Математиканың білім мазмұнындағы мектептің бастауыш және орта сатысындағы сабақтастығы

Кіріспе бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім
I тарау
Математиканың білім мазмұнындағы мектептің бастауыш және
орта сатысындағы сабақтастықтың ғылыми
теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Оқытудағы сабақтастық және оның жүзеге асырылуының жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1.2. Оқу сатылары арасындағы сабақтастық ... ... ... ... ... ... ... . 10

II тарау
Математиканың білім мазмұнындағы мектептің бастауыш және
орта сатысындағы сабақтастықтың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ...13
2.1. Есептеу тәсілдерін оқытудағы 1.4 және 5.6 сыныптар арасындағы сабақтастық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2. Математика жаңа білім мазмұнының ерекшеліктері ... ... ...20


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Зерттеу көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алуына 16 жыл толып, мемлекет өз экономикасын, әлеуметтік жағдайын, экологиясын, мәдениетін, білімін және мемлекеттің өркендеуіне керекті барлық жағдайларын дамытып жетілдіруде. Қазақстан Республикасы бұл 16 жыл ішінде мыңдаған елдерге танылып, үлкен белестерден көрініп, бәсекеге сай, заман талабына сай дәрежеге шығып, болашақта 50 мемлекет қатарына қосылмақта. Сондықтан да өз дәрежесін көрсету мақсатында біздің мемлекет бар күшін, бар білімін салу тиіс.
Қазақстан Республикасының ’’Білім туралы’’ Заңында ’’Білім беру жүйесінің басты міндеті –– ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; ... оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу’’ делінген. Бұл міндеттерді шешу үшін мектеп ұжымдарының, әр мұғалімнің күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәжірибеге, жаңа қарым-қатынасқа өту қажеттігі туындайды.
Осындай міндеттерді жүзеге асыруда мектептің бастауыш және орта сатысындағы сабақтастықты назардан тыс қалдырмау тиіс. Сабақтастық байланыс мәселесі педагогикалық ғылым мен тәжірибеде өз шешімін толық таба алмай, зерттеу мен ізденуді талап етіп отырған көкейкесті қалпын сақтауда. Өйткені, қоғамның даму деңгейіне туындалған талаптарға сәйкес білім беруді жаңғыртудың кез келген мезетінде оқытудағы сабақтастық өзіндік мазмұнға ие болып әр түрлі деңгейде шешіліп келе жатыр. Дегенмен, бүгінгі таңда теориялық және тәжірибелік тұрғыдан алғанда сабақтастықтың көптеген қорлары қажетті деңгейде ескерілуде деген ағаттық болар еді. Әсіресе, мектепке дейінгі және бастауыш сыныптардың, бастауыш және орта буынның алғашқы сыныптары арасындағы пәнді оқыту ғана емес, тұлғаны тәрбиелеп қалыптастырудағы сабақтастық мәселесін жүзеге асыруда елеулі кемшіліктер орын алуда.
1. М.А.Бантова, Г.В.Бельтюкова, А.М.Полевщикова «Бастауыш кластарда математиканы оқыту методикасы». Алматы «Мектеп» 1978.
2. Т.К.Оспанов «Бастауыш кластарда математиканы оқыту» Алматы «Мектеп» 1987
3. «Бастауыш мектеп» журнал № 6, 2005. 24-26 бет
4. «Бастауыш мектеп» журнал № 1 2005. 10-12 бет
5. «Бастауыш білім» журнал № 4-2005. 9-12 бет
6. «Бастауыш сыныпта оқыту» журнал № 7-2007. 2-3 бет
7. «Бастауыш мектеп» журнал № 5 2006. 32-33 бет
        
        Жоспар
Кіріспе бөлім
............................................................................
... 3
Негізгі бөлім
I тарау
Математиканың білім мазмұнындағы мектептің бастауыш және
орта сатысындағы сабақтастықтың ғылыми
теориялық ... 5
1. ... ... және оның ... асырылуының жайы
.......................................................................
............... 6
2. Оқу сатылары арасындағы сабақтастық ............................. 10
II ... ... ... ... бастауыш және
орта сатысындағы сабақтастықтың әдістемесі ...........................13
2.1. Есептеу тәсілдерін ... 1-4 және 5-6 ... ... ... жаңа ... ... ... ...........20
Қорытынды
............................................................................
........ 22
Әдебиеттер тізімі
...........................................................................
24
Зерттеу көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алуына 16 жыл
толып, ... өз ... ... ... ... ... және ... өркендеуіне керекті барлық жағдайларын
дамытып жетілдіруде. Қазақстан Республикасы бұл 16 жыл ... ... ... ... ... ... ... сай, заман талабына
сай дәрежеге шығып, болашақта 50 мемлекет қатарына қосылмақта. Сондықтан да
өз дәрежесін көрсету мақсатында біздің ... бар ... бар ... ... ... ... туралы’’ Заңында ’’Білім беру
жүйесінің басты міндеті –– ұлттық және жалпы адамзаттық ... ... ... жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби
шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; ... ... ... ... ... беруді ақпараттандыру, халықаралық
ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу’’ делінген. Бұл ... ... ... ... әр ... ... ізденісі арқылы барлық
жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәжірибеге,
жаңа қарым-қатынасқа өту ... ... ... ... асыруда мектептің бастауыш және орта
сатысындағы сабақтастықты назардан тыс қалдырмау тиіс. Сабақтастық ... ... ... мен тәжірибеде өз шешімін толық таба ... мен ... ... етіп отырған көкейкесті ... ... ... даму ... туындалған талаптарға сәйкес білім беруді
жаңғыртудың кез келген мезетінде оқытудағы сабақтастық өзіндік мазмұнға ие
болып әр ... ... ... келе ... ... ... ... және тәжірибелік тұрғыдан алғанда сабақтастықтың көптеген ... ... ... ... ағаттық болар еді. Әсіресе, мектепке
дейінгі және бастауыш ... ... және орта ... ... ... ... оқыту ғана ... ... ... ... ... ... ... елеулі кемшіліктер
орын алуда.
Жалпы білім беретін мектеп оқушыларының базалық математиканың білім
мазмұнындағы ... ... және орта ... ... ... ... ... Олар оқушылардың жалпы білімдік деңгейін
арттыру, математикалық дайындығын жетілдіру және ... ... ... ... ... әр түрлі концепциялар негізінде ... ... ... бастауыш мектептегі математикадан білімімен
орта буындағы ... ... ... ... ... Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов, ... ... ... А.Е.Әбілқасымова, Ә.К.Қағазбаева, И.Б.Бекбоев
т.б. ізденулерінде зерттелген.
Б.А.Тұрғынбаева диссертациялық жұмысында сабақтастық кезеңдерін
топтастырса, Ә.Ә.Сағынбаева сабақтастықты қалыптастыруға кері әсер ... ... Яғни ... бастауыш мектепте және орта
буындағы ... ... ... жұмыстары баршылық. Дегенмен,
мектептегі мұғалімдер сабақтастықты назардан тыс қалдырып ... Оны ... ... мазмұыныдағы өзгерістерге назар аударылмай, оның өзгеруіндегі
ерекшеліктеріне байланысты сабақтастықты жүзеге асырудың жаңа ... ... ... Бұл ... ... жолдарын
іздестіру зерттеу мәселелерінің көкейкестілігін айқындайды. Сол себептен,
мен курстық жұмысымның тақырыбын ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА САТЫСЫНДАҒЫ САБАҚТАСТЫҚ’’ деп таңдауды ... ... ... мазмұнындағы мектептің бастауыш және орта сатысындағы
сабақтастықтың ғылыми
теориялық негіздері
Сабақтастық дегеніміз біріншіден, екі буын ... ... ... ... ... ... жүйе, баланы жүйелі ... ... ... ... ... ... сәтті өтуге бағыттау, екіншіден білім
берудің әдістемелік жүйесінің әр бір компоненттерінің үйлесімділігі.
Сөйтіп ... ... ... ... ... ... заңдылығы ретінде қарастырылады. Сабақтастық ... ... ... ... және одан әрі ... Мақсатымен өткен
кезеңнің жаңа кезеңге ауысуы жолымен үздіксіздікті ... ... ... ... ... ... мен ... өз
шешімін толық таба алмай, зерттеу мен ізденуді талап етіп ... ... ... ... ... даму ... туындалған
талаптарға сәйкес білім беруді жаңғыртудың кез ... ... ... ... ... ие ... әр түрлі деңгейде шешіліп келе жатыр.
Дегенмен, бүгінгі ... ... және ... ... ... ... қорлары қажетті деңгейде ескерілуде деген ағаттық
болар еді. Әсіресе, мектепке дейінгі және бастауыш сыныптардың, ... орта ... ... ... ... ... оқыту ғана емес,
тұлғаны тәрбиелеп қалыптастырудағы ... ... ... ... ... орын ... ... оқытудағы сабақтастық ұғымы педагогикалық әдебиеттерге
жүйелілік принципінің тармағы ретінде қарастырылады. Әдіснамалық тұрғыдан
алғанда сабақтастық оқу-тәрбие ... ... ... ... ескінің жаңамен алмасуын, жаңаның құрамында ескінің қолданыс ... оның ... ... ... ... ... дамуынан, ілесе жалғасуын
білдіреді. Сондықтан да оқытудағы сабақтастықтың оқыту ... ... тән, ... ... ... ... ... мазмұны мен әдістерінің, құралдары мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... және оның ... асырылуының жайы
Сабақтастық байланыс мәселесі педагогикалық ғылым мен тәжірибеде өз
шешімін ... таба ... ... мен ... ... етіп отырған
көкейкесті қалпын сақтауда. Өйткені, қоғамның даму деңгейіне туындалған
талаптарға сәйкес ... ... ... кез ... ... оқытудағы
сабақтастық өзіндік мазмұнға ие болып әр түрлі ... ... келе ... ... ... ... және ... тұрғыдан алғанда
сабақтастықтың көптеген қорлары қажетті деңгейде ... ... ... еді. ... ... дейінгі және бастауыш сыныптардың, бастауыш
және орта буынның ... ... ... ... ... ғана ... тәрбиелеп қалыптастырудағы сабақтастық мәселесін жүзеге асыруда
елеулі кемшіліктер орын алуда.
Жалпы алғанда оқытудағы сабақтастық ұғымы ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан
алғанда сабақтастық оқу-тәрбие процесіндегі өзіндік ... ... ... ... алмасуын, жаңаның құрамында ескінің қолданыс табуын
және оның ... ... ... отырып, үйлесімді дамуынан, ілесе жалғасуын
білдіреді. Сондықтан да оқытудағы ... ... ... ... тән, ... ... оқытудың мақсаттары мен
міндеттерінің, мазмұны мен әдістерінің, құралдары мен ұйымдастыру формалар
арасындағы ... ... ... Сонымен бірге сабақтастық
байланыстардың түрлері де ажыратылады. Олардың қатарында: мектепке дейінгі
тәрбие мекемелері мен ... ... ... ... және ... ... ... сабақтастық байланыстар, пәншілік және
пәнаралық сабақтастық ... ... ... тарау материалдарының
арасындағы байланыстар және т.б.
Сабақтастық байланыс –– екі жақты құбылыс, яғни бұл ... ... ... қарастырса, ілгері жылжуды, дамуды және алдағы мақсат пен
міндеттерге бағдарлануды, ал ... ... ... қарастырса,
оқушылардың игерген тәжірибесін әр алуан ... ... және ... сипаттайды.
Келесі бір ескеретін жай пәнді оқытудағы сабақтастық байланыстар
мемлекеттік білім ... оқу ... оқу және ... ... ... ... Бұл –– оқу әдістемелік кешенді әзірлейтін
авторлар тобының құзырында.
Өкінішке орай, бастауыш және орта буын ... ... ... ... ... ... оқу-әдістемелік кешендерді әр түрлі авторлар ... ... ... ... ... таба ... ... Осындай байланыстардың жоспарлануы және ... ... ... алғышарты іспеттес. Ал, оқу-әдістемелік
кешендерде анықталған сабақтастық байланыстардың оңтайлы жүзеге асырылуы,
мұғалімдердің ... және ... ... деңгейіне, сондай-ақ
шығармашылық ізденісте жеке кәсіби шеберлігіне тәуелді, сонымен ... ... әр ... ... орынды және тиімді жүзеге асырылуына
орай ... ... ... ... ... және орта буын
арасындағы сабақтастықты әр пәнді оқытуға байланысты саралай, тиімді ... –– ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... курстық жұмыстардың және мектеп тәжірибесімен танысу және ... ... ... сүйеніп, математиканы оқытудағы
сабақтастық іске ... ... ... ... ... екі ... ... біріншісі –– оқу-әдістемелік кешенімен жан-жақты
танысудан туындаған, ал екіншісі –– ... ... ... байқау және
талдау барысында жинақталған нәтижелерге сүйеніп жасалған қорытындыларға
негізделген. Оқытудағы ... ... ... ... ... және ресми құжаттарда (білім стандарты және оқу бағдарламалары),
оқыту құралдарында ... ... ... ... жоспарланған байланыстар жобасынан алады. Сонда тәжірибеде іске
асырылатын қажетті және ... ... ... ... ... Осы тұрғыдан алғанда бастауыш анықталып, ... ... пен ... ... ... ... тұжырымдалған, ал орта ... ... ... ... ештеңе
айтылмаған. Осының өзі бастауыш және орта ... ... ... ... ... ... бәрін өзара әсерлесуі пәнді оқыту
технологиясының моделін анықтауға себепші ... ... ... ... әр ... ... және ... қасиеттер мен
сапаларға ие оқушы тұлғасын ... оқу ... ... ... ұйымдастыруға бағдарлама ... орта ... ... осындай мәселелер ескерусіз қалатындығын тәжірибе көрсетуде.
Тәжірибеде өте жиі кездесетін оқу жылының бастапқы сабақтарында ... ... және т.б. ... де ... яғни бақылау жұмыстарын
өткізу және соның нәтижесіне сүйеніп, әр түрлі жаңсақ пікірлер айту ... ... ... ... ... оқушының дайындық деңгейін бағалау
мақсатында емес, біртекті тапсырмалардан (есептеулер жүргізуге берілген
тапсырмалардан тұратын, есеп ... ... ... және ... ... құрастырылған қандай да бір мәселелердің ... ... ... бастағанын және оларды еске түсіріп, қайтадан
жаңғырту, ... ... ... мен ... жою ... оңтайлы және тиімді ұйымдастыру мақсатында өзіндік жұмыстар
жүргізуі орынды. Сонда ... ... ... ... қатысты
білік пен дағдылар есеп шығару, алгебра мен ... ... ... ... ... деректер жинақталады.
Сонымен жоғарыда бастауыш және орта буын ... ... ... ... ... ... асырудың жайына қарасты
кейбір мәселелер қарастырылды. Ал осы ... оң ... ... мұғалімдермен мектеп басшыларының ізденіс нәтижесіне тәуелді. Ең
алдымен ... ... ... ... жүзеге асыруда
объективті қиыншылықтар жан-жақты зерттелуі тиіс те, ғылыми-педагогикалық
негіздерге орай оларды жоюдың ... ... ... Осы ... ... ( стандарт, бағдарлама), оқыту ... ... ... ... ... құралдар) өзгерістер
енгізілуі керек. Оқытудағы сабақтастықты ... ... ... орын
алып отырған кемшіліктер субъективті көзқарастан немесе түсініспеушіліктен
туындап отыр. Сондықтан осы мәселе бойынша мектеп ... ... орта буын ... ... бірлестіктерінің жұмысын
жандандырып және жаңғыртып, қажетті ұйымдастыру шараларын ... ... осы ... тәжірибесі қойылып жандандыруға болады.
Өткізілген жұмыстар барысында ... ... ... ... 5-ке ... ... яғни жаңа ... қалыптасу үшін төмендегі
жағдайларды ерекше ескеруі қажет:
-10-12 жастағы баланың психологиялық ерекшелігімен санасу;
Негізгі мектепте жаңа қабылданған пән ... ... ... ... бұл ... ... ... төмен болып
көрінеді.
Сол себепті мұғалім өз оқыту тәсілімен өзгертіп, жоғарғы ... ... кіші ... ... ... ... ... жағдайларды ескере отырып, оқу ісін жаңа мазмұнда ұйымдастырудың
жаңа ... ... ... ... ... пән мұғалімдерінің
байқауынша, бастауыш мектепті бітірушілердің ... ... ... ... ... көрінеді.
Бастауыш мектепте негізінен ... кең ... ... сүйенетін жалпы сыныптық оқулықпен жұмыс атқарылады. Негізгі
мектепте тек қана ... ... қана ... талдау, жіктеу, шешім
қабылдау, анализ жасап сараптау, қорыту сияқты талаптар қойылады.
1.2. Оқу ... ... ... мұғалімдері оқытудың әр сатысында ... ... ... тек оқу ... арасындағы сабақтастықта сақтау
арқылы ғана жоюға болады.
5-6 сынып оқушыларының оқитын ... ... ... –– ... түзу, кесіндінің ұзындығы. Бұлардың кейбіреуімен оқушылар бастауыш
курсында да ... ... ... ... 5 сыныптың басында
міндетті түрде қайталауы ... ... ... ... ... ... Осы себеппен бірнеше ұсыныс жасалған.
1. Егер де нүктелер мен ... ... ... ... жеткілікті санын ұсынылса, онда келешекте планиметрия ... ... екі ... арқылы бір түзу жүргізуге болады» , «қандай түзу
болсын осы түзудің бойында ... да ... ... ... ... ... беретін оқушылардың тәжірибесін жинақтауға мүмкіндік
пайда болады. Мұндай ... ... ... кем ... ... ... ... беруге болады;
2. «Кесінді» тақырыбының жаттығулар жүйесінің құрамына сызғыш,
циркульдің ... ... салу ... жайлы «арасында жатыр»,
«тиісті» сияқты ... ... ... ... ... ... ұсынған дұрыс.
Геометрия курсын оқудың алғашқы кезеңде оқушылар фигуралардың
қасиеттерін, заңдылықтары көре ... ... бар деп ... ... ... 5-6 математика курсында мәтіндік есептерді шешудің
алгебралық әдістерін қамтитын жаттығуларды да ұсынуға болады.
Осы ... ... ... ... ... ... үйрете беру қажет. Чертеж есепті шешуге ... ... ... болатынын түсіндіруге бастауы қажет.
4. Бұрыштарды өлшеу және салу ... ... ... қоры ... ... де көңіл аудару қажет. Қазіргі ... ... де өте аз орын алып ... көбінесе 5 сыныпта қарастырылып, 6
сыныпта олар қайталанбайды. ... 5 ... ... 6 ... ... ретінде екі-үш есептен беріп отырған дұрыс. Осындай істер
оқушылардың іскерлігін 6 сыныптың ... ... ... дамыта беруге
жағдай жасайды.
Сонымен бірге жаттығулар жинағын оқушылардың ... ... әсер ... ... мен ... ... туады.
Мұндай есептер бұрыштарды әр түрлі комбинацияда көре білу ... ... ... ... конфигурациялармен таныстырады.
5. Оқушылар бұрыштардың түрлері мен танысқанда ... ... ... дұрыс. Осы мақсатпен қосымша сұрақтар қойылған ... ... ... «суретке қарап анықта» деген есептерді, «бұрышпен өлшеп
анықта» деген ... ... ... ... ... ... әдетте
қабырғаларын дәптердің шетіне параллель болып салынатын ... ... тік ... ... көмегімен әр түрлі қалыпта салғаны дұрыс.
Осылай ... ... да ... ... үшін ... ... ... орналасуын ескеру керек. Есептерді доғал бұрыштың тік бұрышпен, тік
бұрыштың жазық бұрышпен ... ... ... ... ... ... ... геометриялық есептердің шартын түсіну үшін де
қажет, өйткені дәл ... ... бар ... аз орын ... ... ... градустық өлшемі оның қабырғаларының арасынан өтетін кез
келген сәуле арқылы ... ... ... өлшемдерінің
қосындысына тең» деген аксиоманың иллюстрациясы ... ... ... баса ... ... ... ... тиматикасын өзгертуге «бұрыштың биссектрисасы», «сыбайлас
бұрыш» ұғымдары қолайлы және олар оқулықтардың ... ... ... көп ... береді. Мұндай есептердің мазмұны мен
берілуі ... ... ... оқу үшін ... ... ... іске ... планиметрия курсының есептік мазмұнын
бірталай қысқартуға мүмкіндік туады. Онда тек ... ... ... ... қалдыруға болады және 7 сыныптың геометриясынеда есептің
шешімін негіздеуде тек ... ... ... ... ... ... қолданса жеткілікті.
Кесінділер мен бұрыштарды өлшеу және салу есептердің логикалық
жалғасы,жалпылауы ... үш ... ... ... екі ... беруге
болады: екі қабырғасы және олардың арасындағы бұрыш ... бір ... екі ... ... ... ... материалдың бір бөлігін өткеннен кейін ... ... ... ... ... Осы ... ... және бақылау жұмыстарымен
қатар ауызша тақырыптық сынақ жұмыстарын ... ... ... мазмұны осы курстағы математкалық материалдың өзіндік
ерекшелігіне байланысты. ... ... мен ... ... және ... ... іскерліктерін, сонымен қатар чертеждік аспаптарды қолдану
машықтарын тексеруде ... ... ... талабы жүзеге асыру ... ... ... жою ... ... ... етеді. Ал, бұл оқу
материалының оқушылар үшін түсінікті баяндалуын ... ... ... ... даму деңгейіне, олардың білімділік дайындығына және
практикалық тәжірибесіне сәйкес болу қажеттігін білдіреді.
II тарау
Математиканың ... ... ... ... және орта ... жүзеге асырылуы
Сабақтастық байланыс –– екі жақты құбылыс, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... және алдағы мақсат пен
міндеттерге бағдарлануды, ал ... ... ... ... игерген тәжірибесін әр алуан іс-әркеттерге тиімді және орынды
қолдануды сипаттайды.
Келесі бір ескеретін жай ... ... ... ... ... ... оқу ... оқу және әдістемелік
құралдарда шешімін табуы тиіс. Бұл –– оқу әдістемелік кешенді әзірлейтін
авторлар тобының құзырында.
Өкінішке ... ... және орта буын ... ... ... ... ... келген оқу-әдістемелік кешендерді әр түрлі авторлар тобы
дайындағандықтан, сабақтастық байланыстар ... ... таба ... ... Осындай байланыстардың жоспарлануы және жобалануы
сабақтастықты жүзеге ... ... ... Ал, ... ... сабақтастық байланыстардың оңтайлы жүзеге асырылуы,
мұғалімдердің теориялық және әдістемелік дайындық ... ... ... жеке кәсіби шеберлігіне тәуелді, сонымен бірге
мектеп ішілік әр алуан іс-шаралардың орынды және ... ... ... ... ... қағидалар тұрғысынан бастауыш және орта ... ... әр ... ... ... саралай, тиімді пікір
айту –– мамандардың міндеті. Дегенмен, ұзақ жылдар бойы жүргізіліп келе
жатқан курстық ... және ... ... ... және ... ... нәтижесіне сүйеніп, математиканы оқытудағы
сабақтастық іске асырлуы ... ... ... Мұнда екі бағыттағы
тұжырымдар қалыптасқан: біріншісі –– оқу-әдістемелік кешенімен жан-жақты
танысудан туындаған, ал екіншісі –– ... ... ... ... ... барысында жинақталған нәтижелерге сүйеніп жасалған қорытындыларға
негізделген. Оқытудағы сабақтастық ... ... ... ... және ресми құжаттарда (білім стандарты және оқу бағдарламалары),
оқыту құралдарында (оқулықтар, ... ... ... ... ... жобасынан алады. Сонда тәжірибеде іске
асырылатын ... және ... ... ... ... ... Осы ... алғанда бастауыш анықталып, білімдік,
тәрбиелік, дамытушылық пен практикалық ... ... ... ... ал орта ... ... осылар жайында ештеңе
айтылмаған. Осының өзі ... және орта ... ... ұласуға кедергі келтіреді. Мұның бәрін өзара әсерлесуі пәнді оқыту
технологиясының ... ... ... ... Шындығында, бастауыш
мектептегі сабақтар әр алуан психикалық және интелектуалдық қасиеттер мен
сапаларға ие ... ... ... оқу ... өзіндік іс-
әрекеті ұйымдастыруға бағдарлама жүргізілсе, орта буында ... ... ... ... ... ... көрсетуде.
2.1. Есептеу тәсілдерін оқытудағы 1-4 және 5-6 сыныптар арасындағы
сабақтастық
Оқытудағы сабақтастық алдыңғы ... ... ... білік және
дағдыларын оқытудың келесі сатысында кеңінен қолдануды және әрі ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінен келесі
сатыдағы қарастырылатын мәселелер өрбиді.
Осы орайда бастауыш сыныптарында ... ... ... емес бүтін
сандармен орындалатын есептеу тәсілдері ... ... ... ... алғышарты іспеттес. Өйткені бастауыш
математикалық білімнің мемлекеттік стандарты бойынша есептеулер ... қосу және ... ... ... қосу және ... кестелеріне
сүйеніп азайту мен бөлудің сәйкес жағдайларында нәтижелерді таба алу;
есептеулердің ... ... ... тыс ... қолдана білу; кез
келген көп таңбалы сандарды жазбаша қосу және азайтуды орындай алу; ... көп ... ... бір және екі таңбалы сандарға жазбаша көбейту
мен бөлуді орындай алу; ... ... ... рет ... қолдана алу сияқты талаптар қойылып, сәйкес қорытынды нәтижелерге
жету көзделген.
Оқытудың ... ... ... ... 5-6 ... ... ... білік пен дағдыларды ... ... ... ... ... ... оқытудың мәнді ерекшелігі –– дәстүрлі
әдістемедегіден түбегейлі өзгешелігінде. Ұзақ ... бойы 5-6 ... ... барысында: алдымен бастауыштан белгілі теріс емес бүтін
сандармен жүргізілетін есептеу тәсілдері үш оқу ... ... ... тиянақталды; содан кейін бөлімдері бірдей қарапайым оң ... қосу мен ... ... әрі ... оң ... бөлшектермен
орындалатын амалдардың тәсілдері оқытылды; келесі кезеңдегі есептеу
тәсілдері «алымдары әр ... оң жай ... –– ... емес ... –– ... ... сияқты тізбекте енгізілді. Соның
нәтижесінде бірдей ... ... ... оқытылып, орынсыз
қайталауға жол беріліп келгені көпшілікке аян және пәнді оқытуға бөлінген
уақытта тиімді ... ... ... ... ... ірілендіре
отырып, шоғырландыра қарастыру жолдарын іздестіруге тура ... ... ... оқыту тәсілдерін қарастырудың жаңа технологиясы туындап отыр.
5 ... ... ... ... ... белгілі есептеу
тәсілдері қайталануы тиіс. Сан ... ... ... емес бүтін сандар ––
теріс бүтін сандар –– жай және ондық бөлшектер –– ... ... ... ... ... осы ... жүзеге асырылуы керек. Рационал
сандар жиыны құрылып, осындай ... ... ... және ... осы ... ... ... машықтануы тиіс. Демек, рационал
сандар мен ... ... ... ... қажетті дайындықтың
алғышарты жасалуы қажет. Енді бастауыштан белгілі ... ... ... рационал сандармен орындауды қарастыру ешқандай қиындық
келтірмейді.
Шынында да, теріс емес бүтін ... ... ... ... ұғымының мән-мағынасын ашқан соң тұжырымдалған арнайы ережелерді
қолдану, ... ... ... ... ... яғни натурал
және нөл сандарымен орындалатын ... ... оң және ... бүтін сандарды қосу және азайту ... «екі ... ... қосындысының мәні теріс сан ... ал ... табу үшін ... ... қосу ... ; «екі оң ... мәні оң сан ... «таңбалары әр түрлі екі санның
қосындысының ... ... ... ... ... таңбасындай болады,
ал оның модулін табу үшін модулі үлкен қосылғыштан модулі кішісін азайту
керек» сияқты сәйкес ... ... ... ... ... қарама-
қарсы санды қосуға келтіру арқылы жүзеге асырылады. Осы ... ... ... ... қосу және ... ... да
қолданыс табады. Әрине амалдар алгоритмдерінің ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ сәйкес
есептеу тәсілдерін салыстыра отырып, амал алгоритмін ... ... ... ... де ... ... 458+367 ... қосу керек болсын. Сонда қосылғыштарды разряд
бірліктерін бірінің астына бірін дәл ... ... ... қосады;
ондықтарды қосады; жүздіктерді қосады; жауапты оқиды. Бұлардың ... ... ... Енді ... сандарын қосу ұсынылады.
Мұнда оқушылардың игерген білімі біршама ... ... ... ... яғни ... бірліктерінің атауларына (жүздік үлес,
ондық үлес, бірлік) назар аудару қажет. ... ... ... және ... ... үтірлердің орналасу қалпын қалай
анықтайтынын түсіндіруді талап еткен жөн. ... ... ... оң ... ... қосу мен азайтуды орындаған жоғарыда келтірілген жалпы
ережелер басшылыққа алынады.
Ал, жай бөлшектерді қосу мен ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады. Бөлімдері бірдей
бөлшектерді қосу мен азайту, сол ... ... ... алымдары мен
сәйкес амалдарды орындауға келтіреді. Әрі қарай орындалатын ... ... ... ... Демек, оң және ... ... ... қосу мен ... ... қарбалас қарастыруға
болады.
Бүтін сандарды және бөлшек сандарды, яғни рационал сандарды біртұтас
қаратыру сәйкес жағдайларда қосу және ... ... ... ... ... ... болады. Соның нәтижесінде есептеу тәсілдерін
оқытудағы орынсыз ... ... ... ... ... ... ... Демек, рационал сандарды қосу мен ... ... ... барлық жағынан алғанда да тиімді деуге толық негіз
бар.
Жоғарыда ұқсас рационал сандар жиынында ... мен бөлу ... ... тәсілдерін оқытып үйретуге болады. Сонда «таңбалар
ережелері» және алгоритмдер кезеңдері жайындағы ... мен ... ... ... ... да ... ... бастауыштан белгілі
сандармен үйреншікті тәсілдерді орындауға саяды. Атап айтқанда: «Бірдей
таңбалы екі ... ... мәні оң сан, ал әр ... ... ... көбейтіндісінің мәні теріс сан және көбейтінді мәнін табу үшін
көбейткіштер ... ... ... ... ... екі санның
бөліндісінің мәні оң сан, ал әр түрлі таңбалы екі санның бөліндісінің ... сан және ... ... табу үшін ... ... ... бөлу керек».
Осы жалры ережелер: бүтін сандар жиынында; жай бөлшектер жиынында және
ондық бөлшектер ... да ... ... ... ... кейін
бүтін сандарды көбейту және бөлу үйреншікті натурал сандарды көбейту мен
бөлуге келтіріледі. Ондық ... ... және бөлу ... сатыдағы
келесісіне тірек болатын бірнеше кезеңдер бойынша ... ... ... ... ... 10 а ... көбейту және бөлу; теріс ондық
бөлшектерді 10а санына ... және ... оң ... бөлшектерді натурал
санға көбейту және бөлу; теріс ондық бөлшектерді натурал санға көбейту және
бөлу; ... ... ... бөлшектерді көбейту және бөлу; әр түрлі таңбалы
ондық бөлшектерді көбейту және бөлу. Әрине, ... ... ... ... ... ... ... жылжыту», «үтірдің орналасу ... ... ... ... ... сәйкес нұсқауларды дұрыс қолдануға
оқушыларды машықтандыруға ерекше назар аудару қажет.
Жай бөлшектерді көбейту және бөлу ... ... да ... ережелері» сақталады және «бөлшекті бөлшекке көбейту үшін олардың
амалдарын көбейтіп, оны алым етіп, ал бөлімін көбейтіп, оны ... ... ... ... «бөлшекті бөлшекке бөлу үшін бірінші бөлшекті екінші
бөлшекке кері бөлшекке көбейту керек» сияқты нұсқаулар басшылыққа алынады.
Демек, бөлшек сандармен (жай ... ... ... ... және бөлу ... бастауыштан белгілі сандарға
үйреншікті есептеу тәсілдерін қолдануға саяды. Олай болса, бастауыш буында
игерген білімі ... ... ... ... ... тәсілдерін
бастауыш сыныптарында саналы және берік ... ... жаңа ... ... ... келтірмейді. Мәселе сол білімнің бастауыш буынында
игеру сапасында және деңгейінде. Сондықтан да теріс емес ... ... төрт ... ... ... және оған жеткілікті деңгейде
оқушыларды машықтандыру ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге ... және орта буын ... оң ... ... деп ... ... және ... бүтін сандар, оң және теріс жай бөлшектер, оң және ... ... ... ... келген жағдайларда арифметикалық
амалдарды орындауға ... ... ... ... ... жинақтап, біршеме қорытындылай алатын «рационал сандармен
жүргізілетін амалдар» ... ... ... ... ... жоғарыда шолу деңгейінде қарастырылып, өткен рет тәртібі ... әр ... ... ... ... және сәйкес тәсілді тәжірибеде
қолдануға машықтандыратын жұмыс түрлері, есептеу тәсілінің мән-мағынасын
ашатын жалпы ережелермен сәйкес ... ... ... ... ... басшылыққа алынатын нұсқаулар, есептеу ... және ... ... ... 5-6 ... ... сабақтасты оңтайландыруға себепші болатыны дәлелденіп отыр. ... ... ... ... ... ... ... түрі –– тірек
білім», «үйреншікті тәсілден ... жаңа ... ... ... ... жалғасуы», «есепетеу тәсілдерін қолдану барысында
қалыптасатын білік пен ... ... жаңа ... ... ... ... ... жаңа білім мазмұнының ерекшеліктерін бастауыш
математика пәнінің ішкі мазмұнының салалары тұрғысынан шығады:
1. Теріс емес бүтін, ... ... ... бойынша 4 сынып оқушыларынан «Миллион көлеміндегі
сандарды оқу әрі жазу» ... ... еді. ... ... ... алғашқы екі сандар класы (бірліктер мен мыңдықтар) жайлы білім
қалыптастырумен шектеленетін.
Бұл жағдайда төл ... ... ... ... ... ... ретін» білуі және «Натурал сандарды және нөл санын ... және ... ... тиіс деп ... ... ... ... «Натурал сандар санаудың, шаманы өлшеудің
және амалдың ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің мән-мағынасы және ерекшелік туралы» түсінік болу
керек деп айқындалған. Яғни төл ... ... емес ... сан ... ... ... ... тұрғысынан да, ішкі мән мағынасы
тұрғысынан да әлдеқайда кең ... ... ... ... ... емес
бүтін санның қарастырылу шеңберін шектемей ылғи да ... сан мен ... ... ... ... бастауыш мектепте кез келген натурал
сан жайлы оқушыларда түсінік қалыптасуға тиісті. Осы мақсатта оқу ... ... ... ... миллиондар класы, яғни миллиард
көлеміндегі ... ... ... ... ... оқушылардың
сандардың бірліктері және мыңдықтар класы ... ... жаңа ... ретінде қарастырылған. Сонымен бірге мұнда натурал сандардың ... ... ... яғни ... ... ... ... басты мәселелердің бірі деуге болады.
Сол сияқты натурал сан жайлы оқушылардың білімін тереңдететін ... ... ... ... ... және дамыта түсу»
тақырыбында бірде айқын, бірде айқын емес ... ... ... ... емес ... ... Рим цифрлары мен олар бойынша сандар
құрастыру, ондық санау жүйесінің ерекшеліктері және оны ... ... ... ... ... салыстырудың тәсілдері сияқты
мәселелер мұғалімдерден елеулі теориялық білім талап ететіні ескертеміз.
2. Арифметикалық амалдар.
Аударма бағдарлама ... ... ... ... 4 амалды
қарастырумен шектеленетін. Және де 4 сынып соңындағы ең қиын ... ... ... санды үш таңбалы санға бөлу, ал оның нақты түрі «272640/284
және ... деп ... ... ... көп ... ... үш
таңбалы санға бөлу қарастырылғанмен, 4 сынып соңындағы оқулықтардың білім,
білік дағдыларына қойылатын талапта бұл жағдай ... ... «... ... ... бір және екі ... ... ... көбейтіп және бөліп
есептеудің дұрыстығын тексеріп үйрену» деп тұжырымдаған.
Ал, төл бағдарлама бойынша арифметикалық төрт ... ... ... ... да ... 3 ... ... мән-мағынасы ашылған
және практикалық қолданысқа түскен (шаршының ауданы, кубтың көлемін табу)
дәрежеге шығару ... ... ... ... 4 ... ... дами түседі.
Сондықтан да, бағдарламаның мүмкіндік деңгейінде оқушылар «санның
квадраты мен кубы ... және ... ... ... ... тиіс деп ... бұл ... тек қана бағдарламаның мүмкіндік деңгейіне ғана
телуге ... ... ... ... ... ... табу бағдарламаны міндетті деңгейінің материалдары болып ... ... көп ... ... екі ... ... көбейту мен бөлу
бағдарламаның міндетті деңгейіне жатқызылған. Төл бағдарлама бойынша ... ... бөлу ... де ... ден ... ... келгенде, бастауыш және орта буын сыныптарына ... пән ... ... ... ... ... әр түрлі
авторлар тобы дайындағандықтан, сабақтастық байланыстар әрдайым ... ... ... белгілі. Осындай байланыстардың жоспарлануы және
жобалануы сабақтастықты жүзеге ... ... ... Ал, ... ... ... ... байланыстардың оңтайлы жүзеге
асырылуы, мұғалімдердің теориялық және әдістемелік дайындық ... ... ... жеке ... ... ... ... мектеп ішілік әр алуан іс-шаралардың ... және ... ... орай ... ... ... ... бастауыш және орта буын
арасындағы сабақтастықты әр пәнді оқытуға байланысты саралай, тиімді ... –– ... ... ... ұзақ жылдар бойы жүргізіліп келе
жатқан ... ... және ... ... ... және ... іс-шаралардың нәтижесіне сүйеніп, ... ... іске ... ... ... ... ... екі бағыттағы
тұжырымдар қалыптасқан: біріншісі –– оқу-әдістемелік кешенімен ... ... ал ... –– ... ... тәжірибесін байқау және
талдау барысында жинақталған нәтижелерге ... ... ... Оқытудағы сабақтастық жүзеге асырудың бастауы нормативтік
құқықтық және ... ... ... ... және оқу ... құралдарында (оқулықтар, дидактикалық материалдар, ... ... ... ... ... ... тәжірибеде іске
асырылатын қажетті және ... ... ... ... ... Осы ... ... бастауыш анықталып, білімдік,
тәрбиелік, дамытушылық пен ... ... ... ... ... ал орта ... қатысты осылар жайында ... ... өзі ... және орта ... ... ұласуға кедергі келтіреді. Мұның бәрін өзара әсерлесуі пәнді оқыту
технологиясының моделін ... ... ... ... ... сабақтар әр алуан психикалық және интелектуалдық қасиеттер мен
сапаларға ие ... ... ... оқу танымдық өзіндік іс-
әрекеті ... ... ... орта ... көпшілік
жағдайларда осындай мәселелер ескерусіз қалатындығын тәжірибе көрсетуде.
Сонымен жоғарыда бастауыш және орта буын ... ... ... ... ... ... ... жайына қарасты
кейбір мәселелер қарастырылды. Ал осы ... оң ... ... ... ... ... ізденіс нәтижесіне тәуелді. Ең
алдымен мектептің ... ... ... ... ... ... ... зерттелуі тиіс те, ғылыми-педагогикалық
негіздерге орай оларды жоюдың ... ... ... Осы ... ... ( ... ... оқыту құралдарына (
оқулықтар, дидактикалық материалдар, әдістемелік құралдар) ... ... ... ... ... ... ... орын
алып отырған кемшіліктер субъективті көзқарастан немесе түсініспеушіліктен
туындап отыр. Сондықтан осы мәселе бойынша ... ... ... орта буын ... әдістемелік бірлестіктерінің ... және ... ... ... ... жүзеге асыру
нәтижесінде осы мәселенің тәжірибесі қойылып жандандыруға болады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. М.А.Бантова, ... ... ... ... оқыту методикасы». Алматы «Мектеп» 1978.
2. Т.К.Оспанов «Бастауыш кластарда математиканы оқыту» Алматы «Мектеп»
1987
1. «Бастауыш мектеп» журнал № 6, 2005. 24-26 ... ... ... ... № 1 2005. 10-12 ... «Бастауыш білім» журнал № 4-2005. 9-12 бет
4. «Бастауыш ... ... ... № 7-2007. 2-3 ... ... ... ... № 5 2006. 32-33 бет

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кинематиканың негізгі ұғымдары8 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Турбина сатысындағы жоғалтулар және пайдалы әсер коэффиценті6 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
«12 жылдық мектептің бастауыш сыныптарында «Алгоритм» тақырыбын оқытудың әдістемесі»»50 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
Антропонимика мен лингвомәдениеттанудың сабақтастығы11 бет
Байырғы түркі жазба ескерткіштеріндегі әлеуметтік- саяси рәміздер және оның Қазақстанның өркениеттік дамуымен сабақтастығы28 бет
Балабақша мен отбасы жұмысы сабақтастығы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь