым жай түрі үлкен «Т» әріпі сияқты болып корінеді.Ал шоттың аты оның үстіңгі жағына жазылады. Барлық шоттар қарама-қарсы «активтік» және «пассивтік болып екі түрге бөлінеді.Активтік шоттар ұйымның қода бар мүліктерін, ал пассивтік шоттар осы ұйымның меншікті капиталы мен міндеттемелерін есептеуге арналған.Әдетте шоттың сол жағы «дебит»,ал оң жағы «кредит» болып аталады. Шоттың қолданылуы барысында бұл «дебит» және «кредит» сөздері қысқаша Д-т (дебит), К-т (кредит) түрінде жазылады. Жалпы шот мына түрде болып келеді.
Кәсіпорындағы орындалған әрбір операция бір шоттың дебитіне және екінші шоттың дебитіне және екінші шоттың кредитіне жазылады. Ал ол операцияларды бұл шоттарда тіркеп жазу белгілі бір есепті кезең барысында жалғасады.Әрбір мүлікке немесе қорлану көздерінің белгілі бір түріне ашылған бухгалтерлік шот арқылы сол заттың (мүліктің) немесе ақшаның ұйымдағы мөлшерін (қалған қалдығын) біліп отыру үшін «қалдық» сөзі қолданылады. Есепті кезеңнің басындағы, яғни шоттың ашылуы барысындағы қалдық – «бастапқы қалдық» ал шоттың жабылуы барысындағы, яғни есепті кезеңнің басындағы шоттың дебит жағына жазылған сандардың қосындысы «кредиттік айналым» деп аталады.
        
        Бухгалтерлік есепшот құрылымы мен түрлері
Бухгалтерлік есепшот кәсіпорынның шаруашылық қызметін ... ... ... құралдары мен қорлану көздерін белгілі бір ұқсастықтарына
қарай біріктіріп, олардың орындалған операция әсерінен ... ... ... ақпаратты мәліметтер әдісі болып табылады.
Шоттар ұйымдағы орындалған операцияларды ... ... ... ... және ... да есеп беру мәліметтерін құру ... ... ... ... мен ... көздерінің ұқсас
топтары үшін белгілі бір шот ... ... бар ... ақшаларын есептеу үшін «касса» деп
аталатын шот, ... ... ... ... ... өнімдер»деп аталатын шот және т.б. шоттар қолданылады.
Бухгалтерлік шоттың қарапайым жай түрі үлкен «Т» әріпі сияқты ... ... аты оның ... ... ... ... ... қарама-
қарсы «активтік» және «пассивтік болып екі ... ... ... қода бар ... ал ... ... осы ұйымның меншікті
капиталы мен міндеттемелерін есептеуге арналған.Әдетте ... сол ... оң жағы ... болып аталады. Шоттың қолданылуы барысында бұл
«дебит» және «кредит» сөздері қысқаша Д-т (дебит), К-т (кредит) ... ... шот мына ... ... ... ... аты ... |
| | ... орындалған әрбір операция бір шоттың дебитіне және екінші
шоттың дебитіне және екінші шоттың кредитіне жазылады. Ал ол ... ... ... жазу ... бір ... кезең барысында жалғасады.Әрбір
мүлікке немесе қорлану көздерінің белгілі бір түріне ашылған бухгалтерлік
шот арқылы сол заттың (мүліктің) ... ... ... ... ... біліп отыру үшін «қалдық» сөзі қолданылады. Есепті кезеңнің
басындағы, яғни ... ... ... ... – «бастапқы қалдық» ал
шоттың жабылуы барысындағы, яғни есепті кезеңнің басындағы шоттың ... ... ... ... ... ... деп аталады. Осы
есепті кезең бойындағы ... ... ... ... ... ... ... ал кредит жағындағы сандардың қосындысы ... деп ... Осы ... ... ... шоттағы «дебиттік айналым»
мен «кредиттік айналымның» айырмасы сол шоттың қалдық сомасы ... ... ...... ... ... ... есептегенде ол
шоттың бастапқы қалдығын естен шығармау керек. Яғни кез ... ... ... сол ... ... қалдығына «дебиттік айналым» мен «кредиттік
айналым» айырмасын қосу немесе шегеру ... ... Егер ... ... ... ... ... қалдықты табу үшін бастапқы қалдық сомасына
дебиттік айналым сомасы қосылып, одан кредиттік ... ... ... ... ... ... кредиттік болған жағдайда, соңғы қалдық сомасын
есептеу үшін бастапқы қалдыққа кредиттік ... ... одан ... шегеру қажет. Бұл ... ... ... ... екі шотты қарастырайық:
|Дебит ... ШОТЫ ... ... ... | ... |3) ... |50000 ... |4) ... |10000 ... ... ... |60000 ... | ... ... (5000 | ... | ... | ... ... деп аталатын шоттың соңғы қалдығын есептеу үшін ... ... ... ... 5000 (бес мың) ... ... ... (алпыс бес мың) теңге қосылып, кредиттік айналым 60000 (алпыс мың)
теңге азайтылды. ... ... бұл ... ... ... (дебиттік)
10000 (он мың) теңге болды (5000+65000-60000=10000).
| ... ... ... ... есеп ... шоты ... |
| ... қалдық 200000 ... |250000 ... |50000 ... ... ... |300000 |
| ... ... |
| ... |
| |20000 ... ... көрсетілген жұмысшылармен еңбекақы бойынша есеп айырысу
шотының соңғы қалдығын табу үшін ... ... ... 200000 (екі
жүз мың) теңгеге кредиттік айналым 300000 (үш жүз мың) ... ... ... 480000 ... жүз ... мың) ... ... (шегерілді).
Осының нәтижесінде бұл шоттың соңғы қалдығы (кредиттік) 20000 (жиырма ... тең ... ... ... ... мысалдардан көріп отырғанымыздай, негізінде шоттардың бастапқы
қалдығы дебиттік болса, онда ол шоттың соңғы қалдығы да ... ал ... ... ... ... онда ол шоттың соңғы қалдығы да кредиттік
болуы тиіс.
Кейбір жағдайларда шоттың бастапқы немесе соңғы қалдық ... ... ... ... Мұндай жағдайда, яғни шоттың соңғы қалдығы нөлге тең
болғанда бұл ... ... шот деп ... ... ... бухгалтерлік есепшоттар кестесінің «кірістер» және «шығындар» деп
аталатын ... ... ... кезеңнің соңында міндетті түрде жабылады. Бұл
шоттарды транзиттік шоттар деп атайды. ... ... ... ... және ... деп ... екі бөлімнің шоттарында жинақталған
сома «жиынтық табыс немесе ... ... ... ... ... деп ... ... шот дебиттелініп «жиынтық табыс немесе
жабылмаған зиян» шоты дебиттелінеді. Осыдан кейін ... ... ... ... ... ... қалдығы есептелінеді. Егер бұл шоттың соңғы
қалдығы дебиттік ... ... бұл ... кезеңді зиянмен аяқтағаны, ал
соңғы қалдық кредиттік болған жағдайда ұйым есепті ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... жабылмаған зиян»
шотының соңғы қалдығының нөлге тең болуы кәсіпорынның осы есепті кезеңдегі
табыстары мен сол ... ... ... ... ... тең ... бухгалтерлік шоттары сол ... ... ... ... ашылады. Сондықтан бухгалтерлік шот аттары баланс
баптарының аттарына ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік
баланс есепті кезеңнің басына жасалып, оның ... сол ... ... ... басы мен соңындағы мүліктер мен қорлану көздерінің ақшалай
өлшемдегі нәтижелері жазылса, бухгалтерлік шотқа осы ... ... ... ... ... мен ... ... болған өзгерістер
түгел жазылып отырылады. Бұдан шығатын ...... ... ... ... ... кезеңнің басындағы сомасы деп аталатын
бағанынан ... да, ... ... ... ... ... есепті кезең
соңындағы бағанаға жазылады. Осыдан бухгалтерлік баланс пен бухгалтерлік
шот арасындағы тікелей байланысты көруге ... ... ... ... ... ашылатын шотты, яғни мүліктерді, ақшаны ... ... ... шотты активті шот, ал пассив баптарына сәйкес
ашылатын шотты, яғни кәсіпорынның меншікті капиталы мен міндеттемелерін
есептеуге ... ... ... шот деп ... ... шоттың бастапқы
және соңғы қалдығы шоттың дебит жағына жазылады, яғни ... ... ... ... бұндай шоттардың көбеюі дебит жағына, ал азаюы
(кемуі) кредит жағына жазылады.
Активті шот құрылымы
|Дебит ... аты ... ... ... | ... ... (+) ... ... (-) |
|айналым ... ... ... | ... ... ... бастапқы және соңғы қалдығы шоттың кредит жағына
жазылады, яғни ... ... ... Соған сәйкес бұндай шоттардың
көбеюі ... ... ал ... ... ... жағына жазылады.
Пассивті шот құрылымы
|Дебит ... аты ... ... ... азаюы (-) ... ... ... ... ... ... (+) |
| ... |
| ... ... ... бухгалтерлік жүйесіндегі ақпаратты жинақтап, сақтап
отыратын негізгі бірлік – шот болып ... Олар ... ... міндеттемелерінің және меншікті капиталдарының, сондай-ақ
кірістері мен шығындарының түрлеріне қарай ашылады. Осы ... ... ... ... нөмірлері бойынша жасалған (орналастырылған) ... ... ... «шот ... деп ... ... ... бүгінгі
күні барлық кәсіпорындар 2002 жылғы 18 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігінің 438-санды бұйрығымен ... ... ... шот ... ... өздерінің бухгалтерлік жұмысын жүргізіп келеді.
Бұл жоспар бойынша кәсіпорында қолданылатын ... ... он ... ... Сондай-ақ бұл жерде әрбір тараудағы шот есеп жұмысын
жүргізуге ыңғайластырылып және өзара ... бір ... ... ... орналастырылған:
«айналымнан тыс активтер» деп ... онда бес ... ... емес ... ... ... ... салымдарының
(инвестициялар) шоттары қарастырылған.
«тауарлық – ... ... деп ... Бұл ... ... ... және тауарларды есептеуге арналған үш
бөлім шоты ... ... және ... ... деп ... тарау сатып
алушылар мен тапсырыс берушілердің борыштарын, күдікті ... ... ... ... ... борыштарын, басқа да
берешек қарыздарды, алдағы кезең шығындарын және ... ... ... алты ... ... ... ақшасын есептеуге арналған. Ол тарауда қаржылық инвестициялар,
кассадағы қолма – қол ақша, есеп айырысу шотындағы ... ... ... ... ... ... ақша және ... жолдағы ақша деп
аталатын алты бөлімнің шоттары орналастырылған. ... ... бұл ... ... ... мен ақшалар» деп аталады.
«меншікті капитал» деп аталатын тарау ұйымның өз меншігіндегі
қаржатына есеп ... ... ... ... шоттарынан тұрады. Мұнда
жарғылық қор, төленбеген капитал, қайтарылып алынған ... ... ... ... ... капитал, резервтік капитал, бөлінбеген
табыс (жабылмаған зиян), жиынтық табыс ... ... ... деп ... Бұл ... кәсіпорынның басқалардан
уақытша несиеге, қарызға немесе басқадай алған берешектерін есептеуге,
сондай-ақ өнім ... ... сату ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы үшін берешек сомаларын, бюджетке және ... ... ... сомаларын есептеуге арналған тоғыз бөлімнің шоттары
қарастырылған.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Дебиторлық берешектер және олардың есебі25 бет
Екі жақты жазу есебі19 бет
Есеп саясаты туралы түсінік және оған қойылатын талаптар8 бет
Табыстар мен шығыстар есебі25 бет
Қазақстандағы бухгалтерлік күйге келтірулердің сипаттамасы24 бет
Құрылыстағы бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың теориялық аспектісі31 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
"Шоттар жүйесі және екіжақты жазу."8 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь