Қ.Р. қаржы нарығын талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


1 ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ

1.1 Қаржы нарығы туралы жалпы түсініктер және қаржы нарығының қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Ақша сұранысы мен ұсынысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3 Қаржы нарығын IS.LM моделі арқылы талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15


2 Қ.Р.НЫҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫ: ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУЫ

2.1 Қ.Р.ның қаржы нарығындағы мәселелерді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.2 Қ.Р.ның қаржы нарығының даму болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Жалпы дүниежүзілік экономикада кез- келген экономикалық игілікке тек нарықтық экономика арқылы жетуге болатынын дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отыр. Қазақстан экономикасында шаруашылық жүргізудің нарықтық қатынастарына көшуі сатып алу- сатудың нақты объектісі- ақшаның рөлін арттыруды шұғыл қажет етеді. Бұл әрине қаржы нарығына қатысты. Еліміз қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлоы эккономикадан жаңа, мемлекет тарапынан реттеліп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық құралдармен бірге қаржы нарығындағы ақша сұранысы мен ұсынысын талдау қажет етеді.
Бұл курстық жұмысымның тақырыбын «Қ.Р. қаржы нарығын талдау» деп алдым. Курстық жұмысымның барысында мен қаржы нарығы туралы түсініктер, оның қызметі туралы шолып өтемін. Және де қаржы нарығын IS-LM үлгілері арқылы талдаймын.
Курстық жұмысымның екінші бөлімінде Қ.Р. қаржы нарығының қазіргі жағдайын және дамуын зерттеймін. Қаржы нарығында болып жатқан өзгерістер құнды қағаздар нарығына тікелей әсер етуде. Ең алдымен қаржы нарығындағы ақша агрегаттарын, қолма қол ақша айналысы, ақша базасының өсу қарқыны және де ақша базасы қарым қатынастарын қарастырамын. Ал бұл өз кезегінде экономиканың қаржы дағдарысына, инфляциялық толқуларға алып келуі мүмкін. Алайда елдің Қаржы жүйесінің және Ұлттық банктің соңғы жылдардағы Еуропалық стандарттар негізінде ақша-несие саясатының басты мақсатын бағалардың тұрақтылығына қарай бұруының, осының негізінде алдағы үш жылға ақша-несиесаясаттарының көрсеткіштерін белгілеп қоюды, яғни инфляциялық таргеттеу саясатына өтуінің нәтижесінде ақша массасы өскенімен елде инфляция деңгейі тұрақты күйінде сақталып қалуда.
Қазақстан Республикасының қаржы нарығының қызметін реттеу жүйесі туралы зерттемекпін. Және де қаржы секторының даму болашағы туралы жұмыстанбақпын.
Презедент Қазақстанның алдағы кезде БСҰ-ға кіруі, сондай-ақ экономиканы серпімді дамыту қаржы секторының бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын арттыруды талап ететінін атап өтті. Бұл банк секторының резидент еместер алдындағы міндеттемелерінің, жылжымайтын мүлікті несиелеу мен тұтыну несиелері көлемінің, банктердің сыртқы рыноктарға экспансиясының артуына байланысты тәуекелдерді тиімді басқаруды білдіреді. Кеңісте банктердегі топтасқан бақылау сапасын жақсарту, корпаративтік басқаруды бағалайтын қосымша жеделдеткіштерді пайдалану жөніндегі шаралардың қажеттігін атап өтілді.
Осы тақырып бойынша Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М. Ә., Құлпыбаев С., Әмірқанов Р. Ә., Тұрғылов А. Қ. секілді ғалымдардың еңбектері бар.
1. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М. Ә. Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2003.
2. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.- Алматы: 2007.
3. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғылов А.Қ. Қаржы менедженті. Оқу құралы. – Алматы: 1999.
4. ҚР қаржыгерлер ассоциасының хабаршысы, 2004ж.
5. Қ.Ж. Оразалин, М.М. Жантасов Орысша – қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздігі, 2001. – 344 бет
6. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2008 г. №7,8,9. 1-8 стр
7. С Национальный Банк Республики Казахстан Пресс-релиз №33 от 7 сентября 2007 года.
8. .Интықбаев «Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз етудің шетел тәжірибесі» // Экономика негіздері, №5-6, 2007.
9. Г.Көмекова. «Қаржы ресурстары құрылуының негізгі қағидаттары және құрылу тәсілдері» // Экономика негіздері, №3, 17 бет, 2008.
10. Ветрова Н.С. Финаосирование социальных программ в странах Запада.-М., Наука 1993-142cтр.
11. Агапова Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. - Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
12. Егемен Қазақстан 24 сәуір, 2007 жыл
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
1.1 Қаржы нарығы туралы жалпы түсініктер және қаржы нарығының
қызметі…………………………………………………………………………….....4
1.2 Ақша сұранысы мен
ұсынысы…………………………....................................7
1.3 Қаржы нарығын IS-LM ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУЫ
2.1 Қ.Р-ның қаржы нарығындағы мәселелерді
талдау...........................................20
2.2 Қ.Р-ның қаржы ... даму ... ... ... ... ... кез- ... экономикалық игілікке тек
нарықтық экономика арқылы жетуге болатынын дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп
отыр. Қазақстан экономикасында шаруашылық жүргізудің ... ... ... алу- ... ... ... ақшаның рөлін арттыруды шұғыл
қажет етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жоспарлоы эккономикадан жаңа, мемлекет тарапынан
реттеліп отыратын нарықтық ... ... ... оған ... ... құралдармен бірге қаржы нарығындағы ақша ... ... ... қажет етеді.
Бұл курстық жұмысымның тақырыбын «Қ.Р. қаржы нарығын талдау» деп ... ... ... мен ... нарығы туралы түсініктер, оның
қызметі туралы ... ... Және де ... ... IS-LM ... ... ... екінші бөлімінде Қ.Р. ... ... ... және дамуын зерттеймін. Қаржы нарығында болып жатқан өзгерістер
құнды қағаздар нарығына тікелей әсер етуде. Ең ... ... ... ... ... қол ақша ... ақша ... өсу қарқыны және
де ақша базасы қарым қатынастарын қарастырамын. Ал бұл өз ... ... ... ... ... алып ... ... елдің Қаржы жүйесінің және Ұлттық банктің соңғы жылдардағы Еуропалық
стандарттар негізінде ақша-несие саясатының басты ... ... ... ... ... ... ... үш жылға ақша-
несиесаясаттарының ... ... ... яғни инфляциялық
таргеттеу саясатына ... ... ақша ... өскенімен елде
инфляция деңгейі тұрақты күйінде сақталып қалуда.
Қазақстан Республикасының қаржы нарығының қызметін реттеу ... ... Және де ... ... даму ... туралы жұмыстанбақпын.
Презедент Қазақстанның алдағы кезде БСҰ-ға кіруі, ... ... ... қаржы секторының бәсекеге қабілеттілігі мен
тұрақтылығын арттыруды талап ететінін атап өтті. Бұл банк ... ... ... ... ... мүлікті несиелеу
мен тұтыну несиелері көлемінің, банктердің сыртқы рыноктарға экспансиясының
артуына ... ... ... ... білдіреді. Кеңісте
банктердегі топтасқан бақылау сапасын жақсарту, ... ... ... ... ... ... шаралардың
қажеттігін атап өтілді.
Осы тақырып бойынша Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М. Ә., ... ... Р. Ә., ... А. Қ. ... ... ... бар.
1 ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
1.1 Қаржы нарығы туралы жалпы түсініктер және қаржы нарығының қызметі
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жаңа, мемлекет тарапынан реттеліп отыратын нарықтық
экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін ... ... ... ... ... талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын-
соңды болған ... ... ... бұл, ең ... ... ... ... бағалы қағаздарды сату мен ... сату ... ... асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың,
банктердің, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... және ... уақытша бос ақшасын жұмылдыруды, бөлуді ... ... ... ... ... ... ... Ол нарықтық
қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады және ... ... ... ... және ... рыноктармен(капитал, жұмыс күші, тұрғын
үй, жер, алтын және т.б. рыноктармен) етене байланысты ... 1- ... 1- ... ... ... ... ... жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы рыногы қаржы рыногы
қаржы ... ... ... ... ... неғүрлым тиімді
пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ... ... ... ... табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай-ақ несие
рыногы түрінде де іс- әрекет ... ... ... экономиканың түрлі
шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық ... ... ... ... ... бүкіл жиынтығын біріктіретін
неғұрлым (жалпы ортақ) ұғым болып табылады. Экономикалық әдебиеттерде және
шаруашылы практикада қаржы рыногы ... ... ... ... ... қоса отырып кеңінен түсіндіріледі. Бұл қаржыны жалпы ақша мен
құн категорияларына ... ... ... ... практикамен,
негізінен жүниежүзілік практикамен байланысты , өйткені ... кез ... түрі ... ... ... ... ... тиісті бағалы қағаздармен, басқа құжаттармен ортақтастырылуы мүмкін.
Сурет 2- Қаржы рыногының құрылымы.
Ақша рыногы дегеніміз қолма- қол ақша ғана ... ... ... төлем
қаражаттарын да қосатын төлем қаражаттарының рыногы.
Кредит рыногы несие ... ... ... операцияларымен байланысты.
Ақша мен кредит рыноктары, әдеттегідей, айналым активтерінің ... ... ... ... өндіріс қатысушыларының орташа және ... ... ... ... ... ... рыногында сатып
алу- сатудың объектілері айрықшалықты тауарлар- ақша және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың қозғалысымен
ортақтастырылатын экономикалық қатынастар болып табылатын бағалы қағаздаар
рыногы маңызды орын ... Қор ... ... ... мен ... ... айналысымен байланысты болғандықтан оны қор рыногы деп
те атайды. «Қор рыногы» термині ... ... ... ... және ... ... – қор биржасының атымен байланысты.
Рыноктың барлық тұрпаттарының өзара байланысы қаржы рыногының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған ... ... ... тауар рыногының болуы яғни кез келген түрлердегі және
арналымдағы тауарлармен қызмет көрсетулер бойынша сұранымы мен
ұсынымның теңгерілімдігі;
2) Ұлттық (орталық) банк ... ақша ... ... реттеп отыру:
бұған қолма-қол және қолма- қолсыз айналым бойынша эмиссияға бақылау
жатады;
3) Кредит рыногының жандандырылуы, оның ... ... яғни ... ... ... ... кредит ресурстарының қозғалысы
Орталық банктың пайыздық есептік мөлшерлемесін, коммерциялық банктердің
міндетті резервтерінің нормасын ашық ақша рыногында операциялар
жүргізуді ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі және оны
қанағаттандырудың нақты көздерімен тура келмеуі қаржы рыногының жұмыс
істеуінің объективті алғышарты болып табылады. Қаржы ... ... ... ... мынылар жатады:
1) Бәсекені дамытумен монополизмді шектеу мақсатындағы материалдық
өндіріс сферасының бастапқы шаруашылық буындарының меншікті барлық
нысандарының кәсіпорындарының, ... ... ... сектордың да
кен дербестігі;
2) қаржы ресурстарының қайта бөлудегі мемлекет рөлінің қысқаруы:
өндірістік күрделі жұмсалымдары орталықтан ... ... ... ішкі ведомствовалық қайта бөлудің
азаюы;
3) шарушылық жүргізуші субъектілер халықтың бағалы қағаздарға және басқа
активтерге ... ... ... өсуі;
4) бюджет тапшылықтарын қаржыландыру үшін несие қорын пайдалануды тоқтату
республиканық, сондай-ақ жергілікті бюджеттердің тапшылықтары
мемлекеттік қарыздарды шығару арқылы жабылуы ... ... ... бос ақша ... ... және оларды қайта
бөлу есебінен ұдайы өндіріс процесіне ықпал етумен ... ... ... ... әкімшіл әміршіл экономикаға тән « сатылас» әдістің орнына
« деңгейлес » ... ... ... ... ... ... береді.
Деңгейлес қозғалыс кезінде шаруашылық жүргізуші субъектілер арасында қаржы
ресурстарын өтеусіз қайта бөлу түрінде төте жеңіл ... іс- ... Бұл ... ... ... мен объектілерге жедел аудару
есебінен ... ... және ... ... ... ... Қаржы рыногы бағалы қағаздардың бағасын белгілеу
жолымен белгілеу жолымен бизнестің нақтылы ... ... ... ... жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілерде олардың
неғұрлым жоғары бағасы белгіленеді.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежейді, ... ... ... ... ... ақша ... пайдаланбайды, рынокта еркін жүретін, бағасы
сұраным мен ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар шығарады. Экономикалық
реформа процесінде қаржы ... ... ... ... ... ... және оның ... қосарланатын қарама-
қайшылықтарға және қиыншылықтарға ... ... ... ... шектеу жасайды- олар қысқа мерзімді немесе құны жоғалмай ... ... ... ... ... өсіп ... ... инвесторлар
қаражаттарды өтімі аз бағалы қағаздарға ұзақ мерзімге салуға ... ... ұзақ ... ... үшін жылжымайтын дүние-
мүлікке, тауарларға, еркін айырбасталымды бағалы қағаздарға жұмсау неғұрлым
тартымды ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс деңгейінің
төмендігінен тежеліп отыр, мұның өзі жеке ... ... ... ... ... қабілетсіздігі жағдайында олардың
қаражаттарды ... ... ... екі ... Ақша ... ... мерзімді кредиттер мен депозиттер бойынша ... ... ... мұның нәтижесінде бағалы қағаздардың
табыстылығы банктердің ақша- ... ... ... ... ... ... рыногының жұмыс істеуінің маңызды
факторы сонымен қатар ... ... ... ... ал бағалы
қағаздардың айналасы бірқатар елдердің ... ... ... ТМД ... ... болмыстары не ол, не бұл кәсіпорындарының
рентабелділігіне қатысты ұзақ мерзімді болжамның мүмкіндігі ... ... ... ... соң ... ... сатып алу ықыласын шектейді. Қаржы
рыногының жандауы корпоративтік бағалы қағаздарды- экономиканың ... ... ... мен ... шығару және олардың
айналысын жандандыру кезінде мүмкін. Қазақстанда соңғы уақытқа ... ... бұл ... ... ... бұл ... экономикалық әлуетті
тежейді.
Инвестициялық институттар, қор биржалары, биржадан тыс сауда, депозит
мекемелері түріндегі құрамды ... ... ... қор ... бір ... ... нарықтық құрылымдардың, ең алдымен әртүрлі
тұрпаттағы окционерлік қоғамдардың қалыптасуымен, бұл жүйенің ... ... оң ... ... рөлі ... сенімді
заңнамалық қамтамасыз ету жағдайында тиіс.[2.440-бет]
1.2 Ақша сұранысы мен ... банк – ... ... құралын, яғни банкноттарды ... ... бар ... ... ... Олар ... банктiң
эмиссиялауымен шығарылады және банктерге сатып, қолма-қол емес балама алу
түрiнде болады. Қазақстан ... ... ақша ...... болып
табылады.
Ұлттық банк банкноттар мен тиындардың қажеттi мөлшерiн анықтайды,
олардың жасалуын қамтамасыз ... ... жою және ... ... ... ... (Сурет-3) [1.182-бет]
R S ұсыныс
D сұраныс
Mx
Сурет 3 - Ұлттық банктiң ... ... ... банк ... ... валютасын шет ел
мемлекеттерiнiң ақша бiрлiктерiне айырбастау бағамын анықтау ... ... ... ... ... банк ... ... отыру жолымен жүзеге асады.
Эмиссия – мемлекет тарапынан ... , ... ... ... Ол ... ... түрiнде де болуы мүмкiн. Қолма-
қол ақша түрiндегi эмиссия – ... ... мен ... ... ... базасы – Ұлттық банк шығаратын ақша. Оған айналымдағы қолма-қол
ақша, ... және ... ... жатаы.
Мiндеттi резервтер – бекiтiлген нормативке сәйкес Ұлттық банктегi
арнайы шотта несие ... ... ... мiндеттi банк
депозиттерiнiң бөлiгi.
Артық резервтер – дегенiмiз банктердiң ... ... ... ... барлығына байланысты болғандықтан,
Ұлттық банк ақша базасының мөлшерiн, екiншi ... ... ... ... шоттағы қаражатының көлемiн, яғни ... ... ... ... ... (Мs) екі ... тұрады: 1) Банк ... ... бір ақша (С); 2) ... ... ... ... мәміле
жасау үшін қолданатын депозиттер (D). (Дәлірек ... бұл М ... = C + ... ... банк ... - жеке ... ... байланысты
жүйе. Банк депозиттерінің бір бөлігін ғана резерв ... ... ал ... ... ... беру үшін және ... ... ... ... қаржалық институттармен салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... – коммерциялық банктер ... ... ... эмиссиялық үрдісі.
Қосымша ақша ұсынысының жалпы түрі жаңа ... ... ... туындайды.
Мs = __ 1__ ... rr - банк ... ... - ... ... - банк ... немесе депозиттік
мультипликатор.
rr
Ақша ... ... ... ... банк рөлін ескере ... және банк ... ... ... бір бөлігінің
қолма – қол ақшаға ауысуы.
Ақша базасы ... ... ... ... ... мен банк ... тыс ... ақша.
МВ = С + ... МВ – ақша ... - ... ... - ... s = С + ... Мs - ақша ұсынысы
С - қолма-қол ақша
D - ... ... (m) – ақша ... ақша ... = М s = C+D
МВ ... ... да, ... де D-ға ... = cr + 1 ... + ... ақша ... ақша ... және ... ... тәуелді.
Ақша мультипликаторы – ақша базасы бір бірлікке ... ... ... өзгеретіндігін көрсетеді.
Ақша мультипликаторының мөлшері міндетті резервтеру
нормасына ... ... ... резерв банктер мен ... көзі ... ... ... қатар
айналымдағы қолма-қол ақшаның үлес салмағына ... ... ... қолма-қол ақшаның ... ... ... мультипликацияланбауына ... ... ... ... ... айналу
жылдамдығына әсер етеді, мультипликатордың ... ... ақша ... ... ... банк
арқылы тікелей реттелмейді, бірақ оның ... ... ... ... және ... ... үшін ... мәні бар.
Экономикадағы ақша айналысы жылдамдығының ... ұзақ ... және ұзақ ... инвестициялық несие салымдарының
өсуін көрсетеді, бұл тек қана ... ... ... ... валютаға деген сенім ... ғана ... ... , ... жоғары жылдамдығы ұлттық валютаға ... ... ... ақша ... ... ақша ... өсуімен,
ұзақ мерзімді жинақтардың төменгі үлес салмағымен, ұзақ ... ... үлес ... ... ... ... ... активтерге аударумен бірге жүреді.
Ақша айналысының жылдамдығы ... ... ... ... ол ақша жиынының ... ішкі ... ... ... ... төмен болған сайын,
монетарлық деңгейі ... ... 1989 жылы ... ... – 64,5 %, ... – 89,1 %, АҚШ-та – 77,5 %,
Жапонияда – 11,6 %, ... ... ... біз оны ... ... ... ... Бұған мынадай тұжырымдар шығады:
ақша сұранысы жеке адамдардың ... ... ... ... байланысты:
1. Нақты ақша сұранысы баға деңгейі өскен ... ... ... ақша ... баға ... бірдей артады. Онда
жоғарыдағыдай өзгерістер ... ... ... төмендегіше айтамыз. Егер баға
деңгейіндегі өзгерістер ... ... ... тұрақтандырса, жеке
адам «ақша сұранысына»ие болмайды. Бұған керісінше, жеке адам ... ... орай ... ... ... нақты өзгерістер
сол күйінде қалады да, ол ... ... зиян ... ... ... отырып, ақша сұранысының нақты
баланс сұранысымен ... ... ... өзгерістер баға
деңгейіне ... ... ... ... ... ақша ... қызметі өзекті
мәселенің бірі ... ... Ол ... ... ... ... тиіс,
ал атаулы пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ал атаулы пайыз
мөлшерлемесі өскенде ол ... ... ... ... нгізгі үш себеп бар. ... мен пайз ... ... ақша ... көруге болады.
Сөйтіп, төмендегі үш теория Кейнстің ақша ... ... ... ... Келісімдер мотиві, мұнда ақша сұранысы ... ... ... Сақтық аргументі: ақша сұранысы күтпеген кездейсоқтыққа тап
болады;
- Жалдаптық ... жеке ... ... активтер мен ақша
құнына сенімсіздік білдіреді.
Келісімдер мен сақтық ... ... сөз ... біз ... жөнінде
айтамыз, себебі М2 мен М3 жөінде айтамыз, ... М2 мен М ... ... ... ... ... 2 тұжырымға сүйенеді:
- монетарлық;
- кейнстік;
Классиктер ақша сұранысын мына ... ... ... = ... - ... ақша ... - ақша ... жылдамдығы;
Р - баға деңгейі;
Ү - өнім шығару көлемі;
Сандық ... ... ... ... екі ... 1-мотив бойынша адамдар мен ... ... ... ретінде қажет етеді.
Мәміле жасау үшін ... ақша ... ... ... ... баға;
- жиытық табыс;
- ақша айналымының жылдамдығына тәуелді болады.
Бірақ ... ... ... болып саналады, сондықтан
Мd t = f ... ... Мd t - ... ... ... - ... табыс.
Сұраныстың 2-мотиві сақтық мотиві бойынша сұраныс деген атқа ... Ол ... ... ... кез ... ... Бұл үшін оларға белгілі бір ақша қоры болуы ... ... ... ... ... ... болып, ... өзі ... ... тура пропорционалды болуы керек:
Мd I = f ... ... Мd I – ... ... ... - ... ... 2-мотиві салық мотиві бойынша сұраныс деген атқа ие
болады. Ол ... ... ... кез ... ... Бұл үшін оларда белгілі бір ақша қоры ... ... ... ... ... ... ... болып, ал оның
өзі ұлттық ... тура ... ... ... ... I – ... мотиві бойынша ақша сұранысы .
Бұл 2-сұраныс пайыз мөлшеріне тәуелсіз болғандықтан, ол тік ... ... ... ақша ... ... мотиві - жалдаптық ... ... Бұл ... ақша ... ... ... кезі
қарастырылады.
Жалдаптық сұраныс кезінде ақша қаржы ... сату ... сату ... ... әкеледі. Келесі формула ... ... ... бағамы ... ... ... мөлшерлемесі
i
i
MdtI
0
0
(a)
(ә) ... ... ... ... ... ... және ... тұжырым ақша сұранысында ... ... ... бөліп шығарады:
- табыс көлемі Ү;
- пайыз мөлшерлемесі ... = f { Ү, і ... ... ақша сұранысын табыспен, ал ... ... ... факторын жою үшін ақшаға нақты сұраныс көрсеткішін
пайдалынады (М\Р)d, ал ... ... ... пайыз
мөлшерлемесі і ... = f (Ү ... ... ... ... ... және жалдаптық
сұраныстарды горизонтальды қосу арқылы ... Ақша ... ... осін қиып ... ... ... сұраныс және ақшаға
сұраныс мотиві бойынша пайыз ... ... ол ... ... ... ақша басқаға да пайдасын
тигізеді. Адамдардың алыпсатарлық ... үшін ... ... олар ... ... яғни ... ... Жоғарыда айтылған үш дәлелдің ... егер ... ... мөлшерлемесі артса, онда ақша ... ... ... ... ... аз ... түсіреді: доллар
пайызының ... көп ... ... жеке адам аз ақша ... ... ... артқан саын ақша сұранысы да артады,
ал ... ... пайз ... ... кезде ол азаяды. ... біз ақша ... ... аламыз және де басқа активтерге,
мысалы, сақтау мекемелеріндегі ... ... ... ... ... ... іс ... төленген пайыз
арқылы да ... ... ... ... ... ... ... ақша құны басқа активтерден түскен ... ... ... ... ... ... тең болады.
Қай нарықтың болмасын ең бiрiншi тепе-теңдiгi қарастырылады. Ақша нарығының
қысқа ... ... бұл ақша ... МS-тi ... деп ... ... ақша ... М/Р болады. Ал ақша сұранысы L пайыздық ... ... ... яғни ... ... ... ақшаға сұраныс
азаяды. Ақша ұсынысы мен ақша сұранысының қиылысқан нүктесi ақша нарығының
тепе-теңдiгi деп ... ... 5 – Ақша ... ... ... ... негізгі мақсаты болып табылатын
ұлттық валютанының ... ... ал сол ... ... ... қанды
даму барысында. Бұл ... ... кең ... ... ... 1993 жылы 15 ... енгізілгеннен бастап іске асты. Бұл
салада ... ... қол ... ... ... жүйесінің
жоғары деңгейге жеткендігін көрсетеді. ТМД ... ... ... ... ... ... сай ... мемлекеттік араласудан өзара
арылып шыққан жүйелердің бірі болып табылады.
Бүгінде қаржы секторының барлық сегменттерінде ... ... ... Республикасының банк жүйесі банк қызметтері бойынша
әлемдік стандарттарға өтуді қолға алды. Еліміздің ... және ... ТМД ... ... ең дамыған жүйелер болып отыр. Біздің қаржы
жүйеміздегі Ұлттық банк ... ... үлгі ... ... ... ... ... ТМД елдерінің жалғыз орталық банкі қызметін
атқаруда. [2.113-бет]
Ақша айналысының негiзгi ... ... ... ақша
массасы мен ақша базасы жатады.
Ақша массасы – жеке тұлғаларға, ... мен ... ... шаруашылық айналымына қызмет ететiн сатып алу және төлем құралдарының
жиынтығы.
Белгiлi бiр күндегi және белгiлi бiр кезеңдегi ақша ... ... ... үшiн, ... ақша ... өсуi мен ... ... шараларды жасау үшiн әр түрлi көрсеткiштер пайдалынады.
Ақша айналымының екi жағының бiрлiгi, олардың бiр түрiнiң екiншiсiне
ауысуы жалпы ақша жиыны ... ... ... ... Себебi ақша жиыны
ақша айналымының сандық көрсеткiшi. Белгiлi бiр мерзiм ... ... ... үшiн, сол ... ақша жиынының көлемiн және оның өсу
қарқынын реттейтiн iс-шаралар жүргiзу үшiн әр ... ... ... ... ... ... ақша жиыны құрамын анықтау ... ақша ... ... жиынтығын пайдаланады:
М1 – айналыстағы қолма-қол ақша ( банкноттар, тиындар ) және ... ... ... ( ... ) ... – оған М1 ... және ... 4 жылға дейiнгi коммерциялық
банктердегi мерзiмдi және жинақ салымдары кiредi;
М3 – бұған М2 ... және ... ... ... ... ... – оған М3 ... және iрi коммерциялық банктердiң депозиттiк
сертификаттары қосылады. [2.157-бет]
Қорыта айтқанда, әрбiр келесi ақша ... ... ... ... ... бiрiктiрiп үлкен ақша жиынын құрайды. Бiрақ оның
алдынғыға қарағанда өтiмдiлiгi төмен.
Ақша жиыны нақты әр ... ... тән ... жүйесiмен
анықталады. Мысалы, АҚШ-та ақша жиынын анықтау үшiн – ... ... ... – үш, ... – бес, Францияда – екi ақша ... ... ... ... ... ... Ол ақша нарығы
құралдарының дамуына байланысты өзгередi.
Ақша жиыны бiрнеше ... өсуi ... ... мен ... ... есебiнен;
2. Орталық банктен коммерциялық банктердiң несие алуымен;
3. Мемлекеттiк бюджеттiң кемшiлiгiн жабу үшiн Орталық банктiң үкiметке
несие беруiмен;
4. ... ... асыл ... ... валютасын және мемлекеттiк
бағалы қағаздарды сатып алуымен;
Енді келесі 1-ші кесте мен 9-ші суреттен ұлттық ... ... ... ... ... ... ақша агрегаттары бойынша
талдау жасап көрейік. [2. ... ... ... IS-LM ... арқылы талдау
Бөлімнің мақсаты нақты экономика секторының (тауар нарығының) және
ақша нарығының өзара әсерінің тереңдетілген талдауын ... ... ... ... ... мен ... ... нарығы да қарастырылады,
олардың тұтыну игілігінен өзгешелігі жоқ деп айтуға болады. Бұл тауарлар
санаттары арасында кейбір ерекшеліктер бар, ... олар ... ... ... тұр, ... ... мен инвестицияланған тауарларға деген
сұраныстың болуы әр түрлі айнымалы шамаларға байланысты. Тұтыну ... ... ... ... ал ... тауарлар пайыздық
мөлшерлемемен байланысты болады. Бірақ бұл айырмашылықтар үстіртін
қарастырылған, өйткені тұтыну мен инвестицияланған тауарлардың нарығын бір-
бірінен шектеу үшін, ... ... ... білу ... ... бұл жасалмаған, сондыұтан да экономистер тауар нарығының барлық
түрлерін бір нарық деп қарастырады. Ақша нарығы- бұл қысқа мерзімдік
несиелік құралдарды, ... ... мен ... ... ... ... Бұл ... облигация нарығынан ажыратып қарастыру керек.
Облегация арқылы берілген ақшаның салыстырмалы бағасы- бұл облигациялардың
пайыздық мөлшерлемесі. Бұл бөлімнің міндеті, осы ... ... ... ... бұл жердегі мағызды мәселе олардың арасындағы өзара
байланысын табу. AD-AS үлгісін қарастырғанда бұл өзара байланыс
болжанған, өйткені тауар мен ... ... ... ... ... сұранысына әсер етеді.
Ақша нарығында пайыздық мөлшерлеменің ауытқуы жиынтық шығындар шамасына
әсер етеді. IS-LM үлгісін ең алғаш рет Дж. ... ... 1937 ... А. ... 1949 жылы шыққан «Монетарлы ... және ... атты ... ... ол көпшілікке мәлім болды, содан кейін ол Хикс-
Хансен үлгісі деп аталып ... ... ... қор ... ... өтімділік – ақша) – жиынтық
сұраныс функциясын анықтау үшін қажетті, экономикалық факторды айқындайтын
тауар- ақша тепе- ... ... ... және ақша нарықтарында ... ... ... ... ... ... ... көлемі Y пен нарықтық
пайыз мөлшерлемесі R-дің ... ... үлгі ... ... ... IS-LM ... AD-AS үлгісінің нақтыланған түрі ... ... ... теріс функциясы, ал тұтыну-
нақты табыстың оң функциясы екенін білеміз, демек жиынтық сұраныс ... = C(Y) + I ... ... Кейнстің айтуынша, мынадай болады.
AS = C(Y)+ S (Y)
(14)
Тауар нарығындағы тепе- теңдік ... ... ... орындағанда ғана
орын алады.
I(R) = S (Y)
(15)
Берілген теңдеуді Дж. Кейнс анықтаған, ол тауар нарығындағы тепе- теңдікті
көрсетеді. Бұл теңдеулердің айырмашылығы қор ... ... ... негізгі теңдеулері:
1) Y = C+I+G+X- негізгі макроэкономикалық тепе- теңдік. Мұндағы:
2) С = a + b (Y- T)- ... ... I = e – d • R- ... функциясы
4) X= g – m` • Y – n • R- таза экспорт функциясы
5) k • Y- h • R- ... ... ... ішкі айнымалылары:
Y(табыс), С (тұтыну), І (инвестиция), X ... ... R ... сыртқы айнымалылары:
G (мемлекеттік шығындар), М (ақша ұсынысы), t (салық мөлшерлемесі).
Эмпирикалық ... b, e, d, g, m, n, k, h) оң ... және ... ... ... мерзім кезеңінде экономика ресурстардың толық ... ... (Y≠Y), баға ... Р ... ... ал
пайыз мөлшерлемесі R және жиынтық табыс Y өзгермелі. P= const тұрақты,
өйткені ... ... ... және ... ... ... келеді. Ұзақ
мерзім кезеңінде экономика ресурстардың толық қамтылған жағдайында болады.
(Y≠Y), баға ... Р ... Бұл ... ... Ms( ақша
ұсынысы) атаулы шама болады, ал үлгідегі басқа ...... ... IS қисығы тауар нарығындағы тепе- теңдікті көрсетеді.
IS қисығы басқа факторлар тұрақты болған ... (G, T) ... (R) мен ... табыс ( У ) арасындағы байланысты көрсетеді.
IS қисығының қарапайым түрі инвестициялар мен қор ... ... ... IS ... ... кез ... ... қор жинағы мен
инвестицияның тең екендігі көрінеді.
Суретте 3 қор ... ... ... . ... ( өнім ... ден Y- ге ... байланысты қор жинағы S- ден S-ге
өседі.
Қор жинағы
S
Қор жинағы функциясы ... Y1 Y өнім ... ... ... мөлшерлеме
R R
R1
R2
Y
I1 I2 ... ... 6- ... ... IS ... ... бейнеленген, қор жинағының өсуі пайыз
мөлшерлемесін R- ден R- ге азайтады, ал инвестиция І- ден
I- ге өседі. Бұл ... I= S,ал I =S ... ... ... ... ... төмен болған сайын, табыс
деңгейі ... ... ... ... ... болады. Егер пайыз
мөлшерлемесі жоғары болса, онда табыс деңгейі ... ... ... ... деп ... ... факторлар IS қисығын не жоғары не
төмен қозғалтады. Мысалы, кез ... ... ... ... ... ... онда ол ... сұраныстың өсуіне алып келеді.
Мұндай жағдай IS қисығын оңға ... ... ... ... ... ... мөлшері мен қолда табыстың төмендету күту ... IS ... ... ... ... (Суретте 7 )
R
+ T
Y
Сурет 7- IS қисығын қозғалтатын айнымалылар
Жоғарыда айтылған тұжырымды ... ... ... ... көрсетуге
болады.[1.236-бет]
LM қисығы
LM қисығын ақша нарығындағы тепе- теңдікті көрсетеді. LM қисығының графигі-
ақша ұсынысының (Ms) белгілі бір ... ақша ... ... ... ... ... мөлшерлемесі мен жиынтық сұраныстың арасындағы
байланысты көрсетеді.(Суретте-8)[1.252-бет]
Тікше ... IS ... және ... ... LM ... монетарлық маясаттың тиімсіздігі төмен болды. Бұл ... ... мәні аз ... ... бірақ Xn мен I тарапынан
серпіліс өте төмен болады, сондықтан өнімнің ... ... өте ... және (Y0Y1)-ге тең.
IS-LM үлгісі (инвестиция- қор ... ... ...... ... ... ... анықтау үшін қажетті, экономикалық факторды
айқындайтын тауар- ақша ... ... ... ... және ... бір мезгілде тепе- теңдік қалыптасу үшін, қажетті табыс көлемі
Y пен нарықтық пайыз мөлшерлемесі R-дің тіркемесін табуға үлгі ... M LM
R R
R M ... Y ... нарығы. ... ... ... мөлшерінің Y- ден ... ... ге - өсуі ... ... ... пайыз
сұранысты өсіреді, демек ... ... ... ... ... R-ге ... 8-LM қисығының графигі
Төмендегі шарттар орындалғанда LM қисығы жатық болады, егер:
1) ақшаға сұраныстың ... ... ... ... ... болса;
2) ақшаға сұраныстың сезімталдығы (ЖҰӨ) өзгерісіне төмен болса.
Баға деңгейінің төмендеуі және ақша ұсынысының өсуі LM ... ... ... ... IS және LM ... ... ... 9-IS және LM қисықтарының тепе-теңдігі
Тепе теңдік өнім көлемін алгебралық ... шешу ... IS ... ... ... LM ... ... теңдеуді Y арқылы шешу керек.
a + е + g + G-b * Ta ... k(d+n)+ h ... m'] + k(d+n)+h ... * P
(16)
Мұндағы T=Ta+t*Y ... ... ... АҚША ... МЕН ... ЖӘНЕ ... ... ... ... нарығындағы мәселелерді талдау
Қ.Р-ның қаржы нарығындағы мәселелерді талдайтын болсақ елдегі ақша
құрылымын, ақша ... ... 1 – 2008 ... ақша ... ... ... |Шілде ... ... ... |
| ... | | | | ... |2913,6 |3048,9 |3165,5 |3270,9 |3442,5 ... |2078,4 |2929,6 |2310 |2352,3 |2557,2 ... |1234,8 |1280,1 |1327,5 |1358,7 |1450,8 ... |716,1 |723,9 |734,7 |771 |781,5 ... |24,6 |23,7 |23,2 |23,6 |22,7 |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 10- Ақша агрегаттарының 2008 жылғы құрамы [7. 3-бет]
10-ші суреттен көретініміз елімізде 2008 жылы жалпы ... ... ақша ... ... ... ... ... өсуі
орын алып отыр.
Ақша жиыны көлемiнiң өзгеруiне айналыстағы ақша жиынының
өзгермелiгi мен ... оның ... ... да әсер ... ... жылдамдығы жалпы экономикалық факторларға: ... ... ... ... ... бағаның өзгеруiне, срнымен
бiрге таза ... ... яғни ... айналымының құрылымына,
несиелiк операциялар мен өзара есеп ... ... ақша ... деңгейiне және т. б. байланысты өзгередi.
Ұлттық банктің ақша-несие саясатындағы негізгі мақсаты ретінде ... ... ету үшін ... ... ... ... ... белгіленген шамалар негізінде қатаң түрде жүргізуге
бағытталып отыр. Осы саясат ... ... ... ... ... банк инфляциялық таргеттеу бойынша Еуропалық ... өту ... ... ... ... ... ... бұл процесс кеңiнен дами түсуде: оларда қолма-қолсыз
ақша айналысы өрiс алып жатыр. АҚШ – та ... есеп ... ... зы ғана ... ақшамен, ал қалғаны чек, несиелiк ... ... ... Өмiрлiк тәжiрибе көрсеткендей , ақша айналысын ақша
айналымынан бөлуге болмайды. Ақша айналымын қолма-қол және қолма- ... қана ... ... ... ... онша ... қоймады.
Бiздiң республикамыздағы айналыстағы ақша қаражаттарының құрылымына
мән беретiн болсақ, онда ол ...... ... ... ... банк жүйесiнен тыс ақша;
М1 - өзiне – М0 –дi қосады, ... ... ... ... ... ... ... шоттардағы қаражаттардың қалдықтары, каптал
салымдарын қаржыландыру мен несиелеу қорларының шоттарындағы, чектiк және
аккредитивтiк шоттардағы ... ... ... және ... ... ... ... салымдары кiредi;
М2 - өзiне М1 –дi қосады, ... жеке және ... ... шетел
валюталарындағы аудармалы салымдарын қамтиды;
М3 – М2-ге ... емес ... ... мен ... ... ... да депозиттерi.
Мұндағы,
Аудармалы депозиттер:
1) әрқашан айыппұлсыз және ... ... ... ... чектiң, траттаның немесе жиро-кепiлдiктiң көмегiмен еркiн айналады;
3) төлемдер жүргiзуде кеңiнен қолданылады. Аудармалы депозиттер қысқа
ақша ... бiр ... ... ...... ол ... уақыт аралығынан кейiн ғана
алынатындығы немесе әр түрлi ... жай ... ... қолайсыздық туғызатын және жинақ ... ... ... ... сай ... ... және мерзiмдi депозиттер.
Сонымен қатар еліміздегі қолма-қол ақшалардың құрамы жылдан жылға
экономика салаларының дамуымен бірге өсіп келе ... Оны ... ... ... ... ... көре аламыз. (Сурет-11)
Сонымен қатар елде қолма-қол ақшалармен қатар қолма-қолсыз ақшалар да
жылдан-жылға өсіп келе жатыр. Оның ... ... ... ... ... көлемінің ақшалай сипатының тым жоғары өсіп кетуі,
елдегі ... сала ... ... ... өсуі және ... ... ... байланысты болып. Осы аталған барлық ақшаларды
елдің ақша ... деп те ... ... Осы ақша ... ... үлесін келесі 10-ші суреттен көре аламыз. Егер ақша массасындағы
қолма-қол ақша үлесі артық болатын болса, онда елде ... ... ... 2007 жылғы мәліметтер осы жылдың қазан айына дейінгі
аралықтарды ... [7. 5- ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 11 – ... ақшалардың үлесі [ 7.4 стр]
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 12 – Ақша ... өсу ... [7. 4 ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 13 – ... қолма-қол ақшалар мен жалпы ақша базасының
арасалмағы [7. 5 стр]
Жоғарыдағы суреттерден көріп отырғанымыздай ұлттық экономикада қолма-
қол ақшалар және онымен қоса ақша ... да ... ... жоғарғы қарқынмен
өсіп бара жатыр. Ал бұл өз кезегінде экономиканың қаржы дағдарысына,
инфляциялық ... алып ... ... ... ... ... жүйесінің және
Ұлттық банктің соңғы жылдардағы Еуропалық стандарттар негізінде ақша-несие
саясатының басты мақсатын бағалардың тұрақтылығына қарай ... ... ... үш ... ... ... ... яғни инфляциялық таргеттеу саясатына өтуінің нәтижесінде ... ... елде ... ... ... күйінде сақталып қалуда.
2.2 Қ.Р-ның қаржы нарығының даму болашағы
Экономиканың ... ... ... қаржы ресурстарының
құрылуына байланысты көзқарас біртіндеп өзгеруде. ... ... ... ... ... болып қалуда. Қаржы
ресурстары құрылуының негігі қағидаттары:
Кәсіпорындардағы қаржы ресурстары меншікті, субсидиялар және ... ... ... ... меншікті қаржы ресурстарының
құрылуы кәсіпорындарды құру кезінде, яғни жарғылық қор құрылған ... ... ... ... ... кәсіпорынның ұйымдық-
құқықтық нысанына қарай келесідей болады:
1) Акционерлік капитал(акционерлік қоғадарда);
2) Мүшелердің пайлық жарнасы (тұтыну ұйымдары, ... ... ... ... ... және ... Ұзақ ... несие ( меншіктің түрлі нысанындағы ұйымдарда);
5) Бюджеттік қаражатар( мемлекеттік кәсіпорындарда).
Жұмыс істеуші кәсіпорындарда қаржы ресурстарының ... ... ... ... ( жқмыс, қызмет) құны табылады, ал бұл ... ... ... пен ... нысанына айналады. Қаржы ресурстарының ең
бастысы-пайда мен амартизациялық аударымдар есебінен ... ... ... жинақтар және түсімдер. Кәсіпорындардың қаржылық қызметі
алдағы шаруашылық жылға өткен кезеңдегң кәсіпорын қызметінің нәтижелері мен
көрсеткіштерін және ... ... ... ескере отырып, жоспарланады.
Кейбір экономистер нарық жағдайында қаржылық жоспарды құру міндетті емес
деп есептейді. ... ... ... ... ... қаржылық
жоспарды құру кәсіпорындардың өздеріне қажет деп ... ... құру ... шаруашылық қызметтің, табыстар мен шығындардың
көлемін болжалдау негізінде ... ... ... ... ... мен
резервтерді анықтау. Жоспарда қаржы резервтер құру және арнайы ... ... ... ... ... ... процесінде
жүреді. Бюджеттерде қаржы ресурстарының бөлінуі қарастырылады, сондай-ақ
кәсіпорындардағы қаржы ресурстарының құрылу көздерін аса маңызды.
Меншікті ... ... ... ... ету. ... толық көлемде сақталу керек есептеледі. Егер меншікті айналым
қаражаттарының соммасы азайса, онда кәсіпорын қаржылық тұрақтылығын
жоңалтып түбінде ... ... ... ... ... олардың тиімділігін қамтамасыз етудегі мәселелердің жалпы
кешенінің негізі ... ... ... ... ... ... қосуға болады:
1) Қаржы ресурстарының құрамы және құрылымы;
2) Қаржы ресурстары құрылуының ... ... ... ... ... ... ... Қаржы ресурстарының олардың айналымына сәйкес мақсатты қолдану;
Қаржы ресурстарын сақтау;
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... оны ... көруге болады. Шаруашылық жүргізуші
субъектіінің қаржысын басқару жүйесінің үйымдық құрылымы және оның мамандық
құрылымы кәсіпорын ... және ... ... ... ... ... ... бойынша арнайы қызмет көрсету бөлімшесі болады және
оған бугалтериямен қаржы бөлімі ... Кіші ... ... ... көбінесе бас бугалтер орындайды. Кәсіпорынның
барлық бөлімшелерінің функциялары оның ... ... ... ... ... ... ... элементтер
бөлініп шығады:
1) Ақпараттық;
2) Жоспарлау;
3) Ұйымдастыру;
4) Бақылау;
5) Реттеу
Жоспарлау кезінде кез- келген шаруашылық жүргізуші ... ... ... жан- ... ... қаржыы ресурстарын көбейту
мүмкіндігін анықтайды, оларды тиімді қолдану бағыттарын ... ... деп ... ... жағдайды операциялық таңдау
негізінде әзірлейтін шаралар кешенін айтамыз.[8.17-бет]
Қ.Р. қаржы қызметін ... ... және ... секторының даму болашағы .
1980-1990 жылдар аралығында «әлеуметтік қорғау» түсінігі ... мен ... ... ... ... ... – экономикалық өзгерістердің зиянды зардабынан қорғау шаралары
деп анықталды. ... 90- ... бұл ... мағынасы одан әрі қарай
дамытылып , оның ... өмір ... мен ... бір ... ұстау
саясатының әдістері мен түрлері деп танылды.
Ресей профессоры Н. С. Ветрова «әлеуметтік қорғау әлеуметтік ... ... күн ... ... ... ететін экономикалық, құқықтық,
әлеуметтік кепілдіктердің заң жүзінде ... ... ... деген анықтама берді. Шет елдерде әлеуметтік қорғау категориясын
зерттеудің ұзақ тарихы бар. ... рет «social ... ... ... ... 1935 жылы АҚШта Ф.Д.Рузвельттің «жаңа курс»
саясаты ауқымында әлеуметтік бағдарламаларды дайындау ... ... ... оны Халықаралық Еңбек Ұйымы конвенциялардың нәтижесінде
«social serurity» (әлеуметтік қауіпсіздік) кең ауқымда ... ... бұл ... ... ... ... осы күнге дейін
өзектілігін жойған жоқ. 1939 жылғы №67 Конвенцияның деректеріне ... 1980 «social ... ... ... ... ... «income mai» («табысты қолдау») ... ұғым ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін қардымен қамтамасыз
ету мәселелері ең көп ғылыми қызығушылық танытты. Осы ... ... ... ... мемлекет» «welfare state» теориясының
негізгі элементі ретінде қарастырылды. ХХ ғасырда Батыс өнеркәсібі ... ... ... үшін ... ... ... ... мен доктриналар кеңінен тарай бастады. Әсіресе, теория мен
тәжірибеде «берекелі мемлекет» «welfare state» деген ... яғни ... ... ең ... ... қамсыздандыру шараларын жүзеге
асыратын мемлекет деген ұғым қалыптасты.
ЖІӨ-нің құрылымында әлеуметтік шығындар көбейе ... осы ... ... ... ... ... деп санады. ХІХ ғасырдың
соңы мен ХХ ғасырдың басында көптеген елдерде заңдылық негізде халықты
әлеуметтік ... ... ... ... ... мемлекеттік
зейнетақы, жәрдемақы және мұқтаж азаматтарға берілетін көмектер ... ... 1891 жылы ... ... ... ... елінде мемлекеттік бюджеттен төленетін қаттарға арналған зейнетақылар
беріле бастады. Бұл тәжірибе Скндинавия елдері мен Ұлыбританияда ... ХХ ... ... ... ... кедейлер туралы
заңының жаңа болжамы деп қарастыруға ... Осы ... ... ... ... ... бірнеше бағытта ұйымдастыра бастады, халықтың
әлеуметтік сақтандыруға жатпайтын тобына немесе әлеуметтік- экономикалық
жағдайлары ... ... ... ... ете ... ... жәрдемақы беріле бастады.
Мынандай мемлекеттік әлеуметтік көмектерді атап кетуге болады:
1) Балаларға және отбасына ... ... ... ... Ақысыз медициналық көмек;
4) Ең төменгі кепілдік беретін табысты қамтамасыз ету;
1926 жылғы заң негізінде бірінші рет мемлекеттік жәрдемақылар ... аз ... ... ... ... ... соғыстан кейін
көптеген елдерде балаларға арналған жәрдемақылардың жүйелері құрыла ... бұл ... ... жанұялардың табысына емес, балалардың
санына байланысты анықталды. Жәрдемақылардың әмбебап жүйелері Автралия,
Дания, Канада, Исландия, Ирландия, Германия, Ұлыбритания елдерінде кеңінен
етек ... ... ... де ... ... ... ... Басқа оларды
қаржыландыруда тек қана бюджет емес, әлеуметтік сақтандыру жүйесі де
қатысады.Бірінші рет сақтандыру негізінде берілетін жанұялық жәрдемақылар
1920 жылдары ... мен ... ... ... ... ... елдерде мектепке дейінгі балаларды тәрбиелеудің
мемлекеттік жүйелері құрылып, қазіргі кезде Ұлыбританияда балалардың ... ... ... 80 ... осы ... ... ... көзқарасымыз бойынша әлеуметтік қорғаудың ең прогрессивтік түрі
«safety net» деп аталатын ... ... ... ... 1950- 1960 жылдары әл-ауқаты дамыған мемлекеттік теория негізінде
көптеген елдерде заң жүзінде ең төменгі ... ... ... Бұл
көрсеткіштің көлемі адамдардың қоғамдық еңбекке қатысуына байланысты емес,
мемлекет барлығына қажетті көлемде табысты ... ... Бұл ... ... ... еңбек табысының көлеміне байланысты анықталады.
Арнайы табыстарды ... ... ... Швейцарияда, АҚШ-та,
Португалияда кедейшілік жәрдемақылары беріледі. ... ... ... ... Даниаяда бұл жәрдемақы табыстарды бақылай арқылы тек қана
қарт ... ... ... ... ... ... арнайы қоғамдары пайда бола бастады, мысалы «friendly
societies» сақтандыру ұйымдарының басты мақсаты – ... ... ... ... қалған сәтте немесе қайтыс болған ... ... ... ... табылады. Жұмысшыларды ерікті сақтандыру төлемдерін
төлеу болып табылады. Жұмысшыларды ерікті сақтандыру түрлері одан әрі дами
бастады. Олардың бірі – ... ... ... ... ... ... болған жағдайда сақтандырса кейіннен жұмыссыз
жүргендерге жәрдемақылар төлей бастады. Мысалы, АҚШ – та 1831 жылы ... ... ... жұмыссыздарға жәрдемақылар төленді. Дания
мен Швецияда қазіргі уақытта ... ... ... реттеп,
ерікті сақтандыруды басқарады. ХІХ ғасырдың ортасында ... ... ... 3 ... ... ... ... болады:
Біріншіден, әр түрлі мақсаттарға өз ара сақтандырудың ... ... ... ... ... оқиғадан сақтандырумен айналысатын
коммерциялық негіздегі арнайы ... ... ... ... жоғары және орта тектің өкілдері. ... ... ... ... ... ... ... ерікті сақтандыруға кедейлерді жұмылдырудың оңай емес екендігін
байқап, мемлекет экономикалық жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... дамытуға жағдай жасады.
Үшіншіден, жұмысшылар қозғалысының ... ... ... ақы ... ... бекітілуі, өзін - өзі
сақтандыруға қатысушылардың материалдық ... ... ... ... мен ... ... табыстарының арасындағы
алшақтық ерікті сақтандырудан ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруға көшуге жағдай жасады.
Әлеуметтік тәуекелділікті міндетті сақтандыру идеясы бірінші рет 1796- жылы
Джон Ванкувердің ... ... ... ... ... ... Ол ... кейбір топтарының өзара сақтандыру кассаларын
құруға міндетті түрде қатысу керек деген ... ... ... ... ... өзгеруін айта кетсек, әлеуметтік қорғау
саясатында мемлекеттік бюджеттен қаржыландырудан гөрі ... мен ... ... ... ... басшысы ел қаржы секторының жоғары даму қарқынын атап өтіп,
оны экономиканың барынша ... даму ... ... бірі ... ... банк секторы үшін өткен жыл жиынтық активтер мен меншік
капиталдың рекордтық өсу – екі есе ... өсу жылы ... атап ... ... ... ІЖӨ -нің 91 пайызын ... ... ... көлемі өткен жылдың қорытындысы бойынша ІЖӨ - нің ... асып ... 2006 жылы ... ... ... ... ... айтарлықтай оқиға болды. Елбасы қаржы секторының өзекті мәселееріне
назар аударды, оларды шешу ... ... ... ... ... даму институттарының бірлескен күш – жігерін талап етеді.
Ұлттық ... ... ...... ... ... айрықша
назар аударылды. Өткен жылдың мамырынан бастап ... 7,8 ... ... алайда инфляциялық әлеует сақталып отыр. Президент Үкіметке,
Ұлттық Банкпен бірлесіп, жылдың аяғына дейін ... ... ... ... ... жұмысты қамтамасыз етуді тапсырады. Инфляцияны
белгіленген аралықта ұстап тұру ... ... ... ... ... ... болжалдау, қабылданған шаралардың тиімділігіне
жүйелі ... ... ... атап өтті.
Сондай-ақ сыртқы қарызды бақылау ... ... ... ... ... ... да, ... деңгейдегі банктермен
жеке меншік компаниялардың сырттан алған қарыздары кілт ... ... ... ... тұрақтылығының әлемдік рыноктардағы ахуалға ... ... ... ... басшысы мемлекеттік, жеке меншіктік
қаржы және корпаративтік секторлардың сыртқы қарыздарына ... ... ... ... ел үшін қауіпсіз деңгейде ұстау жөніндегі
жұмысты күшейтуді тапсырды.
Презедент Қазақстанның ... ... ... ... ... серпімді дамыту қаржы секторының бәсекеге қабілеттілігі мен
тұрақтылығын ... ... ... атап өтті. Бұл банк ... ... ... ... ... ... несиелеу
мен тұтыну несиелері көлемінің, банктердің сыртқы рыноктарға экспансиясының
артуына ... ... ... ... ... Кеңісте
банктердегі топтасқан бақылау сапасын жақсарту, корпаративтік ... ... ... ... жөніндегі шаралардың
қажеттігін атап өтілді. Ұлттық ... ... ... ... ... ... жөніндегі өз практикасын жалғастыру керек.
Сақтандыру рыногын одан әрі дамыту ... ... ... банктік және
тұтынушылар мүддесіне сай ... ... ... емес сақтандыру
компаниялары арасында тең құқылы ... ... ету, ... арасында
сақтандыру қызметінің рыногы туралы ақпараттық жұмыс жүргізу ... ... рет ... ... ... ... орталығының қызметін реттеу
жөніндегі агенттіктің есебі таныстырылды. АӨҚО қызметіндегі ұйымдық кезең
аяқталды, осынау қаржы алаңында қазірдің ... ... ... ... ... ... Назарбаев отандық қор рыногының одан әрі ... ... ... халықты барынша кеңінен тартудың, ірі бизнес
жұмысындағы ... ... ... атап ... ... ... ... мойындауы үшін орталықтың институттық техникалық және
құқықтық инфроқұрылымын жақсарту жөнінде үлкен жұмыс ... ... атап ... ... ... мемлекеттің қатысуымен өз
бағалы қағаздарының бір бөлігін, ... ... ... агенттік
желісін пайдалана отырып, АӨҚО- ның арнаулы ... ... ... ... ... ... ... басшысы үкіметке АӨҚО қызметін реттеу жөніндегі агенттікпен,
ҚҚА- мен , ... ... ... ... қор биржасы мен
АӨҚО алаңының қызметін, инфақұрылымын, мәртебесімен даму стратегиясын
жетілдіру жөніндегі ұсыныстарын ... АӨҚО ... ... сипаттық
көрсеткіштермен бағалау өлшемдерін анықтауды тапсырды. Сондай- ақ Үкіметпен
ҚҚА-ға жинақтаушы зейнетақы жүйесін одан әрі дамыту мақсатында ... ... ... жөнінде шаралар қабылдау тапсырылды.[12.1-бет]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі нарықтық экономикаға толыққанды экономикалық ... ... ... ... ... рөлді атқарады. Еліміздің нарықтық
экономикаға сіңісіп кету үшін ... ... ... ... қажет етеді.
Қаржы нарығы болашақпен тәуекелді бағалайды. ... да ... ... қор жину мен ... алу ... ... ... жинау қажеттілігінен басталады. ... ... – бұл ... ... активтермен ірі, жақсы ұйымдасқан ... ... ... ... арзандығы. Сол себептерден оларды біз басқа
нарықтардағы ағын ... емес қор ... ... Қаржы
нарықтарындағы нарықтық тепе – теңдік осы нарыққа ұсыныс және ... ... ... ... нарығы көбінесе шетел компанияларының бағалы
қағаздары мен ... ... ... жүргізілді. Сондай – ... емес ... ... тартымдылығын арттыру мәселелері де
шешілген жоқ. ... ... ... бағалы қағаздар бойынша
кірісті уақытылы есептеу мен ақша ... ... ... ... ... нормаларын өз деңгейінде сақтамайды.
Валюта нарығының сауда объектісі - әр түрлі валюталар, коммерциялық
банктер жүйесінің ... ... ... ... төрт ... жүргізіледі. Басқа валюталарды ... ...... ... ол екі ... ... үшінші валютаға – АҚШ долларына
қатысты арақатысы.
Қазақстан Республикасының қаржы нарығы талдау көп еңбекті ... ... ... талдау болашаққа бағдар жасау. Елімізде жоғарыда айтып
өткендей, құнды қағаздар нарығын ... ... ... арқылы
жасадым. Елбасымыздың болашаққа бағдар жасау мәселесінде ... ... ... ... ... қаржы институттар қызметі жүйесі мықты
болу керек». Сондықтан да қаржы ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Әрине дамыған елу ... ... үшін ... ... ... зерттелуі керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М. Ә. ... ...... ... ... С. ... Оқулық.- Алматы: 2007.
3. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғылов А.Қ. Қаржы менедженті. Оқу ...... ҚР ... ... ... ... Қ.Ж. ... М.М. Жантасов Орысша – қазақша қазіргі уақыттағы
экономикалық түсіндірме сөздігі, 2001. – 344 бет
6. ... ... // ... ... 2008 г. №7,8,9. 1-8
стр
7. С Национальный Банк ... ... ... №33 от 7 ... ... ... «Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз
етудің шетел тәжірибесі» // Экономика негіздері, №5-6, 2007.
9. Г.Көмекова. «Қаржы ресурстары құрылуының негізгі ... ... ... // ... ... №3, 17 бет, ... ... Н.С. Финаосирование социальных программ в странах Запада.-М.,
Наука 1993-142cтр.
11. Агапова Т. А., ... С. Ф. - ... : ... – МГУ. -
Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
12. Егемен Қазақстан 24 ... 2007 ... ... ... рыногы
Еңбек рыногы
Өнім және қызмет көрсету рыногі
Қордаланған инвестициялық ресурстардың рыногы
Өнім және Ақшалай
қызмет ... ... ... ... ... рыногы
Қаржы рыногы
Айналыстағы
қолма- қол
ақша рыногы
Несие капиталының
рыногы
Қор рыногы
Бағалы қағаздар
рыногы
Туынды бағалы қағаздар
рыногы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."67 бет
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
Азық-түлік нарығын мемлекеттік реттеу100 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
Ауыл шаруашылығы нарығының жалпы бейнесі11 бет
Ауыл шаруашылық өнімдерін өткізу нарығындағы мәселелер41 бет
Ауылшаруашылық тауарлар нарығының инфрақұрылымы4 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь