Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде

Кіріспе
І. Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде дамуының теориялық. әдістемелік негізі
1. Денсаулық зерттеу объектісі ретінде
1.2 Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесінің қалыптасуы
1.3 Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесінің типологиясы
ІІ. Қазақстан Республикасының халық денсаулық сақтаудың негізгі міндеттері
2.1 Қазіргі жағдайдағы денсаулық сақтаудың мәселелері мен трансформациясы
2.2 Қазақстандағы денсаулық сақтаудағы дәстүрлер мен инновациялар
2.3 Қазіргі денсаулық сақтаудағы қоғам мен мемлекет арасындағы өзара байланыс модельдері

3. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер мен монографиялар тізімі
Медицина әлеуметтануы мен денсаулық сақтау-әлеуметтану саласы, жаңа заман қоғамындағы медицина мен денсаулық проблемаларын зерттейді. Адамдардың денсаулық сақтау мен медициналық қызмет көрсету саласын ерекше мінездейтін, әлеуметтік және әлеуметтану процестерін кешенді қатынастарынның заңдылықтарын және әлеуметтану проблемаларын, құбылыстарын зерттейтін бағытын біріктіретін әлеуметтану саласы. (Писаренко И.Я) Бұл саланы кейбір ғалымдар медициналық әлеуметтік проблемаларының шектейтінің айтты. (А.М.Изуткин, В.П. Петленко, Г.И.Царегородцев, Киев: Здоровья 1981 ж.). Медицина денсаулық сақтау саласының бір ғана жүйесі болғандықтан, заңдылық құқығы жоқ болып саналады. Әлеуметтік салада бір сала болып есептеледі. Әлеуметтік теорияны зерттей отырып, денсаулық сақтау ғылыми практикада «медициналық әлеуметтану» болып есептеледі. Сондықтан әлеуметтік өмірдегі саланың толық көлемін және әлеуметтік процесін кеңейте санайды. Ол процестерді және денсаулық сақтаудың барлық саласындағы тек бір проблемаларын емес, медицина қызметкерлерін байланыстыратын зерттейді. «Денсаулық сақтау» термині әр түрлі институттарға қатысты, денсаулық сақтау мен қолдау және отбасындағы денсаулық, білім, еңбек, дін, құқық салалары функцияларына әсер етуші болып табылады.
Яғни сол замандардан бастап денсаулық сақтау мәселері талқыланған болатын. Сонымен қатар белгілі щет елдік және де отандық елдік ғалымдардың денсаулық сақтау жүйесін қарастыра отырып олардың теориялық және тәжірибесін қарастыра отырып сол әдістерді пайдаланамыз.
1. «Қазақстандағы денсаулық сақтау»
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
„ Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде ”
Орындаушы____________________________________Меирбекова А.А
4 курс ... ... ... ... ... С. К
соц.ғ.д.проф. ... ... ... А.Т
бақылаушы ... ... ... ... ... ... күні)
Алматы 2012
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ... ... ... А.А
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСЫ
„ Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде ”
050501 – ... ... ... ... ... ... институт ретінде дамуының теориялық-
әдістемелік негізі
1. Денсаулық зерттеу объектісі ретінде
1.2 Қазақстан Республикасының денсаулық ... ... ... Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесінің типологиясы
ІІ. Қазақстан Республикасының халық денсаулық сақтаудың негізгі міндеттері
2.1 Қазіргі жағдайдағы ... ... ... мен трансформациясы
2.2 Қазақстандағы денсаулық сақтаудағы дәстүрлер мен ... ... ... ... ... мен ... ... өзара
байланыс модельдері
3. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер мен монографиялар тізімі
Кіріспе
Медицина әлеуметтануы мен денсаулық ... ... ... ... ... мен ... ... зерттейді.
Адамдардың денсаулық сақтау мен медициналық қызмет көрсету ... ... ... және ... ... ... ... және әлеуметтану проблемаларын, құбылыстарын
зерттейтін бағытын біріктіретін әлеуметтану саласы. (Писаренко И.Я) Бұл
саланы кейбір ғалымдар медициналық әлеуметтік проблемаларының ... ... В.П. ... ... Киев: Здоровья 1981
ж.). Медицина денсаулық сақтау саласының бір ғана жүйесі болғандықтан,
заңдылық құқығы жоқ ... ... ... салада бір сала болып
есептеледі. Әлеуметтік теорияны зерттей отырып, денсаулық сақтау ғылыми
практикада «медициналық әлеуметтану» болып есептеледі. Сондықтан әлеуметтік
өмірдегі ... ... ... және әлеуметтік процесін кеңейте санайды. Ол
процестерді және денсаулық сақтаудың барлық саласындағы тек бір
проблемаларын емес, медицина қызметкерлерін байланыстыратын зерттейді.
«Денсаулық сақтау» ... әр ... ... ... денсаулық сақтау
мен қолдау және отбасындағы денсаулық, білім, еңбек, дін, ... ... әсер ... болып табылады.
Яғни сол замандардан бастап денсаулық сақтау мәселері талқыланған
болатын. Сонымен қатар белгілі щет елдік және де отандық елдік ғалымдардың
денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... ... отырып сол әдістерді пайдаланамыз. Сонымен қатар
Өзектілігі
1.Денсаулық сақтау әлеуметтік институт ретінде дамуының теориялық-
әдістемелік негізі
1.1. Денсаулық зерттеу объектісі ретінде
Медицина әлеуметтануы мен ... ... ... жаңа заман
қоғамындағы медицина мен денсаулық проблемаларын зерттейді. Адамдардың
денсаулық сақтау мен ... ... ... ... ... ... және ... процестерін кешенді қатынастарынның
заңдылықтарын және әлеуметтану проблемаларын, құбылыстарын зерттейтін
бағытын біріктіретін әлеуметтану саласы. (Писаренко И.Я) Бұл ... ... ... әлеуметтік проблемаларының шектейтінің айтты.
(А.М.Изуткин, В.П. Петленко, Г.И.Царегородцев, Киев: Здоровья 1981 ж.).
Медицина денсаулық сақтау саласының бір ғана ... ... ... жоқ ... ... ... салада бір сала болып есептеледі.
Әлеуметтік теорияны зерттей отырып, денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өмірдегі
саланың толық көлемін және әлеуметтік процесін кеңейте санайды. Ол
процестерді және ... ... ... ... тек ... ... ... қызметкерлерін байланыстыратын зерттейді.
«Денсаулық сақтау» термині әр түрлі институттарға қатысты, денсаулық сақтау
мен қолдау және отбасындағы денсаулық, білім, еңбек, дін, ... ... әсер ... ... ... ... әсіресе Ұлыбританияда, Германияда, Францияда
денсаулық аспектілері VIII ғасырдың соңынан ... ... ... Сол Францияда Ұлы көтеріліс әсерінен қоғамдық денсаулық ... ... ... жүз жыл ... ... әлеуметтануы мен денсаулық сақтау
проблематикасы болды,ол эпидемология мен әлеуметтік гигиенада пайдаланылды.
Медициналық әлеуметтану мен денсаулық ... 1950 жылы ... ... ... ... ... Екінші дүниежүзілік соғысынан кейін медициналық
әлеуметтану мен денсаулық сақтау тез дамыды. Қазіргі кезде шет елдерде
әлеуметтану ... кең ... ... білімінде жеке бір сала болып
саналады. Медициналық әлеуметтану мен денсаулық сақтаудың дамуына
әлеуметтанушы ойшылдар: К.Маркс, ... ... ... Мертон, Фуго,
Мэмфорт, Наварро, Уинтер және т.б үлкен еңбектер жасады : 1). жаңа ... ... ... ... көптеген мәселелердің
әлеуметтік табиғаты бар;2).алам денсаулығы мен өмірі жоғарғы әлеуметтік
құндылық болып есептелді;3).медицина тарапынан аурулардың жас ... ... ... зерттеу үшін қадағаланатын болды.Әсіресе
психиатрия,педиатрия,отбасылық медицина,гериатрияжәне коммунальды медицина
бағытындағылар.4).жоғарғы оқу орындарында әлеуметтану бөлімін ашу
қажеттілігі пайда болды.
Батыс әлеуметтанушыларының арасында ... ... ... ... ... зерттемеген маман жоқ. Көптеген баспалар мысалы
«денсаулық және қоғамдық тәртіп», ... ... мен ... пен аурудың әлеуметтануы». Ресейде қарапайым крестьяндардың
денсаулық мәселесін М.В.Ломоносов және А.Н.Радищев, ... ... одақ ... ... ... қалаған көрнекті дәрігерлер:
Н.А.Семашко, С.И.Мицкевия, А.И.Винокуров, Э.П.Соловьев. Олар медицина
мәселесімен бірге денсаулық сақтаудағы әлеуметтік мәселелер толығымен
назарларынан тыс қалдырмады. ... ... ... әлеуметтануы мен
айналысқан ғалымдар Д.А.Бирюков, Н.И.Гращенков, В.М.Жданов,. А.М
.Изуткин,.О.ВКербиков,Ю.П.Лисицын, В.Ф.Сержантов, Б.Я.Смулевия,
Г.И.Царегородцев. ... ... ... ... ... 1) ... ... мәселесі; 2) адам мен табиғаттың өзара қарым
–қатынасы 3) ғылыми-техникалық процестердегі адам денсаулығы мен өмірін
сақтау проблемалары 4) денсаулық сақтау мен өмір сүру ... ... ... жаңа ... қоғамындағы этникалық мәселелері медицинадығы
әлеуметтану және денсаулық сақтау негізгі зерттеулер бағытына бөлуге
болады.
Қоғамдық сала ... ... ... ... ... өмірімен
байланысты. Оның әлеуметтік субъектісіндегі негізгі өлшемдері: 1) денсаулық
пен медициналық қызмет көрсету жағдайы. 2) өмір ... ... ... 3) денсаулық сақтаудағы кепілді медициналық көмек алу мен азаматтық
құқықтары 4) медициналық көмекті тандау 5) өмір сүру ресурсын құрдағы
денсаулық сақтау ... ... 6) ... ... ... қызметі әлеумтеттік бақылау;7)денсаулық сақтаудағы әлеуметтік
субъэктінің жауапкершілік дәрежесі8)денсаулық сақтаудағы жағдайлармен
мүмкіншіліктер 9)денсаулық сақтау саласындағы ... ... ... ... ... құндылықтары (мақсаттары, принцптері, кодекстері)2)
медицинаның қалыптасуымен функциялары.3)оның ішкі институттық ұйымдарының
түрлері:(ақылы, жеке ... ... ... ... ... құқұқ пен әдеп
арасындағы дәрежесі (дәрігерлер, пациенттер,мемлекет және т.б.).6)мамандар
дәрежелерінің жүйесі.7)мамандырылған білім жүйесі мен мамандырылған
таңдаулар.
Медицина моделі- медицинадағы инфекциялық ... ... ... ғылыми түсінігі болып табылады.Бұл моделдің:1)ауру медицина
араласуындағы төменгі объектісі болып саналады.2)ғылыми медицина ... ... ... мән бере ... емдейді.Медициналық модел
технократикалық аурудың шектелген ортасында ғана тиімді болды. Жаңа заман
қоғамының мәселелерін шешуші ретінде денсаулық сақтау жүйесінде қажет
етіледі және ... ... ... ... ... ... профилактикалық шараларын өткізуде, ауру мен денсаулығының
мінез факторларына әлеуметтік жақындығын шығара отырып,әлеуметтік мәдени
жаман қылықты тәртібін мысалы, шылым ... ... ... тамақтану
сияқты.Медициналық моделдердің шыншылары жиі медициналық «ұяшықтарды»
бекітуде жағдайы мен тәртіп түрлері мен алғашқы әлеуметтік ауытқыларды
күшейтуге бейімделді.Медициналық әлеуметтану және ... ... ... рөлі ... болып ол (медицина)медицинаның
әлеуметтік, мәдени және тарихи білімінің бар екенін біледі және таңдана
сыншысының объектісі ретінде қабылданады.Медициналық әлеуметтану және
денсаулық сақтаудағы ... ... ... шындықты ғана зерттемей,
сонымен қатар жақсы жағынан денсаулыққа әсер етуші құралы
болады.Медициналық әлеуметтану және денсаулық сақтаудың әрі ... ... ... ... ... ... ... түсініктерге қатысты. Ғылыми шешімнің дұрыс шешілмеуі мәселелерді
шешуде қиындық туғызады.Екінші мәселе тобы түсіндіру мен жеткізу моделіне
қатысты.Бұл моделдер арасы мен ... ... ... ... ... талап етеді.
Әлеуметтік және медицинадағы биосоцалды монизм проблемасы (мәселесі)
Тарихи ... ... ... тану әдістемелік негізі.
Тарихи материализм К.Маркс пен Ф.Энгельстің философиялық материализм
мен ... ... ... ... ... пайда
болған.В.И.Лениннің айтуынша , олар алғашында әлеуметтік ғылымға
айналдырды.
Материалды түсінік тарихында алғашқы қоғамдық ... мен ... ... қондырғылары жатады. «Маркс адам тарихының даму заңын
ашты : соңғы уақытқа дейін идеологиялық қаттпарда жасырын келген ... ... ... ... ... ... , ішу керек, баспана мен
киім кию керек, жағдайды жақсарту алдында политикамен,ғылыммен, ... ... ... керек және т.б.;өндірістің өмірдегі материалды
жағдайы,сонымен қатар халықтың экономикалық даму деңгейімен ... ... ... ... ... көзқарастар,өнер
және адамның діни негіздері дамиды,сондықтан олар ... ... ... ... осы ... ... ... келгендей емес.»,-
деп Ф.Энгельс жазды.
Маркстік әлеуметтану қоғамдық дамумен дүниетарихи процессін
қарайды.В.И.Ленин «....қоғамдық қатынас мағлұмттарын өндірістікке және ... ... ... күштер дүниетарихи поцессінің қоғамдық форматтағы
көрсету дамуына» мықты негіз берді.Дүниетарихи процесстері сияқты
халықтың әлеуметтік жағдайы функцалану және даму ... ... ... ... ... бір ғана ... емес , ... жүйесінің дамуын зерттейді.Тарихи материализм көзі – бұл
адамның қоғамдық ортасы, ... ... және ... ... ... көлемді жалпы заңы.Сонымен қатар
қоғамның жалпыәлеуметтік даму заңдары, барлық тарихи деректерге
қатысты,қоғамдық-экономикалық формациялардың әр ... ... ... ... ... ... тарихи материализм алғашқы
құлшылдық , феодалдық,капитализм немесе коммунизм қоғамындағы
жалпыәлеуметтік ... жеке ... ... ... және жүргізілуін
тексереді.
Әлеуметтік заңдардың ішінде , қойылған тарихи материализммен бірге,барлық
қоғамдық дамуда әсер ететіндерде бар.Оларға ролдерді айқындайтын ... ... ... санаға қатысты ; қоғамның осы немесе
әлгі құрылымына қатыстыөндіріс әрекеттері ; өндірушілердің экономикалық
қатынастар күші; экономикалық базисінен жоғарғы құрылыс қатынастары ;
әлеуметтік ... жеке ... ... ... келе , ... материализм пәнінің ерекшелігі - өзімен бірге
жеке қоғамдық ... ... ... ... ... ұсынады.
Маркстік әлеуметтану – бұл өндіріс аймағындағы , рухани мәдениеті , қызмет
көрсету орталықтарындағы әлеуметтік зерттеулердің нақты әдістемелік
нысанасы. Осы ... ... ете ... , біріншіден , бір нәрсенің
пайда болуын және олардың басқалармен қатынастарын жан-жақты
ашу.Екіншіден , маркстік ... ... , ... ... ,әлеуметтік гигиенаның және қоғамдық ғылымның пайда болуын
, ұйымдастыру процессін және бағытын анықтайды.Үшіншіден ғылыми әлеумет
жалпы әдіс ... жеке ... , ... ... қорытындыларды
және практикалық нұсқауларды дұрыс қорытуға мүмкіндік береді .
Тарихи материализм , барлық ...... ... ... , ... , медико-биологияның шегінде тұрған әдеп , емханалық
және әлеуметтік ғылым - әлеуметтік гигиена , эпидемологиялық ,
медициналық ... , ... , ... ... ... ... ... көзқарас пен әдістікке ие. Көрсетілгендердің әдебі
болып , ... мен ... ... ... мен ... , жалпы есеппен қоғамдық қатынасы жатады. Қоғамдық
қатынастардың жеке оқытылу жемісі медициналық тануда адамның және ... ... , ... ... мен ... ғана ... мүмкін.
Әдістік , идеологиялық , политикалық және медицинаның моральды
аспектісі , ... ... ... мен практикалары кешенді
зерттеулерді талап ететін , қазіргі ... ... ... ... ... қаралуда . Жүйелі проблемаға қызығушылық , жаңа
үрдістегі ... мен ... ... әсер ... . ... ... ... және тілдер ғылымның көзі ретінде
белгіленеді және «әлеуметтендіру» қол өнер ғылымдарына нақты жақындау.Бұрын
арнайы болып саналатын ... ... ... ... және ... бар , пікірлі күрестің нышаны болып саналады. Медицина
проблемасында да тап ... өтті . ... бәрі ... материализмнің
денсаулық сақтаудағы әлеуметтік сұрақтарды шешуде ролін өсіріп отыр .
Тарихи материализмнің медицинаның әлеуметтік функцияларының
өзгерісінде , ғылыми және ... ... ... белгілері
жоғарыланады . Медициналық пен әлеуметтік – гигиеналық ... ... ... тұр . Жаңа ... ... ... социализмде
кешенді ғылымға , қоғамдық өмірді жан-жақты зерттейтін ғылыми ұйымға
берілетін жұмыс нәтиже нұсқауына қосылуы қажет ... ... ... мен ... әдістемелік құрал
ретінде әлеуметтік гигиенаны ,теорияны , денсаулық сақтаудың тарихы мен
экономикасын зерттеуде ... ... . Бұл ... ... ... ... анықтайды .
Адамның әлеуметтік және әлеуметтік талаптарын және олардың
қалыптасуын , ... ... . ... ... медицинаның өзекті
проблемалары әлеуметтік процестің ... ... ... ... ... концепциясы және әлеуметтік және әлеуметтік –
гигиеналық бағдарламалары сәйкестенуі тарихында ... ... ... ... . ... , ... өмірі мен
прогрессі адам дәстүрінің биологиялық қалыпынан ... ... . ... ... ... ... ғана мойындалуы мүмкін .
Медицина жаратылыстану – биологиялық әдеп ... адам өмір сүру ... ... . ... ... ... ... өмірінің
патологиялық қалыптарын пайда болуын және жойылуын өз ерекшеліктеріне ие ,
олар әлеуметтік талаптарда қолданылады . ... ... ... және ... ... алу ... медико-биологиялық
бағдарламасымен әлеуметтік бағдарлама негізінде орындалуы мүмкін .
Өндірістік ... ... және ... ... ... ... медицинамен денсаулық сақтаудың дамуына өндіруші
күштерінің әсері .Халық денсаулығының жағдайы көп ... ... ... . ... ... ... ... құбылыстартарды анықтау
үшін (оның ішінде жалпы және тән анықтаушы мен ... ... ... ... ... мен даму заңдылықтарына
бағынатын қоғам құрылымын жалпы әлеуметтік ағзасы сияқты білуі керек .Тек
осындай жағдайда ғана шығармашылық пен ... ... ... ... ... ... денсаулығы өндіріс ерекшелігі мен мінез әдістеріне байланысты .
Материалды пайда мен ... ... адам ... ... ... ... ... болып табылады . Сондықтан
денсаулық сақтау дамуын өндіріс әдістері прогресстерінен бөлек қарауға
болмайды . Капиталисттік елдердің гигиена ... өз ... ... ... күшімен халық денсаулығын нығайтуға жетуге , олар тек
практикалық шығармашылығына ... ... ... , адам дене ... ... ... ... қатынастармен талаптандырылған
.
Медицинаның әлеуметтік мәселелерін жүйелі – кешенді түрде ... . ... ... ... ... тарыхына әсер беретін
қоғамдық өмірдің жан-жақты талдамаларының қажеттілігін дәлелдейді . Ғылыми
әлеуметтанушы негізін қалаушылары ... ... ... тек ... емес сонымен қатар , әлеумет- политикалық
және қатынастың рухани байланыстарын да зерттеу керек . Бұл принципті
жағдай ... ... ... ... әсер ... барлық табиғи
және қоғамдық факторларды қоғамтанушылармен бірге есептеуін қажет етеді .
Адамның әлеуметтік және табиғи ... ... ... ... ... ... апат
күштерімен еңбектенгенде , қоршаған әлемнің қалыптасуында немесе
өзгертілуінде ... ... . Жек бас ... ... , ... марксизм революциялық және сын тұрғысында қарастырып отыр .
Тарихи материализм ... ... ... табиғатының адамдануы» денсаулық
сақтаудың еркіндік ұсынушылары сияқты жеке бас ... ... оның ... ... өмір ... ... . Бұл медицина
әлеуметтануында ерекше орын алады , адам өмір сүруінің объективті
факторларын ғана емес , ... де ... ... ... ... ... зерттеулердің тереңділігі мен жан – жақтылығы .
Қоғамның экономикалық және политикалық прогрессі туралы тарихи
материализмнің көз ... – жеке ... емес , тек ... ... орнатуға қажет құрал . В.И.Ленин әлеуметтік өндіріс «қоғамның
барлық мүшелеріне толыққанды жағдай жасаумен және жан-жақты ... даму ... ... . (3,т.6, с) ... және ... –бағалау танымдылықтың
-әлеуметтік медицинадағы құрылымның ерекше кезіңі мен дамуы , және
денсаулық сақтау қызметкерлерінің еркін ... ... ... түсіністік . Ғылыми қайраткерлілік еркіндігі мен
гуманикалық медицинадағы жақындығы қоғамның әлеуметтік талаптарын заңды
түрде ... ... , оның ... дене және ... ... ... ... дамуына адам өзі басты қайраткері болып
саналады .
Теория мен практиканың , идеалогия мен саясаттың , партия талаптарының
бірлігі.Әлеумет саясаты көп ... ... ... ... ... ... ... ойлар мен теориялары және олардың
ерекше қызығушылығы мен қажеттілігін қарсылас күреспен байқалады . ... ... ... ... ... шешуде пайда болады(ғылыми
– техникалық революциядан кейінгі , адамтанудағы проблемаларының
биоәлеуметтік және психофизиологиялық қорытындысы).Идеологиялық күресті
мойындау медицинадағы әлеуметтік ... бірі , ...... ... ... ... ... , жалпы тарихи дамудағы
заңдарды танудағы процессіндегі танымдылық пен маркстік әлеуметтанудын
құрылымын түсіну .
Тарихи материализмді қолдану алғашқы рет ... ... ... ... мінездеме беруге мүмкіндік береді.Адамзат
денсаулығының даму практикалық бағдарламасы қоғамның әлеуметтік дамудың
пайда болуына практика мен ауруды емдеу растрйтын ... ... ... жаратылыстану ғылымының барлық кешкді , ... ... , ... ... ... таныту .
Олардың өзгерістерінің жолдамасы ретінде медицина теориясы принципті
сұрақтарына әлеуметтік факторлардың даму процесстерінің ролі жатады. Осымен
қатар медициналық әлеуметтік мәселелерді зерттеудегі ... ... ... . Бұл ... заңдылық келесі кезеңдермен тиянақталады .
1.Өсіп келе жатқан тарихи материализмнің әсері медициналық
әлеуметтік ғылыми – ... ... ... ... ... ... халыққа күшті әсерінен анықталады . Ғылыми – техникалық
прогресс әсерінен жылдам пайда болған қоғам өмірі ... ... әсер ... жаңа ... өз ... ... сияқты
мобильді әлеуметтік күщ есептеледі .
Мәлім болғандай , тарихи материализмнің кешенді зерттелуінің қолдануынан
адам денсаулығы мен саналы басқарулар қарым- ... ... ... ... ... талдау мәселесі , медицинадағы
ерекше орын алатын сұрақтарды ғылыми шешудегі шешімдерде қоғамның саяси
мен экономикалық қалыптарына байланысты денсаулық сақтау ... және ... , ... ... ... ... мен ролін анықтау , адам патологиясындағы әлеуметтік еркіндікті
түсіну , денсаулық сақтаудағы ғылыми –жаратылыстану және ... ... . Осы ... ... ... толық күйінде және
қалыптасуының терең , жан- жақты оқытылуы талап етеді . Тек тариха
материализм тұрғысынан әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... ... орнатуға болады .
3.Жаңа заман талаптарында әлеуметтік жеке бас денсаулық құндылығы
қоғам байлығы сияқты өсіп отыр . Сондықтан ... ... ... өсуі ... өмірдің бір тараптары сияқты
әлеуметтік –экономикалық , мәдени- тәрбиелік , гуманистік үлкен ... ... Адам өмір ... ... ... ... , маркстік
әлеуметтану тұрғысынан патологиялық нормаларына - медицина
қызметкерлерінің тоериялық және практикалық қызметтері ... тұсы ... ... ... өсуімен бірге медицина қызметкерлерінің ролі
қоғамдық өмірде өседі . Дамыған социолизм талаптарындағы дәрігері - бұл
ауруды ... ... ... ... ... ғана емес , сонымен
қатар ол өз әріптестерінің және емделушілерінің тәрбиешісі , денсаулық
сақтаудағы және қоғамдық қызметтегі және ... ... ... ... ... ... ... .Осыған байланысты
ғылыми – техникалық көтеріліс тааптарына дәрігер міндетіне үлкен ... ... ... ... ... ... .
4. ... әлеуметтану нысанасы болып адамның қоршаған ортамен
қарым – қатынасы, оның көпбейнелі шынайы байланыстары мен қажеттілігі
саналады .
Медицина ... ... ... орын ... және оның қоғамдық
және табиғи ортадағы орнын анықтаушы екенін ескеруіміз керек.
Сондықтан адамға медико – биологиялық және әлеуметтік – гигиеналық ... ... ... ... : ... дене бітімі мен психологиялық
жолдарын, дені сау , мықты , қоғамға пайдалы және адамның өзіне қажеттілігі
, көз ... , ... ... Антропология аймағын әлуеметтік зерттеуде , медицинадағы ,
гигиенадағы , психологиядағы , ... ... ... ... ... етеді .
Марксизм қоғамдық өмір түсініктемесінің шынайы – қолдамалы жағынйң
шектеулісін көрсетті . Сонымен ... ... ... ... ... ... шектелуін қолданудан бас тартпады (
антропологиядағы , физиолагиядағы , психологиядағы , әлеуметтік
гигиенадағы , медицинадағы) , ... ... ... ... ... орнын уақытша басқанын емес толықтырғанын талап
етіп отыр .Антропологиялық , психологиялық , гигиеналық , демографиялық
заңдылықтардың ... ... ... ... ... және ... ... дамуын қамтамасыздандырады .
Медицинаның шешімі мен нұсқауларын ... , ...... ... қолданушының дене арқылы қарым – қатынасында ойлау
еңбектері мен олардың арасындағы тіршілік ... , жеке ... ... ... , ... ... , ... дәстүрлерінің
дамуы , өмір сүру қалпын орнату динамикасын әлеуметтік зерттеулер
жүргізгенде анықтау үшін мақсат түрінде қолданады . ... ... ... ... ... ... ... жасау үйренуге қолайлы .
Сондықтан жаңа заман медицинасын әлеуметтік лабораториясын философтар ... үшін ... ... және ... ... қажет .
6.Теориялық және практикалық медицина белгілі бір деңгейде тарихи
– материалисттік жазықта ... ...... , ... пен ... сұрақтарды ғылыми шешіммен орындайды .
Теория – танымдылық шешімдері адам ... ... , ... ... ... – гигиеналық аспектіде де .Қазіргі уақытта адам тарихын тану
табиғатымен мүгедектерді және әлеуметтік жеке бас ретінде ,танымды-ғылыми
тұрғысы ... , ... ... әлеуметтану аймағын толыққанды
тану болып тұр . Әлеуметтік – гигиеналық талдама идеологиялық аспектісі
ретінде қарсы ... ... ... қарауда , идеолизмнің әлеуметтік
және гносеологиялық себептерін ануықтауда , буржуазды денсаулық сақтаудағы
реформациялану , медицина қызметкерлері арасында коммунисттік ... . ... ... теориядағы әлеуметтік үйреніс саясатты
жолдама денсаулық сақтау – мемлекеттік саясаттың ерекше бөлігі , халық пен
әлеуметтік топтың түрлі қызығушылығын терң қарайтынын ... ... ... мәселелерін қарастыратын гуманды жоспары
социализмнің объективті және субъективті мүмкіндігін қарастырады , халықтың
бірлескен ісін ұйымдастырады , мемлекет пен ғылымның жұмысшы ... ... өмір ... , ... ... үшін күреседі .
Осыдан денсаулық сақтау практикалары және қоғамдық ... ... ... әлеуметтікпен жаңа заман ғылыми – техникалық
күрестері , ... ... ... ... , ... ... ... әлеуметтік әдістемелерді тану объективі сұраныс
кеңеуін талап етеді .
Тарихи материализмнің медицинадағы әлеуметтік проблемалар талдамасын
мойындау ... жеке ... ... тәрбиесі сұрақтарын шешеді .
Қоғам байланысының кеңдігі , тарихи дамудың жалпы ... ... ... ... ... тұрғыда өсуі , оның философиялық мәдениетін ,
маман ретіндегі ... ... ... ... ету ... ... біздің партиямыз бен мемлекетіміз медицина
қызметкерлеріне коммунисттік тәрбие беруіне өте үлкен мән берді.ОК КПСО мен
ССРО Министрлер Одағының « Халықтық ... ... ары ... даму
шаралары туралы қаулысында» (1977 ж) : «Медицина қызметкерлерінің тәрбие
жұмыстарын Кеңес Одағының ... анты ... ... ... ... ... көз қарасын қалыптастыру , халық пен мемлекет
алдындағы жоғарғы моральды сапасы мен азаматтық парызын өтеуін қалыптастыру
»туралы айтылады ... – ның ХХVI ... ... медицина қызметкерлері
тәрбиесіндегі өзекті мәселерін тапты. «Одақ адамы кез-келген уақытта және
кез – келген жерде жаңа ... , ... ... ... көмек
алуы үшін барлығын жасауымыз керек »деп ОК КПСО съезінде Есеп беру
докладында Л.И.Брежнев сөз қатты ... өмір ... шешу ... совет дәрігерінің теориялық және
әлеуметтік ойы соншалықты құдіретті ... ... ... болып отыр.
Қазір денсаулық сақтаудағы әлеуметтік – гигиеналық сұрақтары жаңа сапада
шешілуі қажет , ... ... мен ... ары қарай дамына
байланысты болатын , тарихи материализмдегі денсаулық сақтаудың қоғамдық
мәселелерін ... ... ... ... керек .
Барлық принциптерді қарстырудағы өзекті сауал болып , адамның өмір
сүру қалыпы мен биологиялық ... ... ... ... қалыптастыратыны жатады .
ӘЛЕУМЕТТІК – БИОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМА - ... ... ... ... ... марксизм қоғам талдауымен үзбей байланыстырады.Тек
диалектико- материалисттік жағынан тарихи түсініктерін , оның
қалыптасуымен ... ... пен ... бөлігі ретінде адам тіршілігін
ғылыми ашуға болады . Материалды ... ... ... ... ... көмектесті . Адамды абстракты түрде талқылаудың орнына
, адамзат шынайы қатынастар зерттеулері ... , ... ... тарихи талдамасы өзінің анықталған әлеуметтік талаптарында берілген .
Бұл талдамадан адам еңбек пен сананың ... ... ... , ... ... қатынастарының тарихи нәтижесі .
Жеке басының әлеуметтік жаратылысын толық жүйе ... ... , ... психофизиологиялық өмір сүру қабілеттерінің ерекшеліктерін ,
әлеуметтік талаптардағы талаптандырылғанын ғылыми дәлелдеді . Адамзат
табиғатының тарихи материалды түсінігі ... ... ... ... мен қайта жандануы соңғы есеппен қоғамдық даму
қалыптасады . Адам патологиясының әлеуметтік талдамасы және ... ... ... ... пайда болуы мен таралуындағы әлеуметтік
детерминантінің шешуші ролін ашты .
Адам маңызын қарастыра ... , ... ... ... ... , марксизм – ленинизмнің негізін қалаушылары сияқты белгілейтін
, өйткені бұл мән жеке түрінің басқа да ... ... ... ... әр адам шын ... ауыр және қарама – қайшы жүйе ретінде өзін
көрсетеді . Адамның көп жақты өмір сүру ... және оның ... ... ... ... , ... ... адам өзімен бірге
табиғаттың бір бөлігін ұсынады ,және оның өмірі биологиялық ... ... ... ... биологиялық жеке түр ретінде ғана емес , сонымен
қатар , қоғамдық жеке бас ... ... айта кету ... . ... әсер етуінде оның күші мен құралдарын қолданады және табиғат
заңдарына ... ... өз ... ... . Әлеуметтік маңыз адамды
табиғатқа деген тәсілін қажеттілігінен босатпайд .Қоғамдық өндіріс өзімен
бірге еркеше жоғары ... ... және ... ... ... қалпын
дағдыландыруы диалектикалық бірліктегі белсенді және еркін құрым адамның
табиғатқа және табиғат заңдарының із қозғалысын , оның ... ... . ... адамзатты қарастыруда табиғат заңдылықтарымен іштей
байланысттағы , қоғамдық өмірдегі материалисттік түсініктерінен ... ... ... бір ... ... ... үзіліссіз байланыста болмайды
.Табиғи бітім мен күш қоғамда матеиралды негіз құрайды , қоғамдық
салаларда қолданылады . ... ... адам ... өмір сүру
қызметін қарау қажет . Табиғат өзгешілігі адамзат дәстүріндегі адамның
биологиялық қажеттілігін материалды өндірісін дамытудың ең терең , таза
негізі ... , ... ... ... ... , өмір ... ... бірлікте қалыптасады .
Осы негізде , маркстік адамға жақын деп , әу ... , адам ... ... метафизикалық бөгеттілігі , табиғи қажеттілік пен
адамзат еркіндігін алады .
Керісінше , табиғат К.Маркстің ... , ... ... ... , оның ... негізін адам байлығын ашатын , оның еркіндігі болып
табылады . Адамзат органикалық күшінің мәні табиғаттыңобъективті күшімен
байланысты .К.Маркстың ... , ... ... денелі (қуатты) адам
барлық табиғи күштерін ажыратады . Біз , адамдар , Ф.Энгельстің ескертуі
бойынша , : «... ... , ... , ... және ... ... тәуелдіміз , және оның ішіндеміз (ортасындамыз)
Жоғарыда көрсетілген адамның әлеуметтік және ... өмір ... , ... ... ... ... ... психофизиологиялық, танымдылық). Биологиялық және әлеуметтік адам
өмірінің барлық жағынана бірлігі құрықталады.
Адамдардың өмір сүру мінездемесінде адамның диалекто – материалистік
концепциясын қатаң ... ... ... ... күрес жүргізу сияқты оны
табиғаттан ажырататын, материализмге қарсы сияқты, адам психобиологиялық
негізде талпындыру. Біздің философиялық және жаратылыстану – ғылыми
әдебиетте адам ... ... ... ... ... ... жағдай жиі айтыла бермейді, дегенмен мұнан нәтиже шығаруға болады,
адам екі мәнді игере алған: ... пен ... және оның ... екі
жақты детернинацияға ие. Бірақ жеке түрдің биологиялық өмір сүру қабілетін
есептеуіміз ... ... ... ... ... ... ... сөз
болса, антропологиялық, демографиялық, психологиялық, медициналық
танымдағыдай бұл қарсылықты жағдайдан қалай шығуымыз керек? Адам құрылымы
мен мәні арасындағы ерекшеліктерді жүргізі отырып, осы қарсылықты ... ... ... осы жұмыс авторлары толыққанды келіседі
(Н.М. Васюковпен, А.Г. Мысливченкомен, Т.М Ярошенвскиймен,Г.А. Югаймен)
егер монистикалықадам мәнінен қарасақ, онда биоәлеуметтік деп
санамай,әлеуметтік мәні деп ... ... Егер адам ... ... ... болсақ, адамдардың көп мағыналы өмір сүру қабілетін
алсақ, биологиялықтан бастап соңы ... ... онда ... ... ) ... деп ... тура келеді. Бірақ
биологиялық құрылым бұл кезеңде адам маңызы ретінде емес, оның табиғи ұйымы
(бөлігі) ретінде ... ... ... ... психофизиологиялық және
медико – экономикалық сияқты жаратылысы « адам мәні» деген ... ... ... ... ... ... түсініктер пайда болады.
Әдебиеттерде көрсетілгендей адамға объективті қойылған ... ... ... ... ... емес екенін дәлелдеу үшін
жібереді, маркстік адамзат концепциясын, оның адамзат өмір ... ... ... тек бір ...... ...... ғылыми
нұсқау береді.
Адамның бұл түсінігінде « жою» деген түсінік ғана ... ... ... ... ... құрылымы мен мәні арасындағы ерекшеліктерді жүргізі отырып біз
адам танудағы қоғамтану мен табиғаттануды өзара байланыстыратын теханизмін
ашамыз, адамзыт тарихындағы биологиялық және әлеуметтік ... ... ... ... ... «биоәлеуметтік жалпы адамзаттық құралдарын білдіреді»
адамда – біріншіден - әлеуметтікпен ... ... ... ... ... ... отырып, марксизм «адам табиғаты» деген
түсінігін тастамады, тек антропологиялық материализм мүшелерімен қосылған
биологизаторлы және метофизикасынан айырды. К. ... пен ... « ... ... түсініктері, адамның табиғат пен байланысуын және оның ішкі
табиғатының ерекшелігіне сілтеме жасады. Бұл терминде адамның жаратылыстану
мен әлеуметтану тарихы, оның ... ... жеке ... мен сапасы
айқындалады. « Тіршілік етпейді ме? деп К.Маркс, - жалпы адамзат табиғаты
сонымен бірге өсімдік пен жұлдыз табиғаты тіршілік ететіндей». ... ... ... деп ... «ол ... ішкі ... және оның ... отырып, сол сәтте өзінің жеке бас табиғатын өзгертеді». Бұл
принцепті сөзінде адамның жалпы әлеуметтік маңызы және оның биологиялық
табиғаты, еңбектегі өндіру ... ... ... ... жағынан бұл нұсқауларда адам қоғам қайраткері ретінде ұсынылған,
еңбектен тыс түсінігі жоқ мән сияқты, бір жағынан адамның еңбек қорлығын
тек адам ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... өшіртпейді, жоймайды
тек өзгертеді. « Адамның әлеуметтік мұрасында адам биологиялық өмірде
табиғат ... ... Адам өзін ... ... келесі ұрпаққа
сақтайды. Адамзат ағзасы туылады, өседі, өледі, ... ... емес ... ... ... ... табиғи психосоматты процесстер қоғамдық қатынастармен әсерлене
отырып әлеуметтік факторларға бағытталып , шектеліп ... . ... өмір сүру ... жеке ... ... тану ... биологиялық
бастамасы болады . Бірақ адам ның биологиялық бастамасы мен өмір сүру
қабілеті тек ... , яғни ... ... ... ... емес өзара биологиялық тіршілік болып қалады.
Биологиялық әлеуметтану – адам ... ... және ... ... әлеуметтік заңдылық болады. Сондықтан ғылыми таным ісі-
адам тарихынан биологиялық және әлеуметтану ... ... ... жеке тұлғаның өмір сүру қызығушылығының диалектілерін адам
танымындағы барлық деңгейін түсіндіру: жаратылысымен, әлеуметтану мен
философиялық салаларын түсіндіреді.
Адам өмір сүру ... ... және ... ... ... ... назарға алуымыз керек. Биоәлеуметтану
– бірлікті ашуда адам өмірінің жеке және тарихи беттерін биоәлеуметтану
ашады,жеке түрдің өмір сүру ... ... ... көру, жасы мен
жынысы айырмашылық топтарының әлеуметтану мен биологиялық өзіндік
ерекшелігіне ие.
Адамтанудың әр саласында монистикалық концепцияны жүргізу керек,
әлеуметтану және биологиялық жағынан ... ... ... Адам ғылыми
теориясын қатаң нәтижелендіру ал соңынан оның өмір сүру ... ... ... бір бір ... ... жиынтығы мен қарым қатынасы, адам
биологиялық және әлеуметтік жеке тұлға ретінде пайдаланылады.
Медицина ... ... ... ... әлеуметтік құбылысын
әр түрлі әлеуметтану иниститутарымен бірге
зерттейді. Бұл аралықта қоғам байланысын медицинадағы және денсаулық
сақтаудағы әлеуметтік жағдайына ... ... ... ... ... ... ... Қоғамдық жүйенің медицина мен қоғамның ара
қатынасына және медициналық әлеуметтану объектісін құрастырады.
Медициналық мәселелерді зерттеуде,қоғамдық қатынастары ... ... ... сақтаудағы дамуының ішкі саласына әлеуметтану жүйесі
ретінде әсер етуі керек. Мединалық ... ... мен ... ... заңдалықтарын шешуде және денсаулық сақтаудағы
теориясының қоғамдық құбылыс ретінде функциялау болып табылады. Денсаулық
сақтаудың қоғамдық жүйедегі орнын анықтау медицинаның ... ... ... ... медициналық білімнің диференциялды және
интеграциялық процестерін медицина қызметкерлерінің жұмысындағы еркіндік
пен қажеттілікті айқындау олардың адам санасындағы әлеуметтік – гигиеналық
моральды жауапкершілігі бұл ... ... ... ... қоғамдық қатынастарының зерттелуімен байланысты. Сондықтан
медицина адам өміріндегі әлеуметтану заңдылықтарын ескеру қаже, олардың
еңбек процесіндегі қызмет қатынастары, отбасы-дәстүрі өмірі ... ... ... ... ... Бұл ... ... қатынастарды
үйренуде қатынас формасындағы жеке және микро-әлеуметтану денгейін
арнау,адамның ішкі қатнастарының механикалық негізінде дене және психикалық
денсаулығының медициналық ... және ... ... ерекше бөлігі.
Медициналық әлеуметтанудың практикалық мақсаты болып ұйымның теориясы
негізі болып денсаулық сақтаудағы ... мен ... ... ... ... - ... , ... - аксиологиялық бағдарын
денсаулық сақтаудағы ... ие , ... ... ... сала
болып табылады . Адамның өмір сүру құндылығын зерттеудегі моральды және
құндылық аспектілері қалыпты болады және оның ... – осы ... ... ... ... ... .
Құнды аспекті медицина әлеуметтануында жаңа заман талаптары ерекше орын
алады , ... ... ... тану ... ... әсер ... сұрақтарын қарайды . психикалық адам табиғаты саласына ғылыми
зерттеулерді қадағалауда психосиматикалық әлемін белсенді тексеру,
зерттеуші ... ... ... және ... ... . Бұл ... соңы ... – биологиялық тануда ажырамастай
бөлігі болып танылады . Медицинада жаңа ... ... ... ... ... объектісін анықтау «адам – қоғам қатынасы » жүйесі
арқылы шешілген түрдегі табиғи түрін қосады, ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... кететін жайт ,өзінің барлық адамтанудағы мәселелерін әлеуметтану
медицинасы биологиялық және әлеуметтік бірлік деңгейінде зерттейді, жеке
тұлға мен ұжым ... де ... ... ... ... ... ... арнайы
медицинадағы - құнды адамтану саласы ретінде медицинаны жобалау.зерттеу мен
гуманитарлы таным қатынастарында медицина әлеуметтануында адам табиғатының
биоәлеуметтану есебімен ... және ... ... өмір ... ... ... жаңа әдептерді пайдалану емес сонымен қатар жаңа мәселеге
байланысты кешенді аралас әдеп мінездемелеріменен В.И.Вернадский осы жағдай
туралы былай ... « ХХ ... ... өсуі жеке ... ... Біз ... емес ... мамандырыламыз. Бұл бір жағынан
құбылыстардың терең төтенше зерттеуін, басқа ... оны ... ... ... мәселе әдісі медицинада интеграцияның әлеуметтік тірі ғылымы мен
техникалық ғылымдарының соқтығу процестері әсер етеді. Мұндай ғылыми
техникалық жағдайда зерттеу кезінде туындаған ... ... ... ... Егер әлеуметтік гигиена негізінеде қоғамның жеке
профилактикасын, ауруын денсаулығын әлеуметтану жағынан зерттесе,
медициналық әлеуметтануы гигиеналық ... ... ... ... ... ... динамикасын, клиникалық атын, жас және жыныс
ерекшеліктерін зерттейді.Медициналық әлеуметтанумен адамдар ұжымы мен
адамдарның өзі шектеусіз уақытта кең ... ... ... ... функциялары адам өмірінің гигиеналық,психосоматикалық
көп шаралы әлеуметтанумен табиғи байланыстарын зерттейді . Мұнда ол
өндіруші, тұтынушы, отбасы мүшесі, рухани ... алып ... , ... жеке бас ... және ... бір ... ... істейді. Медицина әлеуметтануында жеке тұлғаның көп бейнелі амалдары
әлеуметтік және өмір сүру қабілеті болып. Осыған ... ... ... ... ... ... зерттеледі деуге болады.
Интреграция процесін зерттеу туралы әңгіме туындағанда олар ... ... ... ... - әлеуметтануының басты мақсаты: қоршаған ортаның әлеуметтік-
мәдени саласының саналы талдамасы болып, гигиенасы сияқты емес, медицинаны
бүтіндей ғылым ... ... ... ... ... ... білімі сияқты емес,жалпы қоғамдық - өнеркәсіптік және
мәдени қатынастары деп түсіну қажет.
Медицинаның қоғам дамуындағы орнын табу әлеуметтану функцияларының
анықталуы, қоғам ... әсер етуі , адам өмір сүру ... ... ... ... құндылығын анықтау болып
табылады.
Медицина әлеуметтануы бұл сұрақтардың барлығын ... ... ... үшін шешеді.
1.2. Қ.Р –ның денсаулық сақтау жүйесінің қалыптасуы
Медицина адамзат өмірінің бір бөлігі болғандықтан даму үрдісінің
нәтижесі болып табылады.
Қазақстан ... ... ... көне заманнан бері пайда болды. Оның
дәлелі архиологиялық ... ... ... ... ... ... ... жарақаттарға пайдаланып, олардан неше түрлі тұнбалар
жасапғ ішкі ауруларға пайдаланған. Бірнеше мың жыл бұрын хирургиялық
операциялар жасаған ... ... ... ... бас ... ... ... нейрохирургтар бас сүйегіне рентген жасап бас сүйегі
операциядан кейінгі орны жасылған жараның бар ... ... ... ... ... жоғары дәрежеде болған.Сақтар көшпенді
және жартылай көшпенді халықтардың өмір сүру салты жағдайында аса қажетті
жеке басының тазалығын қатаң сақтаған.Тұрмыстық тазалықтың ... ... ... су ... мен ... хабардар етеді.
Ұлы Жібек жолы арқылы жеткізілетін тауарлардың арасында жануар, минерал,
өсімдік негізді дәрі-дәрмектер мен медициналық кітаптарда болған.Бұл емдік
дәрі-дәрмектер таратылып қана қоймай, ... де ... ... ... ... тибет, қытай, араб және
шығыс халықтарының ықпалын қабылдаған.Қан алу, сүлікті, балшықты, минералды
көздерді және құмды пайдалану арқылы емдеулер кеңінен ... ... ... грек ... және ... адам физиологиясын
жақсы меңгеріп кейбір жағдайда ішті кесуді, шелді алуды жақсы
жасаған.Медицина тарихында үш бес із ... ... ... ... ойшылдарының жасағаны да кездейсоқ емес.Біздің замнымызға Орта
Азия мен Қазақстан емшілері туралы ... ... ... ... көбісі Бұхара, Самарқанд білім алған адамдар болды.Олардың
ішінде , Орта Азия мен Қазақстанның атақты емшілері де бар : Баб Ата ...... ...... Қара ... (VIIIғ.), Қорқыт
ата(VIII – Xғғ.) ,Әбіл Қасым әз Захрави (Xғ.), Әбу Райхан әл-Бируни (X –
Xғғ.), Мухаммад Закарие Рази ... ... ... XІғ.) және ... ... , ойшыл Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы(1397-1492жж.)-XV ғасырдың
медицинасын зерттеп, «Шипагерлік баян» атты ғылими кітабын жарыққа шығарды.
«Шипагерлік баянда» халық медицинасының маңыздылығы ... ... ... мен жаңа ... ... тиімділігін күшейтіп
диагностиканы нақты түсетіні дәлелденеді.
Қазақ жерінде алғашқы ... ... ... Ресей патшалығының
отаршылау кезінде пайда болды. Қарапайым халыққа дәрі – дәрмек беретін
дәріхана Орал қаласында ашылды.Қазақстанның бүкіл ... 6 ... 1900 жылы ... саны 148-ге көбейді.
Сол кезде эпидемиялық аурулар тарап кетті.Мамандар жетіспеуінен індеттің
саны ... өсіп ... ... ... үшін Ішкі ... ханы ... қолға алды. ХІХ – шы ғасырдың ортасынан бастап
алғашқы азаматтық дәріханалар мен емханалар саны көбейе бастады.ХІХ-шы
ғасырдың ... ... ... даласында түрлі аурулар көбейіп
кетті.Бірақ медицина қызметкерлері жоқ болды.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында қазақ даласында тырысқақ, сүзек,
жәншау,дифтерия,қызылша,көкжөтел,безгек,дизентерия,оба аурулары ... ... ... ... да ... ... медицина мамандары аз болды. Медицина мамандарын
даярлау қажеттілігіне байланысты ... ... ... ... орта
деңгейлі медицина қызметкерлерін дайындауға кірісті. Патша үкіметі халықтың
қаржы есебінен Орталық фельдшер ... ... бес ... ... ... ... саны 7–ге жетті.1880 жыл мен 1913 жылдар
аралығында ОФМ бітірген қазақтар саны 97-ні ... ... ... ... тарихында төмендегідей қазақ
дәрігерлерінің есімдері аталады: А.Алдияров,С.Асфендияров,А.Айтбакин,
Б.Баширов,Х.Досмұханбетов,И.Жақсылықов және т.б.Қазақстан денсаулық сақтау
саласы дамуының бірінші кезеңі қазақ мемлекеті құрылуымен сәйкес келеді.Осы
уақытта ... ... ... ... ... ... саны да көбейді.
Қазақстанның денсаулық сақтау саласы дамуының бірінші кезеңі қазақ
мемлекеті құрылуы төнкеріс жылдарына сәйкес келеді.
Осы кезеңде Қазақстан озық ...... ...... ... ... ... қызметкерлері көбейді.1920-1930 жылдар аралығында Қазақстан
медицинасы жақсы дамыды,көптеген ауруханалар мен медицина қызметкерлерін
дайындайтын ... оқу ... ... бастсды. 1921 жылы Қазақстан үшін
аса қажетті шешек институты ашылды.Фармацепт ұйымымен бірігіп шешек ауруына
қарсы дәрілер ... ... ... Осы ... республикада
емдеу мекемелері, жылжымалы ауруханалары көбейе бастады.
Қазақстан медицинасын Ұлы Отан соғысы тежеп жіберді.Медицина қызметкерлерін
әскерге алып ... ... ... соғыста эпидемиялық аурулар
да тез тарап кетті. Қазақстан институттарында соғыс жүріп жатса да ғылыми
жұмыстар тоқтатылмады.Соғыстың аяғында қазақ жерінде ... ... ... және ... ... адам ... бала өлімін
азйтты.Соғыстан кейінгі жылдарда мемлекет үшін басты өзекті мәселесі ... ... ... көмек беру болды.
КСРО – да дәрі – дәрмек ең төменгі бағада болды.1969 жылдары Қазақстанда
дәрі өндіретін орындар көбейді.1978 жылы Алматы ... ... ... Ұйымының конференция өткізді.Конференцияның шешімімен
қабылданған 2000 жылға арналған ... ... ... еді. ... бұл
бағдарлама Кеңестер Одағы құлағаннан кейін өз жетістігіне жете алмады.Кеңес
Одағының ыдырауы ... ... ... ... ... ... күйзеліске ұшырап,денсаулыққа кері әсерін
тигізетін әдет түрлерін қолдана бастады. Мысалы
нашақорлық,таксомания,алкогольді ішімдікті жиі ... ... ... жойып,халықтың әлеуметтік деңгейімен бірге денсаулығын да
көтеру басты мақсат болды. Сол жобада мемлекеттік денсаулық сақтау
саласында ... ... ... үшін жаңа ... ... – 2030» стратегиялық бағдарламасыденсаулық сақтаудың дамуын
арттыратын жаңа үлгі ... ... ... ... ... ... бастады. 1995 – 1998 жылдары денсаулық сақтау саласы топтық-әкімшілік
жүйеден бюджеттік – сақтандыру үлгісіне көшті.
Елбасы Қазақстан егеменді ел ... ... ... ... саясатты
жүргізіп келеді.Елімізде емдеу-алдын-алу және санитарлық-эпидемиялық
мекемелерінің,ғылыми-зерттеу орталықтарының және институттарының,жоғары оқу
орындарының материальдық-техникалық ... ... ... денсаулығының жақсаруына септігін тигізді.Елімізде медициналық-
демографиялық көрсеткіштері жақсарды.Әлеуметтік маңызы бар аурулардан
(туберкулез, ... – қан ... ... ... , ... мен ... өлім көрсеткіштері төмендеді. Ана мен бала өлімі азайып, бала тууы
артып отыр.
Сонымен қатар ел экономикасының дамуы да алғашқы ...... ... мен ... ... ... ... ашыла
бастады. Мемлекет қазақстандықтардың денсаулығын жақсарту үшін қажеттінің
бәрін жасады. Сонын мысалы 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік
ленсаулық сақтауда реформалау және ... ... ... ... ... тегін медицинамен қолдануға, деспансерлік есепте
тіркелген 18 жасқа ... ... ... тегін беріледі, аурудың
жеке түрлері бойынша, ересек адамдар 50% жеңілдікпен дәрі алу қамтамасыз
етілген. Тегін тексеру ... ... ... ... және ... ... қарқынды жүзеге аса бастады. Бағдарлама
негізінде алшашқы медициналық- санитарлық ... ... ... ... ... ... шешіле бастады. 2006 жылдан бастап,
дәрігерлер мен медбикелерді ... ... ... ... оқу
орындары оқу-емханалық базасына ие болды.
2011 жылдың 28 ... ... ... ... ... басшысы
денсаулық сақтау саласын реформалау мен дамытуға арнап 2015 жылға арналған
бағдарламаны алғаш рет мәлімдеді.
Қ.Р-ның денсаулық сақтау жүйесінің типологиясы
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жағдайдағы денсаулық сақтаудың мәселелері мен
трансформациясы
Денсаулық сақтау саласы-бұл мемлекеттік қызметтің ең ... бірі ... ... ... ... деңгейі мен қол
жетімділігі-Қазақстан халқының әл-ауқаты мен болашағының кепілі ... ... ... ... ... ... ... жүйесі көптеген
реформалар мен өзгерістерге ұшырады. Бұл өзгерістердің ... алу ... ... жаңа ... ... қарастырылған, заңнамалық негізде
дайындалған.
Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің ... ... ... мен ... ... ... ... кодексте көрініс
тауып,заңмен бекітілген.
Яғни кодекста азаматтардың конституциялық құқығын жүзеге асыру мақсатында
денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттеу үшін ... және ... ... ... ... ... түсіріп,
халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкестендіруге, ұлттық медицина
мәртебесін, медициналық көмек көрсету сапасы мен азаматтарға медициналық
қызмет деңгейін көрсетуге, сапалы ... ... ... ... ... және медициналық техникамен қамтамасыз етуге
бағытталған.
Кодексте медициналық оңалту мен қатар кодекстің қабылдануымен қалпына
келтіруі және медициналық көмек түрлері мен ... ауыр ... ... ... ... ... ... медбике күтімі, апатты медицина және
басқалары заңмен белгіленді.
Кодекста денсаулық сақтау саласындағы ... ... ... ... ... қағидаларды басшылыққа ала отырып,
медициналық қызметтермен қамтылу жүзеге асырылады. Олар мына қағидалар:
1) қауіпсіз, ... әрі ... ... ... ... ... теңдігін қамтамасыз ету;
2) жеке басының және қоғам денсаулығын сақтауға және нығайтуға
мемлекеттің, жұмыс берушінің және азаматтардың ортақ жауапкершілігі
3) ана мен ... ... ... ... ... ... мөлшерін қамтамасыз ету;
5) денсаулық сақтау жүйесіндегі алдын-алушараларының басымдылығы;
6) медициналық көмектің қолжетімділігі;
7) ... ... ... ... жақсарту;
8) халықтың санитарлық-эпидемиялық әл-ауқатын қамтамасыз ету;
9) медициналық көмек көрсетудегі денсаулық сақтау саласын ұйымдастыру
қызметінің сабақтастығы;
10)заманауи ... ... ... берудің үздіксіздігі мен
сабақтастығын қамтамасыз ету;
11) отандық медицина ғылыми мемлекет ... ... ... ... озық ... ... жетістіктері мен әлемдік тәжірбиені
енгізу;
12)ерікті қайтарымсыз донорлықты ынталандыру;
13)отандық әзірлемелер мен бәсекеге қабілетті медициналық және
фармацевтикалық
өнеркәсіп дамуын мемлекет тарапынан ... ... ... ... қамтамасыз етуде қоғамдық
бірлестіктердың қатысуы;
15)Халықтың қажеттілігін, мүддесін қанағаттандыру мен өмір сапасын
жақсартуға бағытталған денсаулық сақтау саласының әлеуметтік
бағдарламасы;
16) ... өмір ... мен ... ... қалыптастырудағы
ықпалдастық;
17) Халықтың денсаулығын, дәрілік заттардың қауіпсіздігін, тиімділігін
және сапасын ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету факторлары ретінде
қарастыру.[1,48 ... ... ... ... сақтау саласына байланысты
мемлекеттік реттеу мен қатар оны басқару, денсаулық сақтау саласында
қызмет көрсететін мекемелер мен тұлғаларды, лицензияларды тағайындау мен
қатар аттестаттау, ... және ... ... ... ... саласындағы жарнама, денсаулық сақтау саласының
қаржыландырылуы, денсаулық сақтау саласындағы ... ... ... саласындағы халықаралық ынтымақтастықты белгілеу болып
табылады.
Ал ерекше бөлімде шеңбері тар құзыреттегі қарым-қатынастарды,
оларды атап айтқанда денсаулық сақтау жүйесі мен ... ... ... ... ... ... ... сараптама
түрлері, фармацевтикалық қызмет, дәрілік заттардың, медициналық мақсатта
қолданылатын өнімдер және ... ... ... ... ... қорғау, адамның репродуктивті құқығын қорғауды,
туберкулезбен, ВИЧ -инфекциясымен, СПИД-пен ауыратын науқастарға,
психикалық ауытқулармен және басқа да әлеуметтік аурулармен ауыратын
науқастарға ... ... ... ... ... ... денсаулықты қорғауды, донорлық пен
трансплантацияны, денсаулық сақтау саласындағы ғылыми қызметті реттеумен
ерекшеленеді.
Жоғарғыда айтылғандай, ... ... ... ... ғана туберкулезге қарсы қарапайым стационарларда туберкулездің
қауіпті түрімен ауыратын науқастарды емдеу, жүктілікті ... ... ... ... ... құпиялық
медициналық міндетті түрдегі тексерілу, сондай-ақ ионданған сәулелену
әсеріне ұшыраған ... ... ... ... көмек көрсетуге
қатысты баптар қарастырылып өтілген.
Кодекста 21 жасқа толмаған жасөспірімдерге алкоголь өнімін
пайдалануды шектеу және заңға сәйкес алкогольді сатып алуға және
пайдалануға жас ... ... ... қойылып, басқа мемлекет
тәжірибесінен алынған болатын. Яғни мысал келтіретін болсақ, Норвегияда,
Швецияда ... ... алу 20 ... ... ал ... – 21 жасқа
толған азаматтарға ғана рұқсат етілген.
Кодекста дүкендерден шылым өнімдерін сатып алуға және жұмыс
орнында ... ... ... салынып, 18 жасқа толмағандарға шылым
өнімдерін сатып алып пайдалануға шектеу қойылған.
Шылым өнімінің сипатына байланысты «құрамында ... ... «өте ... ... « ... ... терминдердің көмегімен
бұрыс көзқарастар қалыптастыратын, жалған немесе шатастыратын ақпараттың
болмауын көздейтін нормалар енгізілген.
Ең алғаш рет заң мен стандарттауға сәйкес ... ...... ... ... ... және ... жүргізілу тәртібін белгілеген болатын.
Кодекста репродуктивті құқықты қорғау саласындағы азаматтардың
құқықтары мен ... ...... ... ... ... бар ( психикалық ауытқулары барлардан басқалары)
азаматтар жынысын ауыстыруға құқылы.
Құжатта қоғамдық денсаулықты қорғауға үлкен мән берілген, ... ... ...... ... өмір ... ... қазіргі
таңда өзекті түйткілдер қатарындағы медициналық тексеруден өтудің
мақсаттары мен түрлері сипатталған. Алғаш рет жаңа ұғымдар енгізілген.
Мысалы, Орфандық (сирек) аурулар мен ... ... ... фортикатталуы (байытылуы), хоспистер мен стационарларда жан
тәсілім сатысындағы ауруларға паллиативті көмек көрсету, ... ... ... ... таусылған кезде науқастың жағдайын
қалай да жеңілту үшін дәстүрлі медицина әдістері мен жетістіктерін
пайдалану керектігін білдіреді, ... – ақ ... да ... ... ... ... ... азаматтардың медициналық алдын – алу
тексерулерінен өту, медицина жұмыскерлері мен медициналық мекемелердің
жеке бастың немесе қоғамдық денсаулығына қатысы нұсқамаларын ... ... ... ... жүкті әйелдер жүктіліктің он екінші
айына дейін медициналық тіркеуге тұруға міндетті екені анық жазылған.
Медициналық жұмыскерлердің азаматтар мен ... ... ... ... үшін кодексте медицина жұмыскерлеріне қатысты «
Ар-намыс кодекссі» бабы қарастырылған.
«Әдептілік мәселелері бойынша комиссия туралы» бап енгізілген.
Ауылдық елді – мекендегі денсаулық ... ... ... ... үшін ... мен ... ... кем дегенде 25% - ға
көтеруді қарастыратын түзетулер енгізілген. Кодекс баптары дәрілік
заттар, медициналық техника қолданымы аясындағы қарым – ... ... ... жасау, өндіру, кірігізу, шығару және өткізудің,
сондай – ақ республика халқының қауіпсіз, тиімді әрі сапалы дәрі – ... ... ... ... ... фармацевтикалыұ қызмет аясындағы, дәрілік заттарды,
медициналық мақсаттағы өнімдер мен медициналық ... ... ... әрі ... ... ... болған: дәріхана, денсаулық сақтау
ұйымындағы дәріханалық пункт, шалғай айлықтық елді – мекендерге арналған
жылжымалы дәріханалық қойма, дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы
өнімдер мен медициналық ... ... ... қоймасы, оптика дүкені,
медициналық техника мен медициналық техника мен медициналық мақсатта
қолданылатын ... ... мен ... ... заттарды өндіру
ұйымдары. Осылайша, аудан орталығынан шалғай орналасқан ... ...... ... ... мен медициналық мақсатта қолданылатын
өнімдердің жеткізілуін алғашқы медициналық – санитарлық, кеңес – беру –
диагностикалық көмек көрсететін денсаулық сақтау ... ... мен ... ... ... жүзеге асырады.
Сондай – ақ аттестатталған медицина мамандары ... ... ... ... медициналық мақсатта қолданылатын
өнімдер мен медициналық техниканың, тамаққа қосылатын биологиялық
белсенді қоспалардың жарнамасы тек ... ... ... ... ... бар органдарда жарнамаға рұқсатберілгеннен
кейін ғана жүзеге асырылады.
Денсаулық сақтау саласының мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... ... тегін медициналық
көмек аясында дәрілік заттарды сатып алу және қамтамасыз ету бойынша
жалғыз ... ... ... ... ... ... ... Осылайша,2009 жылдың қараша айында
аталмыш тапсырманың шешілуі үшін «Ск-Фармация» ЖШС тағайындалды.
Дәрілік заттарды, медициналық мақсатта қолданылатын өнімдерді сатып
алу ... ... ... ... жеткізушілерді
таңдап,олармен жеткізілім туралы келісім шарт жасасып, Белгіленген тегін
медициналық көмек шеңберіндегі дәрілік заттар мен ... ... ... ... ... сондай-ақ тапсырыс берушілерге
дәрілік заттармен, медициналық мақсатта қолданылатын өнімдерді сақтау
және жеткізу бойынша қызметтер көрсетеді.
Кодексте ұлттық медициналық холдинг пен оның ... ... бап ... Құжатты дайындауда халықаралық тәжірибе кеңінен қолданылды.
Осылайша, медициналық әдіп пен емханалық зерттеулерді ... ... 1964 ... ... ... Хельсинки декларациясы ережелері қолданылды; Дүниежүзілік
денсаулық сақтау ұйымының 1990 жылғы халықаралық конференция шешімдері;
қажетті емханалық тәжірибе мен басқа да халықаралық құжаттар ... ... ... кодекс ұлттық медицина мәртебесін көтеру,
денсаулықты қорғау саласындағы көптеген заңнамалық актілерді жүйелендіру,
оларды халықаралық заңнамамен сәйкестендіру, халыққа медициналық қызмет
көрсету ... ... мен ... ... пен ... сақтау
мәселелеріне қоғамдағы қарым – қатынастарды өзгерту мақсатында жасалып,
жұмыс істеуде.[1 -51,52,53 б]
Қазіргі таңда яғни, медициналық ... ... ету ... ... ... болып отыр. Бұл мәселе
жедел медициналық жәрдемді медициналық жабдықтармен және медициналық
мақсаттағы бұйымдармен жабдықтау республика бойынша 51, 69%-ті құрап
отырса. Ал ... ... ... медициналық көмек көрсететін
ұйымдар бейімделген үлгідегі емес үйжайларда орналастырылған болып отыр.
Яғни 400-ден астам (4,3%) ... ... ... авариялық
ғимараттарда орналасқан.
Сонымен қатар, денсаулық сақтаудың бірінші буынында жалпы дәрігерлік
практика және халықпен профилақтикалық жұмыста денсаулықты сақтаушы
технологиялар ... ... ... ... ... ... ... етумен сәйкес
келмейтіні байқалады.Бюджеттің болмауына байланысты «Арнайы әлеуметтік
қызметтер туралы» ... ... Заңы іске ... ... ... ... ... деңгейі төмен күйінде қалып
отыр, олардың жұмысының түпкілікті нәтижесіне негізделген еңбекақы
төлеуге сараланған ... ... ... жер жерлерде, әсіресе ауылдық
өңірлерде білікті кадрлардың тапшылығы байқалады, бұл республиканың ауыл
халқын медицина ... ... ... ... ... енгізілуіне қарамастан қазіргі таңда денсаулық сақтау
саласында ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның төмен деңгейі,
медициналық қызметкерлердің арасындағы компьютерлік сауаттылық деңгейінің
төмендігі және емдеу-профилактикалық үдерісі ... ... іске ... ... ... ... ... даярлау
сапасына қолжеткізу жөнінде нақты жұмыстар жүргізілді.Медициналық және
фармацевтикалық білім берудің нормативтік базасы құрылды, 2007 жылдан
бастап кәсіби бағытқа негізделген және ... озық ... ... ... ... ... жаңа бағдарламасы іске
асырылуда.Мемлекеттік медициналық жоғары оқу орындаы соңғы 10 жылда алғаш
рет оқыту-клиникалық және ... ... ... ... жоғары
оқу орындарының 85%-ы үлкен дербестік алып, шаруашылық жүргізу
құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындар статусына ... ... ... ... ... кезең-кезеңімен жүзеге
асырылуда.Құрылған оқыту-клиникалық орталықтары студенттер мен
интерндерді клиникалық даярлықтан өткізуге мән беруге мүмкіндік туғызып
отыр.Медициналық білім берудің дүниежүзілік федерациясы ұсынған сапаны
жақсартудың жаһандық ... ... ... ... ... аккредиттеудің ұлттық стандарттары
әзірленді.Мембағдарламаны іске асыру кезеңінде медицина кадрларының
біліктілігін шетелде арттыруға, шетелдік жетекші мамандарды Қазақстан
Республикасына тарта отырып, мастер-кластар ұйымдастыруға көп ... ... ... білікті кадрлармен қамтамасыз ету мәселесі
өзекті проблема күйінде қалыр отыр.Бүгінгі таңда ... ... 59 ... дәрігер еңбек етеді.Медициналық ЖОО-ларға қабылдаудың 9,5%-дан
астам өсуі есебінен жоғары білім бар медицина кадрлары санының жыл сайын
ұлғаюына ... ... ... ... ... ... сақталуда.Ауыл халқының дәрігер кадрларымен қамтамасыз етілу
көрсеткіші қаламен салыстырғанда шамаман 4 есе кем.Қазақстан өңірлері
бойынша дәрігер кадрларды ... ... өте ... болып сипатталады
және кейбір өңірлерде 10 мың адамға шаққанда 9,5-тен (Алматы облысы) 19,3-
ке (Қарағанды облысы) дейін құрайды.
Кадрлардың «картаю» үрдісі байқалады.Салаға жас ... ... ... ... ... ... және дәрігер кадрлардың
жалпы санының 4%-ын құрайды.Бұрынғыша мамандыққа деген қызығушылықтың
төмендігі және уәждемелік тетіктердің болмауы салдарынан ЖОО-ны бітіруші
түлектерді жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... жоғары болуына (42%)
қарамастан, олар көрсететін медициналық қызметтер сапасы тұтынушылар мен
жұмыс берушілерді қанағаттандырмайды.
Денсаулық сақтау саласындағы ғылым саласы дүниежүзілік стандарттардан
айтарлықтай ... ... ... ... ... ... бәсекелестікке
қабілетсіздігі мен қажет етілмейтіндігі байқалады.Көрсетілген мәселені
шешу үшін 2007 жылдан бастап Медицина ғылымын реформалау тұжырымдамасы
іске асырылуда.Медицина ғылымын басқаруды жетілдіру іс-шаралары
басталды.Бірқатар ғылыми ... зор ... қол ... ... жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындар мәртебесіне
ауысты.Ғылыми-білім беру-практикалық кластерлер құрылып ... ... ... орталықтары құрылды.Болашағы зор 40-тан астам
ғылыми қызметкер АҚШ, Сингапур университеттерінде ғылыми зерттеулер
менеджменті бойынша оқудан өтті.Халықаралық басылым беттерінде
рецензияланған жарияланымдар ... ... ... ... ... ... ... кадрларды даярлау сапасы, жұмыс
істеп жүрген мамандардың біліктілік деңгейі, БМСК көрсететін персоналдың
ташылығы, ірі қалалардағы медицина қызметкерлерінің аса көп ... және орта ... ... ... ... медицина қызметкерлері
санының теңсіздігі, жұмысқа деген уәждемелік ынталандырудың болмауы және
денсаулық сақтау қызметкерлерін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... инновациялық
жетістіктердің жоқтығы Қазақстанның денсаулық сақтау саласындағы білім
беру қызметінің негізгі проблемалары күйінде қалып отыр. [6]
Денсаулық сақтаудың ... ... ... ... өзгерту, мемлекеттік саясаттың қайнар көзі болып табылады.
Тәуелсіздік ... ... ... ХХІ ғасырдың ғылыми ойлауының үлгісі
ретінде денсаулық сақтау жүйесінде жаңа « Қазақстан – 2030» бағдарламасы
енгізілді.
Ұлттық бағдарлама ... ... ... ... ... ... оның қызметкерлерінің жұмыс сапасын өсіре отырып халықтың ... ... ... Осы жағдайда ауру мен дәрігер қарым-қатынысын,
медицина қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... мемлекет үшін халық денсаулығы алдынғы шекте тұр.
Сондықтан денсаулық сақтаудың мәселесі дәрігерлер мен олардың аурулармен
қарым – ... ... ... ... ... ... жатқан емдеу
техникаларын дәрігер толық игеріп, оның қолдануымен хабардар болуы тиіс.
Денсаулық сақтауда ... ... ... ... ... ұлттық реформаларға сәйкес мамағын жетілдірулрін қадағаланады.
Ұлттық бағдарламаның ... ... ... ... ... ... ... қызметі нәтижелерінің бағалануы ескеріле отырып
жүзеге асыру.
Қазіргі емханалар қосалқы-диагностикалық тіркеу бөлімшесінен,ақпараттық
бюродан,статистика және анализ кабинетінен, күндізгі
стационардан,функциалды диагностика кабинетінен,физиотерапевтік
кабинет,ультрадыбыстық диагностикадан,рентген- және ... және ... ... ... ... кеңес беру-
диагностикалық бөлім салалық мамандардан (хирург,окулист,лор-дәрігер және
басқалары)тұрады. Қаржыландыру медицина қызметкерлерге қойылған
амбулаториялық-емханалық тарификатор бойынша жүргізіледі.
Денсаулық сақтауды ... және ... ... аса ... ... ел ... дамып денсаулық сақтау саласы да
қарқынды өсіп келеді.Мемлекеттік денсаулық сақтауды реформалау және дамыту
бағдарламасы жүзеге асырыла бастады.
Қ.Р-ның 2005 - 2010 ... ... ... сақтауды реформалау және
дамыту бағдарламасы жүзеге асырылды.Халық мүддесі үшін көп стацианарлық
медициналық орындар, амбулаториялық ... ... және т.б. ... ... күйі ... ... ... әлеуметтік –
экономикалық, мәдени және индустралдық дамуының шамасын анықтайды.
2011 жылғы 28 қаңтарында ... ... ... Мемлекет басшысы
Н.Ә.Назарбаев денсаулық сақтау саласын қаржыландыруын мәлімдеді.Елімізде
емханалар,санитарлық-эпидемалогиялық мекемелер, ғылыми – зерттеу
орталықтары, жоғары оқу орындарының ...... ... халықтың мақсаттық топтарының денсаулығын бақылаудың ұлттық
бағдарламалар кешенін енгізу қажет.
Қазақстанда ұлттық денсаулық сақтау реформа жасалып,қорытындысы шығып,ары
қарай дамуына жоспарлары анықталды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... құру ... ұлттық денсаулық сақтау саласының мәртебесінің көтерілуіне себеп
болып отыр.
Елбасының тапсырмасымен ... ... ... ... ... ... ... – емделушінің дәрігер мен медициналық ұйымды еркін
таңдауын қамтамасыз ету,медициналық қызметтер ... ... ... қалыптастыру болды.
Денсаулықты қорғау мәселелерінің шешімі демографиялық жағдайға тікелей әсер
етеді.Соңғы жылары халық әл – аухаты күшейіп бала туу саны ... ... – 2015 ... ... мемлекеттік «Салауатты – Қазақстан»
салауатты бағдарламасы Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесіндегі оң
өзгерістерді жұмысы барысында ұйымдастырды.
Денсаулық сақтау саласы экономикалық саясатқа ... үлгі ... ... ...... ... сапасы артып,аурудың алдын алу
жұмыстары сауатты түрде жүргізілетін болды.Жаңа жалпыұлттық медициналық-
демографияны зерттеу ... ... жаңа ... ... ... ... ... әсер ететін факторларды анықтайтын
процессі.Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының анықтауы бойынша барлық
өлім-жетімнің себептері дұрыс тамақтанбау.Дұрыс тамақтану әр түрлі
инфекциялық емес және ... ... ... болып,сонымен қатар
алғашқы медициналық-санитарлы көмек болып саналады. Денсаулық сақтау
саласының дамуы сапалы жетістікке қол жеткізуі қызмет көрсету
технологиялары.
«Ауылды елді-мекен денсаулық сақтау ... ... мен ... ... инвестициялық жобасы шалғай аймақтағы азаматтар үшін 14
аймаққа енгізілді.Телемедицина тар шеңбердегі түрлі сала мамандарын тарту
арқылы телеконференция ... ... өз ... ... телемедицина орталықтары құрылғанын айтты.Ауыл дәрігерлеріне тек облыс
ауруханаларымен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасаған кезеңінде аурушаңдық мемлекет
халқы өлім-жітімінің төмендігені байқалады.
Қазіргі таңда Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне енген бағдарлама
қарқынды жүріп жатыр.
Емделушінің дәрәгер мен ... ... өзі ... ... ... ... ... қызметтерді арттырады.
Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі ауылды мекендердегі дәрігерлердің
қалаға қарағандағы саны төмен екенін ескеріп,мамандарды ... және ... ... ... жатыр.
2012-2016 жылдарға арналған Онкологиялық көмекті күшейту бағдарламасында:
"Қазақстанда халықтың арасындағы өлім-жітімге ... ... ... онкологиялық аурулар екінші орында тұр. Жыл сайын қатерлі ісіктен 17
мыңға жуық адам көз жұмады. Соның 42%-ы ... ... ... ... жылдың 29-наурызында үкімет тарапынан бекітілген бағдарлама ресми
баспасөздің сейсенбідегі санында жарияланды.
"Соңғы бес жылда елімізде қатерлі ісіккешалдыққандар саны артқаны
байқалады: 2006 жылы ... ... ... саны 28 мың 573 ... ... соңында 30 мың 299 адамға жетті. Яғни, қатерлі ісіктің
тырнағына іліккен сырқаттар саны жыл ... 5% ... ... - деп ... ... ... ... көзжұму көрсеткіші соңғы бес жылда 11,9%
төмендеген.
Өлім-жітім көрсеткіші қатерлі ісіктерді ертерек анықтау және ем сапасын
жақсарту арқылы төмендеген.
2011 жылы сүт бездерінің рагы (11,6%), өкпе рагы (11,4%), тері ... ... рагы (8,8%), ... ... рагы (4,8%), ... ... гемобластоз рагы (4,4%), тоқ ішек (4,4%) пен тік ішек рагы ... ... ... ... өкпе (20,4%), ... (12,0%), тері (9,6%),
еркектік без ісігі (6%), өңеш (5,3%), гемобластоз (4,9%), тік ішек ... ішек (4,1%), қуық ... (3,7%) ... көп ... ... ... сүт ... ісігі (21,4%), тері ісігі (11,6%),
жатыр мойнының ісігі (8,8%), асқазан (6,2%), аналық бездер ісігі ... (5,5%), тоқ ішек (4,6%), ... (3,9%), өкпе ... - ... ... жылдан бері онкологиялық сырқатқа шалдығу жағынан Шығыс Қазақстан,
Солтүстік Қазақстан және Павлодар облыстары алда ... ... ... ауру ... ... жыл ... жасы 15-ке ... 350-400 бала қатерлі ісікке
шалдығады. 2011 жылдың соңында онкологиялық сырқатқа ... 1289 ... ... - ... ... ... ісік деген диагнозбен
Оңтүстік Қазақстан облысында 208 бала, Алматы облысында - 142, Қызылорда -
107, Қарағанды - 101, Шығыс Қазақстан облысында - 98, ... - ... ... 80 бала ... ... ... арналған бағдарламаны жүзеге асыруға бюджеттен 178 592
369 теңге бөлінеді.
2.2. Қазақстандағы денсаулық сақтаудағы ... мен ... ... ... алу мен оларды ... ... ... мен ... ... ... ... дәстүрлерімен орныққан ... ... және ... ... ... аяғында дербес компьютерлердің пайда ... ... ... ... ... ... үшін қарқынды түрткі болды.
Компьютерлендіру медицинаны да қамтыды. Үстелдік есептеуіш жүйелердің ... ... ... ... техника тіптен қолданылмады деп айтуға
болмайды. Мәселен, диагностикалаудың біршама қуатты әдістерінің ... ... ... ... өңдеудің күрделі математикалық
әдістерін қолдануға негізделді және ол компьютерлік томография деген басқа
атау да ... ... ... жұмыс істеу томографтың инженерлік
қызметіне ... ... ... ... қол ... ... ақпаратпен жұмыс істейтіндердің барлығына,соның ішінде
мәліметтерді өңдеудің математикалық әдістерін пайдаланушыларды,тіпті кәсіби
білімі жоқтарға да заманауи есептеуіш техниканы ... ... ... іс ... ешкім де ғылыми ... ... ... ... ... ... елімізде де дәрігердің үстелінде компьютерлер пайда
болды.Алайда,өкінішке орай,көптеген адамдар үшін ... ... ... құралы ақылды жазу машинкасы мен ... ... ... ... компьютердің мүмкіншілігі әлдеқайда кең.
Медицина,әсіресе диагностика,ақпаратттарды жинақтаумен және өңдеумен
тығыз байланысты.Осыған сәйкес диагностиканың сенімділігі мен ары ... ... ... ... ... ... сапасына
тәуелді.Ақпаратпен жұмыс істеу жоспарынды диагностика пациенттің ағымдағы
жағдайы мен оның ... ... ... ... ... қазіргі кездегі қолда бар зерттеу әдістеріне
негізделеді және бұл ... ... ... ... ... түсініктемесіне келетін болсақ,алғаш рет
оңай көрінгенімен,оншалықты қарапайым емес.Әдетте ... ... ... ... ... осы ... ... қандай да бір
белгілеріне сүйенеді.Біршама қарапайым жағдай ... ... ... ... ... саналады. Ағза- өте ... ... ... ... ... ... ... да бір ауруға сәйкес келетін белгілер жиі ұшырысады.Жақсысы,белгілер
санын ... үшін ... ... ... ... болған
жағдай.Бірақ, мұндай мүмкіншіліктің болмауы да ... ... ... ... мен параметрлерді түсіндіру ... ... ... ... ... қиын ... ... дәрігер
диагностың жұмысының сапасында алдыңғы жұмыстарының тәжірибесі бірінші
орынға шығады.
Диагностиканың ... ... үшін ... ... ... ... мәліметтердің жинақталуы мен ... ... ... ... күйін дәлме- дәл
бақылауға,ағымдағы және бұрымдары жинақталған мәліметтерді салыстыру арқылы
диагноз ... ... ... ... жүйе ... сұраныс бар.
Пациенттің күйің өмір бойы бақылап отыру үшін ... ... ... ... ... ... жүзінде көп беттік
құжат пайдаланылады.Бұл құжат ондаған жылдар бойы пациент туралы ... ... ... ... ... қағаз жүзіндегі медициналық карта көптеген заманауи
талаптарға,әсіресе диагноздың нақты ... мен ... ... үлкен сомалар төңірегіндегі қылмыстық ... әсер ... және ... медицина шарттарына ... ... ... ... ... әлемдік медициналық
тәжірибе көрсеткеніндей,құжаттарды жүргізудің сапасы ... ... ... ... ... ... ... кепілдік
береді.Заңды құжат ретіндегі медициналық картаның қазіргі күйі ... ... ... ... тек ... нұсқасы ғана
сақталады,құралдық зерттеулердің басым бөлігі көшірме ... ... ... ... жасаған
түсініктемелері ғана сақталады,ал ... ... олар ... ... ... ... болады және оларға қол
жеткізу біршама қиындық ... ... ... ... ... ... мен ... –практиктердің бірлескен жігері
арқылы шешілетін,әлі де ... қиын ... ... түбірімен өзгертеді.
Электрондық медициналық карта дегеніміз не және ол ... ... ... ... ... ... қорына
сүйенетін ақпараттық жүйе болып табылады.Мәліметтердің реляциялық ... ... саны ... да бір ... ... ... ... түріндегі мәліметтердің айқын құрылымдық
жолдары.Ақпаратты ... ... ... ... қандай да бір белгілері немесе белгілер ... ... ... ... ... ... реттеуге мүмкіндік береді.Бұл технология ақпаратты
жинақтау мен сақтауға,оларды жылдам іздеп табуға мүмкіндік ... ... ... ... ... және ... ... салаларында белсенді түрде қолданылады.Қолданбалы
бағдарламаларды дайындаудың қазіргі құралдары ... ... ... ... ... ... параметрлерді
есептеуге,диаграмалар құруға есептер жасауды қысқартуға мүмкіншілік ... ... ... істеу кезінде мұндай ақпараттық жүйе
белгілі бір ... ғана ... ... топқа (клиникалық
мекеме,аудан,қала,ел деңгейінде) ... ... ... пациенттің
медициналық картасына берілген пациенттің белгілері бойынша мәліметтердің
жалпы ... ... ... ... ... ... ... көптеген тапсырмалардың шешілуін жеңілдетеді:
- пациент пен күнтізбеге қатысты пациент туралы ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақпаратты іздеу (белгілер жиынтығы бойынша сүзгілеу);
- жеке диагностикалық параметрлердің уақытқа тәуелділігін қадағалау;
- ... ... ... –пациент үшін жеке ... ... ... ... ... қалыптастыру және т.б.
Мәтіндік және сандық ақпараттарды енгізу үшін компьютер экранында
бейнеленетін формалар (бланкалар) ұсынылады.Мәліметтерді ... ... ... ... ... ... соңғы
немесе қосымша тізімге қосу) мәндерді таңдау ұсынылған ... ... ... ... ... ... дәрілік заттардың классификаторы, мекен- жай кітабы
және т.б.) қосыла алады.Ақпараттық зерттеулер мәліметтерінің инпорттық
құралдары ... ... ... құралдар
(томографтар,флюрографтар,ультрадыбыстық скайнерлер,кардиографтар және
т.б.) нәтижені тікелей электрондық ... ... ... да ... ... ... ... апатқа ұшырауы ... ... ... ... салдарынан мәліметтердің
кездейсоқ жоғалып кетуінен ... үшін ... ... ... ... көшіру құралдары бар және күйді ... ... ... серверлерде орналастырылады.
Ақпараттық жүйемен жұмыс істегенде дәрігер жаңа ақпарат өте
жылдам енгізе алады(әриен клавиатуралармен жұмыс істеу ... ... және ... ... ... ... мен ... жағдайының жақсару үрдісін бағалау үшін
берілген жағдайды осыған ... ... ... басым
бөлігі автоматты және көшіру әдісімен құрыла алатын ... ... ... ... алады.Осындай жүйені ауқымдандыру кезінде
дәрігер қолда бар жазбалардан басқа ... ... ... ене ... ... ақпараттық технологияларды
қазіргі батыс медицинасына жеткілікті түрде ... ... ... ... ең жаңа ... бір ... қосылған
жеткілікті компьютерлері бар, клиника жағдайында да, осындай жүйелерді
өте кең қолдану үшін көптеген ... ... ... жұмыс
әдістерінде де, бағдарламалық және ақпараттық қаптамасыз етуде де
көптеген ... ... ... сияқты қызметкерлерді де
оқыту жүріп жатыр.Біздің еліміздегі жағдай біршама күрделірек.Тек ... ... ... ... компьютерлік желілер және
инретнетке шығу бар, бірақ бұл ... да ... ... ... ... ... да ... тікелей пайдалану көп жағдайда мүмкін емес.
Қазақстандық медицинаны ақпаратттандырудың алғашқы кезеңдер
шеңберінде біршама ... ... ... ... ... ... тиімді тәсілі –телемедициналық кеңестер
жүйесі дамуы мүмкін.Телемедицина деп, әдетте ... ... ... және ... құралдарды бірігп
пайдалануды:алыстан кеңес беру, медициналық телеметрия, ... мен ... ... ... үшін ... ... ... беруші қызмет маман-
кеңесшілерге алдын ала анықталған топтардан диагностикалық ... ... ... үшін жұмыстық орындар желісін құруды
ұсынады.Сол сияқты кеңесшілермен және әріптестепмен сеанстық байланыс
жасаудық мүмкіншілігі де ... ... ... ... ... ... дауыстық байланыс немесе мәтіндік
диалог пайдаланылуы мүмкін, сол сияқты ... ... ... жұмыс та жасалуы мүмкін.
Диагнотикалық құралдармен бірге жеке аймақтарда пайдалануға
ықшамдалған арнайы ... ... ... ... ... ... мен ... құру, үш өлшемді модельдеу, бейнелерде
үйлестіру, бейнелер топтарын баспаға шығару үшін форматтау ... ... ... диагностарды және көмекші қызметкерледі
ескі операциялардан ... ... ... ... ... және ақыр ... ... диагностикалаудың физикалық әдістерімне бірлесіп,
информатика ... ... ... ... меңгере
бастады.Медициналық информатика және медициналық физика сияқты жаңа
күрделі бағыттардың пайда болуы жаңа ... ... да ... ... ... ... адам ... үлкен рөлге ие болып
отырғанын растайды.
Денсаулық сақтау адамзат өркениетімен бірге өсіп келеді. Адамдардың өз
денсаулығын ... мен ... ... себеп болады. Адамдарды дәстүрлі еммен
діни адамдары емдеген еді. Кейбір дәстүрлі орындарда бұл дәстүр әлі күнге
дейін жалғасын табуда. ... ... ... ... ... ... XX-шы ... қалыптасты.100 жыл бұрынғы институтты-ұжымдық бөлігін
қсол қалпында сақтай отырып ... ... өз ... ... саласында
сапалы өзгерістерге ие болды.Ескере кететін жайт, алғашқы денсаулық сақтау
саласының институтталану кезеңі экономикалық, демографиялықжәне мәдени
жағдайларына байланысты болды. Атап айтатын болсақ : ... ... ... ... және ... мамандырылған медициналық
көмектер. Сонымен қатар адам өлімі де азайды және көптеген ... ... , ... кетті,мысалы, оба,тырысқақаурулары,полимиелит және бала
мен ана өлімі де азайды.Өйткені бала ... ... ... ... ... ... ... медициналық денсаулық сақтау
саласының қарқынды түрде дамуы.Осыған байланысты ... адам өмір ... 48 ... өсе ... Денсаулық сақтаудағы реформалану мен
трансформацияланулар соңғы 100 жылда дами бастады. Соңынан алғашқы медико-
санитарлы ... ... ... болу ... сақтаудың жетістігі
болды.Соңғы он жылдық жетістігі болып Дүниежүзілік денсаулық сақтау
ұйымымен құрылған «жаңа универсализмі»саналады.Оның ... болу ... ... ... универсализм» соңғы 20 жылдағы саяси және
экономикалық өзгерістен пайда болды.Бұл адам өз денсаулығына
жауапкершілікпен қарайды деген сөз.Мысалы күнненкүнге мемлекеттік
кепілдемелер,әлеуметтік талаптар медицина ... ... ... ... де ... ... отыр ... ауруға ем
болатын әр түрлі дәрі-дәрмектер саны көбеюде.
Медицина көмек сапасына қойырған талаптар денсаулық сақтау жүйесіне ... етіп ... ... қоғамдық,жеке жақтық және әлеуметтік тұрмысына
қарамастан барлық елдерде қадағаланып отырды.Денсаулық сақтау үшін қиын
кезең болып 1980 жыл жатады.Еліміздегі әлеуметтік-экономикалық ... ... да ... ... ... ... сақтаудың
қаржыланусыз қалуына әкеліп соқтырды.Денсаслық сақтау жүйесін сақтап қалу
үшін медициналық сақтандыру ұйымдары ұйымдастырылды.
Ерекше ғылыми қызығушылық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтану институтына байланысты.Әлеуметтану
институтымен әлеуметтік және әлеуметтік дамудағы жүргізілген зерттеулері
ұзақ уақытқа созылған тарихи-ғылыми ізденістері түрлі ғылыми бағыттағы ... ... ие ... ... ... ... институттар сияқты
денсаулық сақтау саласындағы саясатпен байланысты. Денсаулық сақтаудың
түрлі моделдерін ... ... , ... ... ... сақтау жүйесін» зерттеу концепциясына арналған зерттеу жұмысын
американдық медицина әлеуметтанушысы М.Филд жүргізді.Ол ... ... ... мен ... деңгейдегі медико-санитарлық көмек
көрсетілуі туралы зерттеу жасады.Оның « Кеңес Одағындағы дәрігер мен
ауру»деген кітабы шықты.
Денсаулық сақтау ассамблеяларында «техникалық»сұрақтарды ... ... ... ... ... ... ... сақтау
ұйымының бағдарламасына жоғары баға беру сыны басталды.Дүниежүзілік
денсаулық сақтау ұйымына тәуелсіз мемлекеттер енуі көбейе ... ... ... ... ... қоры да ... ... қаржыландырылып отырды.
Дамыған елдерде халықтың төменгі деңгейдегі жағдайына байланысты ,медицина
саласының мамандарының жетіспеушілігі,денсаулық сақтаудың инфроқұрылымының
жоқтығы және өнеркәсіптік ... ... ... ... әр түрлі
деңгейдегі өмірі олардың медицина қызметімен қолдануына әсер
етті.Өнеркәсіптің дамуы мен бірге ... ... ... ... техникалық ақылы медицинамен, дәрі-дәрмектердің көбейіп
қолданылуыменен бірге диагностикалық және емдеу құралдары қолданысқа ене
бастады.
1960-1970 жылдары Кеңес Одағының денсаулық сақтау жүйесі ... ... ... Бұл ... ... ғылыми-техникалық көтерілісі биология мен
медицинаны жаулап алды.Медицина мекемелерінде неше ... ... ... ... мен ... ... ... барлығы медициналық әлеуметтанудың заман талабына байланысты
медицинамен бірге өсуі деп білеміз.
Кеңес Одағы бұл кезеңде басқа да социалисттік елдер ... ... ... ... ... келіп түскен ұлттық
және халықаралық бірлестікке келіп ,күрделі мәселелерін шешіп, медицинаның
әлеуметтік саласының дамуына жақсы әсер етеді.Сонымен қатар денсаулық
сақтау саласында мамандарды ... ... ... ... ... ... келе жатқан елдерге «техникалық
көмек»болды;Денсаулық сақтаудың болашағын жоспарлау мен болжамдау.
1972 жылы ... ... ... ... халықаралық конференциясын
өткізді.Онда олар әр түрлі елдердегідей денсаулық сақтаудағы заңдылықтар
мен жетістіктердің дамуы сөз етті.Конференцияда апта бойы халықаралық
дискуссиялар,айтыс-тартыстар,Қазақстан,Қырғызстан мен Өзбекстан елдерінің
қалаларын , ... ... ... мен ... ... ... ... шықты. Медицина саласы бойынша 22 нұсқауларын өзекті
сұрақтар бойынша берді.Бұл конференцияда мемлекеттің және халықаралық
ұйымдардың және әлемдік дәңгейдегі қоғамдардың басты міндеті ... «2000 ... ... ... ... және ... жағынан денсаулықты
жоғары деңгейге жеткізіп,салауатты өмір сүру».Басты құралы ретінде ұлттық
денсаулық ... ... ... ... ... Ал ... ... болып,
алғашқы медико-санитарлы көмек – «жеке тұлғалардың,отбасы,қоғамдардың
ұлттық денсаулық сақтаужүйесімен байланысының бірінші деңгейі».
Конференцияға қатысушылар , Бүкіләлемдік денсаулық ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау
саласында алғашқы медициналық көмегін ұйымдастыруға жететіндерін айтты.
Алматы конференциясы үлкен резонанс жасады.Конференция шешімін Бүкіләлемдік
денсаулық сақтау ассмблеясы қолдап , денсаулық ... ... ... ... ... бастады.
Бұл конференция мен оның шешімдері «ең жарқын жаңалық» ретінде көп еске
алынатын болды.Алматы конференциясынан кейін денсаулық сақтау саласының
дамуында жаңа этаптар ... ... ... ... ... бағдарламасы қабылданып,халыққа жаңа өмір берді.Көптеген
елдерде осы бағдарлама негізінде денсаулық сақтаудың жаңа реформалары
басталды.Медико-санитарлы көмек барлығына қол жетімді ... көп ... ... міндетке қол жеткізе алмады.Бүкіләлем
банкі өз қарызын барлық елдерден талап етуіне байланысты барлық елдер өз
экономикасын сақтап қалу үшін қоғамдық ... ... ... ... мен денсаулық сақтауға кететін шығынды қысқартты.Өкінішке
орай Алматы конференциясында шешілген шешімді жоюға тура келді КСРО кезінде
Алматы конференциясына дұрыс көңіл бөлінбеді,сондықтан ... ... ... ... көрсету мәселесі кеңінен таралып кетті.
2000ж Бүкіләлемдік Денсаулық сақтау Ұйымының кезекті ... ... ... мен ... ... ... көп кері
әсерін тигізді.Мұның барлығына КСРО – ның ... ... ... ... ... және ... сақтауға,бейбіт өмірдегі халық
денсаулығының нашарлануы мен ... ... ... ... ортаның
әлеуметтік жүйесінің нашарлануы, адамды қорғау мәселесінің нашарлануына
алып келді.Бала туу саны мүлдем ... адам өлуі ... ... ... мен ... ... ... денсаулығы нашарланып
кетті.Соған байланысты балалар мен әйелдер ,жұмысшы қауымының иммунитеті
төмендеп,тамақтануы нашарлады.Халықтың 70 пайызы күйзеліске
ұшырады.Алкоголь , нашақорлық ,темекі тарту т.б. денсаулыққа зиян
келтіретін ... ... саны ... жұқпалы аурулар
санының таралуы көбейді. Ауруды емдеу мен оны оқып тану, диагностика ... ... ... ... төменгі деңгейде көрсетілетін
болды.Мұндай кепілденген медициналық көмек анықталмаған еді.Медицина
саласындағы ғылыми-зерттеулер тоқтап, денсаулық сақтау саласында ғылыми
мектептер жабылып,дәрігерлер мен мед. бикелерді қайта мамандыру,кадрлар
дайындау ... ... ... ... ... ... ... отандық дәрі-
дәрмектер азайып,шет елдік дәрілер халыққа қол жетімсіз болды. Медицина
өнімдеріне еш қандай қадағалау жасалынбады және ... саны ... ... ... қорғауға деген жауапкершілігі
төмендеп,жүйесіз реформалары жүрді.Осының соңы медициналық сақтандыруларлар
мен жекеменшікті ... ... ... ... ... ... күндізгі емханалар пайда болды. Бұл дағдарыс ұлттық
медицинаға үлкен қауіп төндіріп отырды.Денсаулық дағдарысы мен денсаулық
сақтаудың құлдырауы қоғамға жан-жағынан дабыл ...... ... ... ХХІ ... ... ... орай әлемнің экологиялық жағдайы нашарлап,денсаулыққа
қауіп төніп отыр.
ХХ ғасырдың ... ... ... ... ... бастады.Жаңа
замандағы халықаралық денсулық сақтау қоғамдарына жалпы теория жүйелерін
құра басталды. Теория жүйе мақсатына жетуді ... Ол ... ... жетістікке жетуін және әлеуметтік жағдайы мен
экономикасын дамыту.
2.3 Қазіргі денсаулық сақтаудағы қоғам мен ... ... ... ... ... 2020 ... ... даму стратегиясы мен
Қазақстан республикасының президенті Н.Ә.Назарбаевтың Жолдауын енгізу
мақсатында Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... сақтау саласының Мемлекеттік «Салауатты
Қазақстан» даму бағдарламасын жасады.
Курстың мақсаты мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамуын
қамтамасыз ету үшін Қазақстан азаматтарының денсаулығын жақсарту болып
табылады. Ол ... ... ... ... өмір салтын насихаттап,
азаматтардың арасында салауатты өмір салты насихаттап, ... ... ... ... ... ... ... яғни
бағдарламаның негізі аспектісі адамның өз денсаулығына деген нық
жауапкершілігі болмақ.
Бағдарлама заңнамалық, инвестициялық, құрылымдық, экономикалық және
кадрлық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... арасындағы бәсекелес қарым-қатынас нарығын құру
қарастырылады.
Бағдарлама заңнамалық, инвестициялық, құрылымдық, экономикалық және
кадрлық қамтамасыз ету бойынша шараларды қарастырады. Медициналық қызмет
пен медициналық ... ... ... ... қатынас нарығын құру
қарастырылады.
Бағдарлама алты бағыт бойынша жүзеге асырылады:азаматтардың
денсаулығын қорғау мәселелері ... ... ... ... ... алу шараларын, скрининдік зерттеулерді күшейту, негізгі
әлеуметтік-маңызы бар ауру түрлерін тексеру,емдеу және оңалтуды ... ... ... ... ... денсаулық сақтау
жүйесі арқылы медициналы көмекті ұйымдастыруды, басқаруды және
қаржыландыруды жетілдіру; медициналық-фармацевтикалық білімді жетілдіру,
инновациялық технологияларды дамытып, медицинаға енгізу; халыққа қажетті
дәрілік ... ... мен ... ... міндеттерді жүзеге асыру 2015 жылға қарай ана мен нәресте
өлімін бір ... ... ... мүмкіндік береді. Жалпы өлім-жітім 15%-
ға төмендейді. Негзгі әлеуметтік-маңызы бар аурулардың болатын аурулар ... ... ... 70 ... ... өмір сүру ұзақтығына қол
жеткізіледі.
« Салауатты Қазақстан» бағдарламасы аясында амбулаториялық-дәрілік
қамтамасыз ету ... ... орын ... Жаңа ... ... мен ... дәрілік затты таңдауға мүмкіндік береді.
Реформалар тегін және ... ... ... ... ... да ... Ол үшін тегін және жеңілдікпен дәрілік
заттар емін медициналық мақсатта қолданылатын бұйымдар тізімінің ... ... ... ... ... және Солтүстік Қазақстан
облыстарында іске кірісті.
Ауыл тұрғындарының сұранысын қанағаттандыру мәселесі әлі де ... ... ... ... ... ... ету үшін ҚР
денсаулық сақтау министрлігі « СК-Фармация» мекемесімен бірлесе ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда.
«Салауатты Қазақстанды» жүзеге асыру екі кезеңнен тұрады.
Бірінші кезеңде ( 2011-2013 жылдар) қоғамдық денсаулықты ... ... ... ықпалдасуының бірыңғай ұлттық стратегиясын
жасау, халықтың арнаулы топтарына арналған ұлттық скринингтік бағдарламалар
кешенінің дайындалуы мен еңгізілуі, бағдарлама аясында өткізілетін ... ... ... ... ... жасау, денсаулық сақтау
жүйесінің нормативтік құқықтық базасын жетілдіру (атап айтқанда, Кедендік
одақ және Дүниежүзілік сауда ұйымы талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... сақтау жүйесіне әлеуметтік жұмыскерлер институтын ендіру
әдістемесін әзірлеу, медициналық көмек сапасын басқару жүйесін жасау,
Бірыңғай ұлттық ... ... ... ... жетілдіру, денсаулық
сақтау саласына инвестиция тартудың тетіктерін жасау, медицина ғылымын
басқару мен қаржыландырудың жаңа ... ... ... ... мен
медициналық мақсатта қолданылатын бұйымдардың бірыңғай дистрибуциясын
жетілдіру, дәрілік заттардың, медициналық ... ... ... ... техника айналымындағы сапаны бақылау жүйесін жетілдіру
қарастырылады.
Екінші кезең ( 2014-2015 ... ... ... ... ... мен ... енгізуді, негізгі әлеуметтік маңызы бар
аурулар мен жарақаттарды тексеру және ... ... ... ... енгізуді, өмір мен денсаулыққа қауіп төндіретін факторлады
азайту бойынша мемлекеттік органдардың, қоғамның, кәсіпкерлер мен
азаматтардың тиімді ықпалдастығын жүзеге асыруды, мемлекеттің,
кәсіпкерлердің және ... жеке бас пен ... ... ... ... бойынша ортақ жауапкершілігін енгізуді, мемлекеттік санитарлық-
эпидемиялық бақылау тиімділігін арттыру және стандарттардың заманауи
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... қадағалауды, белгіленген тегін
медициналық көмектер мен берілетін дәрілік заттардың тізімін кеңейтуді ,
алғашқы медициналық- санитарлық көмектің әлеуметтік ... ... ... қызметтердің сапалылығына бағытталған денсаулық сақтау
менеджменті мен қаржыландыру жүйесін енгізуді, денсаулық сақтау саласындағы
мамандарды даярлау ... ... мен ... жаңа ... ... ... инфрақұрылымын жаңашалауды, денсаулық сақтау
саласы жұмыскерлерінің ынтасы мен әлеуметтік мәртебесін жоғарылатуды; ... ... мен ... арттыруды; денсаулық сақтау
ұйымдарының озық медициналық техникамен жабдықталуы мен олардың сервистік
қызметін қалыптастыру; халықаралық стандарттарға сәйкес келетін жаңа
өндіріс орындары ашу ... ... ... ... мақсатта
қолданылатын өнімдер мен медициналық техника өндірісін дамытуды қамтиды.
2011 жылы Қазақстанның мемлекеттік емес ұйымдары ... ... ... және ақпараттық-насихаттау жұмысын жүргізу мен
бағдарламаны халық арасында дамытуға алғаш рет 141млн. ... ... ... ... ... ... негізінде медициналық-
әлеуметтік мәселелер шешімін табады.Дәрі-дәрмек пен тамақтану өнімдерінің
қауіпсіздігін бақылайтын заманауи жүйені енгізу арқылы дәрі-дәрмек пен
тамақтану өнімдерінің сапасы жоғарылайды.Салауатты өмір салтын ... мен ... ... ... мен ... ... енгізу арқылы емдеу сапасының ,қолжетімділік пен
қауіпсіздік деңгейі ... ... ... ... ... ... пневмониядан болатын ауру мен өлім-жітімі
төмендейді.Бағдарламаны жүзеге асыру нәтижесінде медицина жұмыскерлеріне
жұмыстың көлемі мен нәтижесі және жұмыс жасауға деген жақсы жағдайға
байланысты ... ... ... ... ... ... біліктілігін
шетелде сапалы арттыруға,заманауи жабдықта жұмыс істеп,жаңа технологияларды
пайдалануға мүмкіндіктері пайда болады.Мемлекеттік-жекеменшік серіктестікті
енгізу арқылы денсаулық сақтау ... ... ... ... тұтастай алғанда,аурудың,мүгедектің және азаматтардың
уақытының бұрын өлімінің салдарынан қоғамның тікелей және жанама
шығындануының азаюы арқылы экономикаға айтарлықтай үлес ... ... ... ... ... ... ... көмекті
қамтамасыз етуі тиіс санитарлық авиация жұмысын бастамақ.Шұғыл медициналық
көмектің авиациялық қамсыздандырылуы үлкен қадам ... ... ... ... ... 20 ... болмаған қомақты қаражат
бөлінеді.Бұл «алтын уақыт» кезінде көмек көрсетіп,төтенше жағдайдағы апатты
жайттар ... ... бір ... ...... ... ... жүргізу
бағытын күшейту.Осылайша,аталмыш курс аясында Ұлттық скринингтік
бағдарламаны жасау жоспарланған.Халықтың үлкен топтарын қамтитын кең
ауқымдағы скринингтік тексерулер (аурудың ерте диагностикасы) Қазақстанда
2002 жылдан бері ... ... ... ерте анықтаудың негізг і қағидаларының
бірі болып табылады.2011 жылдан бері қан айналымы жүйесі,қант
диабеті,еркектік без обыры,жатыр мойыншығы,сүт безі,В және С ... ... ерте ... ... ... ... жоспарланды.Сондай-ақ ұрық дамуының туа
біткен ауытқулары мен генетикалық ауруларды анықтайтын периниталдық
скрининг пен фенилкетонурияны,туа біткен гипотиреоз пен құлақ мүкістігін
(нәрестелерде) анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... алу тексерулері жүзеге асырылады.
«Салауатты Қазақстанның» ұстанымдары – отбасы,ана мен бала денсаулығы.
Жыл сайын медициналық статистика тұрмыстық зәбірден запа шеккен он ... ... ... ... ... ... ... қызмет әзірге
Қазақстанда жоқ.Медицина мамандары жағдаятты түземекші.Мемлекеттік
емханалар аясынан психологиялық және әлеуметтік көмек қызметі
құрылған.Соған байланысты 2011 жылдан бері психологиялық, ... ... ... ... ... мамандарды қабылдау жұмыстары
жүргізіліп жатыр.
Бағдарламаны жүзеге асыру нәтижесінде азаматтардың,кәсіпкерлердің
,медициналық қызмет ұсынушылардың,мемлекеттік азаматтардың денсаулығын
қорғау және нығайту мәселелеріне қатысты жауапкершілігі мен мүдделерінің
оңтайлы ... ... ... ... жаңа ... арқылы санитарлық- эпидемиялық,медициналық және фармацевтикалық
қызмет саласында бақылауды оңтайландыру қарастырылған.
Мемлекеттік- жекеменшік серіктестік,азаматтардың жинақтаушы
шоттары,ерікті ... ... ... ... саласына қосымша
қаржыландыру көздерін тартуға мүмкіндік береді.Денсаулық сақтау ұйымдарының
менеджменті мен ... ... ... ... ... ... ... бастылығы төмендеді.
Мінсіз денсаулық сақтау әлемде болған емес.Қазақстан өмір сүріп жатқан
әлеуметтік- экономикалық жағдайда емделушілерге ... ... ... ... ... ... үлгіні
қабылдаған жөн.Сонымен қатар азаматтардың өздерінің белсенді қатысуы мен
ортақ жауапкершілігіде аса маңызды болмақ.
Жалпы «Салауатты Қазақстанды» ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті денсаулық
сақтау жүйесін қалыптастыру болмақ.
Республиканың емдеу және ... ... ... ... және ... ... Денсаулық сақтау
министрлігінің,мемлекеттің «Қазақстан -2030» даму стратегиясын жүзеге
асыру мақсатында құрылған Ұлттық салауатты өмір салтын қалыптастыру
мәселелері орталығы атқарып отыр.Ұлттық орталық құрамында 14 ... ... ... өмір салтын қалыптастыру орталығы,252
Денсаулықты нығайту орталығы бар.Жұмыс мынадай бағыттар бойынша ... ... ... ... ... тыс ... ... пайдаланудың алдын-алу,туберкулездің
алдын-алу,ЖЖБИ,ВИЧ/СПИД алдын-алу шаралары,репродуктивті денсаулық
,аурулардың алдын-алу және алғашқы медициналық –санитарлық көмек деңгейінде
денсаулықты нығайту.
Алматы қаласында орналасқан акушерлік,гинекология,перинатология ғылыми
орталығы.Орталықта өз қызметін ... ... ... ... ... ... ... асырады.Орталық қызметкерлері
міндеттерінің бірі перинаталдық медицина мәсселелерін шешу,жүкті әйелдерді
бақылау стратегиясын әзірлеу,репродуктивті денсаулықты қорғау және аналық
және периниталдық ... ... ... денсаулықты
қалпына келтіру,қазақтардың этникалық ерекшеліктерін зерттеу,балаларда
пайда болатын патология ... ... ... әзірлемелер жүргізіледі.
Ғылыми орталық қол жеткізген нәтижемен тоқтап ... ... ... ... ... ... орталықтармен жүргізілетін
халықаралық ықпалдастықты дамыту жоспарлануда.
Б.У.Жарбосынов атындағы урология ғылыми орталығы және емханалық әлеует
шоғырланған өз ... озық ... ... ... ... урология,балалар урологиясы,жалпы
хирургия,несеп -тас аурулары,сәулелі диагностика,емханалық- лабораториялық
зерттеулер,жан сақтау және ... ... ... және ... қызмет көрсететін екі бөлім жұмыс істейді. Урология
орталығында ... ... мен ... жаңа технологияларын
қолдана отырып,медициналық көмек көрсетіледі.Туылғанынан немесе өсе келе
несеп жолы ауруларына шалдықан жасөспірім жастағы балаларға ... ... ... ... С.Д.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ- дың урология
кафедрасымен Қазақстан- Ресей медициналық университетінің урология
кафедрасының базасы болып ... келе ... ... ... бірі 26 бөлімшіден
тұратын «Ақсай» балалар емханалық ауруханасы.Қазіргі таңда аурухана 440
орынға ... ... ... ... ... ... ... Республикалық сурдологиялық орталық жұмыс
істейді.Емхана Ресейдің,Украинаның,Германияның,Францияның,Австрияның
халықаралық клиникалық орталықтарымен бірлесіп жұмыс жасайды.
Балалар емдеу орталықтарының арасынан Іле Алатауының баурайында теңіз
деңгейінен 1400 мтер ... ... ... ... ... ... ... емханалық санаториясы атап айтуға болады.
Бұл бронх өкпе ауруына шалдыққан ... ... ... туғызады. Ем үшін
физиотерапевтік әдістер, уқалау, спелеотерапия, тұзды шахта, ... ... "100 ... және 100 ... ... ... 103 денсаулық сақтау нысанының құрылысы жоспарлануда, оның ішінде
99 жергілікті ... ... және 4 ... ... нысан бар
болып табылады.
Денсаулық сақтау министрлігінің ақпаратына сүйенсектің болсақ, 2012 жылдың
15 сәуіріндегі жағдай ... ... ... ... 148,8 ... 59 ... ... нысанының құрылысы берілді. Оның ішінде, 2008
жылы - 6 нысан, 2009 жылы - 11 ... 2010 жылы - 30 ... 2011 жылы - ... ал биыл ... басынан бері - 1 нысан іске қосылды.
Қазіргі таңда 13 облыста 40 нысанның құрылысы жалғасуда. Ал ... ... мен ... ... ... ... ... жылдың 27 қаңтарында өткен Үкімет отырысында Елбасы жүктеген
тапсырма бойынша ... ... әлі ... нысандардың тізбесін
қайта қарап шықты. Нәтижесінде Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медициналық
академиясының жанынан ашылуы тиіс 300 орындық көпбейінді аурухананың
құрылысын бағдарламадан алып тастауды ұсынылып ... ... ... ... ... өзгерді", - деп хабарлады министр С.Қайырбекова.
Денсаулық сақтау министрінің хабарлауынша, "100 аурухана" бағдарламасын
2017 жылы аяқтау жоспарлануда. Осыған орай, бағдарламаны ... ... 210 ... ... ... ... оның ішінде 160 млрд. теңге -
республикалық бюджеттен беріледі.
Пайдаланылған әдебиеттер мен монографиялар ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім эволюциясы17 бет
Сел қауіп-қатерінен сақтандырудың географиялық астарлары (Іле Алатауы мысалында)121 бет
Қазақстан Республикасының Конституциясы сақтандыру құқығы18 бет
Адам даму индексі Алматы облысы мысалында35 бет
Адам мен адамзаттың денсаулығына қарсы қылмыстар34 бет
Азаматтардың денсаулығын сақтау туралы заң.16 бет
Ауруды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру28 бет
Білім беру мен денсаулық сақтау салаларына талдау жасау23 бет
Балалар мен жасөспірімдерді физикалық тәрбиелеуде медициналық бағалау.21 бет
Биология сабағында салауаттылық өмірге тәрбиелеу38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь