Күн энергиясының қуатын пайдалану

КІРІСПЕ
І бөлім. Күн жүйесі
IІ бөлім. Күн энергиясы
IIІ бөлім. Күн энергиясын жылуға, жұмысқа және энергияға айналдыру
IV бөлім. Күн қуаты бізге жат па? 16
V бөлім. Қазақстандағы күн энергетикасы: мүмкіндіктері мен перспективалары
ҚОРЫТЫНДЫ
Әдебиеттер тізімі
Соңғы жылдары дүниежүзі халықтары энергияны тым мо пайдалануда. Өйткені жалпы қоғамның дамуы мен ғылыми-техникалық өрлеудің тек қана осы энергия көздерін пайдалану арқылы іске асырылатыны кімге болса да белгілі. Барлық өндірістік үдерістер автоматты жүйелерге ауытырылып, транспорт түрлері, ауыл шаруашылығының салалары, үй тұрмысына қажетті істердің бәрі де түгелдей дерлік электр қуатымен жұмыс істейтіні болады. Демек, қазіргі энергетиканың дамуын планета бойынша алып қарағанда негізінен табиғи отын түрлерін пайдалану арқылы жүзеге асуда. Энергетикалық шикізат түрлерін сөз еткенде оларды екі топқа топтастырып қарастырған дұрыс.
Бірінші топқа байырғы энергетикалық шикізат түрлері – көмір, мұнай газ, шымтезек сияқтылар енсе, екінші топқа – күн, жел, өзен және көл суларының энергиясы, сондай-ақ теңіз сулары ағыстарының, жер асты ыстық суларының энергиясы, сутегі және атом энергиясы, тағы басқалар жатады.
Адамзат өмірінің алғашқы кезеңінде энергетикалық отын түрлерін пайдалану мөлшері тым аз болатын. Көпке дейін ең басты отын түрі болып ағаш, мал қилары, кейбәр ауыл шаруашылығы өнімдерінің қалдықтары (сабын) саналатын. Алайда жер бетінде халықтар санының көбеюі отын түрлерін мол пайдалануды, әсіресе көптеген елдерде дами бастаған өндіріс салалары, шойын, болат қорыту, электр энергиясын өндіру сияқты өндіріс салаларының дамуы отынның жаңа түрлерін іздестіруді талап етті. Сондықтан да көп кешікпей адамдар өз мұқтаждықтары үшін жер қойнауынан тас көмір, жанатын тақта-тас түрлерін пайдаланып, отын проблемасын шеше бастады. Сөйтіп, 1870 жылы дүние жүзінде 200 млн. тоннаға жуық көмір өндірілген. Ал осыдан не бәрі жиырма жыл өткеннен кейін көмір өндіру мөлшері 500 млн. тоннаға дейін жеткен. Жыл өткен сайын көмір өндіру қарқыны кең құлаш жая бастады. Сондай-ақ, өндірістің көптеген елдерде жедел дамуына байланысты ағаш, көмір түрлерімен қоса соңғы жүз жыл шамасында алдымен мұнайды, одан осң газды отын есебінде пайдалану кең өріс ала бастады.
Біздің республикамыздың көмір байлығы орасан мол. Мысалы, республикамыздың негізгі көмір бассейіні – Қарағанды, және де бұл аталған кен орынының басты бір ерекшілігі онда металлургия өндірісіне тым қажетті кокс және энергетикалық көмірдің қоры мол. 1954 жылдан Екібастұз көмірі игеріле басталды. Қазір онда жылдық өнімі миллиондаған тоннадан асатын ірі-ірі карьерлер жұмыс істейді. Сондай-ақ, республика өңірінде мұнан басқада көмірдің мол шоғырланған жері “Майкүбі” бассейні мен Торғай даласындағы кен көздері бар.
1. Дүние 2004- №6.
2. Дүние 2004-№8.
3. ҚСЭ №6.
4. Қазақстан-Zaman. 2004, 30 шілде.
5. Авезов Р.Р, Орлов А.Ю. “Солнечные системы отопления и горячего водоснабжения” . Ташкент: ФАН, 1988 г.
6. Дверняков В.С. “Солнце – жизнь, энергия”. Киев: Наукова Думка, 1986 г.
7. Колтун М.М “Солнце и человечество”. Москва: Наука, 1981 г.
8. Перспективы развития солнечной энергетики в Казахстане. – Алматы: Ассоциация вузов РК. Институт мирового рынка, КазНТУ им. К.Сатпаева, 2004 г,-173 с.
9. Русин Н.П., Флит Л.Л. “Солнце на земле”. Москва: Наука, 1989 г.
        
        ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫС
Тақырыбы: “Күн энергиясының қуатын пайдалану
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
І бөлім. Күн жүйесі
5
IІ бөлім. Күн энергиясы ... ... Күн ... ... жұмысқа және энергияға
айналдыру
14
IV бөлім. Күн қуаты бізге жат па? 16
V бөлім. Қазақстандағы күн энергетикасы: ... ... ... тізімі 23
КІРІСПЕ
Соңғы жылдары дүниежүзі халықтары энергияны тым мо ... ... ... ... мен ... өрлеудің тек қана осы
энергия көздерін пайдалану арқылы іске асырылатыны кімге болса да ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының салалары, үй тұрмысына қажетті істердің бәрі
де түгелдей дерлік электр қуатымен жұмыс істейтіні болады. ... ... ... ... бойынша алып қарағанда негізінен табиғи отын
түрлерін пайдалану арқылы жүзеге асуда. ... ... ... ... ... екі ... топтастырып қарастырған дұрыс.
Бірінші топқа байырғы энергетикалық шикізат түрлері – көмір, мұнай
газ, шымтезек сияқтылар енсе, ... ... – күн, жел, өзен және ... энергиясы, сондай-ақ теңіз сулары ағыстарының, жер асты ыстық
суларының энергиясы, сутегі және атом ... тағы ... ... ... ... кезеңінде энергетикалық отын ... ... тым аз ... Көпке дейін ең басты отын түрі ... мал ... ... ауыл ... өнімдерінің қалдықтары (сабын)
саналатын. Алайда жер бетінде халықтар санының ... отын ... ... ... ... ... дами ... өндіріс салалары,
шойын, болат қорыту, электр энергиясын өндіру ... ... ... ... жаңа ... ... талап етті. Сондықтан да көп
кешікпей адамдар өз мұқтаждықтары үшін жер қойнауынан тас ... ... ... ... отын ... шеше ... Сөйтіп, 1870
жылы дүние жүзінде 200 млн. тоннаға жуық көмір ... Ал ... ... ... жыл ... кейін көмір өндіру мөлшері 500 млн. тоннаға дейін
жеткен. Жыл өткен сайын көмір өндіру ... кең ... жая ... ... ... ... ... жедел дамуына байланысты ағаш, көмір
түрлерімен қоса соңғы жүз жыл шамасында ... ... одан осң ... ... ... кең өріс ала ... республикамыздың көмір байлығы ... мол. ... ... ... бассейіні – Қарағанды, және де бұл аталған
кен орынының басты бір ... онда ... ... тым ... және ... ... қоры мол. 1954 ... Екібастұз көмірі
игеріле басталды. Қазір онда жылдық өнімі миллиондаған тоннадан асатын ірі-
ірі карьерлер жұмыс істейді. Сондай-ақ, республика ... ... ... мол ... жері ... ... мен Торғай даласындағы кен
көздері бар.
Жалпы, республикамыздың қай түпкірін алмасақ та ... ... ... бірде-бір аудан жоқ сияқты. Мысалы, бұған Арал
теңізінің солтүстік ... жер ... ... мол ... ... ... ... Халық шаруашылығы салаларын өркендетуде мұнайдың
да ролі орасан зор. Одан ... май, ... ... ... ... белгілі. Бүгінде, бүкіл дүние жүзі елдерінің энергетикалық бір
жылдық отын балансының 75 пайызы тек қана мұнай мен ... ... ... Ал, ... ... ... ... мұнайлы аудан қатарына Батыс
Қазақстан және Маңғыстау түбегіндегі жаңа ... кен ... ... “Жаңажол” және Қызлорда облысындағы “Құикөл” мұнай көздерін
жатқызуға болады. Сондықтан да ... ... ... ... ... қайта сырт елдерге “қара алтынды” сату арқылы біздер облысымыздың,
қалды ... ... ... мүмкіндік туды. Бұған дәлел,
осыдан 100 жыл бұрын яғни, 1899 жылы Атырау ... ... ... ... алғаш рет мұнай көзі табылып, қазақ елінде алғашқы “қара
алтынды” өндіру басталды. Міне, ... орай 1999 жылы ... ... мұнайшылары осы оқиғаны ... ... атап ... ... ... 100 жылдық мерекесі қарсаңында Құмкөлдіктер де ... ... 15 млн. ... ... ел ... ... ... мұнай мен газ конденсатының 21,4 пайызы Сыр топырағында жатыр.
Құмкөл төңірегіндегі жер астынан ... ... 30 ... ... айдайтын
құбырлар жылытуға пайдаланса, 70 пайызы яғни 450 млн. текше метр ... ... ... ... жанып тұр. Егерде сол өздігінен жанып
тұрған газды арнаулы құбырмен Қызылорда қаласына жеткізсе, ... ... іске ... әсіресе, қала халқы жылу және ... ... ... еді. ... кен ... ... ... дамуы мүмкін емес. Сондай-ақ, Табиғат-Ананың адамға берері мол,
дегенмен сол байлық шексіз бе? ... ... ... эволюциялық
дамуы адамзат қоғамына керекті шикізат қорларын қажетті мөлшерде толықтырып
отыра ... ... осы ... сұрақтар соңғы кездерде көптеген елдердің ғалымдары
мен табиғат ... ... ... ерте ме, кеш пе ... ... таңдағы белгілі кен орындары толығынан пайдаланылып, өз
қорларын сарқары сөзсіз. ... ... жер ... басқадай кен
түрлері сияқты пайдаланылғаннан ... ... ... ... қалпына
келтірілмейтін табиғи ресурстар қатарына жатады. Оның жер қойнауында пайда
болуы, түзілуі миллиондаған ... ... ... ... Сонымен
бірге жер қойнауындағы органикалық отын түрлерінің де ... ... Соны біле тұра ... ... және күннің әсер-күшінен алынатын ... мән ... ... ... енді тартып отырмыз. Біздің ендігі
әңгімеміз келешекте аса ... роль ... ... ... энергиясының
көздері- күн мен жел энергиялары туралы болмақ.
І бөлім. Күн жүйесі
Күн жүйесі – ... және оны ... ... 9 ... ... ... оң мыңдаған кіші планеталардан (астероидтардан) және
толып жатқан метоориттік денелерден құралған аспан денелернің жүйесі. К. ж.
Планеталарының қатарына біздің Жер ... Күн Күн ... ... дене
болып саналады. Күн массасы К. ж-дегі барлық денелердің жалпы массасынан,
шамамен 750 есе ... Күн ... К.ж. ... 99,866% - ін, ...... ... ... құрайтын жұлдыздардың бірі, ол К. ж-
нің барлық денелермен қоса
1-сурет. Күн жүйесінің схемасы
Галактиканың ... ... ... ... ... айналатын
барлық К.ж. денелерінің қозғалысын анықтайтын әрі оларды ... ... ... күш. ... ... үшін ... күш планеталардың
тарту күші болады.
Ежелден 5 үлкен планета — Меркурий, ... ... ... ... ... 1543 ... де ... екендігін және оның Күнді
айналатындығын ... И. ... ... ... ... 11. аспан мсчаникасының нсгізі болып бүкіл ... ... ... (1930) ... ... 1609 /к. Г. Ай мен ... арқылы бақылады, Жер мен планеталардың ұқсастығын дәлслдсйтің
жаңалықтар ашты. Осы уақыттан бастап К. ж. ... физ. ... ... 9 ... ... (Меркурий, Шолпан, Жср, Марс, Юпитср, Сатурн,
Уран, Нептун. Плутон) Күнді айнала ... ... ... ... бір
бағытта (солт. цилюотен қараған бақылаушыға сағат тілінің жүрісіне қарама-
қарсы бағытта)қозғалады, Олардың орбиталарының бір-біріне ... ... аз (қ. ... ... ... ... мүмкін емес.
Планеталар өз өзінсн ал ... ... ... түзу яғни ... айналу бағыт болады. Уран орбита жазықтығына 98° ... ... оның ... ... кepi ... ... Планеталардың
Күннен қашықтығы бөлгілі бір ... ... Яғни ... ара қашықтығы Күннен алыстаған сайын арта берсді. Плане-талар
жүійсінің радиусы бізге ең жақын жұлдыздың ара қашықтығынан, шамамен 7 ... кем, ... ... ... күші плансталардың қозғалысына
елерліктей әсер етпейді. Тек ... ... ғана өз ... ... ... күшінсн тығып кетіп, жұлдыздың тарту күшіне ұшырауы
мүмкін.
Барлық кіші планеталар да үлкен ... ... ... Бірақ олардың орбиталары едәуір созылыңқы келеді. ... да Марс пен ... ... ... ... ... ... кейбіреулерінің эксцентристі үлкен болғандықтан олардың
бірінің орбитасы ... ... ... енсе ... 1566 Икар),
екіншісінің орбитасы (мыс., №944 Гидальго) Сатурын орбитасынан әрі өтіп
кетеді. Кіші планетаның ең ... ... ... мүмкін емес. Кейбір
кіші планеталар Күнді кері бағытта айналады.
Кометалардың көпшілігі параболаға ... өте ... ... ... ... комета орбиталарының афелийіндегі қашықтығы 50 000—100000
астрономиялық бірлікке, ал айналу перйоды ... ... ... ... ... эклиптика жазықтығына килбеулігі алуан түрлі, олар
Күнді айнала тура және кері ... да ... ... ... ... ... ... осі ондаған, тіпті жүздсген астрон.
бірлікке тсң), олар периодты кометалap деп ... ... ... тура ... ... Ал ... ... кометалардың ( афелийі
Юпитер орбитасына жатады) барлығы да тура бағытта қозғалады. ... ... ... көрінерліктей қашықтыққа жақындай алмайды. Алайда
Күнге жақындағанда ... физ. ... оны ... әкеп ... ... ... қысқа периодты кометалар ұзақ өмір сүрмейді.
К. ж. шсңберінде өте көп ... ұсақ ... ... бар. ... бөлігі метеор ағынын құрайды. Бұл ағын комета орбитасына ұқсас орбита
қозғалады, әрі оның комета ... ... ... ... мумкін. Ал
Жерге метсориттер түрінде түсстін метеорлық денслердің қалған ірі бөліктері
кометалармен емсс, астороидтармен байланысты ... ... ... ... ... ұсақ метоорлық денелердің қозғалысына әсер ... ... ... орбита бойымен қозғалып отырады.
Үлксн планеталардың көбісінің серіктері бар. ... ... ... айналған, ссріктср дс планеталарды сол бағттта айналады. Осындай
серіктердің орбитасы, әдетте ... және олар ... ... ... ... ... ... жәпе Плутонда серік жоқ.
Сатурнның маңында басқа, толып жатқанұсақ метеорлық денелерден ... ... ... ... ... 31 ... ... көпшілігі
тура бағытта, ал 10 ссрік планстаның орталық ... ... ... Ірі ... ... Мсркурий планстасының
мөлшеріндей, ең ұсақтарының диамстрі бір-екі кл-дей. Юпитердің 5 ... 7 ... ... 4 ... ... ... ... жүйе құрайды.
Осы топтардың әрқайсысы орбиталардағы жазықтығы шамамен дәл кследі.
Кез келген ... жүйе ... К. ... де ... ... болады. Оның негізгі бөлігі планеталардың Күнді айнала, орбита
боиымсн ... ... Ал оның 90%-нс ... ... мен ... тиеді. Планеталардың осьстік айналуынан, планета серіктерінің,
астеропотардың және комсталардың ... ... ... ... өте аз болады. Күн өз осінен өте жай айналады. Сондықтан ... ... ... ол К. ... жалпы қозғалыс мөлшері моментінің ток
2%-ін ғана ... ... ... ... псриоды оны айналатын серіктсрдің
айналу перииодынан аз болған жағдайда, соңғысының қосымша әсері ... ... ... оның ... ... ... азайтады да,
ссріктсрдің қозғалыс мөлшерінің моменті артады. Алайда сов. астрономы Н. Н.
Парийскийдің ессптеуіне ... (1945) ... ... ... ... ... сонша, ол К. ж-нің қозғалыс мөлшсрі моментінің
таралуына елсрліктей әсер етпейді. Планеталардағы ... ... ... ... ... ... ... Күн мен планеталар
арасындағы қозғалыс ... ... ... ... (Күн ... даму ... байланысты) сыпаттама болып есептеледі.
Күн жүйесіндегі денелердің физикалық табиғаты.
Күн жүйесінің орталық денесі Күн — жұлдыз, яғни ... ... шар. ... ... ... ... бөліп шығарады. Күн бетінің күшті сәуле
таратуына қарамастан, ол өзінің жоғары тсмп-расын сақтап қалады. К. ... ...... ... ... ... ... күн сәулесінің
қыздыруына байланысты анықталады. Плансталар мен олардың ірі серіктерінің
қызған күйде болады. Бірақ плансталардың сыртқы ... жылу ... аз ... ішкі ... тым баяу ... да, плапста бетінің тсмп-
расына елерліктсй әсер стпейді.
Планеталар массасына, хим. кұрамына айналу жылдамдығына, ссріктерінің
санына төрт ішкі ... (/Кор ... ...... ... ... онша ... емсс, олар тығыз тасты заттар ксмі мсталдардан
құралған. Юпитер, ... ... ... ... ... қоғамірек, олар
жсңіл заттардан құралған. Ішкі қолауындағы зор қысымға ... ... ... ... тым аз ... Осы ... көзқарас бойынша,
Марс, сондай-ақ Андық хим. құрамм. Ал олардың ішкі қоршауындағы қысыммың әр
түрлі болуына байланысты тығыздығы әр ... ... ... өтс ... ... ... массасы сутектең және оның көмір-текпсн (мыс.,
СН4). азотпсн ... ХН3) ... ... қалған бөлігінің массасы —
тасты заттар. Зерттеулерге қарағанда ... 4 ірі ... I және ... ал III және IV ... жартысы тасты, жартысы жеңіл заттан
түзілген.
2-сурет. Күн шеңберінің ширегі.
Сатурнның серігі - ... хим. ... ... III және ... ... ... екі ... арасында орналасқан кіші
планеталардың хим. құрамы Жер типтес планеталардың кұрамына жақын. Біршама
тар аймақта ... кіші ... ... ... өте ... ... Осындай майда сынықтар, метеорлық денелердің
сокқысынан бөлінеді. К. ... ... ... қоры ... толықтырылып
отырады. Ал өте майда тозаңдар бос электрондармен қосылғанда, құбылысы
байқалады. Жерге ... ... ... ... ... ... ... анықталған. Бұл жай метеориттер мсн Жсрдің ... ... ... ... ... ... қатар метсорлық денелер
комета ядросының ыдырауыда түзілсді. Ф. А. ... т. б. ... ... ... ... ... ... зсрттеген. Сонымен К. ж-дсгі
метоорлық денелердің қоры кіші ... ... мсн ... ... шығу ... апықтау оның құрылысының заңдылығын зерттеуге
нсгіздслген. Денелср өзара тартылыс ... ... ... ... ... әр түрлі болуы мүмкін. Барлық
плансталардың дөңгслок орбитаға ... бір ... ... ... олардың жаралу тегінің бір оксидінің ... К. ж. ... ... болу ... ... ... ... бірі.
КҮН ҚЫЗМЕТІ — Көптеген астрон. обсорваторияларда ұйымдастырылған Күнді
жүйелі ... ... К. ... ... міндеті — Күнде болатын
құбылыстарды зерттеу. ... ... ... ... ... т. б. гсофиз. құбылыстар құн құбылыстарына тығыз байланысты ... ... ... жалындарды, протуберациалды т. б. жете зерттеу үшін
күнді үнемі бақылап отыру қажет. Ауа райына ... ... ... ғана ... жүргізуге мүмкіндік бола бермсйді. Сондықтан бұл
жұмысқа белгілі бір жоспар бойынша көптеген астрон. мекомелер ... ... ... ... К. ... ұйымдастыру орталығына хабарланып
тұрады. Осы бақылаулар нәтижссіндс, халықар. ... Күн ... ... қабылданған Күн бетінің күйі туралы ... ... К. қ. ... ... 19 ғ-дың 2-жартысан бастап, фотогслиограф
шығарылған соң ғана ... ... ... ... ... ... әсіресе споктрогслиограф, спсктрогслиоскоп, ... соң ... ... Олардың жәрдемімен күн атмосфорасындағы
құбылыстарды жсте және терсңдірск ... ... ... ... ... ... ... Күн бетін жүйелі түрде фотографияға түсіру 1866 ж.
Вилснск ... ... ... К. қ. 1932 ... 30- ... ... К. қ. ... ... Ташкент,
Харьков, Абастумани обсорваториялары қатысты, ал ¥лы Отан соғысынан кейін
К. қ. ... ... ... ұлғайтылды. 1955 жылдан бастап
Күн тажын ... Қаз. ССР -ның ... ... биік ... ... жүргізіліп келеді. К. қ-н басқару және Күнді зерттеу жұмыстарын
жоспарлаумен СССР ... ... ... ... ... Комиссиясы
аиналысады.
КҮН МЕН ТҮННҢ ТЕҢЕЛУІ — Күннің көзге көрінерлік жылдық қозғалысында
эклиптика бойымен жылжып келе ... Күн ... ... ... ... ... Бұл құбылыс жыл сайын 2 рет қайталанып отырады, жуық ... 21 ... ... 23 сентябрьге сәйкес келеді. Біріншісі
көктемгі ... ... ... к ү з г і ... деп аталады.
Теңелу кезінде күн мен түннін, ұзақтығы жуық түрде 12 сағ ... ... ... Күн ... ... оңт. ... солт.
жартысына, ал күзгі теңелу ... ... ... оңт. жартысыша
өтеді. К. м. т. т. кезінде ... ... ... ... пен ... жер ... ... Сондықтан күн сәулесі Жердің
полюстернен ... де, Күн ... дәл ... ... дәл ... нүктесінде батады.
КҮН РАДИАЦИЯСЫ — Күннен шығатын электромагнпттік ... ... ... К о р п у с к у л а л ы қ р а д и а ц и ... ... ... ... ... ... км/сек аралығында, ал
жер бетіндегі тығызд. 100 ион/см3 шамасында болады.
ІІ бөлім. Күн энергиясы
Енді күннің өзіне аздап тоқтала кетейік. ... бұл ... күн – ... ... ... құбылыстардың, тіршілік дамуының ең басты
энергетикалық көзі екені кімге де ... ... ... ... ... ... қосылыстар мен процесстер тек қана күн көзінің
әсерінен ... ... Күн - ... айналатын үлкен шар тәрізді планета.
Оның диаметрі 139100 шақырым біртектес балқыған плазмадан тұрады. Сондай-ақ
тығыздығы мен ... оның ... ішкі ... ... қарай арта
түседі. Демек, күннің орталық нүктесіне жақн температурасы 20 млн. градус
шамасында, ал қысымы 200 млн. ... ... ... ... тығыздығынан он есе артық көрінеді. Күн массасы 1,99*1036
килогарамм, ал оның 70 ... ... ... ... ... тұрады,
олар өзара тынымсыз реакцияға түсіп орасан зор термо-ядролық энергия
бөледі. Негізінен күннің жер ... ... ... жалпы қуаты жер
қойнауындағы қазіргі белгілі көмір, мұнай, газ, жанатын ... ... ... ... кен ... есептелген энергия
мөлшерінен әлдеқайда артық. Күн энергиясы адамзат үшін ... әрі мол, әрі ... ... Олай болса осындай ... ... және ауыл ... ... ... мұқтаждығы үшін
пайдаланудың практикалық маңызы үлкен. Өйткені, ғалымдардың болжауларынша
да планетамыздың келешек ... ... ... шешудің жолы
күн көзінің энергиясын тиімді пайдаланумен тығыз байланысты, өйткені,
планетамыз аспан шырағынан ... ... мол, яғни ... ... ... екен. Солай бола тұрса да, жер бетіндегі ... ... ... ... әлі меңгере қойған жоқ. өйткені, ... ... ... ... мол ... ол жер бетіне шашырап
таралады, оларды “жинап” ... ... ең ... ... ... жабдықтау мәселесі әзірше өз шешімін таппай ... ... ... күн ... мол ... ... көбінесе экваторға жақын
орналасқан елді мекендер. Ал, достастық мемлекеттер арасында күн энергиясын
Закавказье және Орта Азия ... ... ... ... облыстарына олардың терістіктеріне орналасқан елді мекендермен
салыстырғанда едәуір мол ... ... ... ... ... ... ... сияқты оңтүстік облыстарына ғалымдардың есептеуінше
бір жылдың ішінде 180-250-дей күн ашық ... оның ... ... ... жетеді екен.
Күн әнергиясы арқылы су жылытатын қондырға түрлерін көптеген елдер
кеңінен пайдалануда. ... ... ... ... 1961 жылы ... ... энегрия көздерін ... ... ... ... сонгдай-ақ, сол кездің өзінде Токиода 350 мың литр ... ал ... ... ... 150 ... жуық күн энергиясын
пайдаланатын қондырғылар жұмыс істегені ... ... ГФР, ... ... мұндай қондырғыларды жекелеген үйлерді, жылыжайларды, мал
қораларын жылыту үшін кеңінен қолданады.
Күн энергиясын тиімді ... тағы ...... ... ... ... ... ауыз суға пайдалануға жарату. Сндай-ақ
қазіргі нарық кезінде облыстың әсіресе, шет ауылдардағы ... мен ... да ... ... таршылық көріп отырғандары айдан анық.
Сондықтан гелиосуқыздырғыш қондырғылары ... ... ... ... ... үшін өте пайдалы. Және де суды қыздыруға
кететін отынды үнемдеуге мұның үлкен ... ... ... сөз ... ... энергия көздерінің бірі – жел
энергиясы. Жел – тұрақты энергия көздерінің ... ... ... халық шаруашылығы саласында пайдалануға болатын өзіедік ерекшілігі
бар.
Қандай? Біріншіден, жел ауа ... мен күн ... ... ... ... желдің бағыты құбылмалы. Үнемі өзгеріске ұшыра отырады.
Бір жерде жел өте ьаяу соқса, кейбір ендіктерде оның ... ... ... енді ... ... жай ... желдің соңы қатты дауылға айналады.
Қызылорда ... ... ... ... жел ... тұрады.
Желдің орташа жылдамдығы – 3,1-6 метр/секунд. Қыс айларында соққан желден
топырақтың беті ... ... ... ... да жел жиі ... Жел
атмосфералық айналыс құбылысын туғызады. Ауа құрамын тазартып тұруға үлкен
ықпалы бар. ... жел – ... ... ... көздерінің бірі.
Өйткені, оның ең арзан, ең қолайлы энергия көзі бола ... ... ... өз ... ... ... ... жел
қондырғыларын іске асырды. Төрт түлік малды суғаруға пайдаланды. Бұрынғының
көзіндей болған сол жел ... ... ... ... елді ... ... орай, олардың көпшілігін қажетімізге ... ... Олар енді ... ... ролін ғана атқаруда. Теңіз
айдындарында желкенді қайықтар ерте заманнан бүгінгі ... ... ... ... ел ... жүк ... бұл ... ондай
желкенді қайықтар негізінен спорт әуесқойларының еншісіне тиген.
Желдің тегін энергиясын ... ... шет ... ... ... отыр. Мысалы, дүние жүзінің біраз елдерінде 600
мыңнан астам жел қондырғылары жұмыс істеп, ... мен мал ... ... ету. Жел ... ... тиімді пайдалану мамандардың
есептеулеріне қарағанда өте арзан түседі. Өйткені, оған жұмыс ... бұл күні ... түрі бар ... ... ... ... онша
үлкен де емес, небәрі 1-1,5 ... ... ... ... ... өзі жел энергиясын айналдыра алады. Қондырғылардың құрылысы
өте қарапайым, пайдалануға қолайлы, олар ... ... ... ... ... ... оны ... шаруашылық салаларында
қолдануға болады. Ғалымдардың болжауларына қарағанда Еуропа бөлігіндегі жел
мн 3 миллиард кВатт/сағат энергия алу ... бар ... Мына ... ... ... ... желді неге кәдеге жаратпасқа. Арал мен Каспий
теңіздрінің арасы жел қатты соғып тұратын аймақ болып саналады. ... ... жел ... асып ... ... ... теңізінің суын
айдаған жөн сияқты. Біздің осы айтқан пікір - ұсынысымыз техникалық ... ... ... ... ... берері сөзсіз. Өйткені,
қазір Қызылорда облысы көлемінде орта және шағын фермерлік ... ... ... ... Бұл қуанарлық жайт. Алайда фермерлердің көпшілігі
энергия көздерінен таршылық ... ... ... емес. Ендеше неге ... ... ... ... ауыл шаруашылығында қолданысқа енгізгеніміз дұрыс секілді.
Өйткені, жел двигательдері тұрақты жұмыс істемейтің ... да ... ... алады. Сондықтан облыстағы, қалды ... ... ... мен жеке ... жел ... ... бұл – олар үшін табыс көзін еселеп арттыруға өз ... еді. Ал ... ... ... ... қаржыға бүкіл
облысты жасыл желекке бөлеп, ағаш, сексеуіл отырғызу керек. Әйтпесе, ... ... ара ... ... шаңда құм басады.
Адамзат жоғары температураны алуды ерте заманнан біледі. ... ... ... ... XII ғ. Жасалған приметивті линзалар
табылған, тек күн ... ... ... отпен ғана көнеримдік храм
Вестаның қасиетті алуын тұтандырған.
Ал бергі заманғы күн энергиясын ... ... ... 1600 ... ең ... ... ... жұмыс істейтін, су ... күн ... ... ХVІІ ғ соңында француз химигі ... ... ... ... күн ... ... 1866 х француз А.Мушо
Алжирде суда дистеляциялауға және сорғыш жетегіне ... ... ... ... 1878 ж ... ... бүкіл әлемдік көрмеде
А.Мушо 0,5 кг етті 20 мин ... ... ... ... ... ... 1833 ж. АҚШ-та Д.Ж.Эриксон параболацилиндірлік 4,8х3,3 м ... ... ... жасап шығарды. Ең алғашқы жазық күн
коллекторын француз Ш.А.Тельер ойлап тапты. Оның ... 20 м/кв ... ... ... ... ... ж су беруге арналған қондырғысының сүлбесі ұсынылды және ол үй
шатырында орналыстырылды. Ең алғашқы ... ... суды ... ... 1871 ж Америка инженері Ч.Уилсон мен Чилиде тұрғызылды.
Ол 30 ж бойы кен ... ... ... ... бөлім. Күн энергиясының жылуға, жұмысқа және энергияға ... ...... таза ... көзі.
Жер атмосферасының беткі шекрасына жылына күн энргиясының 5,6 *1024
Дж мөлшері жетеді. Жер атмосферасы осы ... 35 ... кері ... ... жер ... ... т.б. ... күнде жер бетінің бір шаршы метріне түсетін ... ... ... ... ... 7,2 МДж/ м 2 -тан шөл мен ... ... м 2 ... энергиясы жылулық, механикалық және электр энергиясының айналуы,
химиялық және биологиялық процестерде қолданылуы мүмкін. Күн қондырғылары
тұрғын және ... ... ... жүйесіне және салқандатуға
қолданылады және т.б.
Күн энергиясын электро энергиясына айналдырудың ... ... Ол жылу ... ... ... ... және
термоэлмисионды процестерге негізделген. Көп қолданыс тапқаны фотоэлектрлік
және термодинамикалық әдістер.
Күн энергисын электрлік энергияға айналдыру күн сәулелерін ... ... ... ... ... бар күн ... ... КЭС тиімді ... ... үшін ... және ... басқару жүйесі қажет. КЭС орналастыруғы
құрғақ және шөл далалар ыңғайлы болып ... ... ... 20 млн км 2 шөл ... ... шөлі 7 млн ... бір жылда 5*10 16 кВт*сағ күн энергиясы түседі. ... ... ... ... ... күн ... станциясы орнатуға шөл
зонасының бар болған 1 пайызы қажет. ... ... және ... бар. ... КЭС ... ой 350 жылдай бұрын айтылған, бірақ бұл
түрлі КЭС ... тек 1965 ... ... қолға алынды.
Күн энергиясын электр энергиясына күн батареялары ... ... бар. Ол ... жұқа ... және басқа да жартылай
өткізгіштік материялардан тұрады. Олардың қызмет етуі ... ... ... және ПӘК-нің төмендігі.
Күн қондырғысының негізгі элементі болып күн энергиясын аулап, оны
жылуғы және суды немесе басқа жылу ... ... ... табылады. Оның екі түрі бар: фокустық және ... Көп ... ... ... болып табылады.
Жоғарыда айтылған күн энергиясын электр энергиясына айналдыратын
қондырғылар ... ... ... ... ... ... ... күн энергиясының есебінен жұмыс істейтін 5 ... ... су ... ... ... ... ... Жапония,
Израиль, Кипр, АҚШ, Үндістан, Франция сияқты елдерде жақсы жолға қойылған.
Жылына күн 1800 ... ... ... ... күн ... ... мен ... қолдануға үлкен мүмкіндіктер бар. Ғимаратты
күн арқылы жылумен қамту активті және пассивті болып ... ... ... ... ... ... көзі бар құбыр,
жылу алмастырғыш және желдеткіш, сорғыш, автоматты ... және ... бар жүйе ... Ал ... ... күн ... және ... ролін ғимараттың қоршаған конструкциясы, жылутасымалдағыш
конверция есебінен іске асады.
Күн энергиясы ... ... ... сақтау жоғары
дәрежеде қарастырылуы керек. Сол себепті гелиожүйе қуаты және ... ... ... ... және ... минималды болып табылады.
ІV бөлім. Күн қуаты бізге жат па?
Соңғы жылдары Жер шары күрт ... ... ... ... Қыстың жылы болып, жаздыгүні ... ... ... жаңбырдың бір себебі – атмосфераға шығарылатын зиянды газдардың
көбеюі ... ... бар. ... мұнай өнімдеріне немесе көмірге
негізделген энергетиканың экологиялық ең қауіпті қуат ... ... дауы ... ... ... көзі ... отынға негізделген
десек, 2003 жылы станцияларда шамамен 58 миллиард киловатт/сағат ... ... 80 ... ... жұмыс істейтін жылу электр
станцияларына тиесілі ... ... су ... ... 15 ... ... газ ... меншігінде. Ал, күн, жел
энергиясын пайдалану туралы ауыз ашпаса да ... Күн, жел ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігінен ол соңғы
кезде әлемдік энергетика саласында үлкен қолдануға ие.
Әлемдік ... ... ... ... сұранысының
жоғарылауы, бастапқы қуат көзі нарығындағы ... орын ... ... ... ... ... ортаға келетін зиянды әсері баламалы
қуат көзін пайдалануға мәжбүрлеуде. Мұнда дамзаттың үлкен ... ... де, ... жетістіктері баршылық. Жалпы күн энергиясын ... 100 жыл ... ... ... ... тек ... объектілерін электр
энергиясымен қамтамасыз ету мәселесі туындаған кезде ғана бұл салаға ... ... ... Бұл ... ... ... қатарында АҚШ
пен Кеңестер Одағы тұрды. 1958 жылы Кеңестер ... күн ... ... ... ... ... ... Түрменстанда Қарақұм
шөлінде су шығрау үшін 0,25 кВт қуатты күн батареялары ... ... ... де ... ғалымдарының бұл саладағы зерттеулері мемлекет
тарапынан қолдауға ие ... ... ... ... фотоэнергетиканы
өндіріске енгізуге байланысыты жеткізген табыстары жеткілікті бола ... ... ... елімізде ғана емес, Ресейде де күн энергиясы қалыптасы
кете қойған жоқ. Дамыған шет елдермен салыстырғанда ... ... ол ... ... лаына бастады. Бізде күн энергиясын әзірге тек ... ету ... ғана ... ... сөз болуда. Қазақстанда жылу
үшін қаншама қаржы, ресурс кететінін ескерсек , бұл да ... ... ... ... ... ету ... ... әсерінен көптеген
қалалардың жылусыз немесе ыстық сусыз қалып жататыны жасырын емес. Сондқтан
әсіресе, жаз айларында суды күн ... ... ... ... ... ... пікіріне сүйенетін болсақ, күн сағатының жылдық ... ... ... күн ... ... ... 1300-1800 Вт/кв.м бұл
елімізде күн қуатын пайдалануға молынан мүмкіндіктер берсе ... ... ... ... ... жобасымен Қазақстанда күн технологиясының
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қазандықтардың біріне күн батареяларының қондырғысы
орнатылған еді. 260 шаршы м көлемдегі күн панельдерінің жылу ... 0,1 ... ... ... бұл ... ең ... күн
қондырғысыесептеледі. Егер осындай жүздеген ... ... ... ... ... ... ... көмір, мазут пен газ
үнемделер еді. Мұны орындалмас қиял деуге де болмайды, ... шет ... ... ... ... ... та кеткен. Бұл саладағы шет
елдердің ... көз ... ... Көп ... ... ... ... белгілі бір салаларда ғана ... 1986 ... ... ... тауарлар” және “Коммуникация және
байланыс” ... ... ... қатарда болды. Тек 1990
жылдардан бастап экономикасы дамыған елдердің ... ... ... және ... ... энергиямен қамтамасыз етудің
ортаоықтандырылған жүйесіне ... ... ... қолға ала
бастағаннан кейін, ол жан-жақты қарқынды дами ... ... ... ... ... күн фото энергетикасының дамуы ерекше. 1990-
1995 жылдарда Германиядағы “1000 шатыр” бағдарламасының сәтті ... ... ... ... сол ... бұл ... өндірісшілері
мен тұтынушыларына қолдау көрсетіп отырды. Ал ... “2000 ... ... ... орынын толтыруға, ең бастысы, күн
энергетикасын қолданудағы бірлік стандартын ... ... ... Германияда ФЭС-ті қай жерге болсын бірнеше күн ішінде орнатуға
болады. ... ... ... Жапонияның да басынан өтті. Бұл елдегі “70000
фотоэлектрлі шатыр” бағдарламасы, ал АҚШ-тағы Билл ... 1997 ... күн ... ... бағдарламасы 2010 жылға дейін бір миллион
муниципалды және жеке ... күн ... ... ... Бұл ... күн энергиясы есебінен электр өндірісін
бірнеше ... ... ... ... ... ... ... да бұл
салада аянбай еңбектеніп жатыр-ақ. Алайда түрлі сбептермен күн ... ... ... өте аяң ... ... ... бөлім. Қазақстандағы күн ... ... ... ... ... ... энергия қуатын қолданудың
мөлшерін арттыра түсуде. Сонымен қатар көптеген, ... ... ... дамушы елдер экономиканың дамуына едәуір әсерін тигізбей қоймайтын
энергия қорларының тапшылығын да ... ... ... ... ... ... қорлардың азаюы энергетиканың жаңа
көздерін іздеуді қажет етеді. ... ... ... ... ... ... су ... ресурстары, соңғысын айтпағанда, ерте ме, кеш
пе, пайдалану шегіне ... ... ... он жыл ішінде баламалы энергия
көзін ... ... ... мен ... сынай
жобаларының ең өзекті мәселелеріне айналған. Көптеген елдерде ол өмірлік
маңызы бар, ел болашағының ... және ... ... ... ... ... ресурс ретінде есептеледі.
Бұл салада ғалымдардың қол жеткізген табыстары аз емес№ баламалы ... (күн, жел, т.б.) ... ... жыл ... өсіп, 2050 жыолға қарай
50 ... ... ... 60 ... ... ... деген болжам бар. Мұнда
кремнийді пайдалнуға негізделген күн ... ... ... ... деп
күтілуде.
Жер бетінде аптасына түсетін толық күн энергиясының мөлшері барлық
энергияның – мұнай, газ, көмір және уранның ... ... асып ... ... ... ... 1 кг кремний күн элементінде 30 ... МВ/т ... ... ... өндіреді екен. Бұл 75 т ... ... ... ен күн ... ... күн ... станцияларының
жұмыс істеу мерзімі өте сенімді болғандықтан 50-100 жылға дейін жетуі
мүмкін. Бүгіндері күн ... ... ... үлесі 75 пайыздан
асады.
Кремний өндірісінің уран өндірісіне қарағанда артта қалу ... ... ... ... атом ... ... доллар
есебінде көптеген миллиард қаржы бөлінеді де, ал ... ... ... дамыған кремний ... ... ... ... кері ...... ... жоғарылығы,
пайда төменджігі, экологиялық қауіптің мүмкіндігі - әлі де сақтауда.
Аталмыш энергетикаынң ... күн ... ... жоғарылығы, соған
сәйкес кремний пластиндерінің қымбаттылығы қол ... ... ... елдер күн энергетикасын дамытуды ... ... ... ... күн ... ... ... кВт/сағатына 0,05
доллар болғанда, өндірісшілерден жоғары бағамен кВт/сағатына 0,5 ... ... ... баға ... федералды бюджеттен қаржфландра
отырып, өндірісшіні салықтан, т.б-дан босатады. ... ... ... ... ... ... кремний пластиндерінің қаттығы
байқалады деп күтілуде. 2004 жылы бұл 300 мың болса, 2009 жылға ... ... ... аспақ.
Қазақстанда кремний бағдарламасын жүзеге асырудың келешегі бар деуге
болады. ... және ... ... Индустрия және сауда
министрлігінің, Әлемдік нарық институтының, ҚР ЖОО ... ... ... ... ... ... ... шикізаттық, өндірістік, ... қуат ... ... дәлелдеді. Республикамызда кремний саласын дамытуға
қажетті шикізат қоры ... ... ... Ғылым докторы Г.Д.Аерованың
пікірінше, кремний өндірісінің негізгі шикізаты болып табылатын кварцтың
барлық геолого-техникалық ... ... ... ... ... қоры 65 ... болса, кварцит – 267 т. Елімізде 2003 жылы 313,3 мың т ... ... ... ... ... ... фосфор
кәсіпорынының қалдықтарынан жоғары сапалы кремний алу ... ... ... ... Сол сияқты күн энергиясын тікелей
электрлі жартылай өткізбелі ... ... ... ... болатыны
белгілі.
Бұл жөнінде әл-Фараби атындағы ... ... ... жетекшілігімен жемісті еңбек етіп келеді. Физика ... күн ... ... тәжрибе сынағынан сәтті өтті.
Ғалымдар кремний өндіретін тәжрибе-кәсіпорын ұйымдастыр үшін ... ... ... ... ... күн ... ... мен күн
модульдарын жинақтау.
Сол сияқты күн энергетикасын өндірудің бір бағыты оның ... мен ... ... ... ... ... ... технология
өндірілген күн энергиясының жалпы көлемінің 15 пайызын ... ... ... катализ және электрохимия институты
зерттеуші тобының осы ... ... ... ... ... жарықтандыруға, электр энергиясын шоғырландыруға, су жылытуға
пайдалануға болады.
Күн энергиясын ... қуат ... ... бір жолы ... шоғырландыру екені белгілі. ... жаңа ... бұл ... шешуге және барлық күн станциялары мен модульдарды
арнайы аккумулятор – күн энергиясын жинақтаушымен ... ... ... Күн ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
жұмыстармен қатар республикамызда оны ыстық су және ... ... ... ... қоспалар өндіруге, құрылыс саласына енгізу жөнінде зерттеулер
жүргізілуде.
Ыстық сумен және ... ... ... күн ... ... негізгі түрі геллиоколлектор болып табылады. Сәтбаев атындағы
ҚазТҮ-нің ғалымдары ... әрі ... ... үшін ... шетелдік үлгілерінен кем түспейтін жаңа ... ... ... ... ... профиль, герметик, әйнек шығаратын “
Профиль” ... ... ... ... мүмкіндіктері
бар. Және бұл панельдердің бір артықшылығы, оларды құрылыста, үйдің шатыры
мен керегесіне де ... ... ... ... Энергетика және байланыс
институтынан А.Беріковтың, ... ... ... сол ... ... ҚазҰУ-дан С.Полякова сынды ғалымдардың бұл
саладағы ... ... ... ... Мысалы, Полякованың
жетекшілігімен 35 станцияда, оның ішінде 22 ... ... ... күн ... ... ... ... еді.
Күннің түсуі жылына 2200-3000 сағат болса, ал күн ... ... ... ... Осы ... ... аймағына
гелиоэнергетикалық ресурс қуаты бөлініп, картасы да жасалынды.
Республикамызда біртіндеп күн энергетикасының ... ... ... ... ... ... өндірісін жолға
қойса, Алматы “Профиль” зауты оның сынақ ... ... ... “Ас-
Күзет” компаниясы израильдік “Кивун энженеринг ЛТД” ... ... ... ... ... ... ... Қызылорда қалаларынан
түскен тапсырыс бойынша 30 күн су ... ... 3 жыл ... ... тарапынан тәжрибе үшін жасалған күн қондырғылары Қапшағайда
әлі жақсы жұмыс істеп тұрғанын айта кету керек.
Күн энергиясын пайдалануда ... бар ... бірі ... ... күн ... ... ... арсенид-галлий күн энергиясын
электр қуатына айналдыруда өте жоғары ... ие. ... ... өндірудегі әлемдік үштік құрамына Қазақстан да кіреді (әлемдік
өндіріс 100 т болса, Қазақстан –22 т). ... ... ... ... ... ... ... үшінші орында тұр. Елімізде күн
энергетикасында арсенд-галлиге бәсекелес бола алатын ... ... ... ... ... ... негізделген, кадмий теллурид-сульфиді
бағдарламасына, арсенид-галлий және германий жобалары бойынша ... ... ... негізі бар деп сенімді түрде айтуға болады. Ең
бастысы өмірлік маңызы бар, қажетті саланы ... ... ... ... ... ... ғалымдардың ұзақ
уақыттағы ғылыми ... ... ... ең ... отандық
тәжірибелерді жүзеге асыруға жағдай жасау керек.
Жүргізіген зерттеулердің көпшілігі эксперимент, ... ... және ... нәтижелері белгіленіп, әрі оларды біртіндеп
өндіріске енгізу қолға алына ... ... ... ... ... ... ... толықтыруға, экономикалық тиімділігін жоғарылату
мақсатындағы жасалған технологияларды аяқтауға көмектесер еді. ... ... ... қалыптастырып, көптеген экологиялық және әлеуметтік
бағдарламалар арқылы ... ... беру ... ... ... ... отыр. Сынақ түрінде жүздеген мектеп, аурухана, әскери бөлімдер ... ... күн ... ... ... ... еді. Сол ... кәсіпкерлікті қолдау, аграрлық қорлар арқылы отандық КЭ қондырғыларын
жаңа май құю стансаларына, алыс жол бойындағы ... ... ... ... ... ... Атырау, Маңғыстау, Қызылорда
облыстарына тұзды суды тазалауға күн қондырғыларын пайдалану да ... ... ... ... күн ... ... пайдалану
негізінде жасалған жобалар отандық, жоғары технологияларды іске ... ... әрі ... ... ... ... ... қазіргі кезде “адамзатты энергетикалық артықшылық па, әлде
жетіспеушілік күте ме?” ... ... өте ... ... ... ... туралы мақалалар түспейді. Мұнай үшін соғыстар болып,
мемлекеттер ... та, ... ... ауысуда. Баспасөздің жаңалық
қатарына энергетика саласындағы жаңа қондырғыларды іске қосу ... ... іске ... ... күш пен ... ... ... ететін
алып энергетикалық бағдарламалар өңделуде.
Соңғы кездерде күн энергиясын қолдану ... күрт ... ... ... ... ... ... өте үлкен.
Күн энергиясының тек 0,0125 пайыз мөлшерін қолдану қазіргі ... ... ... қажеттілігін қамтамасыз етсе, 0,5 пайызы ... ... ... ... жер бетіне түскен күн энергиясы іс түссіз жоғалып кетпейді. Ол
біздің күнделікті ішетін тамағымыз, киетін ... ... ... және ... қала мен ... пайдаланатын барлық энергия
түрлері. Негізінен ... ... күн ... ... бірде-бір тіршілік түрлері дамымаған болар еді. Адамзат қоғамы
өзінің даму тарихында бірнеше техникалық үдеріс ... ... ... ... ғасыры”, “Пластмасса”,”Ғылыми техникалық өзгерістер
ғасыры”,”Космос ... ... ... өткені белгілі.
Ендеше қоғамымыздың тағы бір даму сатысы – “Күн энергиясының ғасыры”
да тарихтан өз ... алар күн алыс ... ... ... ... бойы ... дамуына, оның ішін де тіршіліктің ... ... ... келе жатқан әлемнің жарық шырағы – Күн өзінің сәулелі нұрын
әр ... ... ... үшін төге ... ... ... 2004- №6.
2. Дүние 2004-№8.
3. ҚСЭ №6.
4. Қазақстан-Zaman. 2004, 30 ... ... Р.Р, ... А.Ю. ... ... ... и горячего
водоснабжения” . Ташкент: ФАН, 1988 г.
6. Дверняков В.С. “Солнце – жизнь, ... ... ... ... 1986 г.
7. Колтун М.М “Солнце и человечество”. Москва: Наука, 1981 г.
8. Перспективы развития солнечной энергетики в ...... ... РК. ... мирового рынка, КазНТУ им. К.Сатпаева,
2004 г,-173 с.
9. Русин Н.П., Флит Л.Л. “Солнце на земле”. Москва: Наука, 1989 г.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылуэнергетикасы және қоршаған орта11 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Энергияны таза экологиялық әдіспен алу14 бет
Қазақстан Республикасында электр тоғын өндіру өнеркәсіптерінің даму проблемалары24 бет
Атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану21 бет
Дозиметр – иондағыш сәулелердің дозасы мен қуатын өлшеуге арналған құрылғы. Салыстырып тексеру әдістері.23 бет
ЕврАзЭҚ мемлекеттерінің транзиттік қуатының негізгі проблемалары және даму болашағы29 бет
Цех бөлімінің өндірістік қуатын есептеу14 бет
Қазандықтағы жылу энергиясының өзіндік құнын есептеу20 бет
Қазақстанда күн энергиясының болашағы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь