Ақшалардың есебі мен ішкі аудиті

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

1 . тарау. Ұйымдағы бухгалтерлік есеп және аудит
жұмысының ұйымдастыруы
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесі
Ұйымны экономикалық саясаты

2 . тарау. Ұйымдағы ақшалардың есебі
2.1 Ұйымдағы касса операцияларының есебін ұйымдастыру
Есеп айырысу шотындағы ақшалар есебі
Валюталық және банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалар есебі
Аударылған жолдағы ақшалар

3 . тарау. Ақша қаражаттарының ішкі аудиті
Ұйымның ақшаларын аудиторлық тексерудің маңызы мен мақсаты
3.2 Ақша қаражаттарының қозғалысын ішкі бақылау
3.3 Ақшалардың ішкі аудиті
3.4 Ақша қозғалысын талдау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Экономиканы нарықтық жолмен жүргізіп және өндірістің сапасын жетілдіру үшін елімізде бірқатар өзгерістердің қажет болғандығы белгілі. Біздің елімізде экономиканы нарықтық жолмен дамыту үшін көптеген реформалар жасалуда. Еліміздің нарықтық қатынастарға сапалы өтуін қамтамасыз ету үшін дамыған капиталистік елдердің және дамушы елдердің өтпелі кезенінің аспектілерінің оң және теріс жақтарын түбегейлі зерттеп, сонымен қатар нарықтық қатынастар жолымен экономикасы дамыған елдер қазіргі таңда қандай деңгейге жеткенін білу қажет болды.
Кез-келген өркениетті қоғамда нарық механизмі мен мемлекеттік реттеу іркіліксіз жұмыс істейді. Үкімет нарықтың барлық ұйымындары үшін орындауға міндетті экономикалық қатынастың айқын әрі лайықты ережелерін белгілейді. Мұның өзі қоғамға қажетті, әрі тұрақты экономикалық өсудің басты жағдайы болып табылады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп жүйесін реформалау 1993-жылғы бухгалтерлік есепті енгізу мен қаржылық есеп беруді дайындаудың халықаралық тәжірибесін зерттеуден басталды. Соған сәйкес мына төмендегі үш жол сарапқа салынып таңдалынды:
Лондондағы бухгалтерлік есептің халықаралық үлгілері жөнінде комитет (БЕХК) бекіткен бухгалтерлік есептің халықаралық үлгілерін мойындау;
Еуропалық қауымдастық елдерінде есепті жүргізу ережелерін белгілейтін номері 4- және номері 7- директиваларды қабылдау;
өтпелі экономиканың ұлттық заңдар жиынтығының және Бухгалтерлік есептің халықаралық комитеті бегіткен негізінде бухгалтерлік есепті жүргізудің қалыптасқан іс тәжірибесі ерекшеліктерін негізге ала отырып Бухгалтерлік есепті зерттеп және қайта өңдеп Қазақстан Республикасының ұлттық бухгалтерлік есеп үлгілерін құру.
Бұл таңдаудың қорытындысы бойынша жоғарыда аталғандардың үшінші жолы таңдалынып алынды. Халықаралық талаптарға сай бухгалтерлік есептің жаңа жүйесін әзірлеу үшін екі жарым жыл уақыт қажет болды. Ал 1995-жылдың желтоқсан айында Қазақстан Республикасының Президенті “Бухгалтерлік есеп туралы” номері 2732- заң күші бар жарлыққа қол қойды. Бұл заңға 2002-жылғы 24-маусымда толықтырулар енгізілді. Ол бухгалтерлік есеп жүйесін белгіледі және заңды тұлғалар үшін есепке алудың негізгі дәйектері мен жалпы ережелерін, ішкі бақылау мен сырттай бағалау талаптарын тағайындады. Сонымен бірге ол Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын, заңды тұлғалары, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке түлғалары, сондай-ақ Қазақстан Республикасында тіркелген резидент емес болып табылатын шаруашылық ұйымдарымен олардың өкілдіктері үшін де белгіленді. Тұңғыш рет егемендік алған өз елімізде осы заңға сәйкес бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп берудің дәйектері заңды түрде қабылданды. Бұл активтер мен міндеттемелердің, меншікті капиталдың, кірістермен шығындар (шығыстар) ретіндегі қаржылық есеп берудің элементтерін анықтай отырып, бухгалтерлік есептің нәтижесін пайдаланудың әдістері мен тәртібін орнықтыратын құжаттар есебінде дем берді. Бухгалтерлік есеп реформасы мақсаттарының бірі мемлекет өкілеттігін меншік иесіне міндеттемелер мен өзіндік капиталды, активтерді бағалау әдістерін пайдалануға беру болып табылады.
Ұйымның шаруашылық іс-әрекеттері барысында жабдықтаушылармен, олардан алған негізгі құралдар, шикізаттар, материалдар және басқа да товарлы материалдық құндылықтар және көрсетілген қызмет үшін, сатып алушылармен олардың сатып алған товарлары үшін, тапсырма берушілермен орындалған жұмыс және көрсетілген қызмет үшін, несие беруші мекемелермен ссуда және басқа да қаржылық операциялары үшін, бюджетпен әртүрлі шаруашылық операциялары үшін есептеседі.
Ұйымның ақшалары кассада қолма-қол ақша (түрінде) және ақша құжаттары түрінде, банк мекемелеріндегі есеп айырысу және валюталық шоттарында, сондай-ақ ашылған аккредитивтермен арнайы шоттарда, чек кітапшаларында сақталынады. Олардың кіріске алынуы мен жұмсалынуының және сақталынуының дұрыс жолға қойылғандығын есептеп, тіркеп отыру ұйымның бухгалтерия қызметкерлерінің басты мәселесі болып табылады. Шаруашылық ұйымдарының төлем қабілеттілігі, жұмысшы-қызметкерлермен еңбекақы бойынша дер кезінде есеп айырысуы, жабдықтаушы-мердігерлерге және бюджет пен бюджеттен тыс мекемелерге төленетін төлемнің уақытылы жүргізілуі ақша қаражаттары есебінің дұрыс ұйымдастырылып жүргізілуіне байланысты. Сондықтанда қазіргі еліміздің нарықты экономикаға көшуді өзіне ұран етіп ұстаған тұсында қай шаруашылық ұйымында өз жұмысын жүргізуі барысында қаржыға, яғни ақшаға келіп кідіртектеп, ел бюджетіне немесе шетелдердің инвестициясына (қаржы салымына) қол жайып қарап отыруы қай экономистіңде жүрегін жаралап, ойландыратыны сөзсіз. Міне осы тұрғыдан алып қарағанда жоғарыдағы мәселелерді толық шешпегенмен, ол туралы ой қозғайтын, белгілі бір пікір тудыратын “Ақшалардың есебі мен ішкі аудиті” тақырыбына жазылған диплом жұмысының актуальды, күн талабына сай екедігі анық. Міне осы себептенде диплом жұмысына осы жоғарыда аталған тақырып таңдалынып алынды. Сонымен қатар бұл диплом жұмысын жазуда өндірістік іс-тәжірибеде болған “Бурда-Алатау Пресс” жабық акционерлік қоғамының материалдары пайдаланылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР


1. Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы” 1995-жылғы 26-желтоқсандағы №2732- заңы (2002-жылғы 24-маусымдағы толықтруларымен қоса).
2. Қазақстан Республикасы Президентінің “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы” 1998-жылғы 20-қарашадағы №20- заң күші бар жарлығы (2001- жылғы 15- қарашадағы өзгертулер және толықтырулармен).
3. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” 2001-жылғы 12-маусымдағы №209-ІІ Қазақстан Республикасының салық кодексі.
4. Қазақстан Республикасының Президентінің “Акционерлік қоғамдар туралы” 1998-жылғы 10-шілдедегі №2811- заң күші бар жарлығы.
5. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп әдістемесі және аудит Департаменті. “Бухгалтерлік есептің стандарттары және әдістемелік ұсынымдары”. Алматы: Кәусар бұлақ, 1999 ж.
6. Бухгалтерлік есеп шоттар кестесі. ҚР Қаржы министрлігі №438. 18.09.2002 ж.
7. Андреев В.Д. “Практический аудит”. М: - Экономика, 1994 ж.
8. Андросов А.М. “Бухгалтерский учет”. М: - Финансы и статистика, 1996ж.
9. Ван Хорн Дж. К. “Основы управления финансами”. М: - Финансы и статистика, 2000 ж.
10. Ержанов М.С. Ержанова А.М. “Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов”. Алматы: - Аудиторская фирма “Ержанов и К”, 2003 ж.
11. Кондраков Н.П. “Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и аудит”. М: - Перспектива, 1994 ж.
12. Кеулімжаев Қ.К. “Қаржылық есеп” Алматы: - Экономика, 2001 ж.
13. Кеулімжаев Қ.К. “Корреспонденция счетов”. Алматы: - БИКО, 2000 ж.
14. Кеулімжаев Қ.К., Тулегенов Э.Т., Байдаулетов М.Б., Кұдайбергенов Н.А. ”Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп шоттарының корреспонденциясы”. Алматы: - Экономика, 1998 ж.
15. Кутер М.И. ”Теория и принципы бухгалтерского учета”. М: - Финансы и статистика,Экспертное бюро 2000 ж.
16. Крятова Л.А., Эргашев Х.Х. ”Бухгалтерский учет основы теории”. М: - Маркетинг 1999 ж.
17. Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. ”Принципы бухгалтерского учета”. Пер. С англ. Под ред. Соколова Я.В. М: - Финансы и статистика, 1999ж.
18. Палий В.Ф., Палий В.В. ”Финансовый учет”. М: - ФБК Прес, 1998 ж.
19. Подольский В.И. ”Аудит”. М: - Аудит, ЮНИТИ, 1997 ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Ф.И.О.
Д И П Л О М Ж Ұ М Ы С ... ... мен ішкі ... ... ... оқытушы
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 - тарау. Ұйымдағы бухгалтерлік есеп және аудит
жұмысының ... ... ... ... ... ... ... - тарау. Ұйымдағы ақшалардың есебі
2.1 Ұйымдағы касса операцияларының есебін ұйымдастыру
Есеп ... ... ... ... және ... ... ... ақшалар есебі
Аударылған жолдағы ақшалар
3 - тарау. Ақша қаражаттарының ішкі аудиті
Ұйымның ақшаларын ... ... ... мен ... Ақша қаражаттарының қозғалысын ішкі бақылау
3.3 Ақшалардың ішкі аудиті
3.4 Ақша ... ... ... ... нарықтық жолмен жүргізіп және өндірістің сапасын жетілдіру үшін
елімізде бірқатар ... ... ... ... ... ... ... жолмен дамыту үшін көптеген реформалар жасалуда.
Еліміздің ... ... ... өтуін қамтамасыз ету үшін дамыған
капиталистік елдердің және ... ... ... кезенінің аспектілерінің
оң және теріс жақтарын түбегейлі зерттеп, сонымен қатар нарықтық қатынастар
жолымен ... ... ... ... ... ... ... жеткенін
білу қажет болды.
Кез-келген өркениетті қоғамда нарық механизмі мен ... ... ... ... ... ... ... ұйымындары үшін орындауға
міндетті экономикалық қатынастың айқын әрі лайықты ережелерін ... өзі ... ... әрі ... ... ... ... жағдайы
болып табылады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп жүйесін реформалау 1993-жылғы
бухгалтерлік есепті енгізу мен қаржылық есеп беруді ... ... ... ... ... ... мына ... үш жол сарапқа
салынып таңдалынды:
Лондондағы бухгалтерлік есептің халықаралық үлгілері жөнінде комитет ... ... ... халықаралық үлгілерін мойындау;
Еуропалық қауымдастық елдерінде есепті жүргізу ережелерін белгілейтін
номері 4- және номері 7- ... ... ... ... ... жиынтығының және Бухгалтерлік есептің
халықаралық комитеті бегіткен негізінде ... ... ... іс ... ... негізге ала отырып ... ... және ... ... ... ... ... есеп үлгілерін құру.
Бұл таңдаудың қорытындысы бойынша ... ... ... ... алынды. Халықаралық талаптарға сай бухгалтерлік есептің ... ... үшін екі ... жыл уақыт қажет болды. Ал 1995-жылдың
желтоқсан айында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 2732- заң күші бар жарлыққа қол қойды. Бұл ... ... ... ... Ол ... есеп ... ... заңды тұлғалар үшін есепке алудың негізгі ... мен ... ішкі ... мен сырттай бағалау талаптарын ... ... ол ... ... ... ... ... заңды
тұлғалары, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке түлғалары, ... ... ... ... емес ... табылатын
шаруашылық ұйымдарымен олардың өкілдіктері үшін де ... ... ... ... өз ... осы заңға сәйкес бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есеп ... ... ... ... ... Бұл активтер мен
міндеттемелердің, меншікті капиталдың, кірістермен шығындар ... ... есеп ... ... ... ... ... нәтижесін пайдаланудың әдістері мен тәртібін орнықтыратын ... дем ... ... есеп ... ... бірі ... меншік иесіне міндеттемелер мен өзіндік капиталды, активтерді
бағалау әдістерін ... беру ... ... ... ... барысында жабдықтаушылармен, олардан алған
негізгі құралдар, шикізаттар, материалдар және басқа да товарлы материалдық
құндылықтар және көрсетілген қызмет үшін, ... ... ... ... ... үшін, тапсырма берушілермен орындалған жұмыс ... ... ... ... беруші мекемелермен ссуда және ... ... ... ... ... әртүрлі шаруашылық операциялары үшін
есептеседі.
Ұйымның ақшалары кассада қолма-қол ақша (түрінде) және ақша ... банк ... есеп ... және ... ... ... ... арнайы шоттарда, чек кітапшаларында
сақталынады. Олардың кіріске алынуы мен жұмсалынуының және сақталынуының
дұрыс ... ... ... ... отыру ұйымның бухгалтерия
қызметкерлерінің басты мәселесі ... ... ... ... ... ... еңбекақы бойынша дер кезінде
есеп айырысуы, жабдықтаушы-мердігерлерге және ... пен ... ... ... ... уақытылы жүргізілуі ақша қаражаттары
есебінің дұрыс ұйымдастырылып жүргізілуіне байланысты. Сондықтанда ... ... ... ... өзіне ұран етіп ұстаған тұсында қай
шаруашылық ұйымында өз жұмысын жүргізуі ... ... яғни ... ... ел ... ... шетелдердің инвестициясына (қаржы
салымына) қол жайып қарап отыруы қай ... ... ... ... Міне осы ... алып ... ... толық шешпегенмен, ол туралы ой қозғайтын, белгілі бір пікір
тудыратын “Ақшалардың есебі мен ішкі ... ... ... диплом
жұмысының актуальды, күн талабына сай екедігі анық. Міне осы ... ... осы ... ... тақырып таңдалынып алынды. Сонымен
қатар бұл диплом жұмысын жазуда өндірістік ... ... ... ... жабық акционерлік қоғамының материалдары пайдаланылды.
1-тарау. ҰЙЫМДАҒЫ ... ЕСЕП ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... нәтижесі
“Бурда – Алатау – Пресс” Қазақ-Герман жабық акционерлік қоғамы 1996 жылығы
11 ... ... ал бұл ... ... тіркеу 1999 жылы 5-тамызда Алматы
қалалық Әділет басқармасымен жүргізілді. Бұл ұйым Қазақстан Республикасының
заңына сәйкес келесідей ... ... ...... ... – баспа қызметі;
қайта – сатарлық қызмет;
Ал негізгі емес қызметтеріне:
коммерсиялық – делдалдық ... ...... ... және ... ... ... “Бурда-Алатау-Пресс”-те басқарма органдарына:
жоғарғы орган – акционерлердің жалпы жиналысы;
қызмет көрсету органы – президент;
бақылау органы – ... ... ... ... ... ... ... қаласында өзінің
филиалы бар. Бұл филиал 1998 жылы құрылды. Бұл филиалдың басты ... ... ... ... атқару болып табылады.
Жабық акционерлік қоғам “Бурда-Алатау-Пресс” 7 жыл қызмет етіп ... ... ... ... көбінесе дилерлық қызмет атқаруда, яғни ... ... ... ... ... ... келуде.
Республиканың оңтүстік астанасы Алматы қаласынан баспа өнімдері ... ... ... ... ... және Оңтүстік Қазақстан облыстары
арқылы таратылады.
1998 жылы құрылған Астана қаласындағы филиал жабық акционерлік қоғам ... ... ... ең ... жеті ... ... өнімдерімен
қамтамасыз еттіп келеді, яғни оларға Орталық, Шығыс және Батыс Қазақстан
(Қарағанды, ... ... ... ... ... ... ... таңда Астана қаласындағы филиал фирманың 40% тауар
айналымын өткізуде. Бұл ... ... 4 есе ... ... болады.
Сурет 1
Товар айналымының географиялық бағыты
ЖАҚ "Бурда-Алатау-Пресс" 2001-2005 жж.
Ұйымның негізгі қызмет көрсету түрі баспа өнімдерін ... ... ... болғандықтан, негізгі бағыты Қазақстан териториясында үлкен ... ашу. ... ... ... ... клиенттер аймақ бойынша 36
адамнан 2004 жылы 21 адамға 2005 жылы ... ... ... ұсақ ... ... тура ... ... Алматы қаласында да байқалды, яғни қала бойынша 2004 жылы 18
клиент болса, қазіргі таңда 2005 жылы 8 ... ... ... ... Оны
төмендегі 2 суреттен көруге болады.
Сурет ... сеть ЖАҚ ... ... “Бурда-Алатау-Прессте” 2005 жыл сәтті өтті, яғни оны 1.1 ... ... ... ... ... ... ... өнімді өткізуден түскен табыс 2004 жылы 38,9%-
тен 2005 жылы 43,6% өскендігін байқауға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... салығын салғанға дейінгі табыс
кезені шығындарына өз әсерін ... ... ... ... және
өткізу шығындары 2005 жылы 8,2% өсті.
Орташа жұмыс істеу 2 ... ... ... жұмыс өнімділігі 2005
жылы 2004 жылмен салыстырғанда 29,3% өсті.
Кесте 1.1
Негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштер
ЖАҚ "Бурда-Алатау-Пресс" 2004-2005 жж.
Көрсеткіштер
Өлшем ... ... ... (+; ... қарқыны
%
1
2
3
4
5
6
7
Табыс
1
Өнімді өткізуден түскен табыс (жұмыс, қызмет)
Мың тг.
329 246
457 308
+128 062
138,9
2
Өнімнің өзіндік құны
(жұмыс, қызмет)
Мың тг.
258 644
371 ... ... ... ... ... ... 220
121,6
4
Кезең шығындары
Мың. Тг
51 859
56 121
+4 262
108,2
5
Салық салынғанға дейінгі табыс
Мың. Тг
18 743
29 701
+10 ... ... ... ... ... 194,3
15 769,2
+3,575
129,3
Актив өтімділігі және төлем қабілеттілігі
9
Ағымдағы активтер
Мың. Тг
52 667
98 380
+45 713
186,8
10
Ағымдағы міндеттемелер
Мың. Тг
37 249
68 194
+30 945
183,1
11
Ақша қаражаттары
Мың. Тг
4 057
14 907
+10 ... ... ... ... ... ... да ... Тг
5 864
6 103
+239
104,1
14
Айналым капиталы
Мың. Тг
15 418
30 186
14 768
195,8
15
Кредиторлық борыш
Мың. Тг
37 249
68 ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті
1,31
1,65
+0,34
126,0
1
2
3
4
5
6
7
19
Жеке айналыммен қамтамасыз ету коэффициенті
0,29
0,31
+0,02
106,9
Активтердің бағалануы.
20
Меншікті капиталдың айналымдылық коэф-фициенті (Ө.Ө.Т.Т./ ... ... ... ... ... ... саны)
(Ө.Ө.Т.Т./ айналымдылық саны).
6,3
4,7
-1,6
74,6
22
Ағымдағы активтердің айналымдылығы ... ... ... ... / ... ... айналымдылық коэф-фициенті (Ө.Ө.Т.Т. / дебиторлық борыш-
тардың орташасы)
8,5
4,7
-3,8
55,3
24
Дебиторлық борыш-тардың орташа күн айналымдылық коэффициенті (360* орташа
дебиторлық ... / ... ... ... ... (Ө.Ө.Т.Т. / кредиторлық
қарыз-дардың орташасы)
8,8
6,7
-2,1
76,1
26
Кредиторлық қарыз-дардың орташа күн айналымдылығы ( 360 * кредиторлық қарыз-
дардың ... / ... ... ... ... келесідей талдау жасауға болады:
- жалпы өтімділік коэффициенті 2005 жылы 1,44 ... 2004 жылы ... ... ... ... ... ... және
міндеттемелердің азайғандығы өз әсерін ... ... ... өсуі 2004 жылы ... 2005 жылы ... көбейген. Бұған ағымдағы активтердің көбейгендігі өз ... ... ... ... 2004 жылы ... 2005 жылы 1,65-ке көбейді,
яғни жалпы өтімділік міндеттердің өскендігі ақша ... ғана ... ... ... ... де ... ... Бұл коэффициентің
орташа мөлшері 1 ден көп ... ... ... қамтамасыз ету коэффициенті 2004 жылы 1,31 болса, ал 2005
жылы 1,65-ке өскендігін көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... негізінен бірден көп болуы
тиіс. Біздің жағдайымызда бұл орындалып отыр.
Қорыта айтқанда, “Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік ... ... және ... 2004 ... ... 2005 ... көруге болады. Бұл көбінесе өнімді өткізумен байланысты
болып ... ... та ... ... ... ... ... және
кредиторлық борыштар кәсіпорынның іскерлігінің төмендігін көрсетіп отыр.
1.2 Ұйымның экономикалық саясаты
Есеп саясаты есептің ... ... және ... ... ... ... есеп ... осы ұйымды толық сипаттайтын,
сондай-ақ бухгалтерлік есептің ұйымдастырылу ерекшелігін ... және ... ... ... ... ... ... Республикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп” заңы ... ... №2732 ... өзгертулермен)
2. Қазақстандық бухгалтерлік стандарт.
3. Типтік есеп шоттары №438 18.09.2002 жылы Қазақстан ... ... ... Есеп ... ... методикалық нұсқаулар.
Бухгалтерлік есептің мақсаты болып ЖАҚ “Бурда-Алатау-Пресс” келесілер болып
табылады:
ұйым тұралы толық және ... ... ... ету, ... ... ... алушылар, салық органдары және т.б. үшін.
нормаға және смета негізінде ... ... ақша ... ... және ... ... ... жағдайларды дер кезінде айту;
Ұйымның бухгалтерлік есебі жабық акционерлік қоғамда ... ... ... ... ... 431, 432, 451, 441,
333, 121-125 шоттарға аналитикалық шоттар ашылған және бұл шоттар ай сайын
карточкаға ... ... ... Ал ... ... ... есепті сақтау және жою мәліметтері ... ... ... ... ... “ Іс-қағаздарының ережелеріне”
сәйкес жүргізіледі.
Сондай-ақ алғашқы құжаттар Қазақстан Республикасының мемлекеті бекіткен №73
16.11.1994 ... ... ... ... ... ... құжаттар көрсетілген. Бірақ бұл құжаттар
коммерциялық құпия болып табылады:
төлем тапсырмасы;
банк көшірмесі;
кіріс және ... ... ... ... құжаттар тек кәсіпорынның президентінің келісімімен ғана берілуі
мүмкін.
“Бурда – ...... ... есеп ... ... 26-маусым 1995-жылғы
№2732 “Бухгалтерлік есеп және ... есеп ... деп ... заңына
сәйкес жүргізіледі. Базасы болып бухгалтерлік стандарт, ... ... ... алғашқы құжаттар табылады және
бухгалтерлік есептің негізгі принциптеріде негізге ... ... және ... ... ... 12-маусым 2001-жылғы
№209-ІІ Салық Кодексіне сәйкес жүргізіледі. Бухгалтерлік есепте ... ... ... есеп ... жабық акционерлік қоғамда “Бурда-Алатау-
Прессте” келесідей ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп
стандарттарының талаптарына негізделіп жасалады;
есептік кезең ЖАҚ “Бурда-Алатау-Прессте” жылдық ... ... ... ақпараттар үшін, қаржылық-есеп үшін ай сайын жүргізіледі.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... кезенге
табыс немесе шығын ретінде қосылады;
БЕС №30 “Қаржылық есеп ... ... ... бөлімге сәйкес “Бурда-
Алатау-Пресс” жабық акционерлік қоғам “Алматы сауда-қаржы” банкінде өзінің
есеп айрысу ... бар. Есеп ... 441 ... ... ... ... “Ел ішіндегі валюталық шоттағы ақша”, 432 “Шетелдегі валюталық
шотындағы ақша”, 451 ... ... ... ... ... ақша” –
деген шоттар ашылған. Бірақ “Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік қоғамда
шетелдік валютада ақшалары жоқ. Бұл ұйымда ақша ... ... ... ... есептеледі. Касса операциясы бойынша инвентаризация әр
бір айдың басында жүргізіледі, ... ... ... ... ... акт ... толтырылады:
табыстар БЕС №5 “Табыс” деген бөліміне сәйкес ... ... ... және ... есеп бойынша табыс көрсетілуі тиіс. Табыс
пен шығындар бір ... ... ... және ... емес қызметтен
түскен табыс жиындық табыста көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... көрсетуден алынатын табыс;
девиденттер, пайыздар негізінде алынатын табыс.
Табыс бойынша есептеулер бухгалтерлік ... алу ... ... 7 ... есептеледі. “Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік
қоғам өнім өндірмегендіктен олар 701 “дайын өнімді (тауарларды, жұмыстарды,
қызметтерді) сатудан алынатын кіріс ... ... суп ... ... яғни
701/1 “Дайын өнім”.
Товарлардың өзіндік құны бухгалтерлік корреспонденцияда дебет 301 кредиті
бойынша 701, яғни толығырақ тоқталсақ:
Дт 301 Кт 701 - ... ... ... 801 Кт 222 – товар есептен шығарылды;
Дт 441 Кт 301 – сатқан ... ... ... ... ... ... ... түсті;
Дт 451 Кт 701 – товарлар ... ... ... 801 КТ 222 - ... құн ... ... ... түрде резерв жасау ... ... ... ... ... ... - капиталды жинақталған сома көбінесе төтенше
жағдайлар болған уақытта және дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... есептегенде 311 “Күмәнді
талаптар жөніндегі резервтер” шот қолданылады, яғни корреспонденция 301
“Алуға ... ... және 821 ... және ... шығындар” шоттар
бойынша жүргізіледі. Дебиторлық қарыз үш жыл өткенше төленбесе, онда ол
резервті ... ... ... Яғни ... ... дебет 821
кредит 311, ал ... ... ... 311 ... 301 ... ... ... резерв сторна әдісін қолдану арқылы
дебет 821 кредит 311 ... ... ... ... ... БЕС №6 ... құралдар есебі” және
методикалық нұсқауларға сәйкес жүргізіледі. Бухгалтерлік есепте негізгі
құралдарға - ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... пішінін сақтай отырып, құнын шығарылған өнімге, ... ... ... ... ... есептелген
амортизациялық аударым мөлшерінде ауыстыратын еңбек ... ... ... ... ... есеп ... негізгі құрал 123
“Машиналар мен жабдықтар, беріліс құрылғылары”, 124 “Көлік құралдары”, 125
“Өзге де негізгі құралдар” деген шоттар ... ... ... ... ... ... ... тура
жолды әдіс қолданылады. Бухгалтерлік есепте 132 ... ... ... құрылғыларының тозуы”, 133 “Көлік құралдардың тозуы”,
134 “Өзге де негізгі құралдардың тозуы” деген шоттарда есептелінеді. Сондай-
ақ ... ... 20 бет. ... ... және ... ... ... бөліміне сәйкес жүргізіледі. Айта кететін жағдай
негізгі құралдардың ішінде ... ... ... ... ... әдіс ... Өйткені кәсіпорында
машинаны максималды түрде қолдануда, себебі ұйым ... ... ... мен ... тарату кезінде машина кеңінен
қолданылады.
Негізгі құралдар бойынша инвентаризация жылына бір рет 1 ... ... ... ЖАҚ “Бурда-Алатау-Пресс”-тің басшысы
тағайындайды. ... ... ... ... ... алу ... ... орнату құны, монтаждау, сақтандыру құны және т.б. да кіргізіледі.
Негізгі құралдарды кіріске ... ... ... актісі”
толтырылады және комиссияның шешімі бойынша ... ... ... ... ... тіркелінеді. Сондай-ақ ... ... 123-125 Кт 671, 687 – ... ... ... ... НҚ кіріске
алу.
Сатып алынған негізгі ... ... ... құнға салынған салыққа
төмендегідей корреспонденция береміз:
Дт 331 Кт 671, ... ... ... ... негізгі құралдарды іске
асыру президенттің ... ... ... біреуге берген кезде немесе сатқан кезде №НҚ-1 “Қабылдау-
тапсыру актісі” үш дана ... ... ... данасы – берген
кәсіпорында, екінші данасы – алған кәсіпорынға, ал үшші данасы – хабарлау
немесе ... ... ... ... құны бойынша
келесідей корреспонденция жазылады:
Дт 842 “Негізгі құралдардың істен шығуы бойынша шығыстар” Кт ... ... ... ... ... оларға есептелінген амортизацияға
келесідей корреспонденция беріледі:
Дт 132-134 “Негізгі құралдардың тозуы” Кт ... ... ... ... ... ... ... бөлшектерін
есепке алуға болады, сондықтан оларға мынадай корреспонденция беріледі: Дт
205 “Қосалқы бөлшектер” Кт 722 “ ... ... ... ... табыс”.
Жылдын аяғында негізгі құралдарды есептен шығарған кезде шығын Дт 571 Кт
842 және табыс Дт 722 Кт 571 ... ... ... емес ... ... БЕС №28 10 қырқүйекте 1999 ж. №490
Минфинмен ... және ... ... ... 10-шы ... ... және 11-ші “ ... емес активтердің амортизациясы” деп
аталатын бөлімшеге сәйкес жүргізіледі. Материалдық емес ... ... ... ... ... жоқ, ... қандайда бір бағаға, құнға бағаланатын
болғандықтан ұйымға үнемі, яғни ұзақ уақыт бойы ... ... ... активтерді айтамыз. Материалдық емес активтер бастапқы құнымен
бағаланады. Амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бухгалтерлік
есебінің №7 стандартына сәйкес жүргізіледі, яғни Минфиннің 13 қараша 1996 ж
№3 бекіткен. ... ... құны ... алу құны ... және баж
салығы, кеден салығы, транспорттық ... ... ... және ... ... анықталады.
Бухгалтерлік есепте сатып алынған тауарлар есебі 222 “Алынған тауарлар”
деген ... ... ... ... ... көбінесе Ресейдегі
“Издательский Дом бурда” ... ... және ... ... ... ... ... кедендік бақылаудан өтеді,
сосың складка апарылады, кіріске алынады, ... ... ... ... ... яғни ... өзіндік құны рессейлік рубльмен
көрсетілген. Сондықтан біз оны кіріске алған кезде Ұлттық Банк бекіткен ... ... ... ... ... құнына қосылмаған шығындар 821 “Жалпы ... ... ... ... ... кеткен шығындар 811 “Дайын өнімді (тауарларды, жұмыстарды,
қызметтерді) сату жөніндегі шығыстар” ... ... ... ... шығындары жатқызылады. Шығындарды есептен шығару акт негізінде
жүргізіледі. “Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік қоғамының ... ... ақша ... қозғалысы Қазақстан Республикасының
Бухгалтерлік есепке алудың №4 “Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... №9 ... валютадағы операцияларды есепке алу” – деп аталатын
стандартқа сәйкес жүргізеледі.
“Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік ... ... ...... ... ... валюталық шоты бар. 43 (Валюталық шоттағы
ақшалар, яғни ... ... және ... ... ... құны ... (ел ... валюталық шоттағы ақша, оның ішінде ресейлік рубль және
АҚШ-тың доллары); 431-1 (АҚШ доллар түріндегі ... 431-2 ... ... алу және сату ... ... ... 431 шотта көрсетіледі,
яғни корреспонденция берген кезде 725 “Бағамдар айырмашылығынан алынатын
табыс” және 844 “ ... ... ... ... ... ... ... айырма қаржылық есеп берген кезде ... ... ... ... тұлғалардан ұсталынатын корпоративтік табыс салығы бойынша есеп БЕС
№11 “Табыс салығы” ... ... ... ... ... мен
бухгалтерлік талаптар арасында үнемі айырмашылықтар болып отырады. Көбінесе
бухгалтерлік табыс пен ... ... ... ... болып отырады. Әсірісе
шығындарға байланысты. Оларға:
іс-сапарға кеткен шығындар;
курстық айырма;
айып пұл ... ... ... корпоративтік табыс салығы шығындарға
жатқызылады да сол отчеттық кезенде ... яғни Дт 851 ... ... бойынша шығындар” Кт 631 “Төленетін корпорациялық табыс
салығы”. Бухгалтерлік ... - ... пен ... ... ... яғни бухгалтерлік стандартқа сәйкес.
Жинақтаушы зейнетақы қоры бойынша есеп. Міндетті түрдегі ... қоры ... ... акционерлік қоғамда 20 маусым
1997 жылы №136-1 “Қазақстан Республикасының жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы бойынша зейнетақы
есептелінеді.
2-тарау. ҰЙЫМДАРДАҒЫ АҚШАЛАРДЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Ұйымдардағы касса ... ... ... ... мен ... ... ұйымдардың қолда бар нақты
ақшалай қаражаттарын сақтайтын өздерінің кассасы болуы керек. ... ... яғни ... мен ... ... адам кіре алмайтындай етіп
жабдықталған, терезесінен ешқандай адам кіре алмайтындай етіп жабдықталған,
терезесі мен есігіне темірден тор ... және ... ... ... ... өрттен сақталатындай түрлі материалдарымен қапталып
жасалған бөлмеде орналастыруды ... ... ... ... ақша
қаражаттары кассирдің мөрі сургуч арқылы басылып жабылатын сейфте ... ... ... ... Бұл ... ... мен сургуч басатын мөр
кассирде, ал кілттің ... ... ... ... ... аузы
жабылып, кассирдің мөрі басылып, кәсіпорын яғни ұйымның ... ... ... күнінің соңында кассаның тиісті жерлеріне (есігіне)
мөр ... ... ... тапсыруы тиіс. Кассадағы ақшаның
түгелділігіне жұмысқа деген ... ... ... ... ... зардабына әдейі қастандықпен немесе арам
ниетпен істелген ... ... ... ... ... ... ... яғни кассир толық жауап береді. Кәсіпорындар
мен ұйымдарда кассирлік жұмысқа қызметкердің тағайындалғаны ... ... ... ... ... ... касса операцияларымен
таныстырып, кәсіпорын яғни шаруашылық ұйымдарымен ... ... ... ... ... шарт ... ... Кәсіпорын, мекеме
немесе ұйым өздерінің есеп айрысу шотынан нақты ... сол есеп ... ... банк ... ... чек кітапшасы ғана ала алады. Банк мекемесінен
нақты ақша алу үшін кәсіпорынның, ұйымның ... чек ... ... Бұл чек ... ... барысында чекке алынғалы
отырған, яғни кәсіпорынның, ұйымның жұмсауға тиісті нақты ... және бұл ... ... ... жұмсалатыны жазылып көрсетуі тиіс.
Толтырылған чекке кәсіпорынның, ... бас ... қол ... ... мөрі ... айтып кеткендей, ақша қаражаттарын сақтау қабылдау мен беру үшін әрбір
шаруашылық жүргізуші ұйымның кассасы болады.
Касса орналасқан үй-жайы кассалардың ... ... ... және
өрттен-сақтау сигнализация құралдарымен жарақтандыру жөніндегі ... ... әрі ... ... ... ... ғана оның
материалдық толық жеке дара жауапкершілігі туралы онымен шарт ... ... ақы мен ... да төлемдерді беру үшін ұйым басшысының жазбаша
бұйрығы бойынша басқа адамдар тартылатын болса, онда ... ... жеке дара ... ... ... де шарттар жасалынады.
Кассадағы операциялар есебі 45 – “Кассадағы ... ... ... ... ... – “Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша” ...... ... ... ... ... ... шоттарында
жүргізіледі.
“Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшаның” есебі ... ... ... бекіткен кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі. (24 ... ... ... ... ... ... ... асырылады, оған
бас бухгалтер мен кассир қол қояды. Кассаға ақша салған жеке немесе заңды
тұлғаларға бас бухгалтер мен ... қол ... ... ... ... ... ... ақшаны қабылдаған кезде ... ... ... ... ... алуға міндетті. ... ... ... ... ... тиын ... жазылады.
Кассадан ақша беру кассаның шығыс ордерлерімен немесе басшы мен ... қол ... ... ... ... ... ақша
беруге жазылған өтінішпен, шоттармен және ... да ... Егер ... ... ... қоса ... құжаттарда ұйым
басшысының рұқсат берілген қолы болса, ордерге оның қол қоюы міндетті емес.
Жекелеген ... ... ... ... бойынша ақша берген кезде ... ... ... жеке ... ... ... талап етеді.
Алушы касса ордеріне қол ... және ... ... ... – жазумен,
тиынды- сандармен көрсетеді.
Сенімхат бойынша берілген ақша жағдайында ... ... ... ... сенім білдірілген адамның тегі, аты мен әкесінің аты ... ақша ... ... бойынша жүргізілетін болса, ол ... ... ... жазу ... Бұл ... ... шығыс ордеріне
немесе ведомостқа қоса тіркейді.
Кіріс және ... ... ... мен оның орынына жүретін құжаттарды
бухгалтерия дәл әрі айқын етіп сиямен немесе түтікше қаламмен ... ... ... еңбекке қабілетсіздігі жөніндегі жәрдемақылар мен сыйлықтар
төлем тізімдемесі бойынша таратылады, оның қос ... ақша ... ... оның ... ... ... және оған басшы мен бас бухгалтер қол
қояды.
Банктен ақша ... ... үш күн ... соң, ... төлем тізімдемесіне
еңбек ақысы бойынша тиесілі сомасын алған ... ... ... ... немесе “Депозитке салынды” деп қолымен жазып белгі ... сома ... ... тізіміне енгізіледі; тізімдемеде нақты
төленген сома мен ... ... ... сома ... ... ... ... емес, уәкілдік алған адам ... ... ... ... ... ақша ... ... жазу жазылады.
Касса ордерлерінде өшіріп жазуға, бүлдіруге және түзетуге жол берілмейді.
Жазылған касса ордерлері немесе олардың ... ... ... ... ... ... құжаттарын тіркеу журналында тіркеледі, ол кіріс және шығыс
касса құжаттарына жеке-жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: ... ... ... ... күні мен ... кассаға түскен және жұмсалған
ақшалардың (жалақы, сыйлықтар, стипендиялар, іс-сапарға төленген және басқа
да шығыстар) нысаналы мақсаты ... Егер ақша ... ... туралы деректерді машинограмма түрінде алатын болса, кіріс
және шығыс касса құжаттарын тіркеу ... тек ... ... ... мен сомасы көрсетіледі.
Касса ордерлері бойынша ақшаны қабылдау мен беру тек олардың ... ғана ... ... ... ... басшы мен бас бухгалтердің
колдарын; олардың ... ... ... көрсетілген қосымшалардың
болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізіліп болғаннан кейін ордерге
кассир қол қояды, ал оған ... ... ... ... ... ... ... айы мен жылын көрсете отырып “Алынды” немесе
“Төленді” деп белгі соғады.
Касса операцияларының есебін ... ... ... ... ... ... ... және оған сүргі салынуға тиіс; ондағы парақтар ... мен бас ... қол ... ... кітабының әрбір парағы тең екі бөліктен тұрады. Олардың ... ... ... ... дана ... толтырады және кітапта
қалады; екіншісі (көлбеу сызықсыз) ... ... ... ... және сыртқы
бетін толтырады. Ол кассирдің есебі ретінде ... ... ... ... ... ... жазбалары парақтың жыртпалы емес бөлігінің
бет жағынан басталады. ... ала ... ... ... ... ... сай ... етіп парақты қиылатын сызық бойымен қойғаннан кейін
жазу үшін ... ... ... ... ... бет жағына
салып, парақтың жыртылмайтын бөлігінің сыртқы жағының көлбеу сызығы бойымен
жазуды одан әрі жалғастырады.
Есеп бланкісі операциялар ... ... бір күн бойы ... ... ...... жолдың бойында касса бойынша шығысқа есептен
шығарылмаған жалақыға арналған төлем тізімдемелері бойынша ... ... ... ... ... онда ... ... 3-5 күнде бір рет жасалуы
мүмкін. ... ... ... ... ... және ... берілгені
жөніндегі құжаттың нөмірі, корреспонденцияланған ... ... ... ... Күн ... жұмыс күнінің аяғында кассир берілген
ақшаның ... ... және күн ... қалдықты есептейді. Өшіру
мен ескертілмеген түзетулер енгізуге ... жол ... ... мен бас ... қол ... ... ... корреспонденцияланатын шоттарға белгі жасалады, содан
соң оның деректері 451 – “Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша”
шотының ... мен ... ... машинограммаға немесе есеп регистрлеріне
көшіріледі.
Касса бойынша операциялардың, яғни 451 шоттың кредиті мен ... ... ... ... ... шоттардың сомалары
біріктіріледі. Айдың аяғында есепті айдан кейінгі ... ... ... ... ол ... ... және Бас ... шоттың қалдығына сәйкес келуге тиіс.
Ұйымның оперативтік кассасындағы ... ... ... ... мен бөлшек сауда кәсіпорындарының ерекшелігіне байланысты
олардан түсетін ... ... ... ... ақша ... ... ... оперативтік кассасының есебін жүргізуге тура келеді.
Оперативтік касса, әдетте, сауда ... ... №10346 ... ... ... ... ... сәйкес, қолма-қол ақшамен
есеп айрысатын барлық шаруашылық жүргізуші ұйымдардың (әсіресе, сауда және
қызмет ... ... ... ... Аталған ережеде тыңшылық
жадысы бар бақылаушы кассалық машинасын енгізуді ұсынған болатын.
Тыңшылық жадысы бар бақылаушы кассалық ... ... ... асыратын шаруашылық жүргізуші ұйым тауарын сатып ...... ... ... ... міндетті, өйткені ол сатушы
мен ... ... ... алып-сату келісім-шарты бойынша
міндеттемелердінің орындалуын қуаттайды.
Кассалық аппараттарды міндетті ... ... ... тіркеуден өткізеді.
Оны тіркеуден өткізу үшін келесідей құжаттарды ұсыну керек: арыз, заңды
тұлғаның ... ... ... ... куәлігінің көшірмесі, БКМ
(бақылаушы – кассалық машина) ... ... ... ... ... Салық органдары арыз бланкісінің дұрыс толтырылғанын және БКМ-ның
белгіленген талапқа сәйкес ... ... ... ... ... ... бар бақылау машинасына карточкасын береді. БКМ-ның
пайдалану мерзімі біткен соң ... ... ... БКМ қондырған
кезде салық органының өкілетті инспекторы ... ... ... ... ... Пароль шаруашылық жүргізуші ұйымда ... ... ... сақталады.
Кәсіпорын кассына түскен түсімді өткізгенде – 451 шоты дебеттеледі де, ал
451 шоттының “Операциялық ... ... ... ... ... кассаның кірісі бойынша операциялар №1 саныды ... ал ... ... ... №1 санды журнал-ордерде
есептелініп жүргізіледі.
Мен диплом жұмысын жазу үшін материалдары ... ... ... ...... ... акционерлік қоғамда бұл ... ... ... ... ... ... тиісті түрде
жабдықталған бөлмеде орналастырылған. Ұйымдағы касса операциялары есебінің
дұрыс жүргізілуіне ... ... ... ... ... қатар бас бухгалтер
оның жұмысын күнделікті тексеріп, бақылап отырады. Толтырылатын құжаттардың
барлығы компьютерде жүргізіледі.
Кесте 2.1
Касса ақша қаражаты шоты ... ... ... ... тиіс ... ... ... кассаға келіп түсті
451, 452
301
2
Алынған вексел бойынша түсуге тиіс ... ... ... ... ... ... 452
302
3
Еншілес, тәуелді серіктестіктердің берешек ақша ... ... ... түсті
451, 452
321-322
4
Есептелінген сыйақылар бойынша алынуға тиіс дебиторлық борыш сомасы ... ... ... ... беруге тиісті адамдардың бұрын аванс ретінде алған, ... ... ақша ... ... ... ... 452
333
6
Жұмысшы-қызметкерлерге артық төленген еңбек ақы сомасы ұйымның кассасына
келіп түсті
451, 452
333
7
Заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... түсті
451, 452
333, 334
8
Алынуға тиісті жал төлемі кассаға келіп түсті.
451, 452
334
9
Қызмет көрсетушілер мен қоюшы мердігерлерге аванс ретінде берілген ... ... ... ... 452
351, 352
10
Келіп түсуге тиісті жолдағы ақша қаражаттары кассаға келіп түсті.
451, 452
411
1
2
3
4
11
Банктегі арнаулы шоттардан ұйымның кассасына келіп түскен сомалар
451, 452
421-424
12
Банктегі валюталық ... ... ... ... ... ... ... айырысу шотынан ұйымның кассасына алынған сомаларға
451
441
14
Жарғылық қорды толтыру үшін үлес қосушылардан қолма-қол келіп түскен ақша
қаражаттары.
451, 452
511
15
Ұйымның ... ... өз ... ... ... ... түскен табыс
кассаға келіп түсті.
451, 452
521
16
Банк және банктен тыс мекемелерден несие ... ... ... ... ... ... салу үшін берілген)
451, 452
601-603
17
Алдағы кезеңнің (уақыттың) табыстарына жататын сома ұйымның кассасына келіп
түсті.
451, 452
611
18
Дайын өнімдерді сатудан алынатын ақша ... ... ... ... 452
701
19
Тауарларды сатудан алынатын ақша қаражаты ұйымның кассасына келіп түсті
451, 452
701
20
Материалды емес активтерді сатудан алынатын сома ... ... ... ... ... ... ... сома ұйымның кассасына келіп түсті
451, 452
722
22
Құнды (бағалы) қағаздарды сатудан алынатын сома ұйымның ... ... ... ... ... ... ... пайыз түріндегі табыстар
сомасы ұйымның кассасына келіп түсті
451, ... ... ... ... алынатын табыс ... ... ... ... ... субсидия ретінде берген ақша қаражаты сомасы ұйымның
кассасына келіп түсті
451, 452
726
26
Демеушілерден ... ... ... ақша қаражаты сомасы ұйымның кассасына
келіп түсті
451, 452
727
27
Сақтандыру келісім шартына сәйкес төтенше ... ... ... ... ... ... түскен сома
451, 452
862
2
3
4
28
Сатып алынған материалды емес активтердің бағасы (құны) ұйымның ... ... құны ... құн ... сомасына
101-106
331
451, 452
451, 452
29
Сатып алынған негізгі құралдардың бағасы (құны) ұйымның кассасынан төленді:
-сатылып ... құны ... құн ... ... ... 452
30
Сатып алынған материалды құндылықтардың бағасы (құны) ... ... ... құны бойынша
-қосылған құн салығы сомасына
201-206; 208
331
451, 452
451, 452
31
Сатылып ... ... ... ... ... ... ... алынған құны бойынша
-қосылған құн салығы сомасына
222
331
451, 452
451, 452
32
Есеп беруге тиісті адамдарға ... ақша ... (іс ... ... сатып алу үшін т/б) ұйымның кассасынан төленді.
333
451, ... ... ... ... ... ақша қаражаты ұйымның
кассасынан төленді.
333
451, 452
34
Қызмет көрсетушілер мен қоюшы ... ... ... ... ... сома
351, 352
451, 452
35
Сатып алынған құнды қағаздардың бағасы ұйымның ... ... ... ... ... және ... басқаларды сатудан түскен
ақшалай түсімдер валюталық шотқа аударылды.
431, 432
452
37
Кассаға тауарларды, дайын өнімдерді және тағыда ... ... ... түсімдер есеп айырысу шотына аударылды.
441
451
38
Банк немесе банктен тыс ... ... ... ... ... қайтарылды.
601-603
451
39
Акционерлер мен үлес қосушыларға есептелінген дивидендтер сомасы ұйымның
кассасынан төленді.
621-622
451
40
Бюджетке есептелінген салық сомалары үшін қарыз ... ... ... 452
41
Қоюшы мердігерлерге берешек сома ұйымның кассасынан төленді.
671
451, 452
1
2
4
5
42
Жұмысшылармен қызметкерлерге есептелінген еңбекақы, сыйақы сомалары ұйымның
кассасынан төленді.
681
451
43
Ұйымның лауазымды тұлғалар алдындағы борышы ... ... ... ... ақы сомасы ұйымның кассасынан
төленді.
687
451
45
Жұмысшы-қызметкерлердің ... ... ... ... ... қарыз сома
ұйымның кассасынан төленді
687
451, 452
46
Өнімдерді сату барысында пайда болған шығындар ұйымның ... ... ... ... кассадан төленді.
821
451
48
Ұйымның қонақ күту (представительские расходы) шығындары кассадан төленді.
821
451, 452
49
Құнды қағаздарды сатуға байланысты жұмсалынатын ... үшін ... ... ұйымның кассасынан төленді.
843
451
2.2 Есеп айрысу шотындағы ақшалардың есебі
Банкі шоттары теңгемен де, шетелдік валютасымен де ... ... ... ... ... немесе корреспонденттік шоттарын ашқан кезде, шот
иесінің пайдасына келіп түсетін ... ... оның ... ... ... ... ақша ... аудару жөніндегі ұйғарымын
орындауды және басқа да қызмет түрлерін көрсетуді өз ... ... ... ... ... келісім-шарты келесі мәліметтерден тұрады:
реквизиттері; келісім мәні ... ... ... нәрсесі; салық
қызмет органдары берген салық төлеуші-шот иесінің тіркеме нөмері; банктің
көрсететін ... ... және ... ... тәртібі. Келісімде жақтар
тарапынан келісілген басқа да жағдайлар қарастырылуы мүмкін.
Банк пен ... ... ...... ... мен ... құрылымдық бөлімшесі (филиал мен өкілдігі) арасында келісім жасау
үшін: қойылған қол үлгілері және мөр таңбасы бар ... ... ... ... ... ... қызмет органдары берген, белгіленген
үлгідегі құжаты; аудандық еңбек және халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Республикасының Зейнеткерлік
қорына жарналар төлеуші ретінде тіркелгендігі жөніндегі факісін растайтын
белгіленген ... ... ... ... (қайта тіркеуден)
өткендігін, өкілетті органдар ... ... ... ... ... оған ... ... көшірмесі; Қазақстан
Республикасы заң тәртібімен бекітіліп, ... ... ... ... ... шоттарын ашқан кезде, банктер салымдарды салушылардан
қабылдауға келісім-шартта көрсетілген тәртіпте, оларға ... ... ... етіп тұрған заң актілері мен келісім – шартта қарастырылған
тәртіпте және келісілген ... ... ... өз ... де банк шот иесінің ... ... ... ... ... ... анықталса, онда ол сол қаражаттарды шот ... ... ... ... ... бұл ... ... жөн.
Банктегі шоттардың көшірмесін беру келісім – шартқа сәйкес банктер арқылы
жүзеге асырылады. Банк шот иесіне ... есеп ... ... ... ... тәсілмен, егер бұл келісімде қарастырылған болса,
арнайы адам жұмсау арқылы атқаруға құқылы. Банктердегі ... ... ... ... ... ... ... заңына
сәйкес, шот иесінің ақша қаражаттарының жұмсалынбауына немесе алуға тыйым
салу құқығы бар өкілетті органдардың тиісті шешімдерінің ... ... ... ... ... ... ... осы
шешімдерді қабылдаған тиісті органдардың жазбаша хабарландыруының немесе
қаулыларының негізінде жүзеге ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңына сәйкес
жарғылық ... ... ... ... ... тиіс, ол үшін
банк келісім-шарттың негізінде оларға уақытша жинақ шоттарын ... ... ... ... соң ... ... ... шоттар ашады.
Есеп айырысу және басқа да шоттарды рәсімдеу үшін банкте келесі ... ақша ... ... ... Шот ... ... ... есептеу үшін түсім қаражаттарын және ... ... ... да ... банкке қабылдау жөніндегі бұйрығы. Хабарлама сиямен бір
дана етіп ... ... ... банк ... ... және ол
кассаның шығыс ордеріне қоса тіркеледі.
Есеп айрысу шоты бойынша операциялардың есебі 441 “Есеп ... ... ... жүргізіледі. Ұйымның шоттары бойынша банк екі дана етіп бет
есебін ашады. Бірінші дана бет ... ... ... ... және ... ... ... шаруашылық жүргізуші ұйымға беріледі, екіншісі –
бет есебі болып қалады.
Көшірме атқарушының қойған ... және ... ... ... ... ... ... түзету атқарушы мен бас бухгалтердің немесе оның
орынбасарының қойған қолдарымен куәландырылуы және банк ... ... ... ... қоса ... ... көшірмеге қол
қойған операцияны жүргізуші қызметкердің қолымен бірге штамп және ... бет ... ... ... ... күні ... ... қойылуы тиіс. Көшірмелер бірінші немесе екінші болып
қол қою ... бар ... ... почта арқылы жіберілуін ... ... үшін ... ... ... абоненттік жәшік арқылы
жіберілуі мүмкін.
Клиент өкілінің көшірмені алғаны ... бет ... ... жеке карточкада
қойған қолы болуы керек.
Банк көшірмелері оған қоса тіркелген құжаттармен тексеріледі. ... ... ... ... ... ... 441 ... айрысу
шотындағы ақша ” шоты кредитінен 334 – “Басқа да дебеторлық ... ... ... ... ал ... алынған сомалар 441-шоттың
дебеті және 687 – “Басқа да кредиторлық қарыздар” шотының кредиті бойынша
көрініс табады.
Банкі шоттары оның ... ... ... ... ... – шот иесін тарату немесе қайта ұйымдастыру кезінде, немесе
заңды тұлғаның шотын бір жылдан ... ал жеке ... ... үш жылдан
астам кезеңде ақша келіп түспеуіне байланысты банкі шоттары жабылады, ал
басқа жағдайда оны жабуға тыйым ... ... ... кейін ұйым осы жөнінде он ... ... шот ... ... ... ... туралы хабарлама жасауы
тиіс.
Есепшоты жабылған кезде сондай-ақ ... аты ... ... ... – шот иесі ... ... чектерді банкіге қайтаруы
керек.
“Бурда – Алатау - Пресс” жабық акцонерік қоғамның есеп ... ... ... ... ... Републикасының “Алматы қаржы – сауда ”
банкісінде ашылған. Ұйымның өз ... ... ... валютасымен есеп
айырысу жүргізбейді. Ал ұлттық валютамен ... ... ... ... ... банк мекемесінің бекіткен ережесіне сәйкес
жүргізіледі.
Кесте 2.2
Есеп айырысу шоты
бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялардың
Мазмұны
Дебиттеле-тін ... ... ... ... ... ... қызмет, істелген жұмыстар
үшін алынуға тиісті сома есеп ... ... ... ... ... серіктестіктерден сатылған өнім, көрсетілген қызмет,
істелген жұмыстар үшін алынуға тиісті сома есеп айырысу ... ... ... ... шотына векселмен келіп түскен сома:
- негізгі берешектердің қарыз сомасы
- ... ... ... деп ... ақша ... есеп ... шотына келіп
түсуі.
441
411
5
Есеп айырысу шотына ұйымның жарғылық ... ... ... ... келіп түскен сома
441
511
6
Өз акциямызды қайта сатудан есеп айырысу шотына келіп түскен табыс
441
521
7
Есеп айырысу шотына жалға алушылардан пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... жалға алып пайдаланғаны үшін есептелінген пайыз (процент)
сомасы есеп айырысу шотына ... ... егер ... ... ... ... шотына кассадан келіп кіріске алынған сома
441
451
10
Басқада берешектерден қарызын өтеу үшін келіп түскен сома
441
334
11
Алынған банк ... есеп ... ... ... ... ... айырысу шотына банктегі арнайы шотынан келіп түскен ... ... ... келіп кірістелген банктен тыс мекемелердің несиесі
441
602
14
Есеп айырысу шотына келіп түскен акциялардың девидендтері
441
724
1
2
3
4
15
Есеп айырысу шотына ... ... ... ... ... түскен
табыстар
441
724
16
Есеп айырысу шотына келіп түскен ұзақ мерзімге салынған инвестициялардың
дивидендтер сомасы
441
724
17
Есеп айырысу шотына құнды қағаздарды сатқаннан ... ... ... төленген салық сомасының артығы есеп айырысу шотына қайтарылды.
441
631-639
19
Есеп айырысу щотына келіп түскен атқарушы органдардың ... есеп ... ... ... ... ... материялды емес
активтер.
101-106
441
21
Бағасы есеп айырысу шотынан төленіп сатылып ... ... ... есеп ... шотынан төленіп сатып алынған монтаждауды қажет ететін
бөлшектер.
126
441
23
Негізгі табынды толтыру үшін жас малдарды бағып ... ... ... ... шотынан төленді.
126
441
24
Ағымдағы айдың қысқа мерзімді жалдық міндеттемесі есеп айырысу шотынан
төленді
811, 821, 937, ... ... ... ... алу үшін ... ... ретінде есеп
айырысу шотынан төленген сома.
351
441
26
Қызмет көрсетушілерге, орындау-шыларға істейтін жұмыстары үшін алдын-ала
аванс ретінде есеп айырысу ... ... ақша ... ... ... ... есеп айырысу шотынан төленді.
401-403
441
28
Банк және банктен тыс мекемелерден алынған неиелер есеп айырысу шотынан
қайтарылды.
601-603
441
29
Үлес ... ... ... ... ... есеп ... төленді.
621-622
441
1
2
3
4
30
Заңды тұлғалар мен жеке адамдардан ұсталынған табыс салығы есеп айырысу
шотынан бюджетке аударылды.
631, 632, 639
441
31
Қосылған ... ... ... ... есеп ... шотынан бюджетке
аударылды.
633
441
32
Кепілдік төлемі есеп айырысу шотынан аударылды.
651
441
33
Әлеуметтік салық сомасы есеп ... ... ... ... алынған тауарлар үшін берешек сома есеп айырысу ... ... жал ... есеп ... ... аударылды.
683
441
36
Құнды қағаздарды сатуға байланысты кеткен шығындар сомасы есеп ... ... ақы, ... ақы және тағыда басқа төлемдерді төлеу үшін есеп айырысу
шотынан кассаға ақша алынды.
451
441
2.3 Валюталық және банктердегі ... ... ... ... мен ұйымдарда, мекемелерде шетелдік ... ... ... ... Республикасының Бухгалтерлік есепке
алудың №4 ... ... ... ... ... және №9 ... операцияларды есепке алу” – деп аталатын стандартқа ... ... ... төлем операцияларының барлығы, нормативтік
актілерде қарастырылғаннан басқасы, тек теңге түрінде ... ... ... ... және ... ... ... операциялар Ұлттық банктің нормативті-құқықтық актілерінде,
салық пен кеден заңдарында, ... ... ... ... және ... емес ... мекемелер арқылы жүргізіледі.
Валюталық операцияларды жүргізу үшін 24 желтоқсан 1996 ... ... ... ... ... ... Заңы және 20 ... 2001
жылғы №115 Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүргізудің Ережесі” негіз болып
табылады.
Қазақстан Республикасында валютаны реттеудің негізгі ... ... ... саналады. Кез келген валюталық операцияны өкілеттілігі бар банксыз
жасауға руқсат ... ... ... ... үшін өкілетті банктер
заңды тұлғалар үшін валюталық шоттар ашады.
Заңды тұлғалар – резиденттері ... ... ... ... және
оларды жабуы 2 маусым 2000 жылғы №266 ... ... ... ... шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртіптері
туралы” Нұсқауда ... ... ... өкілетті банктердегі есеп шоттарына қолма-қол ақшасыз
тәртіппен келіп түскен шетелдік валюта шектеусіз түрде есепке ... ... ... ... ... ... үшін ... алған валютасы, 120 күннен аспайтын мерзімді, міндетті түрде банк
шоттарына ... ... ...... ... ... ... төлемдер
жүргізген кезде, өкілетті банктерге тиесілі тәртіп ... ... ... ... ... коносаменттер, т.б.)
тапсыруы тиіс. Лизензия немесе бұл бойынша талап Ұлттық банкіде тіркелгені
жөнінде куәлік талап етілетін операциялар ... ... ... ... ... ... ... тиісті құжаттарын тапсыруы тиіс.
Өкілетті банктер валюталық заңдарды сақтауға байланысты қосымша ақпараттар
мен құжаттарды талап етуге ... мен ... ... ... операциялар бойынша төлемдер
екі жақтың кез келген валюта түріндегі келісімдері ... ... ... мен ... ... өкілетті банктер арқылы
жүзеге асырылатын ағымдағы операциялары шектеусіз жүргізіледі.
24 желтоқсан 1996 жылғы “Валютаны ... ... ... және 31 наурыз
2001 жылғы №88 ҚР Ұлттық Банк басқармасының қаулысымен бекітілген “Капитал
қозғалысымен ... ... ... ... Ережелеріне”
сәйкес қаражаттардың резидент еместерден резиденттердің пайдасына көшуін
қарастыратын капитал қозғалысына байланысты операциялардың ... ... ... тәртібі сол аталған қаулымен белгіленген.
Капитал қозғалысымен байланысты Қазақстан Республикасына келіп түсетін 100
мың АҚШ ... ... ... соған сәйкес басқа ... ... ... ... ... тіркеуге жатады:
резидент еместерден 120 күннен астам мерзімге ... ... ... қоса ... еместердің экспорттық – импорттық мәмілелеріне сәйкес алған
несиелері;
резидент еместердің ... ... ... ... ... ... айрықша құқын берген жағдайда;
резидент еместердің төлем ретінде қозғалмайтын мүлікке ... ... ... ... ... тіркеу дегеніміз, ондағы тиесілі келісім-шарттарды
тіркеу және әрекет етіп тұрған заңмен ... ... ... ... ... ... ... туралы тоқсан сайын
мәлімет беріп отыру болып табылады. Заңды тұлға-резидент өзінің келісім-
шартын тіркеген орны ... ... ... ... ету ... барлық өзгерістері мен қосымшалары туралы хабарлап отыруға міндетті.
Капитал ... ... ... резидент еместерден
резиденттердің пайдасына ... ... ... ... ... бекітілген келесі тәртіп бойынша жүргізіледі: 120 күннен
астам ... ... алу; 120 ... ... ... ... ... байланысты есеп айырысуларды жүзеге асыру;
инвестициялар; мүліктік және ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда жүзеге асады.
Заңды тұлғалар – резидент еместермен шетел валютасында есеп айырысулар
олардың есеп ... ... бар ... қаражаттарының шегінде
қолма-қолсыз тәртіппен жүзеге асырылады. Валюталық қаражаттардың шығу тегі
жариялы болуы және келесі ... ... ... алынуы тиіс; экспорттық
валюталық түсім; жарғылық капиталға төленетін жарналар; резидент еместерге
қаржылық жәрдем беру; ... ... және ... ... ... ... теңгеге сатып алынған валюта.
Заңды тұлға резиденттерінің банк шоттарында шетелдік ... ... ... емес ... ... ... үшін және қызмет
бабы бойынша еңбеккерлердің ... ... ... ... ... жабуға алынуы мүмкін. Осы қаражатты алу үшін заңды ... ... ... тиесті дәрежеде рәсімделген құжатты ұсынады
(іс-сапар туралы бұйрық, іс-сапарының шығыстарына жасалған сметасы, жалақы
төлеу туралы ... және ... ...... ... ... үшін ... бойынша ақы
төлеу валюталық операцияларына, сондай-ақ қолма-қол ақша ақша түрінде есеп
айырысуларына тыйым салынады. Салық салудың ... ... ... ... ... анықталған деңгейінде алынады және ол баспасөзде
жарияланады.
Өкілетті банктер мен ... ... ... ... валюталарын алып-сату
арқылы екі жақты мәмілелер ... ... ... мен ... ... анықтаған бағамдық деңгейін алуға құқылы.
Резидент – заңды тұлғалар ішкі валюталық нарығында шетелдік ... ... ... ... есеп ... үшін шетел валютасында несие алуына
болады және шетел валютасында банкіден алған несие бойынша міндеттемелерін
орындайды. ... ... ... ... ақшасыз тәртіппен беріледі.
Банк мөрімен және кассирдің, орындаушы мен бақылаушының қойған қолдарымен
куәландырылған банктік валюталық ... ... ... ... ... ордерін
толтыру үшін негіз болып табылады.
Қолма-қол валютаны беру ... ... ... ... Банк ... ... (валюталық шығыс ордерінің)
көшірмесі валюталық кіріс касса ордерін жазу үшін негіз болып табылады.
Шетелдердегі бенефициярға (алушыға) ... ... ... ... ... жазу ... ... шоттары бойынша операциялардың есебі 431 – “Ел ... ... ... ... және 432 – ... ... валюталық шоттағы
қолма-қол ақша” - ... ... және ... да ... ... банк валюталық шотының бет
есебіне тиісті жазуын жазады, ал оның көшірмесі кәсіпорынға жіберіледі.
Валюталық шот оның иесінің ... ... ... ... соң осы ... ... көрсететін банк мекемесіне жіберіледі. Шот жабылған ... ... ... ... ... ... нөмірі өзгерген жағдайда
шот иесі валюталық шоттағы қаржының қалдығын растайтын құжатты ... ... ... ... ... ... ... валюталық операцияларды
жүзеге асырған кезде валюта заңының сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... табылады.
Валюталық бақылаудың негізгі бағыты операциялардың қолданылып жүрген заңға
сай ... ... ... ... негізділігін тексеру; валюталық
операциялар бойынша, сондай-ақ ... ... ... ... ... бойынша есепке алу мен есеп берудің
толықтығы мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында валюталық ... ... ... ... ... асырылады.
Қазақстан Республикасының заңына сай валютаны ретке келтіру міндеттерін
жүзеге асыру құқығы бар Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... табылады.
Алған лицензияларына сәйкес операциялар жүргізген кезде валюталық заңының
сақталуын бақылау міндеті жүктелген өкілеттіктеріне берілген ... ... ... мен ... ... ... ... бақылаудың
агенттері болып табылады.
Валюталық бақылау органдары өз міндеттерін ... ... үшін ... ... ... тартады және олардың тиісті тапсырмаларды
орындауы үшін біршама құқықтарды береді.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... жатқан
резидент те, резидент емес те республиканың заңымен белгіленген ... ... ... ... мен ... ... ... агенті мен органдарына беруге міндетті: ... ... және ... ... ... ... ... етуді;
тексеру барысында да, сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша да түсінік беруге;
валюталық ... ... ... ... ... ... ... шоттарында жасалатын операцияларының есебі
42 “Банктердегі арнайы шоттардағы ақша ... ... ... ... ... ... келесі шоттар кіреді:
421 “Аккредитивтегі ақша қаражаттары” шоты. Бұл шотта аккредитивтегі ақша
қаржыларының қозғалысы есепке алынады. Аккередитив – ... ... ... отырған контрагенттің пайдасына берілген банкісінің сөзсіз
орындалуы тиісті міндеттемесі. Ол ... ... ... ... ... жасай алады немесе осындай төлемдерді олар
аккредитивте ... ... ... ... ... ... ... өкілеттік бере алады.
Аккредитивтің келесі түрлері ашылады:
Жабылатын (депоненттелген); қайтарып ... ... ... және ... ... ... ... (депоненттелген) акккредитивті ашқан кезде банк – эмитент
орындаушы банк ... ... тең ақша ... ... оның
билігіне беріп, ал ол өзінің міндеттемесінің әрекет ету мерзімінде осы ақша
мүмкіндігінше аккредитив ... ... ... үшін ... жағдаймен
келіседі.
Қайтарылып алынатын аккредитивті банк-эмитент бенефициармен алдын-ала
келіспей-ақ жоюы ... ... ... ... ... аккредитив
жағдайында барлық билікті өзгерту ... ... ... тек банк –
эмитент арқылы ... бере ... ... ... мен жоюдың алдында
орындаушы банк, аккредитив жағдайына сәйкес, ... ... ... ... ... ... төлеуге міндетті.
Қайтпайтын (немесе қайтарып алынбайтын) аккредитивте банк – ... ... ... ... ... бойынша төлем жасауды қатаң
түрде өз ... ... ... аккредитив бенефициардың келісімінсіз
өзгертуге немесе жоюға жатпайды.
Бенефициар аккредитивтің пайдалануын өз мерзімінен бұрын тоқтата ... де ... ... ... қаралса.
Дәлелденген аккредитив - бұл ... ... ... ... ... ... ... бар болса ғана жүзеге асатын
аккредитив.
Трансферабельдік (аударма) аккредитив - бұл ... ... ... ... ... саналатын) бірнеше тұлғаның немес аккредитивті
толық ... ... ... мүмкіндігін қарастыратын аккредитив.
Аккредитив тек бір ғана бенефициармен есеп ... ... ... ... есеп ... ... және оның ... бенефициар мен
төлеушінің арасындағы келісім-шартта белгіленеді. Сондай-ақ келісімнің
ішінде: ... ... ... түрі және оны ... ... ... алу үшін ... ұсынған құжаттарды ұсыну
мерзімі, ... ... ... талаптар, басқа қажетті құжаттар мен
шарттары болуы қажет.
Аккредитивтің қандай түрге жататындығы анық болуы керек, яғни ... ба, жоқ әлде ... ... ба? Егер де ... ... ... онда аккредитивтер қайтарып алынбайтын болып саналады. Сондай-
ақ аккредитивтің пайдалану ... де анық ... жөн: ... ... немесе бөліп-бөліп төлеуге болатын және ... ... ... ... үшін ... ... бөлінеді.
Аккредитив бойынша қаржы алу үшін бенефициар тауарларды тиеген ... ... ... және ... да ... ... құжаттарды қызмет етуші банк мекемесіне ұсынады. ... ... ... ... ... арқылы банкке аккретивтің
мерзімі өткенге дейін ұсынылуы және ... ... ... айғақтауы керек. Осы шарттардың біреуі ... ... ... ... ... ... ... аккредитив бойынша қаржының дұрыс ... сол үшін ... ... оған ... ... ... делдалдық ақша төлейді. Аккредитив ұсынылған тапсырыста делдалдық
ақшаның сомасы жеке көрсетіледі.
Бенефициар ... ... ... ... ... ... ... бойынша барлық шарттарын сақтағанын тексереді,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... мөрінің белгіленген үлгіге сай тексеруге міндетті.
Егер аккредитивтің шарттарында уәкілетті сатып алушының ... ... онда ... ... бар болуы және уәкілдің қолының ұсынылған
үлгіге ... ... ... ... ... ... ... алар кезде шот
тізбесінде тауардың тиелген күні, ... ... ... ... ... ... жөнелткен жағдайда почта квитанциясының
нөмірі, қабылдау, қабылдау-өткізу ... ... ... ... және ... ... ... түрі көрсетілмесе шот-тізбесін төлеуге
беруге болмайды.
Жабдықтаушы арқылы банкіге реестрдің (шот-тізбесінің) үш данасы ... ... бір ... мемориалды ордер ретінде пайдаланылады, ... ... ... ... ... ... ... де, ал екінші данасы тауарлы-көлік ... және ... ... ... ... үшін ... жіберіледі.
Аккредитивті қолма-қол ақша түрінде төлеуге рұқсат етілмейді.
Егер аккредитивтің шарттарымен уәкілетті сатып алушының ... ... онда ... ... ... ... келесі құжаттарды: төлқұжат
немесе оны алмастыратын құжат; банкіде жоқ болған жағдайда өз ... ... ... ... ... ... ұйым берген сенімхатын
ұсынуға міндетті.
Аккредитив есебінен төлеу үшін, акцептелінген ... ... ... ... ... өкілеттік берілген тұлға акцепт
жөнінде жазбаны береді.
Аккредитивтің мерзімінің өтуіне байланысты жабдықтаушыға қызмет көрсететін
банктегі аккредитив жабылады. Аккредитивтің ... ... ... ... ... етеді. Жабдықтаушыға қызмет көрсететін ... ... оның ... ... алынған шотқа қайтадан
аударылады; сатып алушының өзімен тұтастай немесе ... ... ... ... ... ... келіп түскен
күні кемітіледі. Аккредитивтің жабылғаны жөнінде банк-эмитенке хабарлама
жібереді.
Егер ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге берілген
несиелердің есебінен ұсынылған болса 601 “Банк несиелері” шотында, ал егер
аккредитив есеп айрысу шотынан ... ... 441 ... ... шотындағы
ақша” шотында аккредитивтің ашылуы мүмкін, ол ... ... ... ... де, 421 ... ақша ... ... шотын төлеу 421 шоттың ... ... және ... және ... есеп ... ... дебеті бойынша
көрсетіледі; пайдаланылмаған аккредитивті тұтастай немесе бөлшектей ... 441, 431, 432, 601 ... ... және 421 ... ... ... ... төленген кезде 821 шоты дебеттеледі де,
441 шоты кредиттеледі.
422 “Чек ... ақша ... ... ... есеп ... ... чектер арқылы есепке алынады. Чек – бұл өзінің шот
есебінен қаражатты алушының ... ... бір ... ... ... қағазға толтырылған клиенттің өзіне қызмет көрсететін банкке берген
жазбаша тапсырмасы.
Чек кітапшасы бойынша депоненттелген сомасы берілген кезде 422 дебеттеліп,
431, 432, 441, 601 ... ... ... төлем жасалуы үшін чектер чек ұстаушылар арқылы
банкке чек ... ... Чек ... есеп беруге
жабдықтаушыларға және ... ... беру ... 334 ... да
дебиторлық қарыздар” шотының, аналитикалық шоты дебеттеліп, 687 “Өзгелер”
шотының аналитикалық шоты кредиттеледі. Төленген ... ... 687 ... 422 шоты ... ... ... ... ақша” шотында айрықша ... ... ... ... ... ... ... жәрдемі ретінде алынған
қаражат, жергілікті ... ... ... ... ... ... ... кәсіподақ және басқа да ұйымдардың
қаражаты, мәдени-ағарту мекемелерінің, демалыс лагерьлері, ата-аналардың
балаларын ... ... ... ... ... ... бойнша жеке шоттан күрделі қаржыны қаржыландыруға шоғырландыратын
және ... ... ... өзге де ... ... ... ұйымның құрамына кіретін
филиалдардың, құрылымдық бірлестіктердің ақша ... ... ... ... ... ... ақы, кейбір шаруашылық шығыстары, іс-сапар
шығыстары т.б.) ... ... үшін ... банк ... ... ашады.
2.4 Аударылған жолдағы ақшалай қаржылар есебі
Аударылған, бірақ әлі ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары жолдағы ақшалай қаржылар болып саналып,
ал олардың есебі 411-“Жолдағы ақшалар”-деп аталатын шотта жүргізіледі. ... ай ... ... ... ... ... ұйым немесе фирмалардан
аударылған, бірақ әзірге келіп түспеген, яғни кіріске ... ... ... ... ... қортындылауға арналынған. Бұл шотта
шаруашылық ұйымның өздерінің қарамағындағы ... ... ... алушылардың банктерге, сақтық кассаларына, ... ... ... ... ... әлі ... аударылғандығы
тиісті құжаттармен дәлелденген ақшалай қаржыларды есептейді. “Жолдағы
ақшалар” шотында ... үшін ... ... ... ... ... басқа да операциялардан ... ... ... ... ... бөлімінің ақшаны қабылдағаны жайлы квитанциясы,
Басқа кәсіпорындардан олардың ақша ... ... ... ... (бұл
авизада ақшаны аударған күні, сомасы, оны қабылданған банк немесе ... ... ... жылы 28-ші ... ......... жабық
акционерлік қоғамда қараша айында сатқан тауарлары үшін осы ... ... ... ... 300000 ... ... туралы авиза (құжат)
алды делік. Бірақ бұл ақша ......... жабық акционерлік
қоғамның есеп айырысу шотына 2003- жылы 5-қантарында ғана келіп түсті, ... ... Осы ... бойынша “Бурда – Алатау – Пресс” жабық
акционерлік қоғамның бухгалтерлік есебінде мынандай жазу ... ... ... ... ақша ... шоты 300000 ... Түсуге тиісті борыштар шоты 300000 ... ... Есеп ... шоты 300000 ... ... ... ақша қаражаттары шоты 300000 тг.
Ұйымның ... ... ... ... ... ... ... басқа да тиісті шоттарға уақытылы да, дер ... ... ... бақылау жасап отыруы керек. Шаруашылық ұйымдарының арасында
жолдағы аударылған шетел валютасы да осы 411-“Жолдағы ақшалар” ... ... ... ... ... ақша ... есеп айырысу операцияларын жылдамдату,
қателіктерді болдырмау мақсатында жаңа жетістіктер пайда бола бастады. Бұл
айтылғанға соңғы ... жие ... ... ... ... ... болады. Электрондық төлем жүйесі -бұл телефон, телеграф немесе
компьютер арқылы банк ... ... ақша ... аудару әдісі
болып табылады. Электрондық ... тез ... ... ... ... үшін компьютерлік байланыстарды ұсынады. Бұл жүйенің
артықшылығы қағаздармен ... ... ... және ... шығындарды барынша қысқартады.
Кесте 2.3
Аударылған жолдағы ақша қаражаттары
шоты бойынша жүргізілетін операциялар
О п е р а ц и я л а ... а з м ұ н ... ... ... есеп айырысу шотына әзірге келіп түспеген есеп береуге тиісті
адамның (банк, ... ... ... ... арқылы) төлеген ақша
қаражаттары
411
333
2
Тиісті баратын жерге әзірге барып түспеген ... ... ... ... төлеген, бірақ есеп беретін уақытқа дейін ... ... ... беретін уақытқа дейін кәсіпорынға келіп түспеген, еншілес (тәуелді)
серіктестіктердің аударған ақша қаражаттары.
411
641-643
5
Кәсіпорынның есеп ... ... ... деп ... ақша қаражаттары
келіп түсті.
441
411
3-тарау. АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ІШКІ АУДИТІ
3.1 Ұйымның ақшаларын аудиторлық
тексерудің маңызы мен ... - ... мен ... шарт ... ... ... есеп және ішкі ... қызметін бақылау, тексеру,
қаржы-шаруашылық операциялардың заңдылығын, қортынды есептің нақтылығын,
сонымен ... ... ... және ... да ... ... Аудиторлық іс-әрекет - бұл жыл ішіндегі қаржылық қорытындылар мен
ұйымның өзіндік қаражатын, міндеттемелерін, активтердің ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші ұйымдағы
заңдылықтарға сәйкестеліп құрылған ... ... ... ... ... тексеру әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданылады. Оның негізінде
мемлекеттің кәсіпорын әкімшілігінің және оның ... есеп және ... ... дұрыстығын тексеру мүдделері
жатады.
Нарық және бәсекенің дамуы кезінде мемлекеттік ... ... ... араласуы шектелді. Ал олардың ... ... ... ... ... қоғамда кәсіпорынның қаржылық іс-
әрекетінің тиімділігіне және есеп пен қортынды есебінің ... ... көз ... ... ететін ұйымдардың пайда болуына әкелді.
Меншік иеленуші кәсіпорынның қаржылық ... ... ғана ... ... оның ... ... және ... қарым-қатынасқа
түсетін басқа да үшінші жаққа іс-жүзінде, құжат жүзінде көрсету керек.
Аудитор және аудиторлық ұйымдар ... ... ... бухгалтерлік
есепті енгізу, қайта орнату және жүргізу туралы, ... ... ... және ... ... есебін құруға, қаржы-шаруашылық іс-
әрекетін талдауға, актив пен пассивін бағалау бойынша және ... ... ... бойынша консалтингтік қызмет көрсете алады.
Аудиторлық тексеру - ұзақ және күрделі процесс. ... ... ... ... оның келесідей ерекшіліктерін білу керек.
Біріншіден: - ақша қаражаттары кәсіпорынның жылдам айналатын және ... ... ... ... - ... операциялар кең таралған және көп орындалады.
Үшіншіден: - ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылық іс-әрекетінің ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның ақша қаражаттарын тексерген кезде оның аудиторлық
бағдарламасы мынандай іс-әрекеттерді қамтуы ... ... ... ... ... мәліметтерін тексеру,
синтетикалық және аналитикалық есептің дұрыс жүргізілуін тексеру,
кассаны түгендеу және кассалық операцияларды тексеру,
банк операцияларын тексеру,
аккредитив есеп айырысу формасының жеке ... ... ... ағымдағы шот ашуды қолданудың заңдылығын және дұрыстығын
тексеру,
жолдағы аударылған ақша қаражаттар ... ... ... Ақша қозғалысын ішкі бақылау
Шаруашылық ұйымдарында ақша қаражаттарының қозғалысын ішкі ... ... ... ... үшін;
ә) шаруашылы ұйымдарының қаржылық саясатпен сәйкестігін қамтамасыз ету
үшін;
б) бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... және ... ... жағдайларға байланысты жүргізіледі.
Ақшалар мен басқада өтімділігі жоғары активтерге ішкі бақылау жасаудың
қатал жүйесі ... ... ... үшін ақша ... мен
олардың баламаларына (эквиваленттеріне) жүргізілген бақылаулар дәл және
сенімді ақпарат ... ... ... ... Ақша ... ... қамтамасыз ету, яғни оны қорғау
көптеген шаруашылық ұйымдарының ең маңызды ... ... ... ... ... ... оны ... өте оңай, өйткені олардың белгілі бір
белгілері жоқ және тез ... ... ... ақша ... ішкі ... жасау мынандай фунцияларды жүзеге
асыруы, яғни атқаруы қажет:
ақша қаражаттарының жеке есебін жүргізу мен бөлек ... ... есеп ... негізінде жүргізілген операциялардың есебін бақылау;
кассада тек қана күнделікті қажетті мөлшерде ақша сақтау;
касса қалдығын белгіленген мерзімде уақытылы тексеру;
табыс ... ақша ... ... ... ... қаражатының сақталуына жеке тұлғаның жауап беруі.
Ақшалардың келіп түсуін бақылау кез-келген шаруашылық ... ... ... және ... ... ... Есеп
айырысуды қолма-қол жүргізу, орындалған операцияларды ... ... ... оны ақша ... салыстыру, сондай-ақ ақшамен есеп айырысуды ... ... ... ақша ... ұрлануын, орындалған операциялар үшін
толтырылатын ... ... ... ... ... мен ... ... өзінде олардың саны азаяды.
Ақшалардың үздіксіз және ... банк ... ... ... ... бастап
бақылау мақсатымен есептеу және тіркеп жазу жұмысы үшін ... ... ... ... етеді:
кешіктірмей есептеу;
кешіктірмей жазу:
алынған ақша қаражаттарын дер кезінде депонеттеу.
Ақша қаражаттарын басқару функциялары мен оны тиісті құжаттарға тіркеп жазу
функцияларының жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қабылданатын және касса арқылы төлемдер
жүргізілетіндігі туралы ... ... ... ... ақша қаражаттарының жұмсалынуын бақылау
мақсатымен басқа заңды және жеке ... ақша ... ... ... ... ... тәртіп бойынша толтырылған жағдайда ғана төлем
жүргізуге болатындығын белгілейді. Ұйымның өзінің ақша қаражаттарын ... ... тиіс ... ... ... айтып кеткен болатынбыз.
Бұл бір жағынан шаруашылық ... үшін ақша ... ... ... ... ... ... және оның мынандай артықшылықтары
да бар:
Ақша қаражаттарының түгелділігіне, ... банк ... ... ... ... тарапынан ақша қаражаттарының жеке есебі жүргізіледі.
Бұл жерде сақталатын ақша қаражаттарының ұрлануы мүмкіндігі ұйымның өзінде
сақталатын ақшаға қарағанда ... ... ішкі ... ... ... ... кассалық операцияларды
тексеруден бастаған тиімді. Синтетикалық (топтамалық) есеп ... ... ... сәйкестігін тексерген ... ... ... ... ... ... Сомаларда ауытқу
кездескен жағдайда кассалық кіріс ету ... банк ... ... ... чектердің түбіртектері бойынша, ал қажет болған
жағдайда ... банк ... ... ... ... қаражаттары операциялары, әсіресе олардың сусымалы бөлігі-нақты
ақшамен (еңбекақы таратқан, өндіріс шығындарын ... есеп ... ... ... және пайдаланған, жұмсалынған тағыда басқа кезде) болған
операциялар міндетті түрде жаппай тексеруді ... ... ... кассалық
құжаттар тексерілетін кезең тұтасымен жаппай тексеруге ұшырайды. Кассалық
құжаттарды жаппай тексеруге кіріспей тұрып аудитор ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды қарап шығуды
білдірмейді. Бұл құжаттар ... рет ... ... ... әрбір
тексеруі барысында өзінің бағыты және белгілі бір мақсаты бар, тіптен
өзгеше ... ... ... ... ... ... үшін мынандай мазмұндағы бағдарлама ұсынылады:
кассадағы ақша-қаражаттарын және ... да ... ... ... ... ... ... бойынша толтырылған құжаттардың дұрыс толтырылғандығын тексеру,
кассаға ақшалардың дер кезінде және толық, ... ... ... ақшалардың дұрыс шығыс етілгендігін зерттеу,
бухгалтерлік есеп шоттарында ... ... ... ... ... ... ... қорытынды және ұсыныстар жасау.
Кассалық операцияларды аудиторлық тексеру үшін кәсіпорын кассасындағы ақша-
қаражаттарының түгендеуін жүргізу керек және ... ... ... ... ... Түгендеу кассир және бас бухгалтердің ... ... ... Кассаға түгендеу жүргізу тәртібі келесідей болуы мүмкін:
бірнеше кассалардың болу себебінен ... ... ену ... ... ... ... соңғы күні болған кассалық ... ... ... ... ... кітап бойынша тексерілген күнге ақшалардың қалдығын
шығарады. Сонымен қатар кассирден барлық кіріс құжаттарды ... ... ... ... ... және ... ... жоқ деген
қолхат алынады. Содан кейін нақты ақшаны ... ... ... ақша және ... құндылықтарды санау аяқталғаннан соң, шығарылған
қалдық кассалық кітап ... ... ... ... акт ... ... оған ... бас бухгалтер және кассир
қол ... Егер ... ... ... және ... ... шығып немесе жетіспеушілігі айқындалса кассирден
жазбаша түсіндірме ... ... ... көп ... ... ... кәсіпорын басшысына кассирді тексеру аяқталғанға дейін
жұмыстан босату туралы ... қоюы ... ... түгендеу кезде кассирді
жұмысқа тағайындау туралы бұйрықтың болуын, кассирмен толық материалдық
жауапшылық ... ... ... ... Аудитор кассалық
операцияларды тексеру кезінде келесі алғашқы құжаттарды ... ... ... ... кассалық кіріс ету ордері, кассалық шығыс ету
ордері. Кассалық кіріс ету және ... ... ету ... ... берілген сенім хаттарды тіркеу журналы, ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды растайтын
құжаттар, аванстық есеп және тағыда басқа құжаттар.
Ұйымның кассадағы ақша қаражаттарының ... және ... ... ... ... ... (синтетикалық (топтамалық) есеп
регистрлерінде) көрініс табады:
шаруашылық ұйымының балансында,
сондай-ақ осы балансқа қосымшаларда (ақша қаражаттарының ... ... ... және ... операцияларды тексеруді табысты жүзеге асыру үшін ... ... ішкі ... ... бақылауды және
кәсіпорында кассалық тәртіптің сақталуын бағалау үшін әрбір іс-әрекеттер
бойынша тест ... ... ... ... ... ... ... қаралған сұрақтары бойынша әрбір аудитор өзінің іс-
тәжірибесіне сүйене отырып жасайды. Тестті ... ... ... ... ... Аудитордың алдын-ала дайындаған сұрақтарына ... ... ... ... және ішкі ... ... ... содан кейін сауалнама мәліметтері кассирдің және ... ... ... ... Бұл ... көрсетілетін түрде
аудитордың даусыз дәлелі болып ... ... ... ... ... оқу, тексеру жазуларын қарама-қарсы салыстырып тексеру,
арифметикалық мәліметтерін санап тексеру сияқты бақылау әдістерін қолдануға
болады. ... ... ... ... ... негізінде ішкі
бақылаудың жағдайы кассалық операциялардың, бухгалтерлік ... және ... ... ... ... болады. Кассаны және
кассалық операцияларды аудиторлық тексеру ... үш ... ... ... ... ... Кассаға келіп түскен ақшаларды ... және дер ... ... ... ... ақшаларды дұрыс ... ... ... тексеру.
Аудитор банктердегі арнайы шоттардағыы ... ... ... ... келесідей мәселелерге назар аудару қажет:
аккредетивті жабу бойынша құжаттардың, банк ... және ... ... дұрыстығын тексеру,
чек және чек кітапшалары бойынша төлемдер жасалынғанда олар ... ... ... және ... ... ... сақтауға ата-аналарынан және ... да ... ... ... қаржыландыру қаржыларының қозғалысы бойынша
операцияларының құжаттары толық және дұрыс толтырылғанды,
тұрған орны ... өз ... жеке ... ... ... ағымдағы шот ашуларының заңдылығын және дұрыстығын;
ағымдағы шотты есеп айырысу ... ... ... ... ... ... бөлімшелер: өндірістік және ғылыми өндірістік
бірлестіктер.
Ақшалардың есебіне аудит жүргізілгенде ... банк ... ... ... ... ... ... Күшіндегі заң актілеріне сәйкес
кәсіпорын өзінің ақша қаражаттарын қызмет көрсететін банк мекемелерінде
сақтауға міндетті. Банк ... есеп ... ... ... есеп ... ... ... және басқа да шоттарда
сақтауға, қысқа ... және ұзақ ... ... ... олардың
қайтарылуы, және қайта толықтырылуы, шоттардағы қате ... ... ... талап жасаумен байланысты туындайды.
Банктен шот ашу және рәсімдеу тәртібі, сондай-ақ қолма-қол ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
арнайы нұсқауларында көрсетілген пункттермен реттеледі.
Банк ... өз ... ... ... ... ... аудиті дәйекті келісіліп жасалған аудиторлық тексеру
бағдарламасына үлкен назар ... ... ... Банк ... ... ... үшін келесі бағдарламаның нұсқасы жасалуы мүмкін:
Банкерде есеп айырысу, ағымдағы, валюталық және ... да ... ... бұл ... ... банк ... ... шоттардағы ақша қаражаттарының операцияларының шаруашылыққа
тиімділігін, дұрыстығын және заңдылығын тексеру.
Шоттарға ... ... ... дер кезінде және толық кіріске
алынғандығын тексеру.
Талап етілген шоттарға төленген ... ... және ... ... ... және ... тыс қорларға міндетті төлемдердің дер
кезінде аударылғандығын тексеру.
Банкке алынған және кассаға кіріске алынған қаражаттарды, сондай-ақ ... сай ... ... ... ... ... және әртүрлі несие берушілермен есеп
айырысудың мерзімінің өтелуі себебін, оның ішінде банкпен ... ... ... ... бойынша есеп айырысуды анықтау.
Шаруашылық ұйымының олардың шартта белгіленген ... ... ... ... есеп айырысуды тексеру.
Құжаттарда және жазуларда көрсетілген ақша-қаражаттарының қозғалысына және
нақтылығына ... ... ... операциялары бойынша корреспонденциялардың дұрыстығын тексеру.
Жасалған банк операцияларын құжаттары ... ... ... ... заң
актілерінің сақталуын мейлінше толық анықтау. Тексеруді бастамай тұрып ... ішкі ... ... және банк ... есеп жүйелерін
бағалап, содан кейін оларды қандай әдіспен тексеруді шешу керек.
Тесттің сауалнамасын талдау жасаудың негізінде шаруашылық ұйымыдарының ... ішкі ... ... ... ... бухгалтерлік
есеп жүргізудің талабына сәйкестігін, анықтауға мүмкіндік береді. Тест
өткізілгеннен кейін құжаттарды оқып ... және ... ... ... ... ... шот бойынша банк операцияларын жеке-жеке мұқият
тексеру қажет.
Есеп айырысу шоты бойынша операцияларға ерекше назар аудару ... ... ... банк ... ... ... ... есептегі шоттарындағы ақша ... ... ... керек. Ауытқу кездескен жағдайда олардың
себебін анықтау қажет. Есеп ... ... ... ... кезде мына мәселелерге назар аудару қажет болып табылады:
есеп айырысу шоты қандай банк мекемелерінде ... ... ... ... оған ... ... ... сәйкестігін,
көшірмеге тіркелген бастапқы құжаттарда банк белгісінің бар екендігін, егер
құжаттары банк белгісі қойылмаған жағдай анықталса, жасалған ... ... ... ... ... тексеру жүргізу қажет,
банкке нақты өткізілетін ақша-қаражаттарының толық ... ... ... ... ... ... пошта бөлімшелері арқылы
аударылған ақша-қаражаттарының негізділігін,
аударылған ақшаны алушының поштадағы ... ... ... ... ... ... ... дұрыс
көрсетілгендігін,
банктегі операциялар бойынша бухгалтерлік корреспонденциялардың ... ... ... ... сәйкес шоттарында көрсетілгендігін,
бухгалтерлік есеп бойынша есеп айыру шотына соқпай ... ... ... ... ... ... ... ерекше назар аудару
қажет.
Банк көшірмесінің және оған тіркелген құжаттардың толықтығын, дұрыстығын
олардың беттерінің парақтарының нөмірлері және ... ... ... ... анықталады. Шоттары бойынша банктің бұрынғы көшірмесіндегі кезеңнің
соңындағы қалдық сомасы келесі көшірмедегі кезеңінің басындағы ... тең болу ... Егер ... алдын-ала келісілмеген түзетулер
және таза өзгертулер анықталмаса банк мекемелерімен қарама-қарсы тексерулер
жүргізу қажет. Банк көшірмелерін тексеру банк ... ... ... ... отырылуы қажет. Бұндай кезде аудитор ... ... банк ... жол ... ... кәсіпорынға
ешқандай қатысы жоқ басқа ... ... өтеу ... кәсіпорынның
чексіз товарларының шоттары бойынша шотын төлеу).
Дер кезінде кіріске ... және ... ... құңдылықтардың
толықтығын.
Несие немесе заем алуға тапсырған құжаттардың дұрыстығын, сондай-ақ
қаржылық ... және ... ... қарай заемдардың,
несиелердің берілуін.
Есепте дұрыс көрсетілгендігін.
Қолма-қол емес есеп ... үшін ... ... чек ... ... есеп беруге тиісті тұлғаларға, адамдарға қолхат алынып берілгендігін.
Чек кітапшаларын пайдаланғаны туралы есеп беруге тиісті тұлғалардың ... есеп ... ... ... ... ... бойынша айналымы
мен қалдығы арнайы шоттағы айналым мен қалдығына сәйкестігін.
Валюталық шоттағы операцияларды аудиттік тексерген ... ... ... шот ... банк ... ... Валюталық шоттың мемлекет
ішіндегі немесе шет елдегі түрі, егер шет елде ... қай ... ... ... ... оған тіркелген бастапқы құжатта көрсетілген
сомамен сәйкестігін (төлемді талап ету, табыстау бойынша көшірме нөмірленіп
жазылуы керек);
сыртқы ... ... ... есеп ... ... дұрыс
қолданғандығын;
валюталық шот ашқаны үшін комиссиялық сыйақының дұрыс төленгендігін;
есепте валюталарды сатып алу және сату ... ... ... ... ... анықталып көрсетілгендігін (курсты ұлттық
банк мекемесі анықтайды);
бухгалтерлік корреспонденциялардың ... ... ... ... номері 2-журнал ордер және бас ... ... ... ... ... ... берілген банк өкілдігі болып
табылатын сараптау ұйымдарының валюталық түсімді дер кезінде және ... ел ... ... ... ... ... ... айырысу шотын ашқан фактыларын;
меншіктік валюталық түсімді сараптауды пайдаланудың дұрыстығын, қолдағы бар
шетелдік валюталардың және ... ... ... ... материалдық
құңдылықтардың сақталуын.
Ұйымдар товарды импорт бойынша сатып ... ... ... түскен товарлардың
сатып алу құны кәсіпорынға кіріске алу ... ... ... ... қарай есептеледі. Кеден төлемдерін сатып алу және тасымалдау бойынша
тасымалдау және ... да ... ал ... алмастыру операцияларын
жасаған кезде сату есебі және қаржылық нәтижесін анықтау импорттауды ... ... ... ... шартта көрсетілген құны
бойынша жүргізіледі.
Бұндай жағдайда салық салу ... үшін ... ... мезетінде
қолданылған өнімнің нарықтық бағасы бойынша есептелген құнынан ... ... ... ұйымыдары тұрған жерінен басқа жерде орналасқан
басқа да шаруашылық ... ... ... ... жүргізу
барысында аудитор:
өз алдына жеке балансқа бөлінбеген құрылымдардың, бөлімшелердің шығындарын
негізгі өндіріс және айналым шығындарының ... ... ... ... ... ... сертификаттың бар екендігін,
жасалған бухгалтерлік корреспонденциялардың дұрыстығын: ... ... ... ... ... номері 3-журнал ордер және бас
кітаптағы жазулар мен банк көшірмелеріндегі жазулардың сәйкестігін ... ... ... ... валютасы көрсетілсе, онда операциялар
валюталық операциялар жүргізілетіндей тәртіп ... ... ... жолдағы ұлттық және шеттелдік валютадағы ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы ақпараттарды зерттеуі қажет. Яғни әлі ... ... ... ... ... ... есеп айырысу және басқа да
шоттарына есептеу үшін банктің ... ... ... ... ... ... ... ақшалай сомаларын айтамыз.
411-шот бойынша соманы есепке қабылдау үшін ... ... ... ... кассаларының, пошта бөлімшелерінің квитанциялары,
инкассатордың түсімді банкке өткізген жолдама ведомосының көшірмесі негіз
болып ... ... ақша ... ... тексеру кезінде
аудитор 411-шоттағы есептелген ... ... ... ... ... ... алғашқы құжаттардағы жазулардың
номері 3-журнал ордер және бас кітаптағы жазулармен сәйкестігін тексереді.
3.4 Ақшалардың ... ... ... ... сол ... ... ... операциялар
бойынша толтырылған құжаттар мен мәліметтер бойынша жүргізіледі. Ал кез-
келген бизнес өндіріс үшін ... ... ... сату үшін ... ... ақшаның біршама санынан басталады. Содан кейін айналым
капиталы өндіріс формасынан товарлық формаға өтеді, ал өткізу стадиясында
тауар ... ... ... ... ... ... негізгі
шаруашылық операцияларымен тығыз байланысты: сатып алынған шикізат,
материал, ... ... ... борыштың көбеюіне әкеледі. Өндіріс
пен одан алынған дайын бұйымдар дебиторлық борыштың және касса мен ... ... ... ... ... Осы ... бір ... бірнеше рет қайталанады және ... ... мен ... ... ... Осылайша ақша қаражаттары қозғалысы материал,
товар, шикізат үшін төлем және дайын өнім, товарды ... ... ... мерзімді қамтиды. Бұл кезеңнің ұзақтығына: ... ... ... ... ... борыш беру кезеңі, шикізат
және материалдардың запаста сақталу кезеңі, ... және ... ... ... ... ... әсер етеді. Шаруашылық ... ... ... ... қаражаттардың қозғалысы” туралы
есептің (баланстың қосымшасы 3-үлгі) мәліметтерімен жүргізіледі. ... ... ... ... ... пайда алу болып табылады.
Бухгалтерлік баланс кәсіпорынның есепті кезеңінің соңында қандай активтерге
ие екендігін және ... ... ... жағдайын көрсетеді. Қаржы-
шаруашылық іс-әрекеті нәтижесі туралы есеп ... ... ... таза табысын көрсетеді. Бірақ та кәсіпорын табысты болып ақша-
қаражаттарының ... ... ... және ... ... ... ... бойынша шығын көрсетіліп, ағымдағы борышты
өтеу үшін ... ақша ... ие бола ... ... қозғалысы
туралы есеп берудің негізгі мақсаты ақпараттар беру болып табылыды. Бұл
ақпараттарға:
ағымдағы есеп беру ... ... ... ... және ... ақшалай қаржылар туралы,
есеп беру кезеңі бойынша заңды тұлғалардың операциялық, ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп беру заңды тұлғалардан түсетін және талап
етіп алынатын ақша қаражатының негізгі ... ... ... - ... ... ... алуы ... және басқа да қызметтері
бойынша инвестициялық және қаржылық ... ... ... ... ... ... байланысты ақша қаржыларының қозғалысын тікелей немесе
жанама әдістер ... ... ... ... әдіс - ақша ... негізгі түрлерінің түсуі мен төленуін
анықтайтын әдіс. Бұл әдіс әрбір ақша операциялары мен ... ... ... ... ... ... әдіс - қаржы шаруашылық
қызметтің ... ... ... әрбір бабындағы түзетумен
түсіндіріледі. Мұндай жағдайда тауарларды алу, ағымды ... ... мен ... ... төлемдер және тағыда ... ... ақша ... ... ... ... ... ақша
түсімдерінен басталады. Қорытындысында операциялық қызметке байланысты ақша
қаржыларының жағдайының сомасын шығарады.
Тікелей әдісті ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысына мыналар кіреді:
тауарларды сатудан және қызмет көрсетуден түскен ақша қаражаты,
тауарлық-материалдық қорларды жеткізуден және ... ... ... ... сый ақы ... дивидендтер мен роялтилердің проценттері
және басқа да кірістер,
басқа да түсімдер,
ақша қаражатын алу,
тауарлар мен көрсеткен ... үшін ... мен ... ... ... ... орындауға және
көрсетілген қызметке берілген аванстар,
жалақы бойынша төлемдер және басқа да төлемдер,
бюджетпен әлеуметтік салық және ... ... ... тыс ... ... төлеу,
басқа да төлемде.
Жанама әдіс - таза табыс немесе шығын ағымдағы ... мен ... емес ... ... ... ... кезеңмен
салыстырғанда инвестициялық және қаржылық ... ... ... ... мен ... ... енгізетін әдіс. Мұндай әдіс
қаржы шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... әдіс ... шаруашылық
қызметтің нәтижесі туралы әрбір бабын түзетуді қарастырмайды. Осы ... ... ... ... салыстырғанда есептік кезеңдегі өзгертулердің
сомасына таза табыстың (шығынның) сомасы түзетіледі.
Кесте 3.1
Таза табыс табу барысындағы түзетілетін операциялар:
1
2
3
1
Есептелінген тозу және ... ... ... ... ... ... және амортизациясы таза табыстың
сомасына ақша ... ... ... ... ... ... сомасының өзгеруі: дебиторлық қарыздардың, қорлардың,
болашақ кезеңдегі шығыстардың, басқа да активтердің ... ... өсуі ... есеп ... ақша ... ... соғады және ақша қаражатының азаюын білдіреді.
3
Ағымдағы міндеттемелердің (қысқа мерзімді банктік несиелерін қоспағанда)
салық ... ... ... ... да ... ... өзгеруі
Ағымдағы міндеттердің өсуі ағымдағы есеп кезеңінде ақша қаражатының өсуіне
әкеліп соғады және ақша қаражатының ... ... ... ... ағымдағы есеп кезеңінде ақшалардың өсуіне әкеліп соғады ... ... ... ... ... активтерді сату мен тарту, өтеген
несиелерді беру мен алу болып табылады.
Инвестициялық қызметтердің ... ... ... ақша қаражаттары
қозғалысына мыналар жатады:
1. Ақша қаражаттарының түсуі
материалды емес активтерді, негізгі қаржылар мен ... да ұзақ ... ... ... ... заңды тұлғаларға берілген несиелерді алу,
басқа да түсімдер.
2. Ақша қаражаттарын алу:
материалды емес активтерді, ... ... мен ... да ұзақ ... ... ... ... да заңды тұлғаларға несиелерді беру,
басқа да төлемдер болып табылады.
Инвестициялық қызметтер бухгалтерлік ... ұзақ ... ... ... ... Оған ... ... ағымдағы
активтер деп аталатын бөлімінде бейнеленетін ... ... ... операциялар жатады. Инвестициялық қызметтер ... ... қор ... және тағыда басқа табыстар немесе шығыстар көрсетілген
жағдайда қаржы-шаруашылық қызметтерінің нәтижелері ... ... ... ... жеке ақша ... ... ... ақша қаражаттарының түсуі яғни көбейуі:
акцияларды және басқа құнды қағаздарды шығарудан,
банктік несиелерді алу,
басқа да түсімдер.
2) ақша қаражаттарының ... ... ... ... тарту,
дивидендтерді төлеу,
басқа да төлемдер болып табылады.
Заңды тұлғалар инвестициялық және ... ... ... ... ... жүзеге асыра алады. Ұзақ ... ... ... алу, ... ... несиелік борыштарды өтеу және несие
алушыларға қосымша акцияларды ... және ... ... ... ... ... ... болуына ақша қаржыларының қозғалысының
жылдамдығы үлкен әсерін тигізеді.
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... кезеңінің
ұзақтығын анықтау арқылы ... Бұл ... ... ... ... = Ақша ... ... қалдығы ... ... ... ... ... ... 1 ... 360 күнге , 1 тоқсанда 90 күнге, 1 айға 30 күнге тең
болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ақшаларды есепке алу ақша қаражатының ... және ... ... сай
лимиттерге, сметаларға сәйкес пайдаланылуына бақылауды қамтамасыз етеді,
ақша қаражатының қозғалысы ... ... ... ... ... ... есеп ... және қаржы тәртібін сақтайды, талдамалық
есепке алуды уақыттылы және дұрыс жүргізеді, ақша ... ... ... түгендеу жүргізеді, төлемдерді банк арқылы ақша аудару жолымен
жасайды.
“Бурда-Алатау-Пресс” жабық акционерлік ... ... ақша ... “Ел ... ... ... ақшалар”
441- “Есеп айырысу шотындағы ақшалар”.
451- “Кассадағы ұлттық валюта мен ... ... ... ... ... ... ... “Алматы сауда – қаржы”
банкінде Алматы қаласында валюталық шоты бар. 43 ... ... яғни ... ... және ... доллары номиналдық құны бойынша);
431 (ел ішіндегі валюталық ... ... оның ... ... ... ... ... 431-1 (АҚШ доллар түріндегі ... 431-2 ... ... алу және сату ... ... ... 431 ... көрсетіледі,
яғни корреспонденция берген кезде 725 ... ... ... және 844 “ ... ... бойынша шығыстар” шоттары бойынша
беріледі. Курстық айырма қаржылық есеп берген ... ... ... ... көрсетіледі.
441-“Есеп айырысу шотындағы ақшалар” шоты бойынша операциялар сатылған
өнім, атқарылған немесе істелінген жұмыс және ... ... ... ... мен материалдар, жартылай дайын өнім үшін және бюджетке,
зейнетақы қорына және тағыда басқа операциялар үшін ... және ... есеп ... ... Есеп айырысудың мақсаты-нарықтық
қатынастарды нығайтуға, жиынтық қоғамдық ... ... есеп ... ... өзара ынталандыру мен бақылауға, ... мен ... ... ...... – Пресс” жабық акционерлік қоғам ақша қаражаттарын “Алматы
сауда-қаржы банкінде” есеп айырысу ... ... ... ... шоты ... ... ... мына құжаттар қолданылады:
нақты ақша жарнасына берілетін хабарлама, төлем тапсырмасы, төлем талап-
тапсырмасы.
451- ... ... ... мен ... ... ақша шоты бойынша
операциялар жұмыскерлерге еңбек ақы бергенде, сатылған товарлар, ... үшін ... ... ... ... жұмыскерлерге аванс
берілген кезде тағыда басқа төлемдер жүргізіледі.
Жалпы қорыта келгенде диплом жұмысын ... ... ......... ... акционерлік қоғамның ақша қаражаттары есебі
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес тиісті нұсқаулармен ережелер негізінде
жүргізілген. Айта ... бір ... ақша ... ... ... ғана
әрбір кәсіпорын өзінің табысын жақсартатындығын ескеретін болсақ бұл ұйымда
соңғы кезде қолма қолсыз есеп ... ... ... түрлі банктік
смарт карта, несиелік карталарды пайдалану қажет. Сонымен қатар ... ... ... ... ... үшін жие қолданатын
овердравт шотын ашу және ол үшін банк ... ... ... ... бұл ... ақша ... ... арттыруына көп септігін
тигізеді деп ойлаймын.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп ... ... ... №2732- заңы ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің “Қазақстан ... ... ... ... ... №20- заң күші ... (2001- ... 15- қарашадағы өзгертулер және толықтырулармен).
3. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” 2001-
жылғы 12-маусымдағы №209-ІІ Қазақстан ... ... ... ... ... Президентінің “Акционерлік қоғамдар туралы”
1998-жылғы 10-шілдедегі №2811- заң күші бар ... ... ... ... ... ... есеп ... аудит Департаменті. “Бухгалтерлік есептің стандарттары және
әдістемелік ... ... ... бұлақ, 1999 ж.
6. Бухгалтерлік есеп шоттар кестесі. ҚР Қаржы министрлігі №438. 18.09.2002
ж.
7. Андреев В.Д. “Практический ... М: - ... 1994 ... ... А.М. ... ... М: - Финансы и статистика, 1996ж.
9. Ван Хорн Дж. К. “Основы управления ... М: - ... ... 2000 ... ... М.С. Ержанова А.М. “Основы ... ... и ... ... ... - Аудиторская фирма “Ержанов и К”, 2003 ж.
11. Кондраков Н.П. “Бухгалтерский учет, анализ ... ... ... М: - ... 1994 ... Кеулімжаев Қ.К. “Қаржылық есеп” Алматы: - Экономика, 2001 ж.
13. Кеулімжаев Қ.К. “Корреспонденция счетов”. Алматы: - ... 2000 ... ... Қ.К., ... Э.Т., ... М.Б., Кұдайбергенов Н.А.
”Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп ... ... - ... 1998 ... ... М.И. ... и принципы бухгалтерского учета”. М: - ... ... бюро 2000 ... ... Л.А., ... Х.Х. ... учет основы теории”. М: -
Маркетинг 1999 ж.
17. Нидлз Б., ... Х., ... Д. ... ... ... С ... Под ред. ... Я.В. М: - Финансы и статистика, 1999ж.
18. Палий В.Ф., ... В.В. ... ... М: - ФБК ... 1998 ... Подольский В.И. ”Аудит”. М: - Аудит, ЮНИТИ, 1997 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттар қозғалысы және iшкi аудитi29 бет
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
Активтер аудиті9 бет
Аудит түрлері16 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Аудиторлық қорытынды21 бет
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары 22 бет
Аудиттің мақсаты мен міндеті, берешек қарыздардың есебі26 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь