Прокуратураның ұйымдастырылуы мен қызметінің қағидалары

КІРІСПЕ 3.5

1 ПРОКУРАТУРАНЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚАҒИДАЛАРЫ
6.24

1.1
Прокурорлық қадағалау қызметінің принциптерінің түсінігі және мазмұны


6.13

1.2
Прокуратураның ұйымдастырылуы мен қызметінің негізі
13.18
1.3 Заңдылықтың үстемдігін қамтамасыз ету мақсатындағы жоғары қадағалау . прокуратура қызметінің негізгі әрі басты қағидасы
18.24

2
ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ ҚАҒИДАСЫ РЕТІНДЕ


25.61

2.1 Прокурорлық қадағалау актілері.азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға қажетті мемлекеттік.биліктік өкілеттіктерді жүзеге асырудың құқықтық нысаны

25.35

2.2 Прокуратураға тән процессуалдық функциялардың түсінігі мен ерекшеліктері
35.51

2.3 Сотқа дейінгі өндірістегі прокурордың рөлі мен процессуалдық қызметі
51.61

ҚОРЫТЫНДЫ
62.64
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 65.69
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Ең қымбат қазынасы ретінде адамның және азаматтың өмірін, құқықтары мен бостандықтарын танитын демократиялық, құқықтық мемлекет - Қазақстан Республикасында аталған құндылықтарды қорғау мен қамтамасыз ету тетіктері барынша жаратылды [1, 4 б.]. Мемлекеттік биліктің дәстүрлі үш тармағымен қоса жалпы құқық жүйесінің құрамында мемлекеттік-құқықтық жүйені қалыптастырған билік органдары да бұл бағытта тиісінше пайдалы үлесін қосуда. Аталған институттардың ішіндегі прокуратура ел аумағындағы заңдардың, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтарының және өзге де нормативтік құқықтық актілердің дәлме-дәл әрі біркелкі қолданылуына жоғары қадағалауды жүзеге асырады [2].
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары Қазақстанда демократиялық және құқықтық мемлекеттің қажеттіліктерін өтей алатын тиімді құқық қорғау жүйесі қалыптасып, дамып келеді. Бұл жүйеге тән басымдық ететін мақсаттар, әрине, қылмыстылықпен күрес жүргізу, заңдылық пен қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, кез-келген құқық бұзушылықтың мемлекеттің назарынан тыс қалмауын қамтамасыз ету, қылмыстарды деркез әрі толық ашу, оларды жасаған кінәлілерді әшкерелеу мен қылмыстық жауаптылыққа тарту, құқық бұзушылықтардың алдын алу, қылмыстылықпен күрес жүргізуге қоғамды жұмылдыру болып табылады.
Елдің құқық қорғау жүйесіндегі орталық орган сөзсіз прокуратура екені анық. Оның негізгі функциясы - қадағалау қызметінің тиімділігін арттыру қажет. Құқық қорғау қызметіне қатысты оны үйлестіру функциясының да тиімділігін арттыру, әрине оны құқықтық реттеуді қоса іске асыру бүгінгі күннің талабы- делінді Құқықтық саясаттың тұжырымдамасында.
Конституциялық деңгейде прокуратураның заңдылықты жоғары қадағалайтын орган екені айқындалып, оның қылмыстық қудалауды заңмен белгіленген жағдайда, тәртіпте және шекте жүзеге асыруы белгіленді. Қылмыстық қудалауына қатысты оның шектері 21 мамыр 2007 жылғы Конституциялық реформамен нақтыланып, Ата Заңның 16-бабының 2-бөлігінің «заңда көзделген реттерде ғана және тек қана соттың санкциясымен тұтқындауға және қамауда ұстауға болады, тұтқындалған адамға шағымдану құқығы беріледі. Соттың санкциясынсыз адамды жетпіс екі сағаттан аспайтын мерзімге ұстауға болады» - деген жаңа редакциясына сай, мұндай құзыреттік прокуратурадан алынды.
Сонымен, құқықтық жүйені жетілдіре отырып, жаңартудың басты көздемелері оны құрайтын элементтерін (соның құрамында прокуратураны да) барынша тиімдеу, олардың демократиялық, құқықтық мемлекетті құрудың әр кезеңдеріндегі мақсаттары мен қажеттіліктеріне сай болуын қарастыру мен осыған бағыттау маңызды әрі қажетті болып табылады.
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы, 2009. - 40 б.
2 «Прокуратура туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 21 желтоқсандағы №2709 Заңы // «Заң» базасы - Қазақстан Республикасының электрондық жүйеленген нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы.
3 Скуратов Ю.И. Роль прокуратуры в укреплении законности и правопорядка // Законность. – 1996. - № 12.
4 Бойков А.Д. Третья власть в России. - М., 1997. - 260 с.
5 Рохмин В.И. Прокурорский надзор и государственный контроль: история, развитие, понятие, соотношение. - СПб.: Юридический центр Пресс, 2003. - 305 с.
6 Халиқов К. Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау органдары: оқу құралы. – Алматы: Санат, 1995. - 176 б.
7 Мусина Р. Главная цель - обеспечение законности // Закон и время. - 2004. - № 11.
8 Кливер И.Я. Управление прокурорской системой в условиях формирования правового государства: Конспект лекции. - М., 1990. - 24 с.
9 Ласкина Н.В. Прокурорский надзор. - М.: Юстиции форм, 2006. – 224 с.
10 Сматлаев Б. Принцип состязательности в уголовном процессе // Заң және заман. - 2008. - №2 (90). - С. 22-23.
11 Бахтыбаев И.Ж. Законность как неотъемлемое условие становления демократического правового государства и роль прокуратуры в ее обеспечении // Заң және заман. - 2007. - №5 (87). - С. 7-12.
12 Аристотель. Политика. Афинская полития. - М.: Мысль, 1997. - 458 с.
13 Монтескье Ш. Избранные произведения. - М.: Госполитиздат, 1995.
- 799 с.
14 Бурмистров К.Д. Роль прокурорского надзора в обеспечении социалистической законности. - М.: Юридическая литература, 1979. - 72 с.
15 «Қазақ Советтік Социалистік Республикалық мемлекеттік суверенитеті туралы» 25 қазан 1990 ж. Декларация.
16 Конституция Республики Казахстан от 28 января 1993 года // Ведомости Верховного Совета РК. - 1993. - № 3.
17 Авакьян С.А. Конституционное право России: учебный курс. - 2-е изд., перераб. и доп: в 2 т. - М.: Юристь, 2006. - Т.1. - 719 с.
18 Президент, Парламент, Үкімет және құқық қорғау органдары туралы (Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлықтар жинағы) / Құрас. З. Сариева. - Алматы: Жеті Жарғы, 1996. - 176 б.
19 Мерзадинов Е.С. Прокурорский надзор в Республике Казахстан за соблюдением прав и свобод граждан. - Алматы: Баспа, 2001. - 160 с.
20 Шарипов Ш.М. Прокуратура қамтамасыз ететін заңдылықтың жаңа парадигмасы // 10 лет УПК РК: состояние, проблемы и перспективы развития: Материалы круглого стола. ҚазҰУ-нің хабаршысы. Заң сериясы. - Алматы.
- 2008. - №2 (46). – Б. 16-18.
21 Статистические данные Комитета правовой статистики и специальных учетов ГП РК за 2005-2009 гг. / Текущее делопроизводство ГП РК. - Астана, 2010.
22 Мами К.А. Как обеспечить равенство сторон // Казахстанская правда. - 12 ферваля 2009.
23 Премьер-министр К. Масимовтың сот орындаушыларының съезінде сөйлеген сөзі // Егемен Қазақстан. – 2007, маусым - 9.
24 Бахтыбаев И.Ж. Сот орындаушыларының съезінде сөйлеген сөзі // Казахстанская правда. – 2007, июнь – 7.
25 Мерзадинов Е. Прокурор әділеттің жақшысы болуға тиіс // Егемен Қазақстан. – 2009, желтоқсан - 12.
26 «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы. - Алматы: ЮРИСТ, 2004. - 24 б.
27 Тургараев Б.Т. Актуальные проблемы организации исполнительного производства. - Петропавловск, 2002. - 71 с.
28 Тусупбеков Р.Т. В рамках справедливых законов // Казахстанская правда. – 2007, июнь - 8.
29 Тұрғараев Б. Атқарушылық іс жүргізу құқығының теориялық проблемалары: з.ғ.д. ... автореф.: 12.00.09. - Алматы, 2007. - 42 б.
30 Шарипов Ш.М. Қазақстан Республикасының мемлекеттік-құқықтық жүйесіндегі прокуратура // Экономические и правовые гармонизации законодательства в область защиты прав и обеспечения интересов личности в условиях глобализации: теория и практика стран СНГ: мат. межд. науч.-прак. конф., посвященной году России в Казахстане (20 ноября). - Алматы: Қазақ Университеті, 2005. – Вып. 1. - 233 с.
31 Тихомиров Ю.А. Система правовых актов Советского государства // Право и правотворчества: вопросы теории. - М., 1982. - С. 48.
32 Утибаев Г.К. Представительство интересов государства в суде: учебное пособие. - Алматы: КазГЮУ, 2004. - 204 с.
33 Об утверждении Инструкции об организации прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от 27 июня 2006 года № 37 // Справочная правовая система ЮРИСТ.
34 Шуткин С.И. Прокуратура была и остается правозащитным органом // Время испытаний. Очерки из истории прокуратуры Казахстана. - Алматы: Өлке, 1997. - 280 с.
35 Послание Президента. 2009 г. – 26 с.
36 Винокуров Ю.Е. Прокурорский надзор: учебник. Изд. 3-е., перераб. и доп. - М.: Юрист, 2001. - 352 с.
37 Об утверждении Кодекса прокурорской этики. Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан № 51 от 31 января 2006 г.
38 Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Общая часть: Академический курс / под.ред. Б.Х.Толеубековой. - Алматы: Жеті жарғы, 2005. - Книга 1. - 424 с.
39 Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса.– М., 1968. - Т.I. - 470 с.
40 Уголовно-процессуальное право Российской Федерации: учебник / отв.ред. П.А. Лупинская. - М.: Юрист, 1997. - 591 с.
41 Рахунов Р.Д. Участники уголовно-процессуальной деятельности по советскому праву. - М.: Госюриздат, 1961. - 147 с.
42 Даев В.Г. Процессуальные функции и принцип состязательности в советском уголовном процессе // Правоведение. - 1974. - №21. - С. 134.
43 Якуб М.Л. Демократические основы советского уголовно-процессуального права. - М., 1960. - 198 с
44 Халиков К.Х. Потенциал Конституции Республики Казахстан: перспективы развития законодательства о суде и правоохранительных органах // Конституционно-правовые проблемы обеспечения ускоренной экономической, социальной и политической модернизации Казахстана: сб. мат. круглого стола, посвященного 10-летию Конституции Республики Казахстан.
- Алматы: ОФППИ «Интерлигал» в Казахстане, 2005. - 240 с.
45 Якупов Р.Х. Уголовный процесс: Учебник для ВУЗов / под ред.
В.Н. Галузо. - М.: ЗЕРЦАЛО, 1998. - 448 с.
46 Зиманов С.З. Қазақтың билер соты - бірегей сот жүйесі. - Алматы: Атамұра, 2008. - 216 б.
47 Чельцов М.А. Уголовный процесс. - М.: Юридическое издательство Министерства Юстиции СССР, 1948. - 624 с.
48 Гуценко К.Ф., Пашкевич П.Ф., Протченко Б.А. Советский уголовный процесс: учебник. - М.: Юридическая литература, 1986. – 304
49 Николайчик В.М. Уголовный процесс США. - М.: НАУКА, 1981. - 224 с.
50 Калиновский К.Б. Уголовный процесс современных зарубежных государств: учебное пособие. - Петрозаводск, 2000. – 48 с.
51 Ерешев Е. Қылмыстық іс жүргізу. Жалпы бөлім: оқулық.- Алматы: Өлке, 2006. - 216 б.
52 Голунский С.А. Вопросы судопроизводства и судоустройства в новом уголовно-процессуальном законодательстве. - М., 1959. - 231 с.
53 Чельцов М.А. Система основных принципов советского уголовного процесса // Ученые записки МГУ. Юр.фак. - 1949. - Кн.4. - 194 с.
54 Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. - М.: Изд-во АН СССР, 1958. - 703 с.
55 Полянский Н.Н. К вопросу о юридической природе обвинения перед судом // Правоведение. - 1960. - №1.
56 Мартинович И.И. Некоторые вопросы возбуждения уголовного дела // Ученые записки Белорусского Государственного Университета. Серия юридическая. – Минск, 1957. - Вып. 34. - С. 69.
57 Лукашевич В.З. Гарантии прав обвиняемого в советском уголовном процессе. - Л., 1959. - 112 с.
58 «Арнаулы прокурорлардың Департаменті туралы Ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Бас Прокурорының Бұйрығы // ЗАҢГЕР құқықтық анықтама жүйесі. – 2008, шілде-25. - №40.
59 «Облыстық прокурордың тергеу топтарына жетекшілік жасайтын аға көмекшісі туралы» Ережені бекіту туралы Қазақстан Республикасының Бас Прокурорының Бұйрығы // ЗАҢГЕР құқықтық анықтама жүйесі. – 2008, тамыз-19. - №44.
60 Смирнов А.В. Модели уголовного процесса. - Спб.: Наука, 2000. - 224 с.
61 Уголовный процесс: учебник для ВУЗов / под ред. Б.Б. Булагова, А.М. Баранова. - М.: Высшее образование, 2008. - 591 с.
62 Романов А.К. Правовая система Англии: учебное пособие. - М.: Дело, 2000. - 344 с.
63 Шарипов Ш.М. О некоторых вопросах реформирования правоохранительной системы республики в свете Послания Президента страны // Актуальные проблемы обеспечения прав личности в сфере уголовного процесса в свете реализации положений Конституции правовой политики Республики Казахстан на период с 2010 до 2020 года: Материалы международной научно-практической конференции. - Алматы: Қазақ университеті, 2010. - 316 с.
64 Проблемы эффективности прокурорского надзора / под ред.
К.Ф. Скворцова. - М.: Юридическая литература, 1977. - 160 с.
65 О мерах укрепления учетно- регистрационной дисциплины в органах внутренних дел. Совместное указание Генеральной Прокуратуры РК № 3/5 от 3 марта 2004 г. МВД РК №1/4 – 1343 от 1 марта 2004 г. // Справочная система ЮРИСТ.
66 Звирбуль В.К. Деятельность прокуратуры по предупреждению преступности. (Научные основы). - М.: Юридическая литература, 1971. - 167 с
67 Досбол Г.Г. Производство расследования - конституционное право прокурора // Предупреждение преступности. - 2001. - № 2. - С. 20-21.
68 Елихин А.Ю. К вопросу о надзоре (контроле) за обеспечением безопасности личности в сфере уголовного судопроизводства // «Черные дыры» в российском законодательстве. - 2004. - № 3. - С. 359-361.
69 Рябцев В.П. Прокурорский надзор: курс лекции. - М.: Норма, 2006.
- 288 с.
70 Петрухин И.Л. Прокурорский надзор и судебная власть: учебное пособие. - М.: Проспект, 2001. - 88 с.
71 Жогин Н.В. Прокурорский надзор за предварительным расследованием уголовных дел. - М.: Юридическая литература, 1968. - 264 с.
72 Тусупбеков Р.Т. Деятельность системы органов прокуратуры в Республике Казахстан // Развитие механизмов защиты прав человека в Казахстане / под общ. ред. Е.Ж. Бабакумарова, Л.А. Байшиной. - Астана: LEM, 2004. - 244 с.
73 Канафин Д.К. Гарантии прав личности в уголовном судопроизводстве: монография. - Алматы, 2005. - 168 с.
74 Козуеев А.Ф. Направления прокурорского надзора за исполнением законов в оперативно-розыскной деятельности // «Черные дыры» в российском законодательстве. - 2004. - № 1. - С. 217.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
3-5
|1 |ПРОКУРАТУРАНЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚАҒИДАЛАРЫ | |
| | |6-24 |
| | | ... ... ... қызметінің принциптерінің түсінігі және | |
| ... |6-13 ... ... ... мен ... негізі |13-18 |
|1.3 |Заңдылықтың үстемдігін ... ету ... ... | |
| ...... ... ... әрі басты қағидасы |18-24 |
| | | |
|2 ... ... ... ... ... МЕН | |
| ... ... ... ... | |
| | |25-61 |
| | | ... |Прокурорлық қадағалау актілері-азаматтардың құқықтары мен | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... |25-35 |
| | | ... ... тән ... ... ... мен | |
| ... |35-51 |
| | | ... ... ... өндірістегі прокурордың рөлі мен процессуалдық | |
| |қызметі |51-61 |
| | | |
| ... |62-64 |
| ... ... ... |65-69 ... ... ... Ең ... ... ретінде адамның және
азаматтың өмірін, құқықтары мен ... ... ... мемлекет - Қазақстан Республикасында аталған құндылықтарды қорғау
мен қамтамасыз ету тетіктері барынша ... [1, 4 б.]. ... ... үш ... қоса жалпы құқық жүйесінің құрамында
мемлекеттік-құқықтық жүйені қалыптастырған билік органдары да бұл ... ... ... ... Аталған институттардың ішіндегі прокуратура
ел аумағындағы ... ... ... Президентінің
Жарлықтарының және өзге де нормативтік ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады [2].
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары Қазақстанда демократиялық және
құқықтық мемлекеттің қажеттіліктерін өтей алатын тиімді құқық қорғау ... ... ... Бұл ... тән басымдық ететін мақсаттар, әрине,
қылмыстылықпен күрес жүргізу, ... пен ... ... ету, ... ... мен ... ... кез-
келген құқық бұзушылықтың мемлекеттің назарынан тыс қалмауын ... ... ... әрі ... ашу, ... жасаған кінәлілерді әшкерелеу
мен қылмыстық жауаптылыққа тарту, құқық бұзушылықтардың алдын ... ... ... ... жұмылдыру болып табылады.
Елдің құқық қорғау жүйесіндегі орталық орган ... ... ... Оның ... ... - ... ... тиімділігін арттыру
қажет. Құқық ... ... ... оны ... ... ... ... әрине оны құқықтық реттеуді қоса іске асыру бүгінгі
күннің талабы- делінді Құқықтық саясаттың тұжырымдамасында.
Конституциялық деңгейде прокуратураның ... ... ... ... ... оның қылмыстық қудалауды заңмен белгіленген
жағдайда, тәртіпте және ... ... ... ... ... қатысты оның шектері 21 мамыр 2007 жылғы ... ... Ата ... 16-бабының ... ... ... ғана және тек қана ... ... және қамауда ұстауға болады, тұтқындалған адамға шағымдану
құқығы беріледі. Соттың санкциясынсыз адамды жетпіс екі ... ... ... болады» - деген жаңа редакциясына сай, мұндай ... ... ... ... ... отырып, жаңартудың басты көздемелері
оны құрайтын элементтерін (соның құрамында прокуратураны да) ... ... ... ... мемлекетті құрудың ... ... мен ... сай ... ... мен
осыған бағыттау маңызды әрі қажетті болып табылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Жалпы құқық теориясында заңдылық санатының
алатын орны ... ... ... және ... ... ... ... сақталуы өте қажет. Міне, сондықтан болса керек,
заңдылық санатына қатысты зерттеу аз емес. Құқыққа тән бұл ... ... және шет ... ... және ... ізденушілерде көптеген зерттеулерді
оның әрқилы аспектілеріне бағыштай жүргізіп келді.
Прокурорлық қадағалаудың түрлі мәселелеріне, соның ішінде оның жағдайы
мен оның келешегіне, дамыту ... мен ... ... арттыруға
еңбектерін келесі ғалымдар ... Н.А. ... ... А.Н. ... Т.Қ. ... З.О. ... Бахтыбаев, К.А. Бегалиев, Қ.Ә. ... ... Б.М. ... Т.Қ. ... Е.Г. ... А.А. Джумалиева,
С.Е. Еркенов, С.К. Жүрсімбаев, Е.І. Қайыржанов, Д.К. ... ... Ю.А. Ким, М.Ч. ... Қ.С. Лақбаев, Т.С. Матымов, С.С.
Молдабаев, Н.В. Мельников, М.Б. Мұқашев, М.С. Нәрікбаев, Г.Х. Насыров, ... М.О. ... К.И. ... А.Д. ... А.А. ... ... А.Я. Сухарев, С.Г. Темірболатов, Б.Х. Төлеубекова, Р.Т.
Түсүпбеков, А.Ж. ... А.К. ... К.Х. ... А.Л. Хан, Т.А. ... ... К.Н. ... Ш.М. Шарипов, Б.К. Шнарбаев, Р.Н. Юрченко
т.б.
Сөзсіз, бұл ғалымдардың еңбектері прокурорлық ... ... ... ... зерттеуге теориялық база болып саналады.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері
Диплом ... ... әрі ... ... - Қазақстан
Республикасының мемлекеттік-құқықтық ... ... және ... мемлекеттік қызметтің айрықша саласы - прокурорлық қадағалаудың,
сондай-ақ, қылмыстық-процессуалдық қызметінің теориялық және ... ... ... ... осы ... заңнаманы жетілдіру
және оны қолдану практикасы ... ... ... ... ... табылады.
Диплом жұмысының объектісі мен пәні. Зерттеудің объектісі болып
прокуратураны ұйымдастыру мен ... ... ... яғни ... ... ... қалыптасатын құқықтық қатынастар табылады. Ал,
зерттеу пәніне прокуратура мен ... ... ... ... мен ... ... ... туралы және
прокурорлық қадағалау мен қылмыстық іс ... ... ... оны
қолдану тәжірибесі, сондай-ақ осы саладағы құқықтық реттеудің ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы прокуратураның және прокурорлық қадағалаудың, сондай-ақ,
ол атқаратын қылмыстық-процессуалдық қызметтің теориясы мен ... ... ... ... ... сипаты бар, отандық
құқықтық ғылымдағы зерттеулердің қатарында болып табылады. Зерттеу
нәтижесінде ... тән ... ... ... ... теориялық негіздер жасалынды. Зерттеудің ... ... ... Республикасы прокуратура органдарының мемлекеттік билік
кеңістігінде алатын орнын «мемлекеттік-құқықтық жүйеде»- деп анықтауы
тұңғыш ... ... ... Сонымен қатар, оның прокуратураға тән
процессуалдық функцияларды, осы арқылы жалпы ... ... ... әсіресе оларды атқаратын тұлғаларына қатысты ... ... іс ... құқығына да елеулі прогрессивті жаңалықтар
әкелу мүмкіндігінен байқауға болады.
Диплом ... ... мен ... ... ... ... ... зерттеудің мақсаттарына, міндеттеріне негізделген, өзара үндес.
Жұмыста: кіріспе, 2 тарау; ... ... ... тізімі
қамтылды. Жұмыстың көлемі мұндай ізденістерге ... ... ... ... ҰЙЫМДАСТЫРЫЛУЫ МЕН ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚАҒИДАЛАРЫ
1.1 Прокурорлық қадағалау қызметінің принциптерінің түсінігі және
мазмұны
Конституциялық құқықтың пәнін өте мол ... ... ... тән ... ... ... ерекшеліктерін айқындайтын маңызды
қоғамдық қатынастар қалыптастырады. Ал құқықтың әрбір ... ... ... реттеуге арналған нормалардың жиынтығынан тұрады.
Бір жағынан ... ... ... органдар
қалыптастырады (қарастырылып отырған жағдайда прокуратура), ал ... ... ... ... Заңы ... тұлғалардың шеңбері,
сондай-ақ азаматтар, тұлғаның, қоғам мен ... ... ... үстемдігін қамтамасыз ету, Конституция мен заңдарды ... ... мен ... ... мақсатында құрастырады.
Қазақстандық мемлекеттіліктің шынтуайыттығын талдау ... ... ішкі ... ... ... халық билігін қамтамасыз етуді,
азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, сондай-ақ заңдылық пен құқықтық
тәртіпті ... ... әкеп ... Осы ... іске ... ... қызметі ретінде прокуратураның мемлекет органы
қатарындағы пәнін құрайды. Прокуратураға ең әуелі ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалардың іске
асуы, (барлық тұлғалар тарапынан, ... яғни ... ... ... тапсырылады [1, 37 б.].
Прокурорлық қадағалау прокуратураны ұйымдастыру үшін ғана ... ... ... ... ... оның ... сақталуы сияқты өзара органикалық байланыстағы қажеттіліктерден келіп
шығатыны айқын. Яғни, ... ... ... ... ... ... ... хақ нәрсе. Ал, прокурорлық қадағалаудың мақсаты осы
қатынастардың заңның аясында реттелуін және олардың даму ... ... ... ... ... ... қадағалау болып
табылады. Демек, заңның біртұтастығын, заңды бұзушылықты жоюмен бұзылған
құқықтарды қалпына ... ... ... ету ... басты
міндеті.
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, халық билігін ... ... ... ... ... сот пен ... ... және өзге
де органдардың құзыреті болып саналса, Конституцияның, заңдардың сақталуын,
олардың ... ... ... ... ... ету
бұл прокуратураға жүктелген сирек құбылыс. Өйткені, мұндай ... тек бір ғана ...... ... отыр. Демек,
қадағалау өкілеттіктерін жою бәрібір оларды мемлекеттің басқа бір органына
жүктеуге әкеп тірейді. Оған ... ... ... ... Ал ... ... жоюдың өзі анархияға, ... ... ... заң ... ... ... нормалары іске аспай жатса, үкімет
қабылдаған қаулы-қарарлар орындалмаса, сот үкімдері мен ... ... ... ... ... ... ... атқарылмай жатса, онда
мемлекеттік биліктің түкке ... ... түбі ... ... бір ... яғни криминалды, қылмыс беделділерінің
басқаруына әкеп ... ... ... [42, 6 ... ... қадағалаудың орны мен маңыздылығы оның
конституциялық билік ... ... ... ... пен
тежемелік жүйесі мен билік тармақтарының өзара іс-қимылындағы жалпы
мемлекеттілік ... ... ... етуінде екендігі
объективті нәрсе.
Прокурорлық қадағалау халық билігінің нақты іске асуына үлес ... ... ... ... ... Мұны біз ... ... жекеленген тұлғаның мүдделерін, мемлекетте орнатылған құқықтық
тәртіпті, заңдылықты, оның ... ... ... ... айқын көре аламыз. Демек, прокурорлық қадағалауды ... ... ... ... ... еркі деп түсінуіміз
қажет.
Ал, өз кезегінде прокурорлық қадағалау ... ... ... әлеуметтік және құқықтық санатқа айнала бастайды. Оны мынадай
белгілері айқындайды:
- ол “биліктердің бөліну” қағидатының жемісі;
- ... ... сай ол ... ... ... ... ... әбден иелене алады;
- пәндік мақсатына сай ол мемлекеттік қызметтің нақты нысанын, яғни ... ...... ... “жоғары қадағалауды”
айқындайды.
Демек, прокурорлық қадағалау прокурорлық – биліктік құзыреттің басты
нысаны болып табылады.
Осы ... ... ... жиі ... ... екі ... мен ... ара-жігін ажырату орынды мәселе. Осы екеуі
сабақтаспа, синонимдес пе, бір ... ... ме, әлде әр – ... өз
мағынасы, өз бағыты барма? Жауап ... ... ... ... мен ... екі, бірінен бірі бөлек, әр-қайсысы дербес
мағыналы ұғымдар. Оған ... ... ... ... ... екі
бөлек аталуында, екіншіден, қадағалаудың мағынасы бірнәрсенің, немесе
біреудің (біреулердің) ... ... ... ... ... ... ... байқау, тексеру дегенді білдірсе керек.
Осыдан, прокурорлық қадағалау мен ... ... ... ... ... ... болады:
1. Бақылау (бақылаушы) органдар (соның ішінде қадағалау функциялары бар,
мысалы санитарлық, ... ... ... ... атқару билігінің
қарамағына кіріп, ведомстволық сипатқа ие болса, ... ... ... ... ... ... ... тармағына
жатпайды.
2. Қадағалау әрдайым бөлек жүйелердің ... ... ... ... ... де ... Бақылау органдары заңдылықпен қоса қызметтің тиімділігінде тексерсе,
прокурорлық қадағалаудың мақсаты тек заңдылықты қамтамасыз ету ғана.
4. Бақылау ... ... ... қадағалау барысында
объектінің жедел-шаруашылық қызметіне араласпайды.
5. Қателіктерді жою мен кінәлілердің жауаптылығын шешу үшін ... ... ... ... ... әкімшілік
тәртіптегі жазаны (шараны) қолдана алса, ... мұны ... ... осы ... ... ... ... жасалса, бақылаудың аясы шектелмеуі мүмкін.
7. Қадағалау бақылау органдарының қызметін қамтығанымен, керісінше ... ... ... ... өз ... ... ... алады.
9. Қадағалаудың шекарасы ауқымды, оны мемлекеттің атынан іске ... ... ... бақылау органдарына да
өкілеттіктері жүреді.
Кейінгі кезде прокуратураның күні санаулы, ол сот ... ... ... сот монополиясы мен тәуелсіздігіне қол ... ... ... ... ... ... ... келеді. Осыған орай,
прокуратураның өкілеттіктерін барынша ... ... оны ... айырып, атқару билігіне көндіру жөніндегі тілектер аз емес.
Алайда, бүгінгі ... ... мен өз ... өзі ... ... ... ғана ... бұзушылыққа қарсы әрі жедел, әрі тиімді ... ... ... әсіресе биліктегі ... ... ... ... ... айтып жеткізу қиындық туғызбайды.
Сонымен, прокуратура – заңдылықты қадағалап, әрі қамтамасыз етуді бүкіл
қызметінің мәні, мағынасы және ... деп ... ... ... оның осы негізгі функциясын жою, ... ... ... ... жоқ. Керісінше, оны сақтап қана коймай, күшейту,
тиімділеу ... ... ... ету ... бірден-бір
мақсаты болуы тиіс. Заңның үстемділігі мен құқықты, бостандықты қорғау мен
қамтамасыз ету прокуратура үшін басты міндет екендігінде дау ... ... ... А.Д. ... : ... қамтамасыз етуге бағытталған тиімді
әрі биліктің үш бірдей тармақтарына осы бағытта ... ... ... ... ... ... ... құрамының нығаюына барынша
септік ... ... – деп ... [43, 71 ... көп ... ... қызметінде (жалпы, 1922 ж. бері – 87
жылдан ... ... ... – 20 ... ... заңдылықты қамтамасыз
етуінің құқықтық құралдары қалыптастырылды және ... бас ... ... сот ... әлі де тиісінше жетілгені жоқ, мемлекеттік бақылаудың
тиімділігі де шамалы, ал осы ... ... ... ету ... ... ... бұл бағыттағы маңызды да, әзірше
өз құнын өзі ақтаған жүйесіз қалумен ... ... ... ... салушылыққа” әрине Еуропа Кеңесі
Парламенттік Ассамблеясының 25.01.1996 ж. ... 7 п. ... ... ... Онда ... Кеңесінің стандарттарына лайық
прокуратураның рөлі, ... мен ... ... заңдардың қабылдануы
туралы талаптар тілге тартылған. Алайда қазақстандық прокуратураның
функцияларын еуропа ... ... ... тіпті орынсыз,
өйткені:
1. Әлемдік қауымдастықта, соның ішінде ... да ... ... ... моделі жоқ. Сондықтан, Қазақстан
басқада ТМД мүшелері қатарлы өзінің ... ... ... ... ... қамтамасыз ету тетіктерін қалыптастыра да,
дамыта да алуға ... ... Шет ... ... ... ... алудың қазақстандық
ерекшеліктермен, соның ішінде көп жылдар бойы қалыптасқан отандық
оқтайлы тәжірибемен санаспағанды ... ... ... ... ... мен ... өзгерту сот және құқық жүйесін өзгерту үдерістерімен гармониялы,
яғни үндесті болуы тиіс, өйткені ол осы жүйелердің ... ... ... ... ... ... пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуге
арналған ... ... ... [44, 112 б.].
ҚР-ы Конституциясының 83-бабының ұйғарымына сай (2 бөлімі) республика
прокуратурасы біртұтас, орталықтандырылған жүйені ... ... ... ... және ... Бас ... бағынуы, өз
қызметі жөнінде тек Республика Президентіне есеп беріп, өкілеттіктерін
басқа мемлекеттік органдардан, лауазымды ... ... ... [1, 47 ... ... сай, прокуратураның әуелі өзін ұйымдастырудың,
яғни құқықтық табиғатын паш ететін, сондай-ақ қызметінде басшылыққа алатын
заңдылықтары немесе ... ... ... ... ... жоғарыда аталғандай тек Президентке есеп беретін яғни
соған ғана бағынатын мемлекеттің ... ... ал ... ... қызметтің айрықша саласы.
2. Осындай ерекшелігімен ... ... ... ... –құқықтық жүйеден орын алады.
3. Осындай мәртебесімен прокуратура мемлекет аумағында заңдылық режимін
қамтамасыз етуге ұмтылады.
4. Тиісті конституциялық ... ... ол өз ... ... ... бір ... ғана ... арқылы ұйымдастырады.
5. Өзіне ғана жүктелген жоғарыда аталған конституциялық миссиясына сай
тәуелсіз болуы лазым.
6. Оның негізгі ... ... ... ... ғұмырлас
болғандығынан, олардың екеуінің біртұтастануы хақ ... ... ... ...... қадағалаудың негізін қалайды,
ал ол құқықтық мемлекеттің басты ұстанымы.
7. Биліктер арасындағы тепе – ... әрі ... ... ... ретінде, әрі құқықтың сақталуын көздей отырып, ол барынша
жария қызмет атқарады.
Ал, енді жекеленген күйінде осы принциптерді ... екі ... ... яғни ... ... ... ... демек бірінші кезекте оның ... ... ... ... оның қызметінде доминанттық рөл ... ... ... ... қағидалардың жүйесі келіп шығады.
Ұйымдастырушылық, немесе болмыстық принциптеріне келетін болсақ:
1. Біртұтастық ... ... ... ... прокуратуралары
(аумақтық болсын, мамандандырылған болсын) біртұтас жүйені құрайды.
Мұның негізінде олардың барлығының біріңғай ... ... ... Олардың алдарына қойылған біркелкі мақсат –
көздемелер де бірліктің белгісі. Сондай–ақ ... іске ... амал – ... мен ... негіздердің,
өкілеттіктердің, заңнаманың біртұтастықты қуаттандыратыны сөзсіз.
2. ... ... ... ... жоғары қарай
бағыныштылықты, түпкілікті бір орталықтан, яғни Бас ... ... ... ... Мұның өзі бүкіл прокурорлық
тәжірибені үйлестіру мен ... ... Яғни ... ... жүйенің келісімді әрі ұйымдасқан күйінде
алдағы мақсаттарға қол жеткізуіне оңтайлы септігін тигізеді ... ... ... ... ... етуге міндеттейді.
Осыған сай: а) төмен тұрған прокурорлар жоғарғыларына бағынады ә)
төменгілерін жоғарғылары тағайындайды б) ... ... ... в) төменгілерінің актілерін жоғарғылар кері шақырып
алады (демек күшін жояды) г) жоғарғыларының нұсқаулары мен талаптары
төменгілері үшін ... ғ) ... ... ... жоғарғылары өздеріне қабылдап атқарады [45, 102 б.].
3. Прокуратураның тәуелсіздігі принципіне лайық, ол өз ... ... ... басқа мемлекеттік органдардан,
лауазымды тұлғалардан тәуелсіз болып келеді. Ондайлардың ... ... мен ... бірлестіктер мен азаматтар жатады.
Прокуратураның осындай тәуелсіздігі ... ... ... таза
және объективті қамтамасыз етуі үшін қажет. Демек, заң тәуелсіздікті
құр жария етіп қана коймай белгілі әрі ... ... ... ... қатарына прокурорлардың мемлекеттің ерекше
қорғауына алынуы, кімнің де болмасын прокурордың заңды өкілеттіктері
шеңберіндегі ... ... ... араласуға тиым салуы,
прокурордың заңды талаптары мен ... ... ... ... мен ... ... түсінік бермеу еркі,
прокурорлық иммунитеті (яғни ... ... ... құқығы),
материалдық, әлеуметтік, сондай – ақ ... ... ... прокуратураның қызметіне тән, оны іске асыру барысында басшылыққа
алатын ... ... ... Ол ... заңдылық принципі. Өзін (яғни прокуратураны) құрудағы басты
мақсат заңдылықты қамтамасыз етуді жүктеу болса, ... ... ... бұл құбылыстың онымен егіз болуы хақ нәрсе.
Заңдылық әмбебап ... ... ... ... ... (бірінші кезекте талаптарымен) санасуын тала ететіні сөзсіз [46, ... ... оның ... ... ... Заңдылық қоғамдық -
әлеуметтік құбылыс. Бірақ мемлекет заңдарындағы тәртіп пен рәсімдеу ... ... дәл және ... қолданылуы ғана прокурорлық
қадағалаудың пәні ... ... ... ... қарсы саясатында көбіне – ... ... ... ... қол жеткізеді.Ал прокурор болса мұндай
жағдай орын ... ... одан ... ... бірімен – бірі тығыз
байланысты, соған лайық кешенді ... ... ... іс – ... ... ... ... бұзушылықты жою (тию, заңсыз әрекеттер
мен актілерді тоқтату, алдын алу т.с.с.); бұзылған құқықты ... ... ... ... ... ... ... іс – шаралары,
жәбір, зардап шекеннің құқықтарын қорғау, т.с.с. сотқа ақы талап беру);
заңды бұзушылыққа әкеп ... ... жою ... профилактикалық қызметі)
жатады. Өйткені заңдылық – ... ... ... ... ... құқықтық мемлекетке тән заңдылықтың сапасы мен ... ... ... ...... формациялардағы іргелі
мүдде қоғам мен тұлғаның үстінен тұрған мемлекеттікі деп ... ... ... ... ... ... адам құқығы мен қоғамдық
мүдде алға шығатыны ... ... ... ... құру ... ... ... формуланың бірі ең әуелі ... ... ... ... ... ... бағындырылуы болып
саналады [47, 4 б.].
Сонымен, заңның үстемдігі, оның бұлжытпай сақталуы, құқықтармен санасуы
және оларды ... ... ... ұғымын, яғни қазіргі этимологиясын
қалыптастырады.
Осыдан, ҚР-ы Конституциясының 83-бабында көрсетілгендей прокуратура
жоғары қадағалауын мемлекет ... іске ... Яғни ... ... ету мақсаты қадағалаудың да ... ... деп ... ... қатарына жоғарыда атағандай: кез келген
заңды бұзушылықты ... мен жою ... ... ... ... ... қайшы келетін заңдар мен құқықтық актілерге наразылық
келтіруі, т.с.с. жатады.
2) Демократиялық, ... ... тағы да бір ... ... ... ... Осы ... ашық та тұнық ақпарат беру, немесе алу
әрине ... ... ... табылады. Сондықтан, елдегі заңдылықтың
жағдайы, әсіресе сақталуы мен ... ... үшін ... нәрсе. Әрине, заң
шек қоятын жағдайлардан басқа кезде, ... ... ... ... ... ... мемлекет аумағындағы заңдылықтың жағдайымен оны
нығайту туралы іс – ... ... ... әрі – ... ... ... [48, 52 б.].
Сонда жариялылық принципінің тетіктерін қолдану арқылы прокурор ... неге қол ... ол, ... ... тікелей кездесу арқылы (ұжымдарда,
копроративтік орталарда. ... ... ... ... ... ... соңғысы интернет сайттары арқылы да) заңдылықтың жағдайын,
яғни өзінің жасаған қызметін баян ете ... осы ... ... елге заңнаманы насихаттайды.
Үшіншіден, құқық бұзушылықтың (заңды бұзушылықтың), қылмыстың алдын алу
(болдырмау) бағытындағы іс – шараларын атқарады.
Төртіншіден, билік пен ... ... ... әрі сенімді
нығайтады.
Ендеше, жариялылықтың прокуратура қызметінде басшылыққа алатын принципі
ретіндегі рөлі мен маңызы зор. ... ... ... пен қылмыстылықпен
күресті ұйымдастыруда қоғамның да белсенділігін арттыруға, құқықтық сананы
көтеруге, құқықтық мәдениет пен заңға бағынушылықты жақсартуға ... ... ... қызметінде оның тәуелсіздігі, заңдылық пен жариялылық
принциптерімен қатар басқа ... ... ... ... қағидалардың да
маңызы зор. Солардың қатарында құқықтың ана ғұрлым маңызды да ... ... ... ар – ... мен намысын құрметтеу, адамның
жеке басына тиіспеушілік құқығы, адам мен ... ... ... сот ... қорғау, кінәсіздік презумпциясы, тараптардың тең
құқықтылығы мен ... ... ... іс ... ... ... қағидалар жатады [49, 22 б.].
Осының бәрін сақтауға тиісті тұлғалардың іс - ... ... ... ... ... прокурорлар өз әрекеттері мен
актілерінің заңның аясында, ондағы нормаларды қатаң да бұлжытпай сақтау
арқылы және тек сол ... іске ... ... [50, 9 б.]. ... осы ... үлгі - өнегелік сипатымен ... ... ... заңдылық принципінің тетіктері прокурордың өзіне кері карай әсер
етері сөзсіз. ... ...... заңсыз әрекеті немесе актісі
жоғары тұрғандарына не болмаса ... ... ... ... және ... прокурордың да жауаптылығы заңмен қамтылғанын ұмытпаған жөн. Осыдан
туындайтын формула бір ғана мағынаны: “заңдылықты қадағалау ... ... ...... білдірсе керек.
1.2 Прокуратураның ұйымдастырылуы мен қызметінің негізі
Жалпы билік феномені, оның бөліну теориясы ежелгі уақыттан ... ... ... ... ... ... мен ондағы биліктің
ұйымдасуын қарастыра келе, биліктің түрлі жақтарын және олардың мақсаттарын
көрсете білетін органдарын: ... ... ... ... билік; үкімет билігі; сот билігі-деп талдаған [51, 219 б.].
Ұлы француз ағартушысы, ғалым Ш.Л.Монтескье үш билікті атай ... ... ... ... да ... деп ... ... шығарады, оларды өзгертеді және күшін жояды. Екіншісі соғыс ... және ... ... мәселелерін шешеді. Ал, үшіншісі
қылмыстар үшін жазалайды және жеке ... ... ... шешеді»
[52, 87 б.].
Осы теорияның тарихын, мәні мен ... ... оның ірге ... деп ... ... Ол ... әйгілі еңбектерінде бұл
биліктердің өзара тежемелік деңгейде қызмет жасауын, яғни ... ... өз ... ... ... мен өкілеттіктерін атқаруын
және осы мәселелерге байланысты құзыреттеріне араласпай, ... ... ... ... ... ағартушы-ғалымның бұл идеялары көпшілік өркениетті батыс
мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... адамның құқықтары мен
бостандықтарын неғұрлым толық қамтамасыз етуді көздейтін ... ... ... ... түбірі болып танылды.
Бұл мәселе кеңес мемлекеті саясатының деңгейінде ... ... және оның ... екендігі туралы теориялық
концепцияның мызғымастығымен түсіндіріліп келінген.
Сонымен, бүкіл ... ... ... және оның ... ... ... бірлігі доктринасы ресми құпталып, қолдауын тапқан еді [53,
4 б.].
Тоталитарлық режим құлдырағаннан ... ... ... ... ... қалыптастыру басты мақсат етіп қойылды.
Оның қызметі тек ... ... ... бекітулеріне бағыну арқылы,
халық билігі мен ... ... ... сәйкес іске
асырылуы керек.
Қазақстанда бұл теорияны біздің ... ... ... ... ... ... рет, Қазақ ССР-нің 1990 жылы 25 қазанда
қабылданған «Мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... ... Онда ... ... ... оның үш тармақтан: заң
шығарушы, ... және сот ... ... ... ... [15, ... уағыздалған билік түсінігі кейіннен еліміздің тұңғыш
(28.01.1993 ж.) Конституциясына, қазіргі ... ж.) Ата ... [16, 3 б; 1, 3 ... ... деңгейде мемлекеттік билікті қалыптастыру мен
оны іске ... ... ... мен ... ... адамзат
тәжірибесінің, соның ішінде өркениеті ... ... қол ... ... ... ... ... принциптерінің мазмұнынан мынандай ұстанымдар
келіп шығатыны сөзсіз:
– заңдардың ең жоғары ... күші және ... тек ... ... (заң ... органы ғана қабылдауы тиіс;
– атқару билігі негізінен заңдарды атқару қызметімен шұғылдануы,
ал нормашығармашылық ... ... ... ... ... мемлекет басшысына, тек кейбір ... ... есеп ... ... ... (заң шығару) билік пен атқару билігінің ... ... ... ... ... осылайша бірінен-
бірі асып түспеуін оның ақыретті узурпацияға әкеп соқпауын көздеу
керек;
– сот ... ... және өз ... ... ... ... билік тармақтары бір-біріне кедергі келтірмейтіндей және ... ... ... ... құзыреттік мәселелері бойынша туған арадағы ... ... ... және ... ... ... ... қадағалау органдары арқылы шешуі тиіс;
– олардың бірін бірі тежеп тұруына ... ... ... ... ... яғни ... ... «тепе-
теңдік, тежемелік» жүйесі құрылуы қажет.
Биліктердің бөлінуі принципін жүзеге асыру мемлекет істерін басқаруға
қажетті функцияларды анықтау мен ... ... қана ... әрі ... әр ... ... мемлекет мекемелерін құру мен дамыту,
осылайша мемлекеттік билікті іске асырудың ... ... ... ... тиіс [54, 337 б.]. ... ... ... құқықтық жүйесін
құрумен де тығыз байланысты. ... бір ... ... ... белгілі
бір топтары жіктелсе, екінші жағынан олардың иерархиясы белгіленеді. Ал,
түпкілікті бұл принциптің демократиялық қоғамның ... ... ... ... прокуратураның конституциялық табиғатына сай, оны
мемлекеттік биліктің дәстүрлі ... ... (заң ... сот) ... ... ... билігімен ара-қатынасынан
бастаған жөн. Өйткені, бұған дейін, Конституцияның билікке, басқару
тұлғалары мен ... ... ... талдаудың нәтижесінде, біз
билікті ұйымдастырудың жаңа тәсілдері мен ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев Еуразиялық деп атағандай)
модельді қалыптастырып келеміз. Оған сай, ... ... ... ... тыс, ... президент билігін де бекіттік және ... осы ... ... ... ... ... ... ұйымдастырып
беріп, олардың президентке мемлекет механизмінде биліктің ... ... ... ... қамтамасыз етіп, осылайша төрелік рөлін
атқаруына қызмет жасайтын, «тепе-теңдік пен ... ... ... десек болады. Сондықтан да прокуратураны президент билігінің
құрамдас әрі ажырамас ... ... ... ... ең ... өзі ... ұштастырғанымыз дұрыс.
Заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі өз қызметін жүзеге асыра отырып,
прокуратура басқа да ... ... ... ... ... олардың құзыреттерінің ара қатынасын зерделеу прокуратураның
мемлекеттік механизмінің жүйесіндегі орнын нақтылауды ғана ... ... ... ... бағытталған нақты шараларды ұсынуға
мүмкіндік береді. «Қазақстан Республикасы Президенті туралы» Конституциялық
заңның 13-бабына сәйкес, ... ... ... ... ... ... келісімі бойынша Бас Прокурорды ... 5 ... ... оны ... босатады;
2) Бас Прокурордың ұсынысы бойынша республика Бас Прокурорының
орынбасарларын лауазымдарына тағайындайды және оларды қызметінен
босатады;
3) жыл ... ... бір рет ... заңдылық жағдайы туралы
Бас Прокурордың есебін тыңдайды [18, 11 б.].
Прокуратураның Елбасына есеп беретіндігі белгілі, алайда бұл ... оған ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Бас Прокуроры ... ... ... жағдайы жөнінде
мәлімет береді, осы мәліметтер негізінде Президент мемлекеттегі істер
жөнінде халық ... сөз ... ол ... ... ... күресу бойынша мемлекеттік органдардың саясатын
анықтайды, ... ... ... ... ... ... және «Прокуратура туралы» ... ... ... ... ... асыруы мүмкін. Осы тапсырманы
берген кезде Президент өз құзыреттігіне кіретін ... ... ... ... ... пен ... ... өзара
әрекеті Елбасы бақылауында жүзеге асырылатынын ескеру қажет.
Қадағалау функциясына қатысты прокуратура мен Президенттің ... атап кету аса ... ... ... екі ... ... алу
қажет.
Біріншіден, Президенттің жарлықтарын дұрыс және біркелкі қолдану
бойынша прокуратураның жоғарғы ... ... ... прокурорлық
қадағалау Президенттің жарлықтарын дұрыс және ... ... ... мен заңдарға қайшы келетін Елбасының құқықтық
актілеріне Бас Прокурор наразылық білдіруі ... ... ... болжайды.
Алайда Президентке есеп беруші орган ретінде ... ... ... ... және ... ... дұрыс емес
сияқты. Осы жағдайда, Бас Прокурор Конституция мен заңдарға қайшы ... ... ... ... ... ... ... Прокурордың ұсынымы бойынша республика Президенті:
1) прокуратура органдары жұмыскерлерінің ережелерін, құрылымын және
жалпы штат санын бекітеді;
2) Бас ... ... ... ... ... ... ұсынымы
бойынша, Бас Прокурордың орынбасарларын, прокуратура ведомстволарының
басшыларын лауазымдарына тағайындайды және лауазымдарынан босатады;
3) прокуратураның ... ... ... және ... ... Республикасының Президенті мемлекеттік марапаттармен
марапаттайды және құрмет, жоғары ... және ... да ... ... ... ... ... береді; жоғарыда аталған
марапаттардан, дәрежелерінен, шендерінен, рангілерінен айырады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 22 ...... ... ... органдарының жүйесін бұнан ары
оңтайландыру бойынша ... ... ... ... ... штаттық саны анықталды.
Елбасы шешімі бойынша Бас ... ... ... ... ... Президент Әкімшілігінің мемлекеттік-құқықтық
бөлімі мен Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшылығымен ... ... ... ... ұсынылатын сәйкесінше қорытынды дайындайды.
Прокуратура органдары Қазақстан ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Осы орган ... ... ... және тағы ... ... ... ... күресу бойынша, ұлттық қауіпсіздігі мен құқықтық тәртіпті және
заңдылықты сақтауды қамтамасыз ету жұмысын басқарады және ... ... және ... ... ... ... ... Әкімшілігі Елбасы
тікелей өзіне бағынышты және есеп беруші мемлекеттік органдарға ... ... ... ... ... ... қатысты:
1) тікелей өзіне бағынышты және есеп беруші мемлекеттік ... ... ... ... жанындағы кеңестік
органы жөнінде және Қазақстан ... ... ... ... ... жою ... ... құру туралы
Елбасына ұсыныстар береді;
2) Елбасы өзіне тікелей ... және есеп ... ... ... әрекетімен үйлестіру және жұмысын басқару
қызметін қамтамасыз етеді;
3) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңестік ... ... ... ... ... ... да ... жүргізу
мақсатында, прокуратура ... ... ... ... ... ... және ... жоғары
әскери лауазымдарын және басқа атақ, класстық ... беру ... ... ұсыныс береді.
Республика Президентінің қызметін қамтамасыз ету, оны елде және шет
елдеріндегі жағдайлар жөнінде дер ... және ... ... республика
Президентінің шешімдерін сөзсіз және жан-жақты орындау және де ... ... ... ... ... Бас ... қудалау, анықтау, алдын ала тергеу және ... ... ... емес ... ... ... ... прокуратура органдарынан қажет ақпарат ... мен ... да ... ... және алу ... ... Осы ... Президент Әкімшілігінің басшысы, Президенттің
көмекшілері, Президент Әкімшілігі басшысының ... ... және ... ... ... ... басшылары
арқылы жүзеге асырылады. Президент ... ... мен ... ... егер ... әкімшілігі мерзімді белгілемесе,
сұрау түскен күннен бастап жеті күн ішінде сұратылған ... ... және ... да ... ... міндетті.
Прокуратура органдары Қазақстан Республикасы Президентімен тығыз қарым-
қатынас жасайды. Прокуратура Президентпен қатынасу кезінде барлық заңнама
мен ... ... ... және біркелкі орындалуының қадағалауын
жүзеге асырады.
Прокуратура органдарының жергілікті органдардан тәуелсіз және тек ... ... ... ... ... Президент бақылауы бойынша қызмет
етуі- прокурорлық қадағалаудың мәні болып табылады.
Елдің заң шығару ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Парламенті екендігі әйгілі. 1995 ж. Конституцияға ... сол ... заң ... ... (Жоғарғы Кеңеске) есеп
беретін. Республиканың Бас Прокурорын Жоғарғы Кеңес 5 жыл ... [16, 42 ... ... ... Республикасының Бас Прокурорын Парламент
Сенатының келісімімен Президент ... және оның өз ... ... ... ... ... үшін келісімін
береді.
Прокуратураның заң ... ... ... болмағанмен, заң (құқық)
шығармашылығы және оларды насихаттау бағытындағы белсенділігін атап өткен
жөн. Ол заңдардағы жетіспеушіліктер мен ... ... ... Үкімет
пен Парламентке ұсыныстар енгізіп отырады. Осы орайда, прокуратураның
Конституцияға қайшы келетін ... мен ... ... ... келтіру құқығын айтып кету керек. Әрине, прокуратураға осы
мақсатпен Конституциялық Кеңестің ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілердің күшін жоюдың немесе Конституция ... ... ... ... ... болар еді.
Сонымен, прокуратура конституциялық орган ретінде ең әуелі Ата Заңның
үстемдігін қамтамасыз етеді. Сондықтан да ... ... деп ... Ал, ... ... ... орнымен, ол өз
кезегінде тежемелік және тепе-теңдік ... ... [55, 34 ... ... ... ... ету мақсатындағы жоғары
қадағалау – прокуратура қызметінің негізгі әрі басты ... ... ... ... ... 4-ші ... прокурорлық қызметтің мақсаты «Конституция мен заңдардың
үстем тұруын қамтамасыз ету, ... және ... ... ... қорғау мақсатында, Қазақстан Республикасы Конституциясының,
заңдарының және өзге де ... ... ... дәл әрі ... ... ... жүзеге асыру» болып табылады. Бұл мақсатта
прокуратура мемлекет атынан:
- Конституцияның, заң ... ... ... ... ... ... ... қызметінің, анықтама мен тергеудің, әкімшілік және
атқарушылық істер жүргізудің заңдылығына қадағалауды жүзеге асырады;
сотта мемлекет мүддесін білдіреді;
- ... ... мен ... ... ... заңдарға және
басқа да кұкықтық актілерге наразылық жасайды;
- заңда белгіленген тәртіп пен ... ... ... ... ... ... ... объективтілігін және
жеткіліктілігін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік құқықтық статистиканы
қалыптастырады, арнайы есепке алуды ... ... ... ... ... алу саласындағы заңдардың қолданылуын қадағалауды жүзеге
асырады.
Осы ... ... ... ... ... бағыттары
мен мазмұны заңдылықтың ... ... ету ... ... іске ... ... орындалады.
Прокурорлық жоғарғы қадағалау мемлкеттің барлық құқық қорғау саласын
қамтитын болғандықтан, қолданып ... ... ... болмасын
прокуратура органдарының қызметі жайында тиісті нормалар қарастырылған.
Қазіргі кезде прокуратураға жүктелген функцияларына қарай олар негізгі
екі топқа ... ... ... органы, не заңдылықты қадағалау
органы.
Жоғарыда көрсетілгендей, ... ... ... ... ... қадағалау мен қатар қылмыстық қудалау, анықтау
және тергеу жұмысын қадағалау, ... ... ... ... іс ... ... жоғары қадағалауды іске асырады.
Бұл прокуратура органдарына жүктелген негізгі функциялар ... ... ету ... ... қадағалаумен ұштасады.
Прокурорлық қадағалау Президенттің бақылауында болып және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Бас Прокурорына ғана ... ... ... ... ... Парламент Сенатының
келісімімен Республиканың Президенті Бас Прокурорды бес жыл ... және оны ... ... ... прокуратура органдарының біртұтас жүйесін Бас
Прокуратура, облыстардың прокуратуралары, республикалық маңызы бар қалалар
мен республика астанасының прокуратуралары, ауданаралық, ... ... ... теңестірілген әскери және мамандандырылған прокуратуралар
құрайды.
Республикамыздың Бас Прокуроры облыстардың прокурорларын және оларға
теңестірілген ... ... ... ... ... қалалардың прокурорларын және ... ... ... ... және ... ... ... жалпы мемлекеттік қызмет ретінде мемлекеттің
атынан атқарылып, оны арнайы өкілеттілігі бар прокурорлар орындап, ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлықтарының
және басқа да нормативтік құқықтық актілердің республика ... дәл ... ... ... ... ... ... уақытылы анықтап және
тиісті шаралар қолданып, соның ішінде кінәлілердің ... ... ... ... ... іс те ... ... мемлекеттік органдарды ауыстырмайды және ұйымдардың
қызметі мен азаматтардың жеке ... ... және ... ... мен бостандықтарың, заңды тұлғалардың
және мемлекет мүдделерінің ... ... ... ... ... ... ... Заңының 28-бабында көрсетілген:
1) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, органдардың,
ұйымдардың, лауазымды тұлғалар мен азаматтардын құқықтық ... мен ... ... ... ... қамтамасыз ету;
2) заңдылықтың кез келген бұзылуын, осындай заң ... ... ... мен ... анықтап жою, бұзылған құқықтарды қалпына келтіру
шараларын қолдану міндеттерін атқарады.
Қадағалауды жүзеге асыру ... ... ... ... 29-бабында көрсетілген:
- жүргізілетін тексеріс мәселелері бойынша азаматтар мен ... ... және ... айғақтар алуға;
- қызметтік күәлігін көрсетіп, мемлекеттік органдардың, сондай-ақ
барлық нысанындағы ұйымдардың аумағы мен ... ... ... ... тексеріс мәселелері жөнінде банктерден жеке және заңды
тұлғалардың операциялары мен шоттары ... ... ... ... ... өзге де ... ... саналатын мәліметтердің жариялануға
болмайтын талаптарын сақтай отырып мәліметер алуға;
- жасырын қылмыстарды анықтау мақсатында құзыретті ... ... ... ... ... ... нәтижелері туралы хабар беріп
отыруды талап етуге;
- басшылардан және ... да ... ... ... ... оны ... ету жөніндегі қажетті құжаттарды, материалдарды,
статистикалық деректерді алуға;
- тексеріске қатысу және қорытынды беруі үшін ... ... ... ... ... ... құзіретіне сәйкес
тексеріс жүргізуді талап етуге және бұлардың ... ... ... ... және ... ... ... ету үшін тексерісті
жүзеге асырауға басқа да құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... Республикасының заңдарында көзделген басқа да тексеріс
әрекеттерін жасауға құқылы.
Прокурор қадағалау тәртібі мен ... ... ... ... көрсетілген төмендегі шараларды қолдануға құқылы:
- наразылық енгізеді;
- заң бұзушылықты болдырмау ... ... ... ... іс ... тәртіптік іс жүргізу немесе әкімшілік құқық
бұзушылық туралы іс жүргізу, прокурордың талабын мәжбүрлеп ... ... ... жөнінде қаулы шығарады, материалдық залалдың өтелу шараларын
қолданады;
- адамның және ... ... ... мен ... құқықтары мен
заңды мүдделері бұзылған жағдайда заңдардан басқа заңсыз актінің күшін
тоқтата ... ... ... ... ... ... енгізген тыйым
салу шектеу сипатындағы шаралардың күшін жояды немесе алып тастайды;
- мемлекеттің, жеке және ... ... ... мен ... ... ... ... соттан өтінеді [20].
Енді қадағалау тәртібінде жүргізілген прокурорлық тексерістердің әр
салада ашылған заң ... және ... ... ... ... мемлекетке келетін зиянның мөлшері орасан зор екені
дәлелдеуге жатпайтын ақиқат.
2009 ... ... ... Республикамыздың Қаржы министірлігінің
Қаржы тексеру және мемлекеттік сатып алу Комитеті ... ... ... ... он миллиард теңгеден жоғары ... ... ... екі ... астам өндіріс орындарын қамтыған. Негізгі
заң бұзушылықтың ... ... 21 ... ... ... ... ... орында-қорғаныс министрлігі (15 пайыз), бұлардан
кейінгілері: көлік және байланыс органдары, туризм, мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... ең қомақты қаржы
бұзушылық Астанада (жалпы ... ... 40 ... тыс мемлекеттік сатып алу саласында 52449,5 миллион теңге және
жергілікті бюджетті орындау 4102,1 ... ... зиян ... ... бюджетке қайтарылуға тиісті 2937,8 миллион теңгенің
бір миллионнан астамы өндірілген, құқық қорғау органдарына 608 ... 607 ... ... ... жаза ... ... теңге өндірілген (8).
Автокөліктің үнемі өсуіне байланысты Алматы қаласының атмосферасының
ластануы ұлғая ... ... ... прокуратурасының тек біркүндік
тексерісінде 800 ден аса ... ... ... ... 2009 ... ... органдарының жұмыс қортындысын талқылаған
Қазақстан Бас Прокуратурасының кенейтілген алқа ... ... ... ... арқасында 28 мың заңға қайшы
құқықтық актілер бұзылып, не өзгерістерге ұшыраған, 1589 ... ... ... босатылған, 11.800 ден астам сот шешімдері орындалып, сегіз
миллиард теңге өндірілген.
2008 жылғы ... ... ... жемқорлыққа қарсы заңның
орындалуы жайлы кеден және салық органдарымен жергілікті әкімшіліктерде
қадағалау ... ... 2822 ... ... ... ... 275 қылмысты іс қозғаған [21].
Алматы қаласының прокурорлары 2009 жылы жүзден жоғары қадағалау ... ... ... 3500 ... ... жауаптылыққа тартып, 6000-
нан жоғары адамдардың конституциялық құқықтарын қорғаған, төрт жүзге жақын
лауазымды қызметкерлер сыбайлас ... ... ... ... Бас ... ... қадағалау тәртібімен
жүргізілген тексерудің нәтижесінде тек 2009 жылдың тоғыз айының ішінде 25
мыңнан жоғары ... ... ... ... не ... ... беру ... жүргізілген тексерудің нәтижесінде 46 мыңнан жоғары
заң бұзушылық анықталған (арыздарды қарау ... мен ... ... кей ... ... ... жасау), 540 ұсыныс және 900 наразылық
еңгізілген. Бұл ... ең ... ... 200 ... жоғары
азаматтардың конституциялық құқығы қорғалған.
Осы жағдайларды айта келіп, Бас Прокурор прокурорлық қадағалаудын
маңызы ретінде ... ... ... лайықты орын алатын қорытындыға
келген: «прокурорлық қадағалаусыз мемлекеттік органдардың актілерінің
заңсыздығы көлемді ... ... [89, 2 ... ... және дәл айтылған пікір, заңдылықты және оның орындалуының
қамтамасыз етілуі Ата Заңда ... ... ... ... ... ... үстемдігін қамтамасыз ету мақсатындағы жоғарғы
қадағалау-прокуратура органдарының басты және ... ... іс ... сот ... ... ... ... органдарының жүргізетін қызметіне ... ... ... ... ... «әкімшілік және орындаушылық іс жүргізудің заңдылығына жоғары
қадағалауды жүзеге ... ... ... ...... Н.Назарбаев соттың
және мемлекеттің беделін түсіреді, оған нұқсан келтіреді деп айтып, осыған
байланысты ... іс ... ... соттардың қарауына беруді шештік
деп атап көрсетті. Бірақ бұдан сот шешімдерінің ... ... ... жоқ. Судьялардың алда тұрған ең ... бірі ... ... ... ... ... ... өткен Қазақстан судьяларының съезінде).
Шынында да сот шешімінің орындалмауы ол сот жұмысының шала-жартысы.
Cот орындаушыларының тарихында болған ... ... ... ... құқықтық мемлекет, сондықтан сот актілерінің дер
кезінде, бұлжымай орындалуының ... өте зор. ... ... ... ... ... ... кепілдік береді. Сот
орындаушыларына үлкен міндет ... ... ... сот ... ... байланысты заңды құқықтары ... ... ... ... - деп атап айтты [90, 2 б.].
Сот шешімі уақтылы және нақты орындалғанда ғана сот ... ... ... И.Бахтыбаев сот орындаушыларының жұмысы сот әділдігінің
тиімді жақсы ... деп ... [91, 4 ... ... сот шешімдерінің орындалуын жоғарғы қадағалау
ретінде тексеріп тұрады.
Мемлекетіміздің жоғары қадағалау органдарының алқалы ... ... ... тыңдағанда, тек 2009 жылдың бірінші жартысында
Қазақстан Жоғарғы ... ... ... Комитеті қарауына 284 мың
орындау құжаттары бойынша 26,9 миллиард теңге өндірілуге жатса, ... ... ... тек 3,1 миллиард теңге ғана өндірілген (болғаны 10-12 пайыз
шамасында ғана).
Алматы қаласы бойынша жүргізілген тексерісте сот ... ... ... келтірілген зиянның 2008 жылы тек 451,5 ... ... яғни ... ... ... бір ... ғана ... келесі 2009 жылы келген орындау құжаттарының төрттен бірі ғана
орындалған. 2008 ... ... ... ... ... ... ... өндіруді онның біріндей мөлшерге ... яғни 6,2 ... ... тек 64 ... ... ғана орындалған. Бұл нашар жағдайдың
себебі Алматы сотының әкімшілігі сот ... ... ... ... есеп беру құжаттары негізсіз өзгертіліп отырған, ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген.
Соның салдарынан Бостандық ауданының ... 2008 жылы 607 ... ... ... ... ... 2008 жылы 629, ал ... 410 атқару өндірістері жоқ болған. Сот ... ... ... ... пайдасына тәркіленген қаражатты борышкердің шотында ақша
бола тұрса да орындамай келген. Мысалы, Түрксіб ... ... ... ... ... 25050 евро ақшасын мемлекет пайдасына тәркілеу
жайлы құжат бес күн өтпей сот ... С. ... ... ... бұл ... ... ... шкафқа салып қойған, ақшаның қай банкіде
екені көрсетіліп тұрса да, еш ... ... Сот ... ... ... ... міндеті деп те есептемейтіндері ... 1387 ... ... ... ... ТОО ... 784 мың теңге
өндіру құжаты Ауезов ауданының сот ... ... ... тапсырылады. Сол уақыттан 2009 жылдың қыркүйегіне ... ... ... ... ... ... Бұл ... осылайша
орындалмай еш қозғалыссыз жатқан 84 орындау өндірісі 2009 жылдың басынан
жабулы ... Сот ... ... төрт ... ... деп, оларға басқа әкімшілік айып пұл орындалады деген өндірістегі
құжаттың ксерокопияларын жапсырумен өндірістен ... ... [92, 3 ... ... ... ... қорытындылары Жоғарғы Сот
жанындағы сот ... ... сот ... ... ... ... ... салақтық жіберетіндерін ашқан.
Оларды жою жайында ұсыныстар ... сот ... ... съездінде (6-маусым
2007ж. Астана) ... сот ... ... ... ... ету, жөн ... көмек көрсету жайлы тиісті ой-пікірлер айтыла
қоймады.
Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 25 ... ... сот ... мен ... ... ... Конституциялық
заңы бойынша 1-баптың екінші ... «Сот ... ... атынан жүзеге асырылады және азаматтар мен ... ... мен ... ... қорғауға, Республика
Конституциясының, заңдарының өзге де ... ... ... ... ... ... етуге қызмет етеді» - деп
көрсетілген [26, 3 ... ... сот ... ... міндеттерінің бірі-сот шешімдерін
орындау. Сот шешімдерінің орындалуын қамтамасыз ету тек сот органдарының
дара міндеті.
ҚР-ның Қылмыстық іс ... ... сот ... орындау мәселесіне «Сот
шешімдерінін орындау» атты 9-бөлімде 11 баптан тұратын заң ... Сот ... ... ... ... ... Азаматтық
істер жүргізу кодексінде де бар.
1973-жылға дейін сот орындаушылары 60 жылға тарта соттардың қарауында
болды. Әр судьяның сот ... ... бұл ... ... ... соттың штатында болып бір кеңседе жұмыс істеді [93, 32 б.].
Сот орындаушылары ай сайын орындалған және ... ... ... есеп ... ... Судьялар олармен күнде кездесіп, ... ... ... ... ... көрсетіп отыратын. Сондықтан
да бұл кездері сот шешімдері 80-85 пайызға орындалып жататын.
Сондықтан да көп жылдар сот ... ... ... ... ... ... Р. Түсіпбеков сот шешімдерін орындауды жақсарту үшін не
істеу керек деген сұраққа «Сот ... ... ... қалпына
келтіру керек!»-деп айтқан [94, 2 б.].
Сот әкімшіліктері қазіргі уақытта өзін соттан ... ... ... ... ... сот пен ... қарым-
қатынасын алыстатып отыр. Қазіргі уақытта судья мен сот ... ... ... жоқ ... болады. Судья қаралған жұмыстары
бойынша тек сот орындаушыларына ... ... ... одан соң ... қалай жүріп жатқанын білуге әрекеттенбейді. Осының салдарынан
орындаушылық (атқарушылық) қызметте көптеген кемшіліктер, заң ... ... ... [95, 20 ... ... былай қойғанның өзінде сот қызметкерлері тарапынан
сот орындаушыларын қайтадан ... ... ... керек деген
ұсыныстар айтылып жататын болды. Мұндай әрекеттерді тек ... ... ... ... кінәсінен босанудың амалы деп түсінуге болады.
2 ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУДЫ ЖҮЗЕГЕ ... ... ... ... НЕГІЗГІ ҚАҒИДАСЫ РЕТІНДЕ
2.1 Прокурорлық қадағалау актілері-азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қорғауға қажетті ... ... ... ... ... ... бұзушылыққа қарсы тұруын оның міндеті деп тани ... ... тұру ... ... ... бір ... душар
боламыз. Өйткені, азаматтардың құқықтары мен ... ... ... іске асады. Сондықтан, оларды қорғауда белгіленген әдістерді
қолдануы қажет пе, әлде өз құралдарын пайдаланғаны жөн бе, ... ... хақ. ... құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіруді көздеп,
азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... яғни наразылық, сотқа өтініш, ұсыныс, қаулы шығару
жолдарымен қалпына келтірудің анағұрлым жедел әрі ... өзін ... ... жүйе ... да тиімді іске асып жатқанды ескерген жөн.
Әсіресе прокурорлық әдістермен құқық бұзушылықтың ... алу ... ... ... ... ... дәлелдеп жатудың керегі аз.
Прокурорлық наразылықтың заңды бұзушылыққа ... ... ... ... әйгілі. Әдетте оны заңға қайшы келетін құқықтық актіге қарсы,
оны қабылдаған тұлғаға немесе ... яки ... ... ... Оның басты мақсаты Конституцияға, заңдарға қайшы келетін ... ... ... не болмаса оны бұзу болып табылады.
Заңға сай, прокурор Конституцияға, заңдарға және ... ... ... ... ... және өзге де ... мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың шешімдері мен ... ... ... прокурор заңсыз актінің күшін жояды не оны Конституцияға
және заңдарға сәйкес ... ... ... ... заңсыз
әрекеттерін тоқтатады және бұзылған құқықты қалпына ... ... ... ... ... объектісі ретінде заңға қайшы құқықтық акті
немесе шешім болуы анық болса, ... ... де ... ... ... сияқты. Өйткені, құқықтық актінің ... ... ... ... ... әрі заңды бұзушылықтың оның тікелей
мазмұнында жатуымен жеңілдетілсе және осындайлығымен оның ... ... яғни ... ... аларлық сипаты болса, іс-әрекет
абстрактты сипаттағы жалғаса беруі, немесе доғарылуы ... ... ... белгілі бір мекеменің бастығы қарамағындағы қызметкерді заңды бұзу
арқылы, айталық, қызмет бабын асыра ... ... ... ... ... Бұл жағдайда наразылыққа аталған заңсыз өкімнің ... ... ... ... сол ... ... басқаша әрекеттенді дейлік. Ол
қызметкердің қайткенде жұмысын тастап кетуін, яғни қызметінен ... ... оны ... ... ... оның ... ... сылтау іздейді,
болмаған кемшіліктерді іліп қояды, осының астарында орынан кетуін де ... ... ... ... ... ... не ... [30, 233].
Сондықтан, біздің пікірімізше, айтылған мысалдарға қатысты наразылықтың
объектісі болып, ... ... ... қабылданатын (шығарылатын)
құқықтық актілер (шешімдер) болуы және ең бастысы ... ... ... заңдармен келіспейтін (сәйкес емес, не ... ... ... тиіс. Мұндай жағдайда наразылықтың мәртебесі де құндылығы да
артатыны сөзсіз, әрі қолдану аясы да ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттердің прокурордың
келесі бір актісі- ұйғарымының объектісі болғаны абзал. Өйткені, ... ... ... ... ... және азаматтың құқықтары мен бостандықтарына,
мүдделеріне елеулі зиян келтіруі мүмкін болған жағдайда ұйғарым енгізіледі.
Мұнымен қоймай, ... ... ... мен ... Президенті
актілерінің бұзылған нормалары көрсетіліп, құқық бұзушылықтың ... ... ... жою ... ... ... нақты ұсыныстар болуға тиіс.
Ұйғарым прокурор белгілеген мерзімде міндетті түрде орындалуға ... ... ... прокурорға дереу хабарланады. Прокурордың
ұйғарымын орындамау ... ... ... ... әкеп соғады.
Ұйғарымға жоғары тұрған прокурорға не сотқа шағым берілуі ... ... ... оның ... ... тұрмайды. Жоғары тұрған
прокурор немесе сот шағым ... ... ... ... ... ... тұра алады.
Ендеше, Прокурордың осы екі актісінің-наразылық пен ұйғарымның ... ... ... ... ... мазмұнына лайық) объектілері
ретінде Конституцияға, Заңдарға және Президент актілеріне қайшы
келетін нормативтік және өзде де құқықтық ... ... мен ... ... ... мен ... Ал, ... нормативтік құқықтық актілерге енгізуге
болмайды. Демек оның ... ... ... сипаттайтын
әрекет немесе әрекетсіздік болуы тиіс. Осы тұста, «Прокуратура
туралы»Заңның 4-бабының 4)-тармақшасы мен ... ... ... ... ... жөн. Атап ... 4-
баптағы 4)-тармақшада «Республиканың Конституциясы мен заңдарына
қайшы ... ... және ... да ... актілерге наразылық
жасайды деп белгіленсе,19-баптың бірінші бөлігінде «заңдарға»-
деген сөз келтірілмей, тек «нормативтік және өзге де ... әрі ... ... мен ... ... ... қаралу мерзімін (10 күн ішінде) заң ... ... ... ... ... ... яғни ... ерекшеленеді.
3) Наразылықтың тек императивті сипаты болса, яғни «жою, тоқтату,
қалпына келтіру» талап ... ... ... ... ... ... яғни заң бұзушылықты жою
жөніндегі шаралар туралы нақты ұсыныстары болуға тиіс.
4) Наразылықтың заңсыз акті, не ... ... ... ... орын ... көрініс беріп тұрса, ұйғарым заңды бұзушылық
орын алғанымен, бірақ әлі де оның нақтылай құқық бұзушылыққа әкеп
соқпағанын (әкеп соғуы мүмкіндігін ескеріп) ... ... адам ... ... ... ... оның
құқығының бұзылғаны нақты болса, екінші жағдайда айталық, мекеме
аумағында антисанитария орын алуына ... ... ... ... ... ... тарауы, дерт тууы
мүмкін, соның ... ... ... жол ... деген
жағдайда осындай заңды ... ... ... ... ұйғарым келтіріледі.
5) Ұйғарымға жоғары тұрған прокурорға не сотқа шағым беру мүмкіндігі
қарастырылса, наразылыққа қатысты ... ... ... орай «Прокуратура туралы» Заңның 16-бабының 4)-тармақшасындағы
«жоғары тұрған прокурордың ... ... ... ... ... ... ... нормасының нақтыланбағанын байқауға
болады. Яғни осы өкілеттіктері қайсыбір актілеріне ... ... ... ұйғарымен орындамау (әрине ол дауланбаған күнде) ҚР-
ның заңдарында көзделген жауаптылыққа әкеп ... ... (19- ... ... жоқ, осы ... ... ... 6-бабының 1-бөлігіне сәйкес, «...Прокурордың қаулыларын,
ұйғарымдарын, нұсқауларын, талаптарын ... ... ... әкеп ... деп бір ... тек ... сөзі «талаптарын»-деп екі ойлылыққа
салады. Өйткені Прокурордың ... ... ... іс ... ... ... ... сай «наразылықта прокурор...
талап етеді» дегенін ... ... деп ... ... ... жауапкершілікке әкеп соғады деп түсінуге
болады. Ал ... ... ... ... нұсқауды
орындамауы үшін жауапкершілікке әкеп соғуын нақтылағанымен, яғни
қаулы мен ұйғарымға арналған сәйкесінше 20-ы, 24-і, баптарында
корреспонденция ... да, 22- ... ... ... ... бұл ... тиісінше сәйкестендіруден
өтуі лазым.
Сонымен, аталған екі актінің арасындағы айырмашылықтарын жиыстырсақ:
– олар қолдану ... ... ... мен ... ... қарай;
– сипатына қарай (императивті, императивті-ұсынбалы);
– жоюға тиісті құқық бұзушылықтың салдарына қарай;
– оларды шағымдау ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Наразылық жоғарыда ескерілгендей, бұзылған құқық пен бостандықты
қалпына келтірудің ... әрі ... ... Заң оны 10 күн мерзім ... ... ... заңды бұзушылықты жай ғана емес, шұғыл жоюды
көздейді. Сондықтан да, әзірше ... ... ... гөрі ... ... ... құралдың анағұрлым тиімділігін
дәлелдейді. Заңның мазмұнына сай, ... ... ... деп ... әрі ... ... мұны оның ... деп те қабылдау қажеттігін
атаған жөн. ... ... ... заң шығарушы, сот
органдарының құқықтық актілеріне ... ... ... ... ... ... ... не арыздың келіп түсуін күтпейтіндігі соның
дәлелі.
Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... мен ... жоюға арналған арнайы құрал-наразылық
мазмұны жағынан прокурордың ... ... ... ... ... Бұл
дегеніміз прокурордың әрдайымғы белсенді қимылы [31, 48 б.].
Наразылыққа тән оның ерекшеліктеріне қатысты, яғни кейде оның бірнеше
құқықтық ... бір ... ... ... жөн. Мұндай жағдайдың
құқықтылығына мынандай алғышарттар негіз:
– аталған құқықтық актілер бір органның туындысы болуы ... ... ... ... ... заңды бұзушылық орын алуы қажет;
– оларды бұзуды немесе өзгертуді ... ... бір ... керек.
Наразылықтың қатаң көзделмелі мақсаты бар; оны келтіру тек бір ... ... ... немесе өзгертуді көздеуі тиіс. Егер онда бұдан тыс
кінәлінің жауапкершілігінде шешу мәселесі ... ... ... ... заңға қайшылығын негіздеуден тыс:
– тәртіптік немесе әкімшілік құрамды анықтау;
– лауазымды тұлғаның кінәсін анықтау;
– оның өзін ақтау уәждерін ... ... ... ... ... ... ... тек жауаптылығын шешу мәселесін
қоюдың өзі аз, сондықтан оның қажеттілігін құжаттық ... ... ... ... нысанына тоқталайық. Заңға сай, прокурор бұзылған
құқықтарды қалпына келтіру және ... жеке және ... ... ... үшін ... ... ... жасауға хақылы.
Сонымен қатар, прокурорлық қадағалау актілері қабылданбаған немесе олар
заңда белгіленген мерзімде қаралмаған жағдайларда ... ... ... ... ... мен актілерін жарамсыз деп тану туралы,
сондай-ақ заңды бұзушылықты болдырмау туралы сотқа өтініш беруге ... ... ... актінің күшін арызды сот қарағанға ... ... ... ... ... ... ... қадағалау актілерінің қабылданбауына немесе
қараусыз қалдырылуына байланысты өтінішті сот ... ... ... ... ... баж бен өзге де ... ... прокурордың талаптық өтінішін беру негіздері мен кездерін арнайы
атамағанымен, прокурорлық тәжірибе әр кез ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қамқорлыққа
мұқтаждардың санаттары мен топтарына, ... ... ... қарай өзі анықтап отырады.
Бүгінгі таңда ондайлардың ... ... ... ... өндіру (тек мемлекеттік қызмет үшін тұтынушылардан ақы өндіру
дауларын қоспағанда); өздерінің физикалық және ... ... ... мен мүдделерін қорғай алмайтын тұлғалардың мүддесін
қорғау; ... ... ... ... мүддесін қорғау;
мемлекеттік басқару ... мен ... ... ... ... ... ... жақтау; азаматтың өмірі мен
денсаулығына келтірілген залалды өндіру; жұмыс орнында ... ... ... ... үй ... ... үйінен шығару сияқтылары
жатады.
Азаматтар мен ұйымдардың ... мен ... ... ... ... ... өзін ақтайтын құрал екендігі анық. Сондықтан,
прокурор ... ... ... анағұрлым өзектілері мен
маңыздыларын өзі іріктеп алуы және осыған сай ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғандай, құқығы
бұзылған тұлғаның әлеуметтік тұрғыдан қорғаусыз тұрған санатқа жататынын
ескергені жөн. ... ... ... ... яки ... психикалық және
физикалық кемшілігіне байланысты құқықтары мен мүдделерін қорғай ... ... сөз [121, 176 ... ... мен ... конституциялық және заңмен
қорғалатын құқықтары мен ... ... ... ... сот ... ... ... органдары қызметіндегі
басымдық ететін бағыттардың бірі.
Азаматтың сот өндірісіне прокурорлардың ... ... ... ... ... Бас ... тек қана соттарға талап
өтініш берумен шектелмей, одан әрі азаматтық ... ... ... оларды және сот шығарған қаулылардың заңдылығын тексеру арқылы
наразылық келтіруді, сондай-ақ сот ... ... ... ... ... тапсырған [34].
Демек, прокурор соттың алдында талаптық өтінішін қоя тұра, құқықтық
ресурсын, яғни сот ... ... ... ... ... ... ол ... мен мүддесін қорғап отырған тұлға мен соттың
арасындағы аралық буын деп қарастыруға болмайды. ... мұны ... ... (яғни міндеті), екіншіден құқығы не мүддесі бұзылған
тұлғаны сотқа құр жетелеп келуі болып ... ... оның ... ... ... қорғалуын көздеп, соған тиісті амалдарын іске асыратыны
әйгілі. Яғни, бүкіл талаптық өтініш материалдарын ... ... ... ... ... ... жинақтап, мұның ішінде талаптық ... ... ... ... қамтып, әрине бұл істің соттағы
келешегінде (персперктивасын) таразыға салу ... ... ... ... ... азаматтық сот өндірісіне тарап ретінде (яғни-
ақы талапкер) ... және ... ... ақы ... дәлелдеп
-дәйектейді. Осыған сай процессуалдық заңның щеңберіндегі ... ... ... ... (баж, өзге алымдарды төлеуден
басқа).
Ал, ақы талапкер болмаған ... ол ... сот ... мемлекет
мүддесін білдіру мақсатында, былайынша айтқанда ... ... ... ... нәтижесінде өзінің қорытындысын беру үшін қатысады.
Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... бірі - ... ... екені анық.
Заңға сай прокурор өз құзыреті шегінде:
1) Заңдылықты бұзуды болдырмау туралы;
2) Қылмыс жасауға және басқа тәртіп бұзушылыққа ықпал ... ... ... жою ... ... ... ... сәйкес қол сұғылмау құқығы
бар адамдарды одан айыру мәселелері бойынша;
4) Заңда белгіленген өзге ... ... ... ... адам немесе орган заңдылықтың бұзылуын, сондай-ақ
оларға ықпал еткен себептер мен жағдайларды жою ... ... ... ... ... бір ай ... қарауға тиіс. Прокурор ұсынысты
қарауға қатысуға хақылы.Ұсынысты ... ... және ... ... ... ... ... ұсыныстың бірден-бір мақсаты орын алған заңды (құқықты)
бұзушылықтың себептері мен оларға ықпал ... ... жою және ... орын ... жол ... ... ... профилактикалық мәні зор
және ол тек құқық ... орын алып ... ... ... ету ... ... ... заңды бұзушылықты нақтылаудың
негізінде оны ғана (яғни заңды ... ... ... оның келіп
шығуына ықпалын тигізген жағдайлар мен ... де ... ... 241 ... ... мәліметтердің қатарына қандай заңды бұзушылық,
қандай ... ... ... орын ... ... қатар, оның
ақыреті неменеге әкеп ... ... ... ... құқықтың
қасіреті т.с.с) бірге осы құқық бұзушылықтың орын алуына қандай жағдайлар
әсер (әрине «оңтайлы») етті, кімнің нені ... ... ... ... ... ... ... қойылғандығын, т.с.с
мәселелердің егжейлі-тегжейлі қойылуы шарт. Тек, осы ... ... ... ... әрі ... жетік аша алады.
Қазақстан Республикасының Президентінің халыққа 2009 ж. жолдауында
құқық бұзушылыққа қарсы ... ... ... ... ... тіпті осы жөніндегі заңды ... ... ... ... ... ... қатысты елеулі өзгеріс жасаған дұрыс
[35, 19 б.]. Яғни, актінің атауының өзі ... ... ... ... деп өзгертіліп, оны қолданудың ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
құқық бұзушылық әрекеттерін жасауға дайындалу туралы мәліметтер ... ... ... 3 ... мына ... ... көрсетілген
талаптарды орындамау Қазақстан Республикасының Заңдарында көзделген
жауаптылыққа әкеп ... ... жөн. ... сай ... жауаптылықты енгізу мақсатында тиісінше толықтырымдар енгізу қажет.
Жауапкершілікті түсіндіреді емес ... деу ... ғана ... ... ... алу ... ... мен сапасы
артады, әрі оның пайдалы болуы да сөзсіз. Түсіндіру басқа, оның ... ... ... ал ... ... ... сипатына ие болуына байланысты тиімділігі артатындығы
содан, алғашқысы иландыру сипатында ... ... ... күшінің болары анық.
Заңның мазмұнына лайық, «...Прокурор заңды бұзғаны үшін ... ... Ал, ... орнына ескертеді ... және ... ... ... ... құлақ аспаған
жағдайдағы жауапкершілікте тұрса, тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... аталған актінің профилактикалық мәніне сай
болғаны. Сондай-ақ мұндай ескертудің астарында нақ қандай ... ... сол үшін ... ... ... көрсетіліп, сақтандыру тұлғасы
қолын қою арқылы ескертілгені жөн.
Прокурорлық қадағалудың тағы бір актісі- бұл ... Бұл акті ... ... ... мен ... ... ... сипатта болады. Яғни, прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... мен ... Заңға сай, Прокурор:
1) қылмыстық істерді қозғау мен тергеу жүргізуге ... ... ... ... жедел іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдарға;
3) заңмен белгіленген өзге де жағдайларда нұсқау береді.
Республика Бас Прокурорының жедел-іздестіру қызметі, ... ... ... жөніндегі нормативтік сипаттағы нұсқауын барлық тергеу
және анықтама органдары, жедел іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... және ... ... ... ... прокуратура
органдарының негізгі критерийлері ретінде анықталғандары: ... ... іске ... ... мен сот ... ... ... азаматтарды дереу ақтау; қылмыстық процесске қатысушылардың
құқықтарын дер кез әрі толыққанды қамтамасыз ету; ... іс ... ... ... ... шешу ... дереу жою;
қылмыстық қудалау ... ... ... уақытылы бұзу мен
прокурорлық қадағалау актілері мен нұсқалаурдың орындалуын қамтамасыз ету;
қадағалау іс-шараларымен қылмыстан жеке және ... ... ... ... сондай-ақ қылмыстық істер ... ... ... ... ... ету ... табылады [36, 287 б.].
Ендеше, қызметтің осы бір мақсаттарына қол жеткізуі үшін прокурорлар
тергеудің және ... ... ... яғни ... барлық
сатыларында қадағалап отырулары шарт. Өйткені, жедел-іздестіру ... ... ала ... ... ... ... мен органдардың
анағұрлым маңызды конституциялық құқықтары мен бостандықтарына, сондай-ақ
заңды мүдделеріне тиістіре отыра іске ... ... ... ... ... ... ... алу, үйде
қамауда ұстау арқылы, т.с.с. ... ... ... ... ... ... да шектеу жолдарымен іске асырылатыны әйгілі.
Сондықтан, ... ... осы бір ... неғұрлым өзекті, әрі
күрделі деп санаулары тиіс. Онсыз мүмкін емес. Тек ... ... пен ... ... ... ... ... күнгі прокурорлық тәжірибенің қол жеткен жетістіктері
аз емес. Дегенмен де, жедел-іздестіру іс-шараларын, тергеуді ... ... ... жиі ... ... ... ... барысындағы заңдылықтың
қамтамасыз етілуіне ықпал ететін бірден-бір құрал- бұл прокурордың нұсқауы.
Ондайын ... әр ... тән ... қызметіне қадағалау; тергеу
мен анықтама заңдылығын ... ... ... іске
асыратыны анық .
Жедел-іздестіру қызметіне қадағалауды жүзеге асыра отырып, прокурор:
- Жедел-іздестіру қызметінің тоқтатылған ... ... ... жедел-іздестіру қызметінің барысы туралы ... мен ... да ... мәліметтерді алады, бұған жедел-
іздестіру қызметін ... ... ... жасырын негізде қызмет
ететін немесе қызмет еткен азаматтардың жеке басы туралы мәліметтер
қосылмайды;
- жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... жедел-
іздестіру шараларын өткізу заңдылығын тексереді;
- жедел-іздестіру ... ... ... органдардың лауазымды
адамдарының іс-әрекеттері мен шешімдеріне ... ... ... ... ... ... ... асыратын органдар шығарған жедел-
іздестіру шараларын ... мен ... ... ... заңдарға және Республика Президентінің актілеріне
қайшы келетін нормативтік құқықтық актілерге наразылық жасайды;
- жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарының бұзылғаны анықталған
жағдайда өзінің ... ... ... ... ... ... жүзеге асырған кезде құқыққа қарсы
әрекеттерге жол берген қызметкерлер жөнінде қылмыстық және тәртіптік
іс қозғау туралы ... ... ... ... ... ... жүзеге асырған
кезде заңды бұзудың анықталған фактілері ... ... ... ... ... көзделген өзге де актілерін
шығарады;
- заңсыз ұсталған адамдарды босатады;
- қажет болған кезде жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдар
басшыларынан заң ... жою ... ... ... ... ... ... етеді;
- заңдарда белгіленген жағдайларда жедел-іздестіру шараларын жүргізуге
санкция береді.
Ал, анықтама мен тергеудің заңдылығына қадағалауды жүзеге асыра отырып,
прокурор:
1. анықтама мен ... ... ... үшін ... ... қылмыстар, жедел-іздестіру қызметінің,
анықтаманың, тергеудің барысы туралы құжаттарды, материалдар мен
өзге мәліметтерді алады;
2. жасалған немесе ... ... ... ... өтініштер мен
хабарларды қабылдағанда, тіркегенде, ... ... ... ... ... ... ... сезіктіні қамауға
алуға және күзетпен ұстауға немесе үйде қамауда ұстауға ... ... ... ... не ... бас ... қажет болған жағдайларда қылмыстық іс қозғайды, қылмыстық
істерге тергеу жүргізу жөнінде жазбаша нұсқаулар береді;
5. ... мен ... ... ... заңсыз
қаулыларының күшін жояды;
6. егер анықтама мен тергеу ... ... ... мен
басқа да азаматтардың құқықтарының бұзылуына, тергеудің заңсыз
әдістеріне жол берілсе, кінәлі адамдардың жауапкершілігі туралы
мәселе қояды;
7. ... мен ... ... ... сондай-ақ тергеу мен
анықтама барысында заңдылықтың бұзылуына жол берілгені ... ... ... ... ... тергеуге қайтарады
немесе оны толық көлемінде не ... ... ... ... мен тергеу органдарынан келіп түскен қылмыстық істерді
түптеп қарау үшін сотқа жібереді;
9. ... ... ... ... ... мен анықтама
органдары басшыларынан оларға бағынысты органдарда заңды
бұзушылықты жою, ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында тексеріс жүргізуді талап етеді;
10. анықтама жүргізуші адамның, тергеушінің анықтама мен ... ... ... мен ... ... ... ... шарасы ретінде қамауға алуға шешім жасалған адамдарды
қамауда ұстаудың заңдарда ... ... мен ... ... ... ... аумағында қылмыс жасаған және
тергеуден жасырынып жүрген ... ... ... ... ... береді;
12. заңмен белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Міне, осы аталған биліктік-өкілеттіктерді пайдалана ... ... ... мен ... мен ... ... заңдылықты
қамтамасыз етуге барынша ат салысады. Басқаша болуы мүмкін емес, өйткені
тергеу мен ... ... ... ... ... ... мін қоярлық көрсеткіш ... ... ... ... ... да орын ... ... үшін жауап берері
анық.
Сондықтан ,прокурорлар жедел-іздестіру қызметін іске асыру барысында,
қылмыстарды тергеудің қозғалысында нұсқауларын ... ... ... ... іс-шараларды, тергеу амалдарын орындау барысында жіберген
заңсыздықтарын жою үшін;
2) тергеу мен анықтама жүргізу ... ... ... ... ... ... ... тергеу жүргізу үшін қажетті іс-шараларды, тергеу әрекеттерін
ұйымдастыруы үшін;
4) тергеу амалдарымен немесе жедел-іздестіру іс-шараларымен ... ... ... ... ... ала ... жан-жақтылығын, толықтығы мен объективтілігін
қамтамасыз ету үшін;
6) қылмысты саралау және айып тағу мәселелері бойынша;
7) ... ізін ... оны ашу, ... ... ... т.б. жағдайларда да жолдайды.
Жедел-іздестіру қызметі мен тергеу және анықтама қызметтеріне қатысты
прокурордың келесі бір актісі-бұл санкция.
Прокурор ... ... ... іс ... ... ... жағдайларда тінтуге;
2. айып тағылған адамды қызметтен шеттетуге, сезік келтірілген немесе
айып тағылған адамды сараптама жүргізу үшін ... ... ... ... заңмен қорғалатын хат жазысу, телефонмен
сөйлесу, телеграф хабарлары мен ... ... ... ... тұрғын үйге қол сұғылмау құқығына қатысты жедел-іздестіру шаралары
мен тергеу әрекетін жүргізуге;
4. шетелдіктерді әкімшілік тәртіппен аластау үшін ... ... ... ... өзге де ... ... ... отырып, сөздерді жасырын тыңдау мен жазып алуға, телефондар
және басқа да сөйлесу құрылғылары арқылы жүргізілетін сөйлесулерді
тыңдау мен жазып ... ... ... мен ... лауазымды адамдарының (Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің және қаржы рыногы мен қаржылық
ұйымдарды реттеу және ... ... ... органның
лауазымды адамдарын қоспағанда) банктік құпиясы бар құжаттарға
қол жеткізуге;
2. жеке және заңды тұлғалардың банктегі ақшасы мен басқа да ... ... ... Республикасының аумағында қылмыс жасаған және тергеуден
жасырынып жүрген адамға қатысты халықаралық іздестіру жариялауға;
6. Тікелей заңмен ... өзге де ... ... ... ... ... санкция беруді немесе оны беруден
бас тартуды прокурор ... ... ... ... ... ... лауазымды адамның қаулысына қарар түрінде немесе өзге
жазбаша нысанда жиырма төрт сағаттың ішінде ресімдейді.
Егер, прокурорлық ... ... ... сай ... онда ... жетері сөзсіз.
2.2 Прокуратураға тән процессуалдық функциялардың түсінігі мен
ерекшеліктері
Функция ұғымының латын ... ... ... ... ... (3.3)
анықтағанымыздай, прокуратураға тән оның анықтамасын былайша деп ... ... ... ... Республикасының
Конституциясында айқындалған, әрі «Прокуратура туралы» Заңда нақтыланған,
прокуратураның ... ... ... ала ... ... ... ... осы органның алдында тұрған мақсаттарын ... ... ... және ... шешуге арналған
қызметінің ерекше бағыттарын айтуға болады.
Прокуратураға тән функциялардың сан алуандығы бұған ... ... ... ... ... функцияларына келетін болсақ,
қызметінің осы бағытының да бірыңғай, немесе біркелкі еместігін ... ... ... деп ... ... ... ... іс жүргізу қызметтерінің басты
бағыттарын айтады [37, 18 ... іс ... ... деп Б.Х.Төлеубекованың айтуынша, іс
жүргізу қызметінің негізгі түрлері мен бағыттарын түсіну керек. Олар ... ... ... да адамдар қатыстырылатын іс бойынша оны
жүргізетін құзыретті ... ... ... қол ... ... жеке мақсаттар мен міндеттерге қарай қылмыстық процесте ... [38, 158 ... ... саны ... ... ... ... пікір жоқ. Сонда
да олардың көпшілігінің басын қосатын жері – келесі үш ... ... яғни ... ... ... қудалау), қорғау және істі шешу
функцияларын мойындауында. Құқық ... ... ... ... ... функциясын да атайды. Ал, Б.Х.Төлеубекова
қылмыстық іс жүргізу функцияларын екі топқа: ... және ... ... ... ... қылмыстық істі тергеу;
қылмыстық ізге түсу (айыптау); ... ... ... қорғау
және қылмыстық істі ... ... мен ... ... демеушілерінің
қатарына: ақтау; азаматтық талапты қолдау; азаматтық талаптан ... ... ... қылмыстардың алдын алуды енгізеді.
Қылмыстық процессуалдық функциялардың түрлеріне қатысты ... ... ... ... ... ... келтірілетін олардың
жіктемесіне тоқталсақ:
1) айыптау, қорғау мен істі шешуге ... үш ... ... пен ... [39, 189 б.].
2) төрт функцияны: айыптау, қорғау, істі шешу және алдын ала ... ... ... т.б.) [40, 171 ... ... кең санын, яғни процесске қатысушылардың санына ... ... ... ... (П.А.Лупинская, Л.М.Корнеева,
И.В.Тыричев, т.б.) [40, 172 б.].
4) ондайлардың алтауын: 1) істі тергеу; 2) ... 3) ... ... ... қолдау; 5) азаматтық талаптан қорғану; 6) ... ... ... ... [41, 48 ... қазіргі тенденцияға сай құқықтық қатынастарға қатысушылар
және олардың мәртебелері туралы ұғымдар ... ... ізге ... ... ... ... тереңдетілуі мен
дамытылуы қажеттілігіне өз еңбектерінде В.Я.Чеканов, В.Г.Даев, ... ... [42, 134 б.; 43, 74 ... іс ... ... ... ретінде мыналар аталады:
– сот әділдігінің міндеттерін ... ... ... ... ... ... іс ... нысандарында және іс
жүргізудің белгіленген әдістерімен және ... ... ... ... ... мен ... ... бір функцияны бірнеше органдар мен лауазымды иелерінің жүзеге
асыруының мүмкіндігі (мысалы ... ... ... ... ... ... анықтау органдары
да жүргізе алады);
– негізгі функциялардың қиылыспауы принципінің әсері (мәселен,
айыптау мен қорғау функцияларының бір ... ... ... ... ... әкеліп соғады, бұл функцияларды түрлі
органдар мен адамдардың жүзеге асыратыны сондықтан);
... ... ... бір ... ... ғана ... (мәселен, сотта мемлекеттік
айыптаушы болуға прокурор ғана ... істі мәні ... ... шешу - ... ғана құзыреті).
Сонымен, қылмыстық процестегі функцияларды дұрыс түсіну процеске әрбір
қатысушының мәртебесін белгілеу, ... ... ... ... ... ... арқылы түрлі қатысушылардың ... ... ... ... мен ... ажырату үшін маңызды.
Қылмыстық ізге түсу (айыптау)- қылмыстық ... ... ... ... оны ... ... соңғының қылмыс жасаудағы кінәлілігін анықтау
мақсатында, сондай-ақ мұндай адамға жаза немесе өзге де ... ету ... ... ... ету үшін айыптау тарабы жүзеге
асыратын іс жүргізу қызметі (ҚІЖК-нің 7-бабының 13 ... ... ... қылмыстық ізге түсу органдарына, яғни прокурорға
(мемлекеттік айыптаушы), тергеуші, анықтау ... ... ... (қорғану) функциясын- сезікті, айыпталушы, ... ... ... ... ... және оның ... іске асырады. Қорғау
функциясының мәні- қылмыс жасады деп сезік келтірілген адамдардың құқықтары
мен мүдделерін қамтамасыз ету, айыптауды ... ... ... ... заңсыз қылмыстық ізге түсуге ұшыраған адамдарды ақтау мақсатында
қорғау тарабы жүзеге асыратын іс жүргізу қызметінде.
Істі мәні ... ... сот ... іске ... Айыптау мен қорғау
тараптарының жасалынған қылмыс пен оған ... ... ... ... мен ... ... ұстанымдарын негіздеуіне
байланысты дауларын шешуді іс бойынша шешім қабылдау функциясы ... ... ... ... тән процесуалдық қызметтің ерекшеліктеріне тоқталатын
болсақ:
1) Қазақстан Республикасының қылмыстық іс ... ... ... ... Заңы да ... ... сыйыса
қоймайтын қылмыстық қудалау, сосын қылмыстардың тергеуіне
прокурорлық қадағалау, одан кейін айыптау, соңында ... тағы ... ... ... ... ... алма-кезекті
функцияларды жүктеп қойған.
2) Аталған функцияларды бірқатар атқаруына байланысты прокуратураның
қылмыстық сот ... ... ... белгілі бір
қиындық туады. Себебі, ол әрі қылмыстық ... ... ... ... әрі ... отырып, қылмыстық процесстегі
ала-құба тұлғаға айналып кететіні сөзсіз. Екіншіден, прокурордың
мұндай «процесуалдық мәртебелері» ... ... ... заң мен сот ... ... ... жүзеге асыру,
сот ісін жүргізуді тараптардың бәсекелестігі мен тең құқылығы
негізінде жүзеге асыру принциптерімен сыйыспайтыны анық. ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық сот өндірісінде айыпты қолдап, ... ... ... іске ... оның ... ... білдіру миссиясымен қиылыспайтынын білдіреді [44, 102
б.]. Әсіресе, мемлекет өзін ... ... ... ... оның өз ... ... бір процесуалдық
мүддені жүктеуі және ол ... ... ... ... (сот ... наразылық білдіру арқылы) дұрыс емес.
Осы орайда, қылмыстық процестің тарихи қалыптасқан түрлеріне ... ... тұр. ... ... ... ... ... төрт түрі аталып
келеді:
1) Айыптау ... ... ... ... ... ... ... [45, 6 б.]
Қазақстанның қылмыстық процесі аяққа тұруы барысында әр ... ... ... ғана емес шет ... ... де ... ... жылдар бойы қалыптасып келеді. Әрине әдет-ғұрып құқығына негізделген,
билер сотының ... ... ... ... бері ... іс жүргізу құқығының өз алдына бөлінген, дербес құқық ... ... тым ұзақ ... ... де жоқ. Оның ... мен
дамуы әр түрлі тарихи ... ... ... ... пен
экономиканың даму деңгейімен байланысты болып ... ... ... ... ... қылмыстық сот өндірісінің қалыптасуына
әсер етпейтінін жиі дәлелдеуге әрекет істеліп келгеніне қарамастан, ... ... ... тиіс ... ... ... замани
жетістіктерге лайық жұмыс орындарымен, техникамен, ... ... ... қамсыздандыру мәселелерінің бәрібір ... ... ... ... дәлелдеп отырудың аса қажеті жоқ. Әрине, бұл
үшін материалдық және ... ... ... анық. Соттар және құқық
қорғау органдары өздерінің жағдайымен (біліктілігімен, кадрлық қамтамасыз
етілуімен, ... ... ... ... ... ... болуы
тиіс. Ең жақсы реформаторлық идеялардың амалға асуы оған қажетті ... ... ... ... ... ... жолында тиісінше
дәстүрлер мен ұстанымдар жасалып, ғылым қалыптаса, ал заң шығару үдерісі
жетіле ... Заң ... ... тарихи алғышарттарды, мәдениетті,
этникалық және географиялық факторларды ескере ... яғни ... ... ... ... ... мемлекеттердің де алдыңғы
қатардағы тәжірибелері ескеріліп келді [46, 112 б.].
Сонымен, ... ... ... әйгілі болған, қылмыстық
процесстің жоғарыда аталған төрт түріне жетігірек тоқталайық.
Айыптау процесі ... құл ... ... мен ... ... ... тән процесс болды. Атауына лайық, елеулі рөлді айыптаушы, яғни
қылмыстан жәбір көрген тұлға атқарды. Қылмыстық ... ... ... мен қысқаруы айыптаушының еркіне байланысты болды, оның ... те ... ... табу мен оның ... ... ... жүктелетін. Әрине, олардың арасындағы дау ... ... ... ретінде жекпе-жек кезінде, қинаудың нәтижесінде алынған
мәліметтер де пайдаланылды, ал сот өндірісі ... және ... өтіп ... 53 ... ... процесі мемлекеттің дамуына, оның қоғамдық
қатынастарды реттеуші рөлінің ... ... ... болды. Кейбір
құқыққа қарсы әрекеттер тұлғаға қарсы ... деп ... ... мемлекетке
де қарсы қылмыс ретінде танылды. Сөйтіп, XVIII ... бұл ... ... ие ... [48, 13 ... бұл түріне лайық, судья өзінің төрелік ... ... және ... ... ... ... ... процесте
қорғану мүмкіндігі болмады, ол процестің тұлғасы (субъектісі) ... ... ... Қудалау процесі бойынша формалдық дәлелдеуге қол
жетсе болды. Соның ішінде айыпкердің өз кінәсін мойнына алуын ... ... ... патшасы ретінде тануға айналды).
Кеңес дәуірінде (Вашинскийдің оны құптауы), ... ... ... «қызыл террордың» ақыреті, яғни «халық жауы»-деп
бүркеудің нәтижесінде саяси қуғын-сүргінге ... ... ... ... ... ... ... формалдық процесуалдық теңдігі
негізінде ... ... пен ... немесе жәбірленуші мен айыпкер
араларында). Мұнда, бір ... яғни ... ... ... міндетін атқарса, екінші жақ (қорғаушы) айыптап қорғау функциясын
жүзеге асырады. Ал, сот болса, бейтарап ... істі мәні ... ... ... ... анағұрлым алда, присяжный заседательдері
сотына тән болып келеді. Ондай соттар Англияда пайда болып, ... ... ... ... ... елдерге (соның ішінде Америка
Құрама Штаттарында) құрыла ... [49, 80 ... ... ... ... екі, яғни ... және бәсекелестік
процестерінің қосындысынан тұрады. Мұндай сотта іс жүргізуде бәсекелестік
басымдық ... ... ... ала тергеуі сатыларында айыпкердің
құқыларына шектеулер қою арқылы, яғни тергеу құпиясын сақтаумен ... ... ... бір ... ... іске ... Процестің
бұл түрін Францияның 1808 ж. қылмыстық іс ... ... ... [50, 13 ... ... әр ... модификацияларда әлі күнге шейін континенталдық
Еуропаның біраз елдерінде, соның ішінде біздің елде де сақталуда.
Ендеше, осы аталған процестерге талдау жасасақ, ... XIX-XX ... ... ... ... ... сабақтастыру орын алып
келді. Мысалы, Р.Говард қылмыстық процесті «қылмыстық қудалауды жүргізудің
әдісі» деп түсінуді ұсынған болатын [51, 157 б.]. Ал, ... ... ... ... қабылданған 1808 жылғы қылмыстық іс жүргізу кодексі
нысанды (форманы) абсолюттік деңгейде көтеру доктринасына негізделді, ... өзі, яғни ... тек ... үшін ... ... орын ... ХХ ... орта шенінде, кеңестік құқық дәуірінде қылмыстық
қудалау функциясына ... ... оны ... ... ... орын ... ... М.С.Строговичтің советтік қылмыстық
процестегі қылмыстық қудалау функциясын атауына көп сын айтылып ... ... ... ... ... кезінде айыпталушының кінәлілігін
әшкерелейтін ... ... оны ... да ... ... ... ... ұстану арқылы, М.С.Строговичтің- прокурордың, не
тергеушінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... қудалау деп тану, ал қылмыстық іс қозғаумен оны
шатастырмау ... ... ... ... бәрібір қудалау
функциясын буржуазиялық құқықтың санаты-деген ескі көзқарастарында қалып
қойып отырды. Осындай көзқарасты С.А.Голунский бекем ... ... [52, ... б.]. Дегенмен де, ғылым мен практиканың дамуы мұндай көзқарастардың
теріс ... ... ... ... ... пен ... үш ... айыптау; қорғау; істі шешу функцияларынан
қылмыстық сот өндірісінің құралатынын айтып өтті. Мұнда олар ... ... ... тең ұғымдар ретінде қатар қойды [53, 32 б.].
Әрі қарай ... де ... ... ... ... түсті. Р.Д.Рахунов алты функцияны: 1) істі тергеуді; ... 3) ... 4) ... ... ... 5) азаматтық
талаптан қорғауды; 6) істі мәні бойынша шешуді атады.
Сонымен, аталған функцияларды жекеленген күйінде, ... ... ... ... ізге түсу (айыптау), біздіңше қылмыстық қудалау функциясы
қылмыстық заңмен тыйым салынған әрекет пен оны ... ... ... жасаудағы кінәлілігін анықтау мақсатында, сондай-
ақ мұндай адамға жаза немесе өзге де қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ету үшін ... ... ... іс жүргізу қызметі деп түсіну кажет.
Сонымен, жоғарыда айтылғандай, кеңестік ... ... ... атаушы-зерттеушілерге қарсы сындарлы көзқараспен тең
прокурордың да ... ... ... бірыңғай болғаны жоқ.
Мысалы, М.А.Чельцов прокурордың басшылығымен жүргізілетін тергеудің
ерекшелігіне ... ... ... ... прокурорды айыптаушы ретінде
таныды. Дегенмен, Р.Д. Рахунов Чельцовтікінен өзгеше көзқарасын білдіріп,
тергеу мен ... ... заң ... ... ... ... бұл ... прокурордың тарапынан қылмыстардың
тергелуіне қадағалау жүргізілетінін, ал мұның өзі ... ... ... оның заңдылығына өзіндік үлесін қосатынына
сілтеді [40, 47 б.]. Әрі қарай Рахунов ... ... ... ... ... өзінің мақсаттары, ұйымдастырылуы мен қызметінің нысандарына
қарай келесідегі жалпы белгілерімен сипатталатынын атады, яғни:
a) ол (яғни тергеу) ... ... ... бастап белгілі бір
қылмыстық іс жүргізу нысанында өтетінін;
ә) айыпты тағу үшін іс мән - жайы ... ... ... кезді
күтуді шарт етпей, қажетті дәлелдер жиналғанда оны жариялап, әрі ... ... ... ... ... оның ... істі өндірісімен
аяқтауға (қысқартқан күнде), яки болмаса істі сотта қарауға негіз болатынын
анықтады.
Кеңестік бірсыпыра заңгер – ... ... ... екі, ... үш бірдей функциялар, яғни, ол (тергеуші) айыптаушы, қорғаушы
әрі төрелік етуші бола ... ... ... үш ... қол ... ... орын алды.
Атап айтқанда, М.С. Строгович «Советтік қылмыстық процестің ... ... ... ... ... үш ... ... береді Ол айыптаушы (қудалаушы), қорғаушы және істі шешуші болып
келеді. Кейін іс сотта қаралған кезде бұл үш ... ... ...... ... ... мен оның қорғаушысы, ал істі шешуді
– сот бөлісіп ... Ал ... ала ... бұл үш ... ... тән ... деп көрсетті [54, 76 б.].
Профессор Н.Н. Полянскийде: ... мен ... ... бір ұйымды
құрастыруына байланысты алдын ала тергеу сатысында қылмыстық қудалау
(айыптау) мен ... ... ... ... ... ... - ... [55, 105 б.].
Кейінрек М.А. Чельцовта бастапқы көзқарасынан бас тартып, тергеушінің
әрі айыптау, әрі қорғау миссияларын тең ... ... (4). ... айыптау функциясын прокурормен бірқатар тергеушінің де ... ... ... ...... ойды И.И. ... айта ... айыптаушы деуге болмайды, өйткені ол тек іс ... ... ... нақты қылмыскерлерді анықтауға міндетті – деп ... 69 б.]. Ал В.З. ... ... тән ... ... ... ... мәліметтердің негізінде тергеушінің айыпкерді толық кінәлі
деп есептеуіне олардың түгелдерлік ... ... ... ... [57, 77
б.].
Жоғарыда аталған пікірлер мен көзқарастардың астарында қылмыстық сот
өндірісі Негіздерінің 14-бабында ... яғни ... ... ... ... ... жинауға міндеттейтін
норма жатқаны сөзсіз.
Екіншіден, прокуратурада тергеу функциясыныңда болуы себеп болды. Ал,
ең бастысы кеңестік ... ... сай ... мен ... ... ... процестен анағұрлым ерекшеленетіні уағыздалып, бұл
органдарға қылмыстық ... тән ... ... ... ... ... мен Р.Д. ... тергеушінің қызметінде біріне бірі
қарама – қайшы - ... мен ... ... ... мүмкіндігінің
жоқтығына сілтей келе, тергеушінің бір ғана функциясы – тергеу екендігіне
назар аударуды ұсынды [41, 126 ... ... ... биліктік өкілеттіктері жағынан
күшейтілген, құқық жүйесіндегі бекем институттардың бірі ... Бір ... ... ... қадағалау әрі айыптау функцияларын
шоғырландырған ... бұл ... ... рөлі ... ерекше
болды.
Ал, билік мәртебесі айқындалмаған советтік сот жүйесінің монополиясы
әлсіз ... ... ... ... ... ... қызметіне
ерекше орын беріліп келді.
ССРО-ға ыдырап, тәуелсіздікке қол жеткен алғашқы өтпелі кезеңде (1993ж.
дейін) де одақтан мирасқа қалған ... ... ... ... ... ... да бұрынғысынша қалып коя берді. Бірақ ... ... ел ... ... ... ... демократиялық құндылықтарға
ұмтылу, ізгілікке жол салу сөзсіз орын ала бастады.
Мұның ... 1994 жылы 12 ... күні ... реформалаудың
(жаңартудың) Мемлекеттік Бағдарламасын қабылдауға әкеп соқты. Бағдарламада
прокуратураға да көп ... ... оның шын ... ... ... ету мақсатында жоғары қадағалауды іске асыруға
қажетті орган ретінде тану ... ... ... сот ... бөлу ... ... жылы 30 ... күні егемендікке қол жеткеннен бері тәуелсіз елдің
кезектегі екінші Конституциясы қабылданды. Ата ... ... ... ... сот пен прокуратурадан бөлек шығару турасындағы
ереже ... ... ... ... ... тән ... ... функциясы
жойылып, ал қылмыстық қудалау функциясының ... мен ... ... негізінен бұл органға тән ... ... ... рөл ... ... кеңестік дәуірдегі жазалаушы
сипаттағы органның орнына прокуратура құқықты қорғаушы орган кейпінде ... ... ... ... 1995 жылы ... ... Президентінің
«Прокуратура туралы» заң күші бар Жарлығы (09.08.2002 ж. бастап Республика
Заңы) қабылданды. ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық қудалаудың шектері мен тәртібі
айқындалды.
Алайда, ілгері көрсеткеніміздей, заңдағы прокурорға тән ... ... ... жеті жағдайдың түгеліндерлік осы функцияның
шеңберіне енеді дегенге күмәнімізді дәйектеген болатынбыз. Себебі, аталған
жеті ... ... реті ... ... ... ... жерді қарауға қатысуға, сараптама тағайындауға, сондай-ақ қылмыстық
іс қозғау туралы мәселені шешу үшін қажетті басқа да іс-әрекеттер ... ... ... біріншіден оқиға болған жерді қарауға
қатысуын осы мағынасында ... ... деп ... ... Өйткені, ол
оқиға болған жерге қарауды өзі тікелей жүргізбейді, тек қатысады, ... ... осы ... ... ... ... қадағалау
жүргізу болып табылады. Екіншіден, сараптама тағайындауы мен қылмыстық іс
қозғау туралы мәселені шешу үшін басқа да ... ... ... қылмыстық қудалауға дейін) дейінгі амалдарға жатады. Сондықтан да,
қылмыстық іс жүргізу заңы тексеруді (Заңда қарау) – 221 ... 2 ... ... ... ... іс ... дейін жүргізуге рұқсат
береді. Дәл осылайша, 5-ші ...... ... ... ... іс жүргізуге қатысуында қылмыстық қудалауға енгізуі
дұрыс емес. ... бұл ... да ... тергеу әректеттерін тікелей
өзі жүргізбейді, ... ... ... ... ал ... ... жүргізілуінің заңдылығын қадағалауды көздеп ... ... ... ... өзі ... қудалау функциясы болып
табылса, онда ондайлардың (қатысушылардың) бәрі, яғни ... ... ... ... (84 бап), т.б. осы ... ... ... еді.
Ал, ҚІЖК-нің 7-бабының 13) тармақшасына сай заң ... ... ... ретінде ғана қудалау органына жатқызып ... ... ... бұл функцияға ілікпеуіне кім кепіл?
Үшіншіден, прокурордың істі сотқа ... ... оның ... ... ... алсақ, бұл функциямен қамтылары сөзсіз. ... ... ... ... алып, сотқа тапсырған жөн ... ... ... ... ... ала тергеудің заңдылығын
тексеруі айыптың көлемін анықтауы мен айыптау қорытындысының іс жүргізу
заңнамасының талаптарына ... ... істі ... ... ... ... іс ... бұл сатысы сотқа тән, өйткені, соттың
алдын ала тыңдауды жүргізуі (ҚІЖК-нің 301 бабы) негізінен ... ... ... ... ... ... айыпкерді, (сезіктіні) қамау үшін
санкция беру өкілеттігін өткізу оны сотқа беру ... ... ... ... ... ... ... өз құзыреті шегінде жедел -
іздестіру қызметінің, ... ... және сот ... ... ... ... ... барлық сатыларында
қылмыстық ізге түсуді өз құзыреті ... ... ... ... тұлға
ретінде белгілейді (62-бап). Прокурор Конституцияның негізінде және оның
іске асуын көздеп ... ал оның ... ... ... ... ... «Прокуратура туралы» ... ... ... сот ... ... ... Ол тек өзіне тән
функцияларды, нысандар мен әдістерді сот өндірісінің, ... тек ... ... ... аясында іске асырады. «Прокурор» ұғымының
аясына заң шығарушы ... Бас ... және оған ... ... ... ... ... басқа да
лауазымды тұлғаларды енгізген. Соттың ... істі ... ... ... ... ... мемлекеттің мүддесін білдіреді және
мемлекеттік ... ... ... – деп ... Қылмыстық сот
өндірісінде прокурор айыптаушы жақ ... ... және ... мемлекеттің тарапынан қылмыстық қудалау ... ... ... ... іс ... ... процесуалдық
функцияларды: қылмыстық ізге түсу, қорғау және істі соттың шешуі етіп бөлу
туралы доктринаны ... және ... ... ... ... яғни ... ... органына, анықтаушыға, прокурорға
және сотқа жүктегенімен, процесуалдық органдар аталған функцияларды аралас
– құрлас атқаруын жалғастыруда ... ... ... да ... ... ... ... қудалау функциясының қылмыстық
процестің шынтуайтты ... ... ... ... ... яғни ол бәсекелестік пе, әлде қудалау ... ... ... ... ... ... іс ... кодексінде тұнғыш рет
қылмыстық ізге түсу (айыптау) терминіне: «қылмыстық заңмен тиым ... пен оны ... ... ... ... ... кінәлілігін
анықтау мақсатында, сондай-ақ мұндай адамға жаза немесе өзге де қылмыстық
– құқықтық ықпал ету шараларын қолдануды ... ету үшін ... ... асыратын іс жүргізу қызметі» - деген мазмұндағы түсіндірме ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған қылмыстық іс
жүргізу кодексінде ҚР-ның ... ... ... әр ... ... ... ізге түсу ... ал кейбіреуінде «қылмыстық
қудалау» деп айтылуының өзі шатасуға ... ... ... ... ... деп біркелкілендірілгені дұрыс. Өйткені «қылмыстық ізге
түсу (айыптау) деп қабаттастырудың өзі дұрыс емес, екіншіден, «ізге ... ... ... ... қамтымайды. Үшіншіден, тіпті қазақстандық
дертке айналған заңды әуелі ресми тілде жазып алып, сосын мемлекеттік тілге
аудару ... ... ... де ресми тілдегі «уголовное преследование»
термині ... әрі ... ... да ... ... деп ... қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сәйкес «қылмыстық ізге түсу
органдары» (біздіңше қылмыстық қудалау ...... ... ... ... ... ... қазақстандық прокуратураны ұйымдастыруда, бұл ... ... ... ... рөл беру, сөйтіп оны
демократиялық, құқықтық мемлекеттің құрамдас ... ету ... ... ... ... ... ... прокуратураның
қылмыстық қудалауды заңмен белгілеген тәртіпте және шекте іске асырғаны
жөн. Қадағалау мен ... ... ... ара – ... ... соңғының жоғары қадағалауды толыққанды іске асыру үшін
қажетті және ... ... ғана ... ... ... ... құқықтық жүйенің феномені боларлық қадағалау органына қол
жеткізуге болады. ... ... ... ...... ... мен оны жоюға қажетті іс – шараларды атқару ... ... ... құқықтық мемлекеттің жоғары стандарттарына лайық болары
анық.
Сонымен, жоғарыда көрсетілгендей, ... ... ... 1994 ... ... Қазақстанның демократиялық мемлекет болып қалыптасуы үшін,
оның құрылысындағы прокуратураны да ең басты, әрі негізгі миссиясы ... ... ... ету, яғни осы ... жоғары қадағалауды
жүзеге асыру қызметімен танылуы қажеттігіне сілтеді. Прокуратура аталған
кезден бастап, негізінен заңдылыққа ... ... ... ... ... болып орнықты.
Дегенмен, 21 мамыр 2007 жылы өткен конституциялық реформаға сай, тергеу
мен оның органдарына ... Ата ... ... алып ... ... ... ... тергеуге қатысты негізгі Заңдағы артық норманың аса
қажетті ... ... оның ... мақсат- тергеу
функциясын прокуратураға, біртіндеп сотқа да тапсыру ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар құптай түсті.
Атап айтқанда: ҚР-ның ҚІЖК-нің 198- бабы ... ала ... ... ... мынадай мәтін мен мазмұндағы 3 бөлігімен толықтырылды:
«Қазақстан Республикасының Бас ... ... ... ... толық
және объективті еместігі фактілері анықталған, іс күрделі және ... ... ... ала ... жүзеге асырушы ... ... ... тергеу тобын құра алады, бұл орайда ... ... ... етіп тағайындап, бұл шешімді өз ... ... ... тобы ... ... ... заңдылығын қадағалау Қазақстан
Республикасының Бас Прокурорына жүктеледі».
Ал, осы ... ... ... тобы ... ... Тергеу тобының жетекшісі ... істі ... іс ... тергеу тобының жұмысын ... ... ... ... ... Істерді біріктіру және бөлу, қылмыстық істі толығымен немесе оның бір
бөлігін тоқтату, іс бойынша іс жүргізуді ... тұру ... ... ... ... тергеу мерзімін ұзарту туралы өтінімдерді
қозғау, бұлтартпау шарасы ретінде қамауға ... үйде ... ... және ... ... туралы шешімдерді тергеу тобының жетекшісі
ғана қабылдайды.
3. Айыптау қорытындысын және медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын
қолдану ... ... ... үшін істі ... ... туралы қаулыны
тергеу тобының жетекшісі жасайды және оған қол ... ... ... ... басқа тергеушілер жүргізетін тергеу іс-
әрекеттеріне ... ... ... жеке өзі ... ... Бас ... өзінің 25 шілде 2008 жылғы №40
Бұйрығымен «Арнаулы прокурорлардың Департаменті туралы» Ережесін, ал ... 2008 ... №44 ... ... прокурордың тергеу топтарына
жетекшілік жасайтын аға көмекшісі туралы» Ережесін бекітті.
Жоғарыда аталған Ережелердің алғашқысына сай, ... ... ... мен ... ... ... енгізілді:
2.1.Департаменттің негізгі мақсаты (ерекше жағдайларда Бас Прокурордың
жеке нұсқауымен)- ҚР-ның ҚІЖК-нің 198-бабының 3-бөлігінде ... ... адам мен ... ... ... ... арқылы, қылмыстық істердің алдын ала ... ... ... ... ... ... саналады.
2.2. Департамент сондай-ақ тергеудің заңдылығына қадағалау жасайды:
a) Бас Прокурор қозғаған, сондай-ақ арнаулы прокурорлар ... ... ... ... мен ... ізге түсуден иммунитеттері ... ... мен ... ... ... ... қарсы істерге;
б) Ішкі Істер Министрлігінің, Ұлттық Қауіпсіздік Комитетінің,
Экономикалық ... пен ... ... қарсы күрес жүргізу
Агенттігінің орталық аппараттарының тергеушілері жүргізіп жатқан ... ... ... ... ... ... ... жатқан
кейбір істеріне.
2.3. Өз өкілеттігі шеңберінде нақты қылмыстық істер бойынша жедел-
іздестіру ... ... ... (ҚР-ы ҰҚК, ҚР-ы ... ... ӘМ-і ҚАЖК-і) ҚР-ның «Жедел-іздестіру қызметі туралы» Заңын дәл және
біркелкі орындауын қадағалайды.
2.4. ... ... ... ... үшін ... прокурор-тергеу
тобының жетекшісі, Бас Прокурордың жеке ... ... ... ... тапсырысымен, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс
жүргізу заңнамасына сәйкес, қылмыстық істі ... ... ... ... өз ... ... ... тобының жетекшісін тағайындау Бас Прокурордың қаулысымен
ресімделеді.
2.6. Арнаулы прокурор-тергеу тобының жетекшісінің өкілеттіктері ... 199 ... және ... да ... ... ... ... тобының жетекшісі ҚР-ы ҚІЖК-нің негізі мен
тәртібінде өзінің өндірісіндегі қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... іс-шараларын жүргізу туралы
жазбаша тапсырмаларын беруге, олардың барысына тікелей ... ... ... ... ... ... кезінде тапсырмасының
орындалуын талап етуге, сондай-ақ оларды тікелей өзінің жүргізуіне құқылы.
2.8. Арнаулы прокурорлардың ... ... ... ... ... ... Бас ... немесе оның тапсырысымен
кураторлық жасайтын орынбасары, департаменттің ... не ... іске ... Басшылықтың тапсырысымен, әдетте, департамент өндірісін аяқтаған
қылмыстық істер бойынша сотта мемлекеттік айыпты қолдау мен олар ... ... ... ... ... ... атқарады.
3.0. Осы аталған мақсаттарын іске асыру үшін департамент аумақтық-
пәндік принцип ... ... ... іске ... ... мен анықтама мәселелеріне байланысты азаматтар мен заңды
тұлғалардың қаралымдарын ... мен ... ... ... ... бойынша қылмыстық қудалау органдарындағы
тергеу мен анықтаудың заңдылығына қадағалауды ұйымдастыру мен жүргізу;
б)ҚР-ы ҚІЖК-нің 153 және 196 ... ... сай, Бас ... ... прокурорлардың тергеу топтарына жетекшілік ... ... ... органдарының қылмыстық істер бойынша
процесуалдық мерзімдерді ұзарту туралы тілектерін ... ... ... прокурорлармен қылмыстық қудалау органдарының нақты
материалдар мен қылмыстық істер бойынша қабылдаған шешімдерінің негізділігі
мен заңдылығын тексеру;
г) ... ... ... ... ... ... актілердің көшірмелерін зерделеу мен талдау
және олар бойынша ұсыныстар енгізу;
д) келіп түскен қылмыстық істер мен ... ... ... ... мен олар ... ... мен ... жасау;
е) қызметкерлердің кәсіби деңгейін өсіру үшін ... ... ... ... әдістемелік ұсыныстар мен нұсқауларды
жасау;
ж) өз ... ... Бас ... алқа ... ... ... Үйлестіру Кеңесі мен жедел мәжілістерге материалдарды
әзірлеу;
з) Бас Прокурордың тапсырыстарымен тексерулер жүргізу;
и) заңнаманы жетілдіру ... ... ... ... ... ... байланыста қызмет жасау [58];
Облыстық прокурорлардың тергеу ... ... ... ... ... ... ... біріншіден олар қылмыстық ... ... ала ... жүргізетін тергеу топтарына ҚР-ның ҚІЖК-нің 198
бабының 3- бөлігіне сай ... ... ... Бас ... сондай-ақ облыстық прокурордың тапсырысымен нақты ... ... ала ... ... ... ... өкілеттіктерін іске асыру барысында басымдық ететін
бағыттары ретінде ... ... ... да мемлекеттік қызмет пен
мемлекеттік басқаруға қарсы қылмыстарды тергеу болып саналады. Бұл тұста да
аға ... ... ... ... етіп тағайындау Бас Прокурордың
қаулысымен рәсімделеді.
Ал, Ережеге лайық аға ... өз ... ҚР-ы ... 2 ... ... ... ... мен принциптерін басшылыққа алуға
міндетті [59].
Отандық тәжірибедегі қылмыстық қудалаудың түрлеріне тоқталар ... ... ... іс жүргізу заңнамасының ... ... ... ... ... және ... ізге түсу ... істеріне қарай үш топқа бөлінеді.
Мұндағы басты ... ... ... ... мен ... болады.
Қылмыстық қудалау жеке түрде жүзеге асырылуы мүмкін қылмыстардың
қатарына ҚР-ы ҚІЖК-нің 33 бабы келесі ... ... ҚР-ы ... ... ... ... ... зиян келтіру); 111-бабында (денсаулыққа
абайсызда зиян келтіру), 123-бабында (жыныстық қатынас жасауға, еркек ... әйел мен ... ... ... жасауына немесе нәпсіқұмарлық
сипаттағы өзге де іс-әрекеттерге мәжбүр ету), 129-бабында (жала жабу), 130-
бабында (қорлау), 136-бабында (балаларын немесе ... ... ... ... ... ... ... жалтару), 140-бабында (еңбекке
жарамсыз жұбайын (зайыбын) асыраудан әдейі жалтару), ... ... қол ... бұзу), 144-баптың I, II-бөліктерінде
(дәрігерлік ... ... ету), ... ... ... үйге ... бұзу), 198-бабының I- бөлігінде (бөтен ... ... жою ... ... 300- ... I-бөлігінде (көліктің қауіпсіз
жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ережелерді бұзу) қылмыстар туралы істерді.
Қылмыстық ізге түсуді жеке жариялы түрде жүзеге ... ҚР-ы ... ... ... (денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру), 104-бабының I-
бөлiгiнде (денсаулыққа қасақана орташа ... зиян ... ... I, ... ... ... жасау), 120-бабының I-бөлiгiнде
(зорлау), 121-бабының I-бөлiгiнде ... ... күш ... ... ... алу ... ... ету), 139-бабында (қамқоршы
немесе қорғаншы құқықтарын терiс ... ... ... ... ету), ... I, II-бөліктерінде (сеніп
тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу ... ... ету), ... I-
бөлiгiнде (авторлық және сабақтас құқықтарды бұзу),184-1-бабының I-
бөлiгiнде (өнертабыстарға, ... ... ... ... ... ... интегралдық микросхемалар топологияларына
құқықтарды бұзу), 187-бабының I-бөлiгiнде (бөтен адамның мүлкін қасақана
жою немесе бүлдіру), ... II- ... ... адамның мүлкін
абайсызда жою немесе бүлдіру), 189-бабында (заңды кәсіпкерлік қызметке
кедергі жасау), 200-бабында ... ... ... ... құрайтын
мәліметтерді заңсыз алу мен жария ету), 226-бабының I-бөлiгiнде (мәміле
жасауға немесе оны ... бас ... ... ету), ... ... ... ... заңсыз кіру,ЭЕМ үшін ... ... ... және ... ... ... ... 229-бабының I-бөлiгiнде (жекеше нотариустардың және
аудиторлық ұйымның құрамында жұмыс ... ... ... ... 296-бабының I-бөлiгiнде (көлік құралдарын жүргізуші
адамдардың жол қозғалысы және көлік ... ... ... ... (өзінше билік ету).
Әрине, осыдан аталған үш түрлі қылмыстық қудалаудың ішінде басымдық
ететіні жариялы айыптау істері ... ... Күні ... ... өзі ... ... бойынша мемлекеттің қылмыстан жәбір көрген тұлғаны тым
ерекше ... алып ... ... Олай ... ... қудалау органдары (тергеу, анықтама) қылмыстық іс ... сай, ... ... ... болды деген сәттен жәбірленушінің
мүддесін ... ... ... ... ... оның ... ... келтіру, келтірілген залалды өндіру т.с.с. мақсаттарын көздейтіні
анық. Ал, енді мұнымен қоса өз өкілі- ... әрі ... іс ... кезде айыптаушы, яғни ондайды мемлекеттің атынан ... ... етіп қоюы тым ... сияқты, өйткені:
1) бұл құқықтық мемлекетті құру идеяларымен үйлеспейді. Осы ретте
мемлекеттің өз ... ... іске ... ... бір жаққа
(айыпталушыға) қарсы қойып, ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда қылмыстық іс жүргізу принциптеріне де нұқсан келері
хақ. Әсіресе, қылмыстық процестің сот әділдігін заң мен сот ... ... ... ... сот ісін ... тараптардың
бәсекелестігі мен тең құқылығы негізінде жүзеге асыру принциптерімен
сыйыспары анық.
3) ҚР-ы ... 24 ... 2009 ... №858 ... бекітілген
«Қазақстан Республикасының 2010 мен 2020 жылдар аралығына ... ... сай, ... сот ... ... ұйымдастыруға арналған бөлігінде, сотта қылмыстық қудалауын
жеке, сондай-ақ жеке-жариялы түрде іске ... ... ... ... ... ... іс ... құқығын
жетілдірудегі негізгі бағыттардың қатарына қоюы айтылған пікірді
құптары сөзсіз.
Осы тұста ... ... ... ... ... ... сәті ... тұр.
Бұған дейін айтылғандай, оның анағұрлым кең тараған үш ... ... ... ... қазіргі бәсекелестік), қудалау
(инквизициялық) және аралас түрлерінен тұратындығы ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік
принципінің дамытылуы критерийінің жатары сөзсіз.
Сонымен қатар, таза күйінде ... ... ... типін табу
қиын. Жіктеу тобына ... ... тән ... мен белгілерінің
басымдылығына қарай бөледі. ... пен ізге түсу ... ... функциялардың деңгейімен қатар принциптердің
деңгейінде де орын алып тұрады. Идеалдық ... осы екі ... ... ... ... ... нысандары мен түрлерін терең зерттеушілердің бірі
А.В.Смирнов өзінің «Модели уголовного процесса» ... 2000 жылы ... ... ... яғни процестің тарихи және легислативтік
(латыннан Legis-заң, Latus-енгізілген, ... ... ... атайды. Мұнда нысан процестің ... типі ... [60, 117 б.]. ... ... сот өндірісінің
шынтуайытты архетиптері.
Олар- нақты процесс ... ... ... ... ... ... ... лайық басқа мемлекеттері үшін де үлгі
болып ... ... ... ... ... ... ретінде ескерілген, процестің тарихи төрт нысаны жатады. Олар,
англиялық, француздық, ... және ... ... ... архетиптік нысандардан туындалған, кейбір елдер де бар, сот өндірісінің
режимдері-легислативтік нысандар деп ... Бұл ... ... ... ... өйткені, оларға нақты тарихи ... ... ... т.б.) әсер ... ... ... әлемде бар елдердің бәрі дерлік өтті десек
болады. Ондағы дәлелдемелер ... (ант ету, ... ... ... ... ... ... тән болды. Бүгін дамыған елдерде кездеспейді [61, 29
б.].
Ізге түсу ... ... тән ... ... сот ... ... ... ізге түсу бастамалары Еуропа мемлекеттерінің бәрінде
дерлік жартылай кейпінде ... ... ... ... сот
сатыларында басымдық еткенімен, алдын ала өндірісте тараптар тең ... ... мен оның ... ... іс ... жүргізетін
мемлекеттік органдармен салыстырғанда құқықтары шектеулі болып келеді.
Қазіргі қылмыстық сот ... ... ... ... кейбір
элементтері де сақталған. Қылмыстардың кейбір санаттарына қатысты қылмыстық
қудалау тек жәбірленушінің бастамашылығымен ... және бұл ... ... ... өзі ... [62, 287 ... ... дейінгі өндірістегі прокурордың рөлі мен процессуалдық
қызметі
Қолданыстағы қылмыстық ... ... сай, ... ... ... өндірісте екі түрлі функцияларды иеленіп, қызмет
жасайды. Оның біріншісі, заңда белгіленген шектер мен тәртіптерде қылмыстық
қудалауды іске ... ... ... қылмыстардың тергелуінің
заңдылығына қадағалау жасауымен түсіндіріледі.
Қылмыстық ... ... ... ... ... туралы»
Заңының 46-бабын, сондай-ақ ҚІЖК-нің 198-бабының 3-бөлігіне лайық, прокурор
атқаруға құқылы іс-шаралардың аясы нақтыланған, ... ... ... ... ... яғни ... ... тергеуі де
қарастырылған.
Айта кететін бір жайт, прокурор үшін бұл ... ... ... ... ... ... мен ... реті жоқ дегенді
білдіреді. Демек, іс жүргізу барысында олардың алмакезекті ... ... ... ... ... ... санкциялай отырып, осы нақты
әрекеттің заңның талаптарына сай атқарылуын қадағалайды. Осы ... ... ... ... тіпті жапсарласуының өзі белгілі бір ... ... ... ... қудалауға былайынша айтқанда
араласа тұра, оның әрі қарай заңды ... ... ... ... жағдай, жекеленген тергеу әрекеттері ... іс ... (46 бап, ... ... нақтыланғанындай «іс жүргізуге
қатысады»- жүргізбейді ... ... ... ... ... ... Демек, мұндай қатысуының астарында бәрібір
«қадағалау миссиясы» жатыр, өйткені прокурор не үшін, не ... ... ... ... хақ. ... мақсаты жалпы қадағалау мәселелерімен
қоса, өзі ... ... ... ... әрекетінің процессуалдық заңның
талаптары мен тәртібіне сай жүргізілуін қадағалау ... ... мен ... ... айыпкерді (сезіктіні) қамауға алуға
санкциялау туралы тілегін қарағанда да прокурор іс материалдарымен анық-
қанық ... ... ... бұл ... ... онда ... тексеріп қана қоймай, айыпкердің (сезіктінің) өзінен жеке
жауап алуы тиіс.
Айтылған соңғы екі ... ... ... мен ... ... бірімен кезектесуі мен жалғасуы заңды құбылыс. Осыдан прокурорға
тиесілі қылмыстық қудалау ... ... ... ең ... заңдылығын қадағалауы үшін қажетті ... мен ... ... ... ... әрі-беріден кейін болмайды десек те
болады.
Ал, жоғарыда ... ... ... ... ... кері ... әрекеттерінен де объективті талпынысты байқауға
болады. Оған дәлел кейінгі уақытта (2009 ж.) ... ... ... ... ... байланысты қаржы ... мен ... ... ... ... себепші болды [63, 11 б.].
Сондықтан да Қазақстан Республикасының Бас ... ... ... жасайтын арнаулы прокурорларға ерекше жағдайларда ... ... ... бағыттары ретінде сыбайлас жемқорлық пен басқа да
мемлекеттік қызметтен мемлекеттік ... ... ... іріктеуі
тегін емес. Мұның астарында да ... ... ... ... ... мақсаты тұрса керек. Дегенмен, прокуратураның
қылмыстарды ... ... ... ... көзқарасымызды сақтай
отырып, мұндай әрекеттердің уақытшалығына болжам жасағымыз келеді.
Сол үшін, ... ... ... ... күнгі тағдырын
(жағдайын) түбегейлі өзгерту қажеттілігіне сілтегіміз ... ... ... бағыныстылықтан оқшауланған) тергеу ведомствосын
(Экономикалық және ұйымдасқан ... ... ... ... прототип
етіп) құру қажеттігі әбден піскен. Тек, ілгері мемлекеттік тергеу комитетін
құруда жіберілген ... ... ... ... мен жедел - іздестіру
қызметін бір ... ... ... ... әкелетінін ескеріп,
ұйымдастырған жөн.
Екіншіден, прокурорды қадағалау өкілеттіктерімен, әрине күшейтілген
күйінде ... оның ... ... ... әрі ... бірден-бір бақылау жүргізуіне мүмкіндік жаратылуы тиіс.
Үшіншіден, мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаев әділ айтқандай, құқық қорғау
жүйесін ыңғайландырып, әрбір мемлекеттік органның ... ... ... ... ... ... ... дейінгі қылмыстық сот өндірісіндегі прокурорға тән екі
функцияның ішіндегі тергеудің заңдылығын ... ... ... ... ... ... Қылмыстық қудалауының көпшілік жағдайда
қадағалау ... ... ... ... үшін қажеттілік- пен
жаратылғандығына назар түседі. Ал, мұның өзі прокуратураны ... ... ... емес, керісінше, қадағалау органы ретінде тануға
және солай деп есептеуге бірден-бір негіз бола ... ... ... феноменге лайық, ең әуелі ... ... ... ... ... осы әрі ... функциясы тергеудің заңдылығын қадағалау
функциясына тереңірек тоқталатын болсақ, ҚР-ның «Прокуратура туралы» ... ... ... мен ... ... ... мен қызметінің
заңға сәйкестігіне, жасалған қылмыстар және ... ... ... мен ... шешудің заңдарда белгіленген тәртібінің сақталуына
қадағалауды жүзеге асырады.
Тергеу мен ... ... ... ... ... асырушы
лауазымды тұлғалардың процессуалдық шешімдері мен әрекеттерінің сотқа
дейінгі өндірістің барлық ... яғни ... ... ... жатқан қылмыс туралы хабар түскен сәттен іс сотқа ... ... ... ... ету ... іске асырылатыны
анық.
Сондықтан, ҚР-ның Бас Прокуроры бұл тұстағы ... ... ... ... ... ... ... «прокурорлар кабинеттерін» ұйымдастыруға ... ... аса ... ... ... ... ие болған қылмыстарға, сондай-ақ
апаттарға, төтенше жағдайларға ... ... ... ... шығуын талап етті.
Қылмыстық істі қозғау туралы шешімнің заңдылығын 10 тәулік ішінде, ... ... ... сезікті ретінде ұстау туралы істерді 24
сағаттың ішінде ... ... ... бойынша қадағалау өндірістері ашылып, онда тергеу
органдары жолдап жатқан ... ... ... ... ... көшірмелері, сондай-ақ істің тергелуі барысында келіп
түскен ... мен ... да ... ... ... толықтығына қадағалаушы прокурор жауапты болып ... ... мен ... ... ... қабылданған процесуалдық
шешімдерінің көшірмелерін 24 сағаттан кешіктірмей прокурорға жолдау туралы
талаптың қойылуы ... ... ... ... істі қозғау немесе одан бас
тарту, бұлтартпау шарасын қолдану, ... ... ... тарту, іс
өндірісін тоқтамға алу немесе қысқарту туралы қаулыларының көшірмелері дер
кез жолдануы міндетті. ... ... ... ... ... ... ... жою турасында жолданған нұсқауларының атқарылуы ерекше
орында тұруы тиіс [64, 94-95 ... ... ... тергеу мен анықтаудың жүргізіп
жатқан әрекеттерінің де заңның аясында болуын қамтамасыз ету прокуратураның
бірден-бір мақсаты. ... ... ... орын алып ... ... ... ... заңнан ауытқушылық процесуалдық әрекеттерді іске
асыру барысында кездеседі. Солардың қатарында, жауап алу ... ... ... ... ... алу, оның ... мөлшерін, т.с.с. бұзу арқылы), сараптаманы тағайындау барысындағы
(бұл жөнінде айыпкерге жарияламау немесе оның тілектерін ескермеу, ... алу, ... ... ... ... ... адамдардың т.б.)
құқықтарын түсіндірмеу, атүстіртін түсіндіру (ҚІЖК-нің ... ... қана қою, ... орын ... ... жіті ... ... істің толық, объективті және жан-жақты тергелуін көздеп,
прокурор тергеу мен анықтама жүргізу кезінде жазбаша нұсқаулар ... ... ... мен ... өзі ... қылмыстық істері бойынша
оның жазбаша нұсқау ... ... ... ... өндірісін тоқтамға
алу немесе қысқарту туралы тергеудің қаулыларын ... ... ... осы ... ... мәтінінде көрсете алады. Прокурордың нұсқауы
мен басқа қадағалау актілерін ... үшін ... ... ... ... жауаптылығын шешу лазым.
Прокурорлық амал-тәсілдермен анықталған заңды бұзушылықты жою ... ... ... ... ... жеткізуі тиіс. Соның
ішінде тергеудің заңсыз процесуалдық шешімдері бұзылуы, ал ... ... ... ... ... негізсіз деп танылуы қажет. Әрбір
бұзылған шешім бойынша, оның әрі ... ... ... ... ... ... оның ... негізінде түбегейлі заңға сай ... жіті ... ... ... ... шешімнің қайталануы оны
қабылдаған тергеуші мен қадағалаушы прокурор үшін де жауаптылықпен ұштасуы
тиіс. Кінәлілерге ... ... ... ... мен прокурордың заңды
бұзушылықтың себептеріне сілтеген ұсынысы, ... ... ... ... қалып кетпеуіне кері әсерін тигізгені жөн.
Есептен жасырып қалған ... ... ... ... ... елеулі резонансқа айналған оқиғалар мен
фактілер бойынша прокурор қылмыстық іс қозғауға міндетті.
Прокурордың қадағалау актілерін орындамау ... ... ... ... ... мүдделеріне және ұйымдардың, қоғам мен
мемлекеттің заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... тұлғаның заңдағы жауапкершілігін шешу үшін процесуалдық шешім
қабылдаумен жалғасуы тиіс.
Адам мен азаматтың конституциялық ... мен ... ... ... ... ... ... етілген жеке бостандығына, қадір-
қасиетіне, жеке өміріне қол сұқпай, т.с.с. елеулі құқықтарының қылмыстық
процесте ... ... мен ... ... ... басты міндеті болуы қажет.
Әсіресе, прокурорлар қылмысқа күдікті деп адамды ұстауға байланысты кез
келген деректі дереу тексеріп, оның заңдылығы мен ... ... ... ... деп ... ... ол ... өзінің қаулысымен
қамауға алу жерлерінен тез босатып қана ... ... ... ... ... ... жауаптылығын шешуі де лазым. [64, 68 б.]Ерекше
зейінін жасөспірімдерді, мүгедектерді, әйелдер мен шетел ... ... ... тиіс. Осы ретте, тек тергеу абақтылары мен уақытша
ұсталғандарды ұстау жерлерін ... ... ... ... ... ... ... бөлмесін, тіпті қызметтік кабинеттерді
аралау арқылы да көз жеткізгені жөн. Заңсыз ұстаудың ... ... ... да ... ... қатар, ең бастысы, қылмыс туралы ақпарат түскен сәттен бастау
алатын жітті қадағалау, осы тұста орын алатын заңсыздықтарға жол ... ... ... кабинеттеріндегі» кезекшілік арқылы
қылмыстық қудалау органдарында арыздың не ... ... ... ... ... іс-шаралардың әр кез әрі ... ... ... ... Мұнда қылмыстық қудалаудан басқа да
органдардың (мысалы денсаулық сақтау, өртке қарсы, т.с.с.) да ... ... тиіс ... бойынша, былайынша айтқанда, тағдырлы процессуалдық шешімдерге,
солардың ішінде бұлтартпау шарасын ... ... ... ... ... ... қаулылардың зерек қадағаланғаны жөн. Бұл ретте мұндай
шешімге келудің негіздері, істің мән-жайының соған ... ... ... ... ... дұрыс қолданылуы прокурорлық
қадағалаудың нағыз пәні болуы лазым.
Қылмыстық іс бойынша процесуалдық ... ... мен ... да ... үшін ... ... ... қалмақ және мұндай
әрекетсіздікте ... ... ғана ... ... қоймай,
прокурордың да шет қалмауын ескерген жөн. Жалпы ... ... ... ... ... де ... ... Әйтпеген
күнде неліктен қадағалайды деген сауалға-жол бермеу үшін, ... ... ... қою үшін және ... ... сол үшін ... ... деген жауаптың тұрары хақ нәрсе. ... ... да ... мәртебесімен бір ретте «жауап беруші» болып кетуі ... өзі ... ... ... ... ... әрі өз деңгейінде
жауапкершілікпен атқаруына жетелейді.
Сонымен, прокуратураның тергеу мен ... ... ... негізгі критерийлері ретінде мыналарды атауға болады:
– құқық қорғау функциясы мен сотқа дейінгі ... ... ... ... ... ... дер ... қылмыстық процеске қатысушылардың бәрінің құқықтарын уақтылы әрі
толық көлемінде қамтамасыз ету;
– қылмыстық іс жүргізу ... ... ... мен ... дереу қою;
– қылмыстық қудалау органдарының негізсіз ... өз ... мен ... ... және ... нұсқауларының
атқарылуын қамтамасыз ету;
– жеке және ... ... ... ... ... ... ... өндіруге бағытталатын прокурорлық іс-
шараларды қамту, т.с.с [66, 56 б.].
Сондықтан, қылмыстық сот өндірісіндегі прокурорлық қадағалау қылмыстық
істі ... ... ... бас ... дейін пайда болып, қылмыс туралы
мәлімет алынған (қабылданған) кезден істелінетін әрекет пен ... ... ... мен осы ... ... ... ... шешімін қамтуы қажет. Осыдан, прокурор қылмысты
есепке алу, тіркеу мен қарау туралы ... ... ... ... ... жоюға құқылы әрі міндетті. Соның ішінде, қосымша ... ... да ... Өйткені, бұл әрекеттердің қылмысты ашумен, тергеумен
органикалық байланысты екені анық және прокурордың нұсқауының анықтаушы ... үшін ... күші ... ... ... осы тұстағы
өкілеттіктерінің биліктік, өкім етушілік сипаты болады [67, 20 б.].
Қылмыстық істі ... ... ... ... ... мыналар
кіреді:
1) қылмыстар туралы келіп түсіп жатқан ақпараттың толықтығы мен дер кез
тіркелуі;
2) қылмыстар туралы арыздар мен хабарлардың ... ... ... қылмыстардың алдын алу және тосқауыл қою іс-шараларының уақытысында
атқарылуы;
4) тексеру әрекеттерін жүргізу барысында құқықтар мен заңды мүдделердің
сақталуы.
Осылайша прокурорлық қадағалаумен ... ... ... ... және ... органдарының әрекеттері (әрекетсіздігі);
– тергеу мен анықтау органдарының процессуалдық актілері;
– процессуалдық мерзімдер;
– азаматтардың ... ... ... мен ... ... ... мен шешімдеріне
келтірілген шағымдар [68, 360 б.].
Қадағалауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ала тергеу органдарынан тексеру ... ... ... мәліметтерді сұратып алуға;
2) қылмыстар туралы арыздар мен хабарлардың қабылдануын, тіркелуін,
тексерілуі мен шешілуін ... ... ала ... тергеушіні, анықтаушыны шеттетуге;
4) істі бір тергеу органынан алып, басқасына тапсыруға;
5) жазбаша нұсқаулар беруге;қылмыстық ... ... ... ... ... мен ... ... және негізсіз қаулыларын бұзуға, т.б.
құқылы.
Қылмыстық істі қозғаудың заңдылығын қадағалай отырып, прокурор:
1) анықтау мен ... ... осы ... ... ... ... іс
қозғаудан бас тартуға немесе материалдарды қосымша ... ... ... ... мен ... органының қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы
қаулысын бұзып, ... іс ... ... мен ... ... ... іс ... туралы қаулысын
бұзып, егер ол бойынша тергеу амалдары жүргізіліп қойған болса, оны
қысқартады.
Қылмыстық істердің ... ала ... мен ... ... ... мақсаттарына жету үшін, ... ... ... әрі биліктік, өкім ету ... ... ... ... ... бір ... бұл саласы екі бірдей дербес
салаларды ... ... ... дейін көрсетілгендей тергеу мен
анықтаудың заңдылығын қадағалау болса, екіншісі, жедел-іздестіру ... яғни ... мен ... қызметтерді
ауқымына алады деген сөз. Бұлардың алғашқысы ... іс ... ... жария жүргізілсе, екіншісі «Жедел-іздестіру қызметі
туралы» Заңды басшылыққа алып, жария және ... ... кең ... ... Бұл ретте заңды және жеке тұлғалар өздеріне қарсы ... ... ... бейхабар болуына байланысты құқықтары
мен заңды мүдделерін қорғау мүмкіндіктерін іске асыра алмауы ... ... ... бұл екі ... ... (бірқатар) болып келуі келесідегілермен
түсіндіріледі:
біріншіден, олардың мақсаттары мен көздемелері (қылмысты ашу, алдын
алу, ... ... ... ... ... болып келеді;
екіншіден, әдетте тергеу мен анықтауды және жедел-іздестіру қызметін
біртектес органдар атқарады.
Алайда, ... ... іске ... ... ... ... ... объектілері, пәні, өкілеттіктері және
әсіресе ... мен ... ... ... сөзсіз
байқауға болады. Сондықтан да «Прокуратура туралы» Заңда қадағалаудың ... ... ... ... ... ... ... асыру, жедел-іздестіру
шараларын жүргізу барысында адамның және азаматтың ... ... ... сондай-ақ жедел-іздестіру қызметін жүзеге
асыруға өкілетті адамдар мен лауазымды ... ... мен ... ... ... мәні болып табылады [70, 37 б.].
Бұл тұста да ... ... өкім ету ... ... атап айтқанда:
1) жедел-iздестiру қызметiнiң тоқтатылған немесе жүргiзiлiп жатқан
iстерiн, жедел-iздестiру қызметiнiң барысы ... ... ... басқа да қажеттi мәлiметтердi алады, бұған жедел-iздестiру қызметiн
жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың жеке басы туралы мәлiметтер қосылмайды;
2) жедел-iздестiру қызметiн ... ... ... ... жедел-
iздестiру шараларын өткiзу заңдылығын тексередi;
3) жедел-iздестiру қызметiн жүзеге ... ... ... ... мен ... ... шағымдар мен өтiнiштердi
қарайды;
4) жедел-iздестiру қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... мен ... тактикасын реттейтiн,
Конституцияға, заңдарға және Республика Президентiнiң актiлерiне ... ... ... ... наразылық жасайды;
5) жедел-iздестiру қызметiн жүзеге асырған кезде заңның, ... ... ... мен бостандықтарының бұзылғаны анықталған жағдайда
өзiнiң қаулысымен жедел-iздестiру ... ... ... шараларын жүзеге асырған кезде құқыққа қарсы
әрекеттерге жол ... ... ... ... және тәртiптiк iс
қозғау туралы қаулы ... ... ... заңдылығына қадағалауды жүзеге асырған
кезде заңды бұзудың анықталған ... ... ... ... ... көзделген өзге де актiлерiн шығарады;
8) заңсыз ұсталған адамдарды босатады;
9) қажет ... ... ... ... ... ... органдар
басшыларынан заң бұзушылықты жою мақсатында өздерiне бағынысты органдарда
тексерiс жүргiзудi ... ... ... ... ... жедел-iздестiру шараларын
жүргiзуге санкция бередi.
Жедел-іздестіру ... ... ... ... Бас
Прокуроры және өзге прокурорлар заңдарда ... ... ... ... ҚР-ы Бас ... 12.04.2006 ж. №22 Бұйрығымен бекітілген
«ҚР-ы Бас Прокуратурасының ... ... ... ... ... ... Ережесіне лайық, аталған құрылымның мақсат-
көздемелеріне мыналар ... ... ... ... ... ... (ҚР-ы ... Комитеті, ҚР-ы Ішкі Істер Министрлігі, Экономикалық және
сыбайлас жемқорлық қылмыстарымен күрес жүргізу ... ... ... ... ... ... министрлігінің
қылмыстық-атқару жүйесі бойынша Комитеті- әрі қарай жедел-іздестіру
қызметін атқарушы органдар) ҚР-ның «Жедел-іздестіру қызметі ... дәл және ... ... заңдылығын қадағалау;
– осы органдардың тарапынан жедел-іздестіру қызметін іске ... адам мен ... ... мен ... сақтауын
қадағалау;
– жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзудың
алдын алу, ... ... ... келтірілген залалды өндіру іс-
шараларын дер кез жүргізу;
– осы жұмысты жетілдіру үшін ұсыныстарды ойластыру мен енгізу.
Осы мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... «Жедел-іздестіру қызметі туралы» ҚР-ның Заңын қолдану
саласына прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру ... ... ... ... ... тұлғалардың
жедел-іздестіру және арнаулы іс-шаралар жүргізуінің
заңдылығын қамтамасыз ету:
– ауыр және аса ауыр, сондай-ақ ... ... және ... қылмыстарын ашуға бағытталған;
– экономикалық және қаржы қылмыстарын ашуға бағытталған;
– қылмыскерлерді, соның ... ... ... мен ... ... ... бағытталған;
3) құзыретті органдардың жедел-іздестіру қызметін реттейтін
заңнаманы қолдануына материалдарды, жедел есеп істерін,
статистикалық және өзге де тек ... ... ... негізде қызметтес болған азаматтардың
жеке басы туралы мәліметтерді қоспағандағы мәліметтерді
зерттеу арқылы тексеру жүргізу;
4) прокуратура органдарының ... ... ... ... ... ... ... дербес
өздері не ұлттық қауіпсіздік органдарының құрылымдарымен
бірлесіп жедел-іздестіру қызметі тұлғаларының заңсыз
жедел-іздестіру ... ... мен ... алу;
5) жедел есеп істерінің негізді жүргізілуі, қысқартылуы мен
іске асырылуы, сондай-ақ олардың ... ... және ... ... ... ... ... зерттеу;
6) жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... ... мен ... ... жеке және ... тұлғалардың
шағымдары мен қаралымдарын қарау мен шешу;
7) жер-жерлерден келіп ... ... ... ... жоспарларын, прокурорлық қадағалау
актілерінің көшірмелерін және басқа құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларының қызметіндегі
заңдылыққа прокурорлық ... ... ... ... ұсыныстар жасау, төменгі прокурорлардың жедел-
іздестіру қызметі ... ... ... ... және ... ... ... көзделген іс-шаралармен анықталған заңдарды
бұзушылықты жою мен жедел-іздестіру қызметін реттейтін
заңнан төменгі актілерге наразылық ... Бас ... ... орталық заң шығару ... ... ... ... Бас ... мен жедел мәжілістерге баяндау үшін өз құзыреті
шегінде материалдар дайындау;
11) заңнаманы жетілдіру жұмысына нормативтік ... ... ... қатысу;
12) мемлекеттік және қызметтік құпияның, сондай-ақ басқа да
жедел-қызметтік ақпараттың мәлім болуына жол бермеу іс-
шараларын ... енді ... ... ... ала ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңымен қарастырылған процесуалдық шешімдердің
біреуінің қабылдануы (іс ... ... ... оны ... ... ... ... арқылы қорытылары анық [71,
236 б.].
Қылмыстық істің тергеуінің нәтижесі мен өндірісін қысқарту туралы шешім
қабылданған ... оның ... мен ... ... прокурор
осы қарармен келіскен жағдайда, өзінің қорытындысын жасайды. Ал, келіспеген
жағдайда, өзінің дәйектелген қаулысымен ... ... ... іс ... ... және ... ... жататын іс-шараларды атап,
нұсқау береді.
Iстiң сотқа жiберiлгенi туралы айыпталушы, ... ... ... ... ... талапкер, азаматтық жауапкер немесе олардың
өкiлдерi хабарландырылады. Прокурор айыпталушыға ... ... және оған ... табыс етiлуiн қамтамасыз етедi, бұл ретте
қорғау куәларының тiзiмiн қоспағанда, сотқа шақырылуға жататын адамдардың
тiзiмiнде бұл ... ... ... ... ... ... тыс ... болған және прокуратура органдарына
келуден жалтарған ... ... ... ... ... ... қылмыстық істі сотқа жібереді. Егер айыпталушының
тұрып жатқан жері белгілі болса, ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда прокурор республикалық
бұқаралық ақпарат құралдарында, айыпталушының тұрып ... жері ... ... ... ... жалпы жұрттың қолы жететін
телекоммуникация желілерінде айыпталушыны сотқа беру және ... ... ... туралы хабарлама жариялауды ұйымдастыруға құқылы. Айыптау
қорытындысының ... ... ... және оның ... табыс
етіледі. Айыптау қорытындысы жасалған тiлдi бiлмейтiн айыпталушы ... ... ... ... ... ... ... етiлуге тиiс.
Iс сотқа жiберiлген соң iс ... ... пен ... ... ... ... ... тән айыпкерді оның сотқа беруі ... ... ... бұған дейін білдірген болатынбыз. Осының
дәйегі ретінде, ... да ... ... (қамауға алуды санкциялау)
функциясымен қаруланғанын, ... ҚР-ы ... ... сай, ... ... ала тыңдауымен бұл мәселенің әбден ... ... ... ... ... конституциялық және
салалық заңнаманы ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Сондықтан, заңдылыққа, құқықтық тәртіпке,
тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын, қоғам мен ... ... ... ... ат салысуының күшеюі аталған
мақсаттардың аясында істелері хақ. Мұнда құқықтық мемлекеттіліктің ... ... ... мен ... ... ... әділдікті
өзінің қатаң қорғауына алуы бірден-бір саналары сөзсіз.
Прокуратураны әрі қарай дамытудың мазмұнына ... ... ... ... биліктің бөлінуі жүйесінде прокуратураның орнын
айқындап, оның биліктермен ара-қатынасы мен өзара ... ... пен ... ... ... ... ... біреуінің де прокуратураның үстінен тұрмауын
қамтамасыз ету;
– қолданыстағы заңнаманы прокуратура органдарының біртұтастығы,
орталықтандырылуы мен тәуелсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... құқықтарын қорғау
жөніндегі прокурорлық қадағалауды әрі қарай жетілдіру;
– прокуратураның ... ... ... ... ... да ... сипаттағы іс-шараларды атқару,
оның құқық қорғау потенциалының тиімділігін арттыру.
Мемлекеттік билік ... ... ... ... ... ... ... Конституцияда прокуратура туралы тарауды
қарастыру ... ... ... ... ... ... ... төрелігі. Прокуратура» деп өзгерту арқылы оның конституциялық-құқықтық
мәртебесімен, ... ... ... тәуелсіздігінің
кепілдіктерін нақтылау қажеттілігі дәйектеледі.
Сонымен қатар, прокурорлық ... ... ... бекіте
отырып, салалық деңгейде «Прокуратура туралы» Заңға «Конституциялық заң»
мәртебесін беру орынды-ақ. ... ... және оның ... ... ... ... көтеріп, имидждік мерейін
үстем етіп, мемлекеттік билік органдарының арасындағы орнын бұдан да айқын
етеріміз анық.
Осы ... ... ... заңға қатысты өзгерістер мен
прогрессивті толықтыруларды енгізуге ... ... ... ... болғанын атап өткен жөн:
– Концептуалдық деңгейдегі жетістіктердің бірі - Заңда адамның
және ... ... мен ... ... ... ... ... болуында азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... прокурорлық жүйенің қызметін бағалайтын
критерийі болуы тиіс. Сондықтан, осы мақсаттарға қол ... ... ... ... мен пәнін құқық қорғау
аясына әкеліп, осы бағыттағы потенциалын, ... ... ... ... де ... ... мен ... зейнеткерлердің, әрекетке қабілетсіздердің,
жасөспірімдердің, қарттардың) ... ... ... үшін ... ... арыз ... өте қажет [72, 59 б.].
Конституциялық Кеңес пен сот органдарына қарағанда, прокуратура өзінің
бастамасымен Конституцияға, ... ... мен ... ... келетін заңдар мен құқықтық ... ... ... ... жедел әрі тиімді жоя алады.
– Прокуратура органдарын дамытудың концепциясы сот тәуелсіздігін
нығайтумен үндес ... ... ... сот ... ... бүкіл құқық қорғау ... ... ... ... ... байланыссыз әрі олардың қолдауынсыз
толыққанды жүзеге асыра алмайды.
Прокуратура мен соттың ... ... ... ... заңдылық пен
құқық қорғау қызметінің тиімділігін арттыру жолында ... ... тиіс [73, 148 ... ... қудалау функциясын неғұрлым күшейту ... ... ... ... ... мен олар бойынша сотта
мемлекеттік айыпты қолдауына көп ... ... ... ... залалы
заңдылық пен тұлғаның құқықтарын қорғау қызметін шет қалдырып, прокурордың
басты миссиясына нұқсан келтірері сөзсіз. ... ... ... арқылы
процестің жарыспалылығын қамтамасыз етеді-деген көзқарастан бас ... ... ... ... іс жүргізудің сайыскерлігін қадағалауы тиіс.
Демек, прокурор сот ... ... ... шынайы білдіру үшін
бейтарап халде қатысуы тиіс. Сонда ... ол сот ... ... ... ... ... өзі келесідей оңтайлы тиімділіктерге
әкеледі:
1. Азаматтардың өз құқықтары мен ... ... ... ... ... ... мен мәдениетінің өсу қарқынын жылдамдатады.
2. Сот процесінің бәсекелестігін күшейтеді әрі ... Сот пен ... ... ... ... қырларын
егеп, екеуінің де түпкілікті мақсаттары ұлы мәртебелі құқыққа қызмет
етуіндегі ортақ көздемелерін нығайтады. Яғни, бәсекелестік ... ... қол ... ... ететін болады.
4. Прокуратураны айыптау функциясынан босату, оның ... ... ... бағыт алып кетуін білдірмейді. Сотта айып ... ... ... ... өз ... ... үкімін
ұсынуға бағыттары сөзсіз. Мақсат - прокуратураны процессуалдық
мүдделіліктен арылтуда ғана.
5. Прокуратура органдарының ішкі ... ... ... ... ... ... заңдылығын қадағалау құрылымдары мен сотта
мемлекет мүддесін қолдайтын прокурорлардың ... ... ... де ... Прокуратура қызметін концептуалдық ... ... ... бірі - ... қадағалау актілерінің
мәртебелерін жоғарылату, яғни орындату үшін нақтылау, осылайша
прокурордың қаулылары мен ... ... ... ... ... ... қою орын алды.
«Прокуратура туралы» - Заң 26-1 бабымен толықтырылды. Оған сай:
Прокурордың қаулылары мен ұйғарымдарын өз ... ... ... мүлкінен мәжбүрлеп айыруды көздейтіндерін қоспағанда, прокурордың
талаптарын мәжбүрлеп орындату туралы қаулы шығаруға және оны ... ... ... ... жіберуге құқылы.
Прокуратураның алдына қойылған мақсаттармен қатар жедел-іздестіру
қызметінің ... ... ... ... да ... ... осы қызмет кіретін министрліктер мен ... ... ... ... ... ... ... жедел-іздестіру іс-
шараларын жүргізу барысында азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтары ... ... ... ... ... ... ... жолын кесу, ашу сияқты мақсаттарына қол жеткізу, соттан, тергеуден бой
тасалап жүрген қылмыстылар мен хабар ... ... ... ... ... ... қорғаныстың қауіпсіздігіне қатер
төндіретін әрекеттер туралы мәліметтерді табу, т.с.с [74, 217 б.].
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... - ... 2009. - 40 ... «Прокуратура туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ж. 21
желтоқсандағы №2709 Заңы // ... ... - ... ... жүйеленген нормативтік құқықтық
актілерінің жиынтығы.
3. Скуратов Ю.И. Роль прокуратуры в ... ... ... // ... – 1996. - № ... ... А.Д. Третья власть в России. - М., 1997. - 260 ... ... В.И. ... ... и государственный контроль:
история, развитие, понятие, соотношение. - СПб.: Юридический
центр ... 2003. - 305 ... ... К. ... Республикасындағы құқық қорғау органдары:
оқу құралы. – Алматы: Санат, 1995. - 176 ... ... Р. ... цель - ... законности // Закон и время.
- 2004. - № ... ... И.Я. ... ... системой в условиях
формирования правового государства: Конспект лекции. - М., 1990.
- 24 ... ... Н.В. ... ... - М.: ... ... – 224 с.
10. Сматлаев Б. Принцип состязательности в уголовном ... // ... ... - 2008. - №2 (90). - С. ... ... И.Ж. ... как ... условие становления
демократического правового государства и роль прокуратуры в ее
обеспечении // Заң және заман. - 2007. - №5 (87). - С. ... ... ... Афинская полития. - М.: Мысль, 1997. - 458
с.
13. Монтескье Ш. Избранные произведения. - М.: ... ... 799 ... ... К.Д. Роль прокурорского надзора в ... ... - М.: ... ... ... 72 ... «Қазақ Советтік Социалистік ... ... ... 25 ... 1990 ж. Декларация.
16. Конституция Республики Казахстан от 28 января 1993 года ... ... ... РК. - 1993. - № ... ... С.А. ... ... России: учебный курс. - 2-е
изд., перераб. и доп: в 2 т. - М.: ... 2006. - Т.1. - 719 ... ... ... Үкімет және құқық қорғау органдары туралы
(Қазақстан Республикасы ... Заң күші бар ... / ... З. ... - ... Жеті Жарғы, 1996. - 176 б.
19. Мерзадинов Е.С. Прокурорский надзор в Республике ... ... прав и ... граждан. - Алматы: Баспа, 2001. - 160
с.
20. Шарипов Ш.М. Прокуратура қамтамасыз ... ... ... // 10 лет УПК РК: состояние, проблемы и перспективы
развития: ... ... ... ... ... Заң
сериясы. - Алматы.
- 2008. - №2 (46). – Б. ... ... ... Комитета правовой статистики и специальных
учетов ГП РК за 2005-2009 гг. / ... ... ГП РК. ... ... Мами К.А. Как ... ... ... // Казахстанская
правда. - 12 ферваля 2009.
23. Премьер-министр К. Масимовтың сот ... ... сөзі // ... ... – 2007, ... - ... Бахтыбаев И.Ж. Сот орындаушыларының съезінде сөйлеген сөзі //
Казахстанская правда. – 2007, июнь – ... ... Е. ... ... ... болуға тиіс // Егемен
Қазақстан. – 2009, желтоқсан - 12.
26. ... ... сот ... мен судьяларының мәртебесі
туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы. - ... 2004. - 24 ... ... Б.Т. Актуальные проблемы организации исполнительного
производства. - Петропавловск, 2002. - 71 с.
28. ... Р.Т. В ... ... ... // ... – 2007, июнь - ... Тұрғараев Б. Атқарушылық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... - ... 2007. - 42
б.
30. Шарипов Ш.М. Қазақстан Республикасының мемлекеттік-құқықтық
жүйесіндегі прокуратура // Экономические и ... ... в ... ... прав и ... ... в ... глобализации: теория и практика стран СНГ:
мат. межд. науч.-прак. конф., посвященной году ... ... (20 ... - ... ... ... 2005. –
Вып. 1. - 233 с.
31. Тихомиров Ю.А. Система правовых ... ... ... ... и ... вопросы теории. - М., 1982. - С. 48.
32. Утибаев Г.К. ... ... ... в ... пособие. - Алматы: КазГЮУ, 2004. - 204 с.
33. Об утверждении Инструкции об организации ... ... ... ... ... по ... делам. Приказ
Генерального Прокурора Республики Казахстан от 27 июня 2006 года
№ 37 // ... ... ... ... ... С.И. ... была и ... правозащитным органом //
Время испытаний. Очерки из истории ... ... ... ... 1997. - 280 ... Послание Президента. 2009 г. – 26 с.
36. Винокуров Ю.Е. Прокурорский надзор: учебник. Изд. 3-е., перераб.
и доп. - М.: ... 2001. - 352 ... Об ... ... ... ... ... Генерального
Прокурора Республики Казахстан № 51 от 31 января 2006 г.
38. Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Общая часть:
Академический курс / ... ... - ... ... 2005. - Книга 1. - 424 с.
39. Строгович М.С. Курс ... ... ... М., 1968. ... - 470 ... Уголовно-процессуальное право Российской Федерации: учебник /
отв.ред. П.А. Лупинская. - М.: Юрист, 1997. - 591 ... ... Р.Д. ... уголовно-процессуальной деятельности по
советскому праву. - М.: Госюриздат, 1961. - 147 с.
42. Даев В.Г. Процессуальные функции и ... ... ... ... ... // ... - 1974. - №21. - ... Якуб М.Л. Демократические основы советского ... ... - М., 1960. - 198 ... ... К.Х. ... Конституции Республики Казахстан:
перспективы развития законодательства о суде и правоохранительных
органах // ... ... ... ... ... и ... ... сб. мат. круглого стола, ... ... ... ... ... ... ... в Казахстане, 2005. - 240 с.
45. Якупов Р.Х. Уголовный процесс: Учебник для ВУЗов / под ред.
В.Н. ... - М.: ... 1998. - 448 ... Зиманов С.З. Қазақтың билер соты - бірегей сот жүйесі. - Алматы:
Атамұра, 2008. - 216 ... ... М.А. ... ... - М.: ... издательство
Министерства Юстиции СССР, 1948. - 624 с.
48. Гуценко К.Ф., Пашкевич П.Ф., Протченко Б.А. Советский уголовный
процесс: учебник. - М.: ... ... 1986. – ... ... В.М. ... ... США. - М.: НАУКА, 1981. - 224
с.
50. Калиновский К.Б. Уголовный ... ... ... ... пособие. - Петрозаводск, 2000. – 48 с.
51. ... Е. ... іс ... Жалпы бөлім: оқулық.- Алматы:
Өлке, 2006. - 216 б.
52. Голунский С.А. ... ... и ... в ... ... - М., 1959. - 231 с.
53. Чельцов М.А. Система основных принципов советского уголовного
процесса // Ученые ... МГУ. ... - 1949. - Кн.4. - 194 ... Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. - М.: Изд-во
АН СССР, 1958. - 703 ... ... Н.Н. К ... о ... природе обвинения перед
судом // Правоведение. - 1960. - №1.
56. Мартинович И.И. Некоторые вопросы возбуждения ... дела ... ... Белорусского Государственного Университета. Серия
юридическая. – Минск, 1957. - Вып. 34. - С. 69.
57. Лукашевич В.З. Гарантии прав ... в ... ... - Л., 1959. - 112 с.
58. «Арнаулы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Бас Прокурорының Бұйрығы //
ЗАҢГЕР құқықтық анықтама жүйесі. – 2008, шілде-25. - ... ... ... тергеу топтарына жетекшілік жасайтын аға
көмекшісі туралы» Ережені бекіту туралы Қазақстан Республикасының
Бас Прокурорының Бұйрығы // ЗАҢГЕР құқықтық ... ... ... ... - ... ... А.В. ... уголовного процесса. - Спб.: Наука, 2000. ... ... ... ... ... для ВУЗов / под ред. Б.Б. Булагова,
А.М. Баранова. - М.: ... ... 2008. - 591 ... ... А.К. Правовая система Англии: учебное пособие. - М.:
Дело, 2000. - 344 ... ... Ш.М. О ... ... ... ... ... в свете Послания Президента
страны // Актуальные проблемы ... прав ... в ... ... в ... ... положений Конституции
правовой политики Республики Казахстан на период с 2010 до ... ... ... научно-практической конференции. -
Алматы: Қазақ университеті, 2010. - 316 с.
64. Проблемы эффективности ... ... / под ... ... - М.: ... ... 1977. - 160 с.
65. О мерах укрепления учетно- регистрационной дисциплины в ... дел. ... ... ... Прокуратуры РК №
3/5 от 3 марта 2004 г. МВД РК №1/4 – 1343 от 1 ... 2004 г. ... ... ЮРИСТ.
66. Звирбуль В.К. Деятельность прокуратуры по ... ... ... - М.: ... литература,
1971. - 167 с
67. Досбол Г.Г. Производство расследования - ... ... // ... ... - 2001. - № 2. - С. 20-
21.
68. Елихин А.Ю. К вопросу о ... ... за ... ... в ... ... ... //
«Черные дыры» в российском законодательстве. - 2004. - № 3. - ... ... В.П. ... ... курс лекции. - М.: Норма, 2006.
- 288 с.
70. Петрухин И.Л. Прокурорский надзор и судебная власть: ... - М.: ... 2001. - 88 ... ... Н.В. ... ... за предварительным расследованием
уголовных дел. - М.: Юридическая литература, 1968. - 264 ... ... Р.Т. ... ... органов прокуратуры в
Республике Казахстан // Развитие механизмов защиты прав человека
в Казахстане / под общ. ред. Е.Ж. ... Л.А. ... ... LEM, 2004. - 244 ... ... Д.К. ... прав ... в уголовном судопроизводстве:
монография. - Алматы, 2005. - 168 с.
74. Козуеев А.Ф. Направления прокурорского надзора за исполнением
законов в ... ... // ... ... ... законодательстве. - 2004. - № 1. - С. 217.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Прокурорлық қадағалау24 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Қылмыс жасаудағы күдіктілерді күзету, ұстау және айдауылдау жөніндегі полиция қызметінің жұмысын ұйымдастырудың құқықтық негізі101 бет
Қылмыс және жауапкершілік5 бет
Прокуратура жайлы20 бет
Прокуратура қызметiнiң құқықтық негiздерiнiң жалпы сипаттамасы8 бет
Прокуратураның тарихы15 бет
Қазақстан Республикасы прокуратурасының Конституциялық – құқықтық мәртебесі97 бет
Қазақстан Республикасының прокуратурасы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь