Қор биржасының мәні мен міндеттері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1. Тарау. Қор биржасының мәні мен міндеттері ... ... ... ... ... ...
1.1. Қор биржасының түсінігі мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Қор биржасының құрылымы мен қызметі ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Биржаны басқару органдары, биржа мүшелері ... ... ... ... ... ..
1.4. Биржаны қаржыландыру және мемелекеттік бақылау ... ... ..
1.5. Қор биржасының құрылымы мен қызметі

2. Тарау. Қор биржасындағы мәміле түрлері мен операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1. Кассалық және фьючерстік мәміле ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Опционмен жасалған фьючерстік мәміле ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3. Стеллажды мәміле ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4. Фьючерстік контракт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.5. Биржалық операцияларды хеджирлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3. Тарау. Қазақстан Республикасындағы қор биржалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1. ҚР қор биржаларының пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасын жақсартып, бекіту үшін қор нарығын дамыту керек және де қор нарығы әр түрлі меншік нысандарының және кәсіпкерліктің еркін қызметін қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар нарығы үлкен орын алады, ол капиталдың қозғалысын реттеп және оның озін өзі реттеу жағдайларын жасай отырып, олар сонымен қатар портфельді инвестициялар ағымы арқылы дамуына ықпал етеді. Бағалы қағаздар нарығының дамуы -ақша массасының өсуін шектейтін, несие-ақшалай институтарының баланстарының заңдылығын қолдайтын және мемлекет бюджетінің дефицитін қаржыландыратын қайнар көзі.
Қазақстанның қор нарығы өзін инвестициялық механизм ретінде әлі де көрсете алған жоқ. Республиканың елбасы Н.Ә. Назарбаев қаржы секторы реформасын аяқтап және бағалы қағаздар нарығын шығаруға шақырады және де оны реттеуде мемлекеттің үлкен ролін айтады. Мемлекет мұнда екі түрлі қатысады: берілген қызметтің заңдылығын қанағаттандыратын гарант рөлінде және дербес қатысушы-комитет ретінде. Қор нарығында мемлекеттің кәсіби және реттеу қызметін біріктіру - бұл көрініс әлемде көп, бірақ бағалы қағаздар нарығының басқа қатысушылардың дамымауына байланысты үкіметтің дұрыс есептелмеген қадамы нарықтың жалпы станациясына әкелуі мүмкін.
Қор нарығының проблемаларының тиімділігі ролінің кілті - меншік қатынасы. Осы қатнастар ғана қоғам типін және мақсатты бағытын, әлеуметтік және экономика-технологиялық құрылымын анықтайды. Меншік қатнастары материалдық қажеттіліктермен байланысты болғандықтан қор биржасындағы қызмет әлеуметтік-экономикалық жағдайға, республиканың даму темпіне тікелей әсер етеді. Қор нарығы нарықтық экономикада ерекше бөлінеді, ал қор нарығының ең маңызды бөлігі қор биржасы, сондықтан дақор биржасына ерекше көңіл бөлу керек. Бұл нарықтың сату-сатып алуының объектісі арнайы тауар - бағалы қағаздар.
Заңдар жинағы:
1. "Бағалы қағаздар нарығы туралы" 5 наурыз 1997ж.
2. "ҚР бағалы қағаздармен келісімдердің тіркслуі" 5 наурыз 1997ж.
3. "Бағалы қағаздар мен қор биржасы" (21/04/95ж.)
Оқулықтар:
1. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. /Алматы: Әкономикс, 2001ж./
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. /Алматы: Әкономикс, 1999ж./
3. Сутемгенов Н.Д., Таттимбаев К.М. Фондовый рынок /часть II, Алматы, 2002г./
4. Саханова, Исингарина. Проблемы и перспективы фондовых рынков Казахстана.
5. Лялин В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумағи и фондовая биржа.
6. Миркин. Ценные бумаги и фондовый рынок
7. Килячков, Чалдаева. РЦБ и Биржевое дело.
8. Бабичев, Карташов. Фондовая биржа на западе.
9. Биржевая деятельность. Под. редакц. Гризновой Ю.Биржевое дело. Галанова, Басова,
Газет, журналдар:
1. Рынок ценных бумаг Казахстана /2004ж. Соңғы номерлері/
        
        Жоспар
Кіріспе................................................................
.................................
1. Тарау. Қор биржасының мәні мен міндеттері........................
1.1. Қор ... ... ... Қор ... құрылымы ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру және мемелекеттік бақылау..........
1.5. Қор биржасының ... мен ... ... Қор ... ... түрлері мен
операциялар............................................................
..........................
2.1. ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ҚР қор биржаларының пайда
болуы.....................................
Қорытынды..............................................................
........................
Қолданылған ... ... ... ... ... ... үшін қор
нарығын дамыту керек және де қор нарығы әр түрлі меншік ... ... ... ... қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар ... ... ... ол ... ... ... және оның озін өзі ... ... ... олар ... ... ... инвестициялар ағымы
арқылы дамуына ықпал етеді. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... несие-ақшалай институтарының баланстарының
заңдылығын қолдайтын және мемлекет ... ... ... ... қор ... өзін инвестициялық механизм ретінде әлі ... ... жоқ. ... елбасы Н.Ә. Назарбаев қаржы секторы
реформасын аяқтап және бағалы қағаздар ... ... ... және ... ... ... үлкен ролін айтады. ... ... екі ... ... ... ... қанағаттандыратын гарант рөлінде
және дербес қатысушы-комитет ретінде. Қор нарығында мемлекеттің кәсіби ... ... ... - бұл ... әлемде көп, бірақ бағалы қағаздар
нарығының басқа қатысушылардың ... ... ... ... қадамы нарықтың жалпы станациясына әкелуі мүмкін.
Қор нарығының проблемаларының тиімділігі ролінің кілті - ... Осы ... ғана ... ... және ... ... ... экономика-технологиялық құрылымын анықтайды. Меншік қатнастары
материалдық ... ... ... қор ... ... жағдайға, республиканың даму темпіне тікелей
әсер етеді. Қор нарығы нарықтық экономикада ... ... ал ... ең ... ... қор биржасы, сондықтан дақор биржасына ерекше
көңіл бөлу керек. Бұл ... ... ... ... ... тауар -
бағалы қағаздар.
Қазір қалыптасып келе жатқан мемлекттік бағалы қағаздар және ... ... ... бар, көп ... ... ... ... нарықтың орнына кәсіпкерлік, ... ... ... ... ... ... қор ... пайда
болу керек.
Қазақстанда қор нарығы жекешелендіру процесінің логикалық элемент
ретінде қалыптасты, мүнда мемлекеттік ... ... роль ... ... ... ... - бұндай барлық ұйымдастырулар бағалы
қағаздар нарығына ... ... ... ... қатар бұндай тығыз байланыс
бір элементтің дұрыс жүзеге асуы үшін ... ... ... ... 1998 ... ... қор ... көбінесе жекешелендіру процестеріне
қызмет көрсетті, бағалы қағаздарға спекулянттық салымдар салды. ... ... рет ... ... ... ... ... дауына объективті себептер бар.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... қор ... ... тәжірибені бағалауға, қазіргі жағдайында өткендегі қателерін
ескере отырып, ұлттық экономиканың ... ... ... бар
мемлекеттер тәжірибесіне критикалық ... ... ... ... ... ... және оларға жету жолдарын қарастыруға
мүмкіндік аламыз.
Бағалы ... ... ... ... ... ... және
дұрыс жасалған, болып жатқан жағдайларды ескеретін экономикалық өсу
мақсаттарына сай ... ... ... ... тәжірибеде бағалы қағаздар ... ... ... ... ... не ... түрде нарық қызметіне араласуы.
Тікелей мемлекеттің араласуына мемлекеттік органдардың ... ... және ... қағаздар нарығыныңпроблемалары бойынша
орындайтын өкімет органдары ... Қор ... ... ... ҚР ... ... ... мен қор биржасы" туралы заңи
күші бар жарлығы (21/04/95ж.) және ҚР Үкіметінің жарлығы бойынша ... ... ... ... ... ... ... (БҚҰК):
- "Бағалы қағаздар нарығы туралы" 5 наурыз 1997ж.
- "ҚР ... ... ... тіркелуі" 5 наурыз 1997ж.
Жанама әсер ететін жүйеге ... ... ... саясаты;
- депозит, займ, несие бойынша үкіметтің гарантиясы;
- айналымдағы ақша ... және ... ... ... тарапынан әсер етіп берілген несиені бақылау;
- ... ... ... ... ... тікелей бәсекелес жасу мақсатында;
- мемлекеттің сыртқы экономикалық саясаты;
Бағалы қағаздар нарығындағы қаржылық институттар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бұндай
орган бағалы қағаздар нарығын реттеу бойынша ҚР ¥лттық банк ... ... ҚР ... банкі, меншікті реттеу бойынша Мемлекеттік
комитет және жекешелендіру бойынша Мемлекеттік комитет. Реттеу ... ... ... қорғауға бағытталған негізінен үш
қызмет ... Бұл, ... ... ... ... ... ... екішіден, экономиканың барлық субъектілеріне шынайы
ақпарат беру; үшіншіден, бағалы ... ... ... және ... ... ... Қор биржасының мәні мен міндеттері
1.1. Қор биржасының түсінігі мен дамуы
Қор биржасы - бұл бағалы қағаздар сатып алнатын және ... ... ... сату орны бар ... Қор ... ... қожалық етеді. "Биржа" деген терминнің шығуы ... ... бар. ... бірі ... грек сөзі XVI ғасырда ... ... ... ... ... ... (de borse) ... бұл алаңда XIII
ғасырда көпестердің жиналыстары өтетін болған. Шамамен 100 жыл ... XVII ... ... Америка құрлығында да пайда бола ... қор ... XVII ... ... бағалы қағаздарды шығару және
сату үшін пайда болған. Ал XVII ғасырда биржалар тауар және қор ... ... ... Қор ... ең кең дамыған кезі - капитализмнің
монополизм сатысына өту кезеңі, яғни XX ғасырдың басы. Ол ... ... ... ... ... ... акцияларын
шығару және жалпы елдің экономикасы мен ... ... ... ... ... ... қор биржасы өнеркәсіптің өрістеу
фазасында экономиканың өсуіне, ал ... ... ... ... ... ... бірнеше түрге бөлінеді,
олар сатылатын ... ... қор ... ... ... ... еңбек биржасы.
Сонымен, биржа - нарықтың ұйымдасқан түрі, онда сұраным мен ... ... ... қағаздармен сауда жасалады және қызметкерлер
жалданады. Ол - сатушылар мен сатып алушылар келсімге келу үшін ... ... - ... қағаздармен басқа да қаржы құралдарының
ұйымдастырылған, тұрақты жұмыс істейтін ... ... - ... қор ... ... ... ... ережелер бойынша, биржалық
делдалдардың қатысуымен қор құндылықтарын сатушылар мен ... ... ... мәмілелері жүзеге асырылатын, жұмыс тәртібі ... ... ... ... ... Мұндағы ережелер мемлекет заңдарымен
және биржа заңдарымен белгіленеді.
Қор ... мен оның ... ... ... ... ... жүргізбейтінін айта кеткен жөн. Қор биржасы ... ... ... ... қызмет көрсетіп, сатупіы мен сатып ... ... орын ... ... және ... ... технологиялық қызмет ұйымдастырып, сол мәмілені жүзеге асыру
үшін бәрін жасайды.
Әлемде 200-ге жуық қор ... бар. ... ... ... ... қалыптасқан қор биржалары жүйесі бар. ... ... ... әлемде қор биржасының үш ... ... ... ... жекеменшік және аралас.
Бұқаралық - құқықтық типтегі қор ... ... ... ... ... ... ... биржа сауда ережелерін
құруға қатысады және олардың орындалуын қадағалайды, сауда кезіндегі құқық
тәртібінің ... ... ... биржа маклерлерін тағайындап, оларды
жұмыстан босатады.
Жекеменшік компониялары ретінде қор биржалары (Англия мен ... ... ... ... ... ... мүлдем өз бетінше
қызмет жасайтын органдар. Биржадағы барлық мәмілелер елдің заңдарына сәйкес
жүзеге асырылады, оны бұзу ... ... ... етеді. Биржалық
сауда тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... еш ... бере ... қор биржалары акционерлік қоғам ретінде құрылып, бірақ ... кем ... 50%-ы ... ... болса, олар араласұйымдар
типіне жатады. Мұндай биржалар көшінің басында сайланбалы биржалық комиссар
биржа қызметін қадағалап, биржалық курсты ресми ... ... ... орталықта (моноцентрлік) және көп орталықты (полицентрлік)
биржалық жүйелерді айырады. Бір орталықты биржалық жүйе ... ... ... ... орында елдің қаржы орталығында орналасқан бір ... ал ... ... ... ... ... ... халықаралық
қаржы биржасы). Көп орталықта жүйе жағдайында елде ... қор ... бір неше ірі қор ... ... етуі ... ... биржалар). АҚШ-
та биржалық сауданың дамуы бір орталықты жүйеге де, көп орталықты жүйеге де
жатқызуға келмейтін ерекше қор биржаларының ... ... ... алып
келеді. Бұл елде Нью-Йорк қор ... ... ... ... ... ... оның қосалқы бөліміне айналмай, ... ... ... ... биржа жүйесі шегінде қызмет жүргізіп
келеді.
Қор биржасы қаржы ... ... бірі ... ... ... рөлі ... және ... капитал қозғалысына қызмет көрсетуде: бір
жағынан бұл капиталды жинақтап, шоғырландырса, екінші жағынан мемлекет пен
түрлі ... ... ... ... Қор биржасының ел
экономикасындағы ролі меншіктің мемлекет ... кету ... ... ... ішкі өнім ... акционерлік меншіктің
үлесімен анықталады. Сондай-ақ биржа ролі ... ... ... ... даму ... байланысты.
1.2. Қор биржасының құрылымы мен қызметі
Қор биржасы құнды қағаздардың екінші нарығын ... ... ... тыс ... ... құнды қағаздардың жаңа шығарылымдарын
қамтиды. Онда несие-қаржы институттары тұлғасында ... ... ... ... тыс ... ... ... үлкен бөлігі
орналастырылады. Биржада керісінше құнды ... ... ... ... ... ... бағасы
белгіленеді.
Қор биржасы жабық және кемінде 3 мүшесі ... ... Тек, ... ... ғана оның ... ... Ол коммерциялық емес
ұйым, оның мақсаты пайда табу емес, өзін-өзі өтеуге ... және ... ... ... ... төлемейді. Қор биржасының ең аз жарғы
капиталы заң ... ... Қор ... инвестиция институты
қызметімен шұғылданбайды, бірақ биржаға мүше ... ... ... ... ... сата ... биржасы кәсіпорындар туралы заңға сәйкес тіркеліп, ... ... ... ... ... ... лицензия алады.
Құнды қағаздар операцияларын тауар және биржалардың қор бөлімдерінде
де лицензиясы бар болса, ... ... ... мен басқа биржалардың қор бөлімінде заң ... ... ... ... ... ... жасалынатын мәмілелердің
ішкі ережесі негізінде жұмыс істейді.
Қор биржасының қаржы қызметі мыналардың ... ... ... қор ... оған ... ... қүығын беретін акцияларын сату;
> қор биржасы мүшелерінен мүшелік жарналары;
> ... ... ... ... ... биржа алымы;> биржа
қызметіне түсетін басқа ... ... оның ... ауқымын ұлғайту мен жетілдіруіне
байланысты шығындарды жабуға жұмсалады.
Қор биржасы қаржы министрлігімен келісе отырып құнды қағазды ...... ... оларды шығару делистинг ережелерін белгілейді.
Қор биржасының негізгі қызметі (функциялары):
- Бос ... ... мен ... құнды қағаздар
сату арқылы шоғарландыру;
- ... және ... ... ... олардың құнды
қағаздарын сатып алу арқылы ... ... ... ... салынған салымдардың ... ... ... ... ету.
Биржалық операциялар
Негізгі биржалық операциялар мыналар: листинг, делистинг, бағалау,
опционды, форвардтық және фьючерстік ... ... ... клиринг,
консалтинг т.б.
Қор биржасы құнды қағаздардың сұранымы мен ұсынысын шоғырландыруға,
акционерлік капиталдың қызметінің тиімділік ... ... ... ... ... ... теңестірілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік
береді. Барлық ресми тіркелген қор биржаларында қор ... ... ... биржалық процедура - листингте (сөзбе-сөз "тізімге қосу ")
табысты өткен құнды қағаздар мен жүзеге ... ... ... қағаздардың
нақты тирлерінің листингі, яғни олардың биржа тізімінде пайда болуы олардың
саудаға қатысуына рұқсат етілгендігін білдіреді және де ... ... ... кез ... ... ... қағаздарға берілетін артықшылықтарды
береді. Листинг артықшылықтарына ең алдымен мартабильділігінің жоғарлығын,
сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... Сол ... ... ... ... ... шешкен кез келген инвестор, солармен ... ... ... ... ... құралдары кешенін қосатын барлық
артықшылықтарға ие болады. Бірақ қор биржасы ... ... ... ... ... ... кепілдік бермейді.
Биржа — акциялардың нарықтық құнын қолдау жүйесі. Компаниялардың
бірігуі немесе бағалау ... ... ... ... ... ... ... нарықтық курстық құнына сүйенеді. Бірқатар елдерде
листинг компанияға салық салу ... ... ... ... ... ... ... Мұндай парақтарда тұрған компанияларға қарыз немесе
несие керек болған жағдайда банктер мен қаржы институттарының ... ... ... қол ... жеңіл болады, сонымен қатар тізімдік
(листингтік) акцияларға ... ... жаңа ... ... ... ... - нарықты қолдау жүйесі, ... ... ... ... тудырып, ең сенімді және сапалы құнды
қағаздарды анықтауға мүмкіндік береді.
Батыста листинг тек өзінің акцияларын ... ... ... ... ... өтуі тиіс ... ... ғана емес. Листинг
-сыртқы инвесторға арналған белгі.
АҚШ корпорациялардың листинг өтуіне күшті стимул бао. Біріншіден, бұл
нроцедура ... ... ... ... ... ... ... биржадан тыс нарықпен салыстырғанда, сыртқы инвесторлар үшін
тартымдылығын арыттырады. Екіншіден, ... ... ... ... ... жеңілдетеді, бұл ... үшін ... ... ... ... ... ... биржалық тізімге
кіргізілуі фирмаға тұрақты мәртебе береді. Үшіншіден, листинг ... ... ... ... ұту ... де соншалықты жоғары.
Төртіншіден, өнеркәсіп компанияларының акцияларын биржа ... ... ... ... табылады және сатып алушылардың
қызығушылығын ... ... ... беру ... ... ... беру функциясын
да орындайды. Бұның басты міндеті, өйткені ... ... ... ... қосу ... ... айналар еді. Листинг қор
нарығына тиімділігін қамтамасыз етудің ең ... ... бірі ... қор ... листинг процедурасы құнды қағаздарды теңесті
курсының анықталуына жол ашады. Тиімді қор ... деп ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы ақпаратты көрсететін
нарық. Сол себепті ... ... пен ... ... ... Одан ауыт нарықта бұрын ... ... ... ... ... акциялардың бұрын қол жетпеген ақпаратқа жауап қатып
жатқанын ... ... ... ... ... ... курстарының комитет
жағдайы туралы ақпаратқа жауап қату қабілеті болып ... ... ... ... түрде қайталанып отырады және құнды қағаздар
құнынын бұрынғы өзгерулері ... ... ... ... болжауға болады.
- Орташа нарық (жартылай күшті), мұнда биржалық өткен өзгерістерді
механикалық түрде қайталамайды, ... ... ... ... ... ... пен ... туралы, акционерлік қоғамдардың бірігуі
туралы, ... ... ... ... есеп ... туралы болуы
мүмкін;
- Тиімділігі күшті нарық мұндағы құнды ... ... ... ... ... тек жарияланған емес, сондай-ақ бар қол жетер
ақпаратқа реакция береді.
Бұл жағдайда нарықтық әділ ... баға ... ... ... бар, ... ... емес ақпарат есебінен табыс ала алмайды.
Батыс экономистер тиімділіктің "күшті" типіне ... ... ... қол ... ... емес деген пікірмен келісуге де болады. ... ... ... курсы барлық қол жетерлік ақпаратқа реакция ... өте ... ... ... ... ... жарияланған ақпаратқа
реакция береді, сондықтан да ... ... типі ... "жартылай
күшті" болып табылады.
Биржалық курстың кем дегенде жарияланған ... ... ... атқаратын рөлі зор. Кейбір жағдайда ірі қор
биржаларының листинг бөлімдері қаржы есептерін ... ... ... ... ... ... ... жіберілген тәуелсіз сарапшылар -
коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... асырылады. Нарықтың тиімділігі тек листинг процедурасы ғана емес,
әрине, сондай-ақ және де ең алдымен ... ... ... ... ... және ... қаржылық есептерін жариялауға
міндеттейтін заң құжаттармен шартталады.
1.3. Биржаны басқару органдары, биржа мүшелері
Қор биржасының жұмысын қамтамасыз етіп, оның ... ... ... яғни ... Ол ... баға ... үшін және ... тарататын компьютерлік техникасын қажет етеді. Ол үшін ... сай ... ... ... кәсіби мамандар қажет. Олардың жалпы
экономикалық, техникалық және ... ... ... шешетін
психологиялық дайындықтары болуы шарт. Сонымен бірге қор биржасының ... ... ... мен ... ... ... ... болмайды.
Бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары:
1. Брокерлер - ... ... ... клиенттердің
тапсырмасы бойынша және олардың есебінен, онысы үшін белгілі бір төлем ... ... ... ... ... делдалдық операцияларды
банктермен тығыз байланысы бар брокерлік фирмалар (фирмалар жүйесін ... ... ... қағаздар сатып алу және сатумен өз атынан және өз
есебінен айналысады, ... жеке ... ... ... қор ... ... Джобберлер - нарық конъюктурасын бақылаушылар.
Бағалы қағаздармен жасалынатын операцияларды жүзеге асыру - негізгі
міндеттеріне кіретін инвестиция институттары, ... ... ... қор ... мүше бола ... Қор ... операцияларды
оның мүшелері ғана асыра алады. Олардың тапсыруы бойынша құнды қағаздарды
сатыи алу және ... ... мен ... ... ... брокерлер құқықтық түлға ретінде ... ... ... Батыс Еуропа мемлекеттерінде олар не жеке
фирма, не акционерлік қоғам ретінде қүрылады. Жаңа ... ... ЖШС ... ... ... ... ... жеңілдік алу
мақсатында кіші кәсшорын ретшде тіркелгендіктен ... ... қоры ... Дегенмен, бұл фирмалар өз капиталымен қарызға алған ... ... ... ... ... ... ... брокерлік фирма дирекция, әкімшілік ... ... ... ... қағаздарды сату бөлімі және хабарлама-техникалық
бөлімінен түрады. Шамамен фирмада 15-25 адам ... ... ... ... аясына мына міндеттер кіреді:
1. Консалтинг (кеңес беру);
2. Бағалы қағаздарды бірінші және ... ... ... ... қорларды құру және оны басқару және с.с. ... ... ақша ... бір ... ... ... атап айтқанда, банктік несие алушыларға ... ... ... ... оның ішінде биржалық келісімді сақтандыру.
Брокерлер өз қызметінде мына түпкі бастамаларды басшылыққа алады:
1. Клиент ... ... шарт ... ... бойынша келісімге келеді, оның ... ... ... ... алу ... Брокер клиенттің белгілеген сомасы шамасында әрекет жасайды.
Бірақ алған ... ... ... таңдауда өз
қүқығын ... ... ... ... ... ... көрсетілген уақытта
клиентке түскен қаржыны клиенттің есепшотына аударады;
4. Брокер мәмілені ерекше кітапқа ... ... Ол ... ... ... ... ... бар;
5. Клиент брокерге барлық тапсырманы тоқтатуға үкім бере ... ... ... ... мен ... ... ... ауызша болса, ол кейін жазбаша қүжатта көрсетіліп, заңды
күшіне ... ... өз ... ... ... ... кепілдік
беруді талаи етеді (әсіресе клиент сатып алушы болса). Кепілдік ретінде
мыналар берілуі мүмкін:
1. ... ... ... ... ... кемі ... немесе 100%-ін қүрайтын сома брокердің
шотына түсірілу керек;
3. ... ... ... шот ... ... ... ... ... және с.с ... ... ... фирма клиентке хабарлап тұру қажет. Сонымен
қатар, брокерлік ... ... ... ... ... ... өз
есебінен жүргізуі мүмкін. Бұл жағдайда ... ... ... үшін ... (комиссионные), несие үшін ақы кіреді. Алайда, бұл
жағдайда брокерлік фирма тек делдалдық қызмет шегінен шығып, ... ... ... ... ... ... - олар да ... Олардың брокерлерден айырмашылығы шарт
жасасқанда өз капиталын ... ... ... мына мысалмен
түсіндіруге болады. ... ... ... 100 ... облигация
шығаруға шешім қабылдады делік. ... ... өз ... ... ... ... фирмасына тапсырма береді. Егер
қалалық заем ... ... ... ... ... онда ... ... тек маманданған үлкен фирмалар, мысалы, коммерциялық банктер
шұғылданады. Онда ... ... ... ... 100 ... ... кем ... (дисконтпен),
мысалы, 98 теңғеге, яғни номиналынан 2 ... кем ... ... ... ... шығынмен одан түскен 2 теңгеден кем ... ... ... ... ... жауапкершілігі
шектеулі дилер деп атайды. Олардың бағалы қағаздарды сатып алу-сату
1.4. Биржаны қаржыландыру және ... ... ... Қазақстандық биржалар мемлекеттік басқару қол
астында. "Бағалы қағаздар мен қор ... ... ... сәйкес мемелекеттік
басқару органдары келесідей іс-әрекет жасай алады:
> Биржаларды ашуға рұқсат беру;
> Бар биржаларды жаба ... ... ... ... ... ... және биржалық жинаулар
ережелерін бекітіп, түзетулер де ... ... ... ... және ... ... шақыра
алады;
^ Купстық және тәуелсіз маклерлерді бақылай алады;
> Биржадағы биржалық ... ... ... ... ... ... қор биржасы болашақтағы техникалық
жүйелерді және биржа аппаратын қолданылған үшін ... ... ... жүзеге асыруды көздейді. Бұл ... ... ... ... ... да қосуға болады.
Одан басқа, биржа биржадағы бағалы қағаздардың кірілуі ... үшін ... ... құқықтық сипаттағы ағымды және бер уақытта
төленетін ... ... және ... сатуда фирмалардың, жеке
биржевиктердің қатысқаны үшін де белгілі бір мөлшерде ... ... ... ... ... Қор ... құрылымы мен қызметі
Қор биржасы қүнды қағаздардың екінші ... ... ... ... тыс ... ... ... қағаздардың жаңа шығарылымдарын
қамтиды. Онда несие-қаржы институттары тұлғасында ұжымдық салушы іс-қимыл
жасайды. ... тыс ... ... ... ... ... ... керісінше қүнды қағаздардың бүрынғы
шығарылымдарының, ... ... ... ... ... биржасы жабық және кемінде 3 ... ... ... Тек, ... ... ғана оның ... болады. Ол коммерциялық емес
ұйым, оның ... ... табу ... ... ... негізделген және өз
қызметінен өзінің мүшелеріне табыс төлемейді. Қор ... ең аз ... заң ... ... Қор ... ... институты
қызметімен шүғылданбайды, бірақ ... мүше ... ... ... ... ... сата алады.
Қор биржасы кэсіпорындар ... ... ... ... ... құнды қағаздармен биржа жүмысын жүргізуге лицензия алады.
Қүнды қағаздар операцияларын тауар және биржалардың қор ... ... бар ... ... алады.
Қор биржасы мен басқа биржалардың қор бөлімінде заң ... ... ... жарғысы, қүнды қағаздармен жасалынатын мэмілелердің
ішкі ережесі негізінде жүмыс істейді.
Қор биржасының қаржы қызметі мыналардың ... ... ... қор ... оған ... ... қүығын беретін акцияларын сату;
> қор биржасы мүшелерінен мүшелік жарналары;
> биржада жасалынған ... ... ... биржа алымы;> биржа
қызметіне түсетін басқа табыстар;
Биржаның табыстары оның қызмет ауқымын ... мен ... ... ... жұмсалады.
Қор биржасы қаржы министрлігімен келісе отырып қүнды ... ...... ... ... ... ... ережелерін белгілейді.
Қор биржасының негізгі қызметі (функциялары):
- Бос ... ... мен ... ... ... арқылы шоғарландыру;
- Мемлекет және басқа шаруашылық ... ... ... ... алу арқылы несиелеу, қаржыландыру;
- Қүнды ... ... ... ... жоғарғы деңгейін қамтамасыз ету.
Биржалық операциялар
Негізгі биржалық операциялар мыналар: листинг, ... ... ... және ... ... ... есептесу, клиринг,
консалтинг т.б.
Қор биржасы қүнды қағаздардың сүранымы мен үсынысын ... ... ... тиімділік деңгейін көрсететін биржалық
баға қалыптасу негізінде олардың теңестірілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік
береді. ... ... ... қор ... қор қүндылықтарының айналу
процесі арнайы биржалық ... - ... ... ... қосу ")
табысты өткен қүнды қағаздар мен жүзеге асырыла алады. Құнды ... ... ... яғни ... биржа тізімінде пайда болуы олардың
саудаға қатысуына рүқсат етілгендігін білдіреді және де биржа саудасына
араласып ... кез ... ... қүнда қағаздарға берілетін артықшылықтарды
береді. Листинг артықшылықтарына ең алдымен мартабильділігінің жоғарлығын,
сондай-ақ ... ... ... ... пайдасының
жоғарлығы ... Сол ... ... қор
10қүндылықтарына қаражат салудыш шешкен кез келген инвестор, ... қор ... ... ... ... ... кешенін қосатын барлық
артықшылықтарға ие болады. Бірақ қор биржасы ... ... ... ... ... ... ... бермейді.
Биржа — акциялардың нарықтық қүнын ... ... ... ... ... ... ... төмен болатын кітаптық,
баланстық құнына ... ... ... ... сүйенеді. Бірқатар елдерде
листинг компанияға салық салу кезінде елеулі шегерімдер беруге негіз болыи
табылады. Сондай-ақ мүндай ... ... ... ... ... керек болған жағдайда банктер мен қаржы институттарының ... ... ... қол ... ... ... сонымен қатар тізімдік
(листингтік) акцияларға коньертанциялатын облигациялардың жаңа ... ... ... ... - ... қолдау жүйесі, ол
ұйымдасқан нарықүшін қолайлы жағдай тудырып, ең сенімді және сапалы қүнды
қағаздарды анықтауға ... ... ... тек ... акцияларын биржаға қойғысы келген кез
келген эмитент өтуі тиіс ... ... ғана ... ... ... ... ... корпорациялардың листинг өтуіне күшті стимул бао. Біріншіден, бұл
нроцедура ... ... ... ... ... үздіксіз бағалану
акциялардың, биржадан тыс нарықпен салыстырғанда, сыртқы ... ... ... ... листинг эмитентті акциялардың жаңа
шығарылымын орналастыруын жеңілдетеді, бұл ... үшін ... ... ... етеді, өйткені акцияларды биржалық тізімге
кіргізілуі фирмаға түрақты мэртебе береді. Үшіншіден, листинг ... ... ... мэмілелерден үту мүмкіндігі де ... ... ... компанияларының акцияларын биржа бағалауына ... ... ... ... және сатып алушылардың
қызығушылығын қолдауға мүмкіндік береді.
II бөлім. Қор ... ... ... мен ... ... және фьючерстік мәміле
Барлық биржалық операцияларды екі типке бөлуге болады: кассалық ... ... ... ... (spot) - бұл ... қолында бар бағалы қағаздарға
жасалуымен сипатталады. Кассалық мәміле бойынша есептесу сатушы ... ... ... ... ... 2-3 күн өткеннен кейін жүзеге
асады. ... ФРГ - да бұл ... ... 2 ... ... болмайды, ал
АҚШ, Англияда - күнтізбектің 5 күні.
Мерзімдік ... ... ... - бұл ... мен ... ... ... белгілі бір мезетте орындалуы, жүзеге асуы
керек, ... ... ... қыркүйекте жасалса, ол бірінші желтоқсанда
орындалуы керек. Мәмілеге отырған кезде сатушыда сатылатын қор ... не ... ... ... ... ... мүмкін.
Мерзімдік мәмілені "фьючерстік" (futures) мәміле деп атайды. Әдетте
фьючерстік ... ... ... ... ... ... ғана ... курсы
да фиксирленеді, бірақ кейде бағалы қағаздар курсы мәміле ... ... ... қойылады. Фьючерстік мәміленің ... ... ... бағалы қағаздар мәміледе көрсетілген күні берілуі мүмкін не
сатушының келісімі бойынша көрсетілген мерзімге дейін біртіндеп ... ... ... ... ... кепілдік жарналарын (маржаны)
салады, олар мәміленің ... ... ... ... және ... ... ... жағдайында жоғалтуларын орнына келтіру
үшін керек. Егер жақтардың бірі мәмілені бүзса, онда екінші жақ ... ... ... ... ... ... мөлшері
биржамен қойылады және конъюктураға тәуелді - нарық түрақсыз болса, онда
салым көп және
керісінше. Әдетте ... ... ... ... ... ... 5-20% арасында тербеледі (келісімнің сомасынан).
Фьючерстік мәмілелердің көбі қайта сатып алу шартымен жасалады. Бұл
жағдайда бағалы қағаздар ... ... ал ... ... ... ғана ... ... компаниясыныц бір акциясы 45 долл. 100 акциясына
сатып алу-сату мәмілесі жасалады. Мәміленің ... ... бір ... 49 ... болды. Ал келісім кері сатып алу шартымен ... ... ... 400 ... (4*100) мөлшерінде баға айырмасын төлейді.
Сатып алушыға кепілдік жарнасы қайтарылады, ал айырма ... ... ... ... ... ... уақытында бір акцияның бағасы 40 долл. болса,
онда сатып алушы келісімнен бас тартуы мүмкін және сатушыға 500 ... ... бір ... ... Бұл ... ... оның ... жарнасы
қайтарылады, ал айырма сатып алушының кепілдік жарнасы есебінен беріледі.
2.2. Опционмен жасалған фьючерстік мәміле
Опционмен жасалған фьючерстік мәміле ... ... ... ... алушы) белгілі бір ақша сомасын төлейді де белгілі ... ... бір ... қағаздар мөлшерін орнатылған баға бойынша сатып алу
құқығына ие болады. Басқа сөзбен, қатысушылардың бірі ... ... ... ... не сатуға опционға ("put" опционы) ие болады. Опцион
ұстаушы өз ... ... ... ... курсының өзгеруіне
байланысты. Мысалы, "Дельта" компаниясының бір акциясы 45 долл. ... ... алу ... ... ... ... ... - үш ай.
Опционды сатып алушы әр акцияға 3 долл. сыйақы ... ... ... әр ... ... 50 ... ... көтерілді. Опционды ұстаушы өз
құқығын қолданып 100 акцияны 45 ... ... ... Ол сол ... сатып, әр акцияға 50 долл. ала алады. ... оның ... ... 2 долл. болады (50-3-45) немесе барлық мәміледен 200 долл.
Егер опционды қолдану мерзімінде акциның бағасы 45 долл. жоғарламаса,
онда опционды ... ... ... бас ... ... ... опционды сатушы иемденсе, онда ол бағалы ... ... ... ... өз ... қолданады.
Сатып алуға огщионды сатып алушы бағалы қағаздар курсының ... ал сол ... сату ... ... ... қағаздар курсының
төмендеуін көздейді. Әрбір қатысушы өзінің көзқарастарына, ойларын ұстана
отырып үлкен ... ... ... әрине, бірақ мәміле қатысушыларының
тек біреуі ғана ұтады.
2.3. Стеллажды мәміле
Мәміледе кім сатушы, кім ... ... ... ... онда ... стеллажды деп аталады. Мәміле қатысушысының бірі екіншісіне белгілі
бір ақша сыйақысын төлегеннен ... ... ... бұл ... ... ... өз ... бағалы қағаздардың белгілі
мөлшерін сатуға не сатып алуға құқық береді. Мысалы, мәміле қатысушыларының
бірі ... ... ... акциясы 80 долл. сатып алу қүқығы опционын
иемденді не әрбір ... 60 ... сату ... ... ... бағасы акцияға 20 долл.
Опционды иемденген кезде опцион ұстаушысы "Бәта" ... ... ... қадағалайды. 60 долл. және 80 долл. Бұл, былайша
айтқанда, "стеллажды ... Егер ... ... курсы осы нүктелер
арасында болса, онда сатып ... ... ... 20 ... ... ұшырайды. Мысалы, осы мезетте акция курсы әр акцияға 70 долл.,
опционды ұстаушы әр ... 80 ... ... ... ... бар. Демек,
опционды ұстаушы акцияны сатып алмайды. Бірақ ... ... ... ... сатуға да қүқығы бар, яғни нарықтық курстан төмен бағамен.
Егер "Бәта" ... ... ... 60 ... ... не 80 долл.
өссе, онда опцион ұстаушы өз құқығын қолданып акцияны не сатады, не сатып
алады. Егер ... ... ... 40 ... ... онда опцион ұстаушысы
келісімнің екінші қатысушысына акцияны 60 долл. ... ... ... алу ... ... Егер ... курсы 30 долл. дейін түсіп кетсе,
онда опцион ұстаушысы әр акцияға 10 ... таза ... ... ... 80 ... ... ... опцион ұстаушысы акцияны келісімнің екінші
қатысушысынан сатып алу ... ... Егер баға әр ... 100 долл.
дейін жетсе, онда опционды сатып алушы опционды ... ... ... ... Ал баға 100 ... жоғары ессе, онда опцион ұстаушысы
таза пайданы иемденеді.
Ill бөлім. Қазақстан Республикасындағы қор биржалары
3.1. ҚР қор ... ... ... ... ... ... элементтері 20-шы жылдары КСРО-да
жаңа экономикалық саясат кезінде болған. Ал қазір егемен Қазақстанда бағалы
қағаздар ... ... ... ... Одағы заңдарының негізінде 90-шы
жылдардың басынан пайда бола бастады.
Елде дамыған бағалы қағаздар нарығы қалыптасуы үшін оның ... ... ... ... ... пен ... ... мен басқа қатысушылар;
3. Нарықтық инфрақүрылым, яғни ... ... ... ... ... және с.с;
4. Нарықты реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Бағалы қағаздар нарығының дамуы үшін қор биржасы оның құрамдас бөлігі
болғандықтан, ең ... қор ... ... ... ... ... ... қор биржалары пайда болды. Нарықтың осы құрамдас
бөліктері қазіргі уақытта негізінен құрылып ... Бұл ... ... ... ... ... жолында қабылданған Қазақстанда
мемлекеттік меншіктік ... ... ... ... ... ... ... қор биржаларының, яғни акционерлік қоғамдар
түрінде құрылуын тездетуде ... рөл ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы болуы
мүмкін емес. Бағалы қағаздар нарығының даму деңгейі көп ... ... ... Себебі, бағалы қағаздарға сұраныс халықтың тұрмысын
айқындайды. ... ... ... өсуі - ... ... ... дамуының басты шарты.Қазақстандағы бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... ... ... сипаттағанындай бағалы қағаздардың ең көлемдісі және ең өтімдісі
-мемлекеттік қарыз міндеттемелері. МҚМ-лері ... ... ... байланысты:
Біріншіден, мемлекеттік бағалы ... ... - ... ... банк - оның (Қаржы Министрлігінің) ... ... ... ... ... ... дилері. Дегенмен, бағалы қағаздар
нарығына бұл қатысушылар мемлекеттік бағалы қағаздармен ... мен ... ... ... ... ... ... қағаздар:
> Мемлекеттік қазыналық вексельдер;
> Мемлекеттік қазыналық облигациялар;
> Қазақстан Ұлттық Банкінің қысқа ... ... ... купондары.
Мемлекеттік қазыналық вексельдер мен мемлекеттік ... ішкі ... ... ... мақсатында Қаржы
Министрлігі шығарады. Ал қысқа ... ... банк ... ... ... ететін қаржы қорын толтыру мақсатында Ұлттық Банк
шығарады. Жекеменшіктендіру ... ... ... сатылған мемлекеттік
кәсіпорындарды жекеменшіктендіруге пайдаланылды, ал оның көптеген ... ... ... осы күнге дейін ... ... ... ... ... ... ... кезде жекеменшіктендіру купондарының
орнына берген акциялар оны иемденушілерге әлі ... ... ... жоқ.
Қорытынды
Қазақстандағы қор биржаларының активті жұмыс істеуі қажеттілік, олсыз
инвестициялық белсенділіктің тірілуіне мүмкіндік жоқ. Қор ... ... ... және ... ... экономикалық
қатынастарының бірігуі деп айтуға болады.
Қор биржасы - өзімен ... ... ... ... ... сату ... ретінде коммерциялық емес жолдасы
(партнерство) нысанында иемденген субьект.
Қор биржасы ... ... бір ... ... ... ... ... нарық объектісін салыстырған кезде ғана ... ... ... ... ... номенклатурасы бөлек бір тауардың
түріне сәйкес келмейді, тауар нарығына толық сәйкес келеді. Бағалы қағаздар
шексіз мөлшерде ... ... ... ... Қор ... - ... ... қүрылымды бөлшегі, оның негізі тауар нарығы, ақша және
ақшалай капитал.
Бағалы қағаздардың ... және ... ... субъектілерінің
қызметін реттейтін және мемлекеттік бақылаудың механизмін ... ... ... және жұмыс істеп жатқан нарықтың инфрақұрылымы өзіне ... KASE, ... ... мен ... ... ... ... реформалар толық
контексінде қарастыру керек.
Қазіргі ... даму ... ... ішкі қор ... ... инвестициялық ағымдар өндірістің төмендеуінің негізігі
себебінің бірі ... ... ... ... ... байланысты: қаржылық жүйенің түрақсыздығына, қор нарығының
әлсіз жұмыс істеуіне, ұлттық банктерге ... ... ... ... ... несиелеудің орнына қысқа мерзімділерді несиелеу
т.б. Капиталдың қарыз нысанында ҚР қор ... ... ... ... ... ... байланысты әлі де кең таралған жоқ. ... ... ... ... ... және ... жинау несиелік
мекемелерінің, муниципалды займдардың ресурстарының көмегімен ... ... ... ұзақтылығы мемлекеттің станацияда (1999 ж.
дейін) болуының себебі. Қазақстандағы қор ... ... ... қүрудан
бастап кезеңдерге бөлуге болады.
Кеңетті - 1988-1991 ж. - ... ... ... ... өз ... кіргеннен бері және де жалға беру-кооперативті бумға
байланысты ... ... ... жеке ... ... нарығының қалыптасуы 1991-1993 жылдарға сай келді, акционерлеуді
жекешелендіру нысанында анықтады, чектік схема көмегімен үлкен жекеменшік
массиві инсайдерлерғе ... және ... ... ... ... ... жекешелендіру кезіндегі пайда болған акционерлік
қоғамдарды басқару үшін күрес басталды, сонымен ... ... ... ... қөайта бөлу және концентрация арқылы да бақылау.
Осы ... ... ... ... ... нарығының
қалыптасуының фундаменті қаланды.
1996-1998 ж. Ортасы фирмаларды басқаратын ірі ... ... сату ... ... ... фирмалар осы кәсіпорындардың басқару
пакеттерін иемденумен байланыстыруға болады.
Сонымен, 1992-1998 ж. қор ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға ішкі спекулянтты салымдар салуға ... ... ... ... алғашқы орналастырулары
өткізілді.1997 ж. Постжекешелендірудің ... ... ... жаңа
формасы болды. Бұл фазаға нетривиалды схемаларды қолдану, ... ... ... ... - ... ... ... әдебиеттер тізімі
Заңдар жинағы:
1. "Бағалы қағаздар нарығы туралы" 5 наурыз 1997ж.
2. "ҚР бағалы қағаздармен келісімдердің тіркслуі" 5 ... ... ... ... мен қор ... (21/04/95ж.)
Оқулықтар:
1. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. /Алматы: Әкономикс, 2001ж./
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. ... ... ... ... Н.Д., Таттимбаев К.М. Фондовый рынок /часть II, Алматы,
2002г./
4. Саханова, ... ... и ... фондовых
рынков Казахстана.
5. Лялин В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумағи и ... ... ... ... ... и ... рынок
7. Килячков, Чалдаева. РЦБ и Биржевое дело.
8. Бабичев, Карташов. Фондовая ... на ... ... ... Под. ... ... Ю.Биржевое дело.
Галанова, Басова,
Газет, журналдар:
1. Рынок ценных бумаг Казахстана /2004ж. Соңғы номерлері/

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері.34 бет
«Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы25 бет
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет
Бағалы қағаз деген не?10 бет
Бағалы қағаздар нарығы41 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы, оның мәні мен негізгі түсініктері30 бет
Бағалы қағаздар нарығы. Қазақстан Республикасындағы даму серпіні65 бет
Бағалы қағаздар нарығының дамуын мемлекеттік реттеу81 бет
Биржа ісін талдау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь