Қазақстан мен ДСҰ


МАЗМҰНЫ
Кіріспе . . . 2
1 Қазақстан мен ДСҰ: экономикалық әлеует әлемі . . . 4
1. 1 Қазақстанның экономикалық көрсеткіші . . . 4
1. 2 Қазақстанның ДСҰ-ға кіру жөніндегі келіссөздер . . . 10
2 Қазақстанның ДСҰ-ға кіру проблемалары мен болашағы . . . 13
2. 1 Қазақстанның ДСҰ-ға кіру проблемалары . . . 13
2. 2 Қазақстанның ДСҰ-ға кіру болашағы . . . 18
2. 3 ҚР Индустриалдық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы туралы . . . 21
Қорытынды . . . 29
Қолданылған әдебиеттер . . . 30
КІРІСПЕ
Қазіргі таңда Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі жайлы көптеген пікірлер қалыптасып жатыр. Бүгінгі қалпында әлем саясаткерлері назарына тіккен Орта Азия төріндегі Ақорданың келешегіне дос-дұшпан күмән келтіре алмас. Өйткені, еліміздің сыртқы саясаттағы беделі өсті, ал ішкі өміріміздегі саяси тұрақтылық, ұлтаралық түсіністік іргесі берік орныға бастады.
Бұл Қазақстан халқының саяси-рухани өміріндегі қол жеткен табысы еді. Ал, ол бізге оңайлықпен келген жоқ. Қиын кезеңде саяси сара жолды ұстандық. «Қазақстан - 2030» стратегиялық бағдарламасын нысанаға алдық, әр жылды халықтың әлеуметтік деңгей-дәрежесін көтеретін мақсатты іс-қимылға арнадық. Соның арқасында Қазақстан халқының рухани-мәдени және әлеуметтік өмірі биік сатыға көтерілді. Солай бола тұрса да, еліміздің өркениетке ұмтылуы кезінде алдымызға үлкен-үлкен міндеттерді қоюымыз керек. Елбасының 2007 жылғы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында айтылғандай бізге көп нәрсе керек: білім керек, еңбек керек . . . Сонда ғана халықтың әл-ауқатын әлде де жақсартып, әлемнің дамыған елдерімен бәсекелестікке түсе алатын боламыз.
Әлемдік шаруашылықтың түп қазығы бизнесте. Себебі, кез келген мемлекет сауда қатынастарын жоққа шығара алмайды. Осы жолда түрлі мемлекеттік реформаларды бастан кешіп, дамудың даңғыл жолын іздейді. XXI ғасырда адамзат тиыннан теңге құрау арқылы ақшаны өмір философиясына айналдырып отыр. Сондықтан да әр мемлекет халықаралық дәрежеде сауда саттық жасап, капитал айналымын жандандыруда.
Әрине, бұл экономикалық механизмде Батыс мемлекеттері алда келеді. Өйткені, олар үшін әлемнің кез келген елінің есігі ашық. Тауарын қай мемлекетке сатам десе де өз еріктері. Ал біздің мұндай құқығымыз шектеулі. Өйткені, Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына кірмеген. Неліктен? Себебі, біздің мемлекеттің экономикасы мен әлеуеті, тауар өндіру деңгейі мен кедендік базасы ғаламдық стандарттарға жауап бере алмауда. Десе де, аталмыш ұйымға қайткен күнде де кіру керек. Отандық өнім өндірушілердің тауарлары әлемдік сауда қақпасынан сығалап тұрғаны дұрыс па, әлде біздің бұйымдарды дүниежүзі елдері сатып алып, ақшасын ұсынғаны дұрыс па? Әрине, екіншісі дұрыс. Экономистердің пікірінше, ДСҰ-ға тездетіп кіру үшін Қазақстан экономикалық саясатта меркантилистік бағыт ұстанғаны дұрыс. Ал меркантилизм дегеніміз не? Меркантилизм дегеніміз өндірісті тауар сипатына қарай бағалайтын еуропалық экономикалық ағым. Осы идеяның негізін қалаушылар «баюдың жолы тек қайта бөлшектеуден басталады» дейді. Бұл нені білдіреді? Яғни, әрбір мемлекетте әлеуетті де бәсекеге қабілетті экономика қалыптасу үшін күшті мемлекеттік саясат болу керек екен. Бұл саясат экономикалық тұрғыдан үш секторды дамытуға бағытталады. Олар: өндірістік, ауылшаруашылық және шетелдік колония. Экономикада саудагерлер нарықтық қатынасты дамытушылар болып есептелсе, еңбек негізгі өндіруші фактор болып табылады.
1 Қазақстан мен ДСҰ: экономикалық әлеует әлемі
1. 1 Қазақстанның экономикалық көрсеткіші
Экономистердің пікірінше, ДСҰ-ға тездетіп кіру үшін Қазақстан экономикалық саясатта меркантилистік бағыт ұстанғаны дұрыс. Ал меркантилизм дегеніиіз не? Меркантилизм дегеніміз - өндірісті тауар сипатына қарай бағалайтын еуропалық экономикалық ағым. Осы идеяның негізін қалаушылар «баюдың жолы тек қайта бөлшектеуден басталады» дейді. Бұл нені білдіреді? Яғни, әрбір мемлекетте әлеуетті де бәсекеге қабілетті экономика қалыптасу үшін күшті мемлекеттік саясат болу керек екен. Бұл саясат экономикалық тұрғыдан үш секторды дамытуға бағытталады. Олар: өндірістік, ауылшаруашылық және шетелдік колония. /1. 17б. /
Әлемдік шаруашылықтың түп қазығы бизнесте. Себебі, кез келген мемлекет сауда қатынастарын жоққа шығара алмайды. Осы жолда түрлі мемлекеттік реформаларды бастан кешіп, дамудың даңғыл жолын іздейді. XXI ғасырда адамзат тиыннан теңге құрау арқылы ақшаны өмір философиясына айналдырып отыр. Сондықтан да әр мемлекет халықаралық дәрежеде сауда саттық жасап, капитал айналымын жандандыруда.
Нарықтық экономиканың белсенді өкілдерінің бірі - кәсіпкерлер. Экономикалық категория ретіндегі кәсіпкерліктің сипаттамасы үшін маңызды мәселе оның субъектісі мен объектісін анықтау болып табылады. Кәсіпкерліктің объектісі жеке тұлғалардың (жеке, отбасылық, шағын және орта бизнес өкілдері т. б. ) қызметі, сондай-ақ жалдамалы жұмыс күшінің еңбегін пайдалану арқылы қалыптасады.
Ал, кәсіпкерлік қызметінің субъектілері дегеніміз - заңмен сәйкес тіркелген және қызмет көрсету немесе жұмыс атқару, тауар сату, мүлікті қолданудан жүйелі пайда табуға бағытталған жеке іс-әрікетті өз тәуекеліне бел-байлап жүзеге асыратын азаматтық құқық субъектілерін айтамыз. Сонымен қатар, жеке тұлғалар және заңды тұлғалар кәсіпкерлік қызметтің субъектілері болып табылады.
Әлеуметтік-экономикалық дамуды жетелдету қоғамдық өндірістің тиімді қызмет етіп, әрі қарай өсуіне оның тек жаңа сапасына көшу арқылы ғана жетуге болады. Яғни, қоғамдық ресурстарды тиімді пайдалану ғана емес, сонымен қатар өндірісітің түпкілікті нәтиже көрсеткіштерінің өсуіне бағыт беру. Олардың өсуіне көптеген әртүрлі бағыттағы факторлар әсер етеді. Қоғамдық өндіріс деңгейінің жоғары болуы еліміздің экономикасының, соның ішінде ұлттық байлықтың өсуіне әсерін тигізеді.
Өркениетті елдердің дамуының негізі осы кәсіпкерлік болып табылады. Жеке меншігі дамыған елдерде кәсіпкерлік қызметке қолайлы әлеуметтік-экономикалық орта құрылған және де олар экономикалық жетістіктерге жетіп, өз азаматтарының өмір сүру деңгейін жоғарылатқан. 1970-1980 жылдардағы ғылыми техникалық революцияның жеткен жетістіктері капиталистік елдерде кәсіпкерліктің жедел дамуына себепші болды. Осыған байланысты кадрларды дайындаудағы білім деңгейі жоғарылады, елдер мен аймақтар арасындағы өзара ақпараттық, іскерлік, сауда байланыстары қоғамда күшейіп, әлеуметтік өзгерістер енді. Кәсіпкерлік ісінің жеделдетілуі экономмикасы жоғары дамыған елдер мен бірқатар дамушы елдер экономикасында да көрініс тапты. Кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуына тән бұл бағыттар да біздің елге қатысты болып отыр. Бүгінгі таңда жеке кәсіпкерлерге жан-жақты жағдайлар жасалына бастағанына өзіміз куә болып отырмыз. Оның заңды негіздері тұрғысындағы базасы жылдан-жылға күшейе түсуде.
Осы тұрғыдан алғанда кәсіпкерліктің өндірістік қатынаста аймақтық ресурстарды тиімді пайдаланып қызмет жасауы кәсіпкерлердің тұрмыс жағдайларын жақсартумен қатар, республикамыздағы басы бос еңбек күшін жүмыспен қамтамасыз ету мүмкіндігін арттырады, басқаша айтқанда, жаңа жұмыс орындарын қалыптастырады. Ал тұрғындардың бір кәсіпорында қалыпты еңбек етуі сол жерде тұрғылықтануына мүмкіндік береді. Яғни, кәсіпкерлік бей-берекет миграцияны азайтуға да өз үлесін қосады.
Қазақстанда кәсіпкерліктің әрекет етуінің қысқа мерзіміне қарамастан ол ұлттық экономиканың маңызды секторы болып есептеледі. Кәсіпкерліктің әсер етуіне толық жағдай жасай отырып, оның болашақта елдің жалпы экономикалық деңгейін одан әрі жақсартуға, атап айтсақ, сұраным мен ұсынымды өндіру мен қызмет көрсетудің сапалық және сандық көрсеткіштерінің артуына тигізер әсері мол болары анық. Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруда кәсіпкер өз мақсаттарын орындай отырып, қоғам мүддесіне де жұмыс жасайды. Оны республикамыздың экономикалық дамуындағы кәсіпкерліктің орны мен қосқан үлесінің жылдан-жылға өсуінен бйқауға болады: кәсіпкерліктің тиімділігі оған капиталдың тез арада бейімделіп, тұрғындардың бір бөлігін жұмыспен қамтудан көрінеді.
Қорыта келе айтсақ, кәсіпкерліктің Қазақстан экономикасында қажеттігі, алатын орны және маңызы мынандай жәйттермен анықталады:
- өндіріске, негізінен, жергілікті табиғи, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тартуға оң ықпалын тигізеді;
- отандық тауарлар мен қызметтердің сапасын жоғарылатуға, түрлері және санын көбейтуге мүмкіндік береді;
- адамдардың тіршілік ету жағдайларын жақсартып, кез келегн еңбекке баулауға бейімдейді;
- адамдардың белгілі бір орынға тұрғылықтануына өз әсерін тигізеді.
Кәсіпкерліктің қалыптасуы, экономикасы дамыған елдердің тәжіребесінен көріп отырғанымыздай, әртүрлі кезеңдері, «қиын-қыстау» жағдайларды өз басынан өткізеді. Сондықтан да келесі тармақта Қазақстан экономикасындағы кәсіпкерліктің қалыптасу және даму эволюциясына талдау жасаймын.
Нарықтық экономиканың өсуінің жетекші факторларының бірі мемлекеттік емес сектор үлесінің серпінді түрде ұлғаюы болып табылады. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін арттыру, бағаның дұрыс ырықтандырылуына қол жеткізу, тауар өндірушілерді түсініктібаға саясаты арқылы қолдау мақсатында үкімет соңғыжылдары белсенді әрекеттерге кірісе бастады. Осы мақсатта қолданылған шаралардың бірі сәтсіздікке ұшыраса, екіншісінің нәтиже бере бастағандығы байқалады.
Қазақстан заңдары кәсіпкерлікті азаматтардың өзінің, қарызға алған және басқа қаражат есебінен өзара пайдалынәтиже мен табыс алу мақсатында жүзеге асырмақшы болған ынталы шаруашылық және басқадай қызметі деп анықтайды.
Бұл анықтамадан шығатыны, ауылды жердекәсіпкерлікті дамыту үшін ең алдыман азаматтың өзінің, нақты отбасының яеи азаматтар тобының ықыласы сенімі және ынтасы болуы қажет.
Кәсіпкерлікпен шұғылдануға кірісерден бұрын азамат (азаматтар тобы) өзінің болашақтағы меншікті ісіне ойдағыдай жүргізіліп, табыс әкелетініне сенімді болуы тиіс.
Жергілікті мемлекеттік басқару туралы заңда ауылдық (селолық) әкім өз округінде кәсіпкерлікті ұйымдастыруға жәнә дамытуға жәрдемдеседі деп атап көрсетілген.
Қазақстан Республикасында қолданылып жүрген заңдар бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекет нақты қолдау көрсетеді.
Айта кетейік, қызыметкерлерінің жылдық орташа саны елу аспайтын, жыл ішіндегі активтерінің жалпы құны орта есеппен алғанда есептік көрсеткіштен алпыс мың еседен аспайтын шаруа (фермер) қожалықтарының да шағын кәсіпкерлік (бизнес) субъектісі ретінде мемілекеттік қолдауға құқығы бар. Біздің ауылдар ең алдымен кәсіпкерліктің агроөнеркәсіптік пошымдарын дамыту өрісі болғандықтан, олардың ішінде шарлау қожалықтарын құрып, және дамыту маңызды міндет болып қала береді.
Қазақстан Республикасының 1998 жылы 31 наурызда қабылданған «Шаруа (фермер) қожалығы туралы» заңы шаруа қожалығының шағын кәсіпкерліктің ерекше пошымы ретінде құрылып жұмыс істеудің негізін егжей-тегжейлі айқындап берді.
Қолданылып жүрген заңдарға сәйкес шағын кәсіпкерлік субъектісіне жатқызылған фермерлер шаруашылықтарына мемлекеттік қолдаудың мынадай түрлері көрсетілуі мүмкін:
1) мемлекеттік тіркеу сәтінен бастап үш жыл ішінде жылжымайтын мүлік құқығын тіркеу үшін ақы төлеуден босатылады. Шарауа қожалықтарын мемлекеттік тіркеу ол үшін ақы төлемей, өз басы келіп тіркелу сипатында болады;
2) табиғи монополист кәсіпорындардың қызметін монополияға қарсы реттеуді қолдана отырып, электр энергиясымен, жылумен, сумен жабдықтау жөніндегі қосылатын қуаттар үшін ақы төлеуден заңдарға көзделген тәртіп пен жағдайда босатылады;
3) мемлекет қытысатын екінші деңгейдегі банктерде ақы алынбай есепшот ашылады;
4) жеке кәсіпкерлер ретінде бухгалтерлік және статистикалық есептерді оңайлатылған тәртіппен береді;
5) салық заңдарына сәйкес табыс салығын патенті негізінде не салықтың белгіленген сомасы, не салық базасын анықтау мен салық есебін жүргізудің оңайлатылған жүйесі бойынша төлейді;
6) шарттарын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін мемлекеттік мұқтаждар үшін тапсырыстарды орналастыру кезінде басым құқықпен пайдаланылады;
7) тиісті жылға арналған мемлекеттік бюджетте шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қаржылық қолдау шеңберінде белгіленген шекте статистикалық және ақпараттық қызметті, сондай-ақ ғылыми-техникалық талдаулар мен технологияларды жеңілдікті шартпен алады;
8) шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін көзделген қаражат есебінен кадрларды даярлау, қазта даярлау және олардың біліктілігін арттыру ісін жүргізеді. /2. 84б. /
Әрине, бұл экономикалық механизмде Батыс мемлекеттері алда келеді. Өйткені, олар үшін әлемнің кез келген елінің есігі ашық. Тауарын қай мемлекетке сатам десе де өз еріктері. Ал біздің мұндай құқығымыз шектеулі. Өйткені, Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына кірмеген. Неліктен? Себебі, біздің мемлекеттің экономикасы мен әлеуеті, тауар өндіру деңгейі мен кедендік базасы ғаламдық стандарттарға жауап бере алмауда. Десе де, аталмыш ұйымға қайткен күнде де кіру керек. Отандық өнім өндірушілердің тауарлары әлемдік сауда қақпасынан сығалап тұрғаны дұрыс па, әлде біздің бұйымдарды дүниежүзі елдері сатып алып, ақшасын ұсынғаны дұрыс па? Әрине, екіншісі дұрыс. Экономистердің пікірінше, ДСҰ-ға тездетіп кіру үшін Қазақстан экономикалық саясатта меркантилистік бағыт ұстанғаны дұрыс. Ал меркантилизм дегеніміз не? Меркантилизм дегеніміз өндірісті тауар сипатына қарай бағалайтын еуропалық экономикалық ағым. Осы идеяның негізін қалаушылар «баюдың жолы тек қайта бөлшектеуден басталады» дейді. Бұл нені білдіреді? Яғни, әрбір мемлекетте әлеуетті де бәсекеге қабілетті экономика қалыптасу үшін күшті мемлекеттік саясат болу керек екен. Бұл саясат экономикалық тұрғыдан үш секторды дамытуға бағытталады. Олар: өндірістік, ауылшаруашылық және шетелдік колония. Экономикада саудагерлер нарықтық қатынасты дамытушылар болып есептелсе, еңбек негізгі өндіруші фактор болып табылады.
Мемлекетте алтын мен күмістің қоры қаншалықты мол екеніне қарай сыртқы сауданың меркантилистік мектебі елдегі ұлттық экономиканы дамыту үшін мыналарды орындау керек дейді:
- Сауда балансын сақтау: шеттен тауар әкелгенше, керісінше, сыртқа көп өнім шығару, осы арқылы алтын ағымын төлем ретінде көбейту. Бұл өз кезегінде ішкі өндірісті кеңейтіп, жұмыссыздықты жояды. Шикізаттық бағыттан өндірістік өнеркәсіпке көшу арқылы ұлттық нарықта шет ел өнімдерін ығыстырады.
- Экспортты арттыру және импортты қысқарту үшін сыртқы сауданы тұрақты реттеу. Бұл сауда саясатының тарифтік құралы арқылы жағымды сауда сальдосын қамтамасыз етеді.
- Шикізат шығаруға тыйым салу немесе қатаң шектеу қою, сондай ақ елдің ішкі нарығына шикізат импортын салықсыз ендіру. Бұл алтын қорын молайтып, дайын өнімге деген арзан бағаны қалыптастырады.
Жаһандану жағдайында үлкен тауар айналымы кедендік тарифсіз жүзеге аспайды. Кедендік тариф дегеніміз кедендік салықтардың жүйеленген мөлшерлемелік тізімі. Осы арқылы мемлекеттің кедендік шекараларынан тауар алып өтудің импорттық жіне экспорттық бағытынан салық ұсталынады. Кедендік тариф саясаты ДСҰ-ға ену үшін кез келген мемлекет орындайтын бірінші талап.
Қазақстан ДСҰ-ға кіре отырып, мынадай міндеттемелерді орындайды:
- кедендік трифті айтарлықтай мөлшерде төмендету және тарифтік емес өлшемдерді тарифтендіру;
- ауылшаруашылық өнімдерін дотация мен субсидияны алып тастау;
- кедендік шараларды ДСҰ талаптарына сәйкестендіру;
- тауар нарығы мен қызметті, капитал айналымын барынша кеңейту;
- ДСҰ-ның барлық барлық ережелері мен қағидаларын орындау.
Енді Қазақстанның ДСҰ-ға кіру арқылы не ұтатынына көшелік:
- Әлемдік нарыққа кіруге жол ашылып, қазақстандық тауарлар сатылуы барысында барлық сауда кедергілері алынып тасталады.
- Республиканың кең көлемдегі ақпараттық базасына, экономика туралы білімге жол ашылып, сауда режимдеріндегі елдермен тәжірибе алмасуға мүмкіндік туады. Сыртқы қатынастарға сауда стратегиясын ашық әрі тең құқылы жағдайда жасау мүмкіндігі мен қажеттілігі туындайды.
- Халықаралық нормалар мен ережелерден туындайтын дауларды реттеу.
- Жалпыға ортақ халықаралық стандарттарға сәйкес құқықтық нормативтік базаны қалыптастыру.
Міне, егер де осы мүмкіндіктерге қол жеткіземіз десек, онда бізге ДСҰ-ға кірудің қажеттілігі арта түспек. Біз қазірге дейін шаужайымыздан алып отырған жұмыссыздық, сапасыз өнім, экономикалық теңсіздік пен жағдай күнкөріс күйінен қашан құтыламыз?
Бұл сұраққа Парламент Мәжілісінің депутаты, академик Кенжеғали Сағадиевтің пікірімен жауап беріп көрелік: «Ұлттық байлықтың адам басына шаққандағы мөлшері жөнінен біз көптеген елдерден әлі тым арттамыз. Мысалы, осы мөлшер әлем елдері алдында келе жатқан Сингапурде 30 мың доллар шамасында болса, алдыңғы қатарлы елдерге қосылуға жақын Венгрияда 14 мың доллардан асады. Яғни, біздің адам басына табысымыз осы елдерден 5-10 есе төмен. Батыс елдерінің ауылында бір жұмыскердің істейтін жұмысын біздің 5 адамымыз істейді, олардың бір сиырдан сауатын сүтін біздің үш сиырымыз әрең береді. Бір гектардан алынатын астық бізде 3-4 есе артық. Міне, осы деректердің өзі-ақ біздің дамыған елдерден қаншалықты артта қалғанымызды көрсетсе керек».
Бүкіләлемдік банктің 1995 жылғы жасаған әлем елдерінің экономикалық көрсеткіші бойынша Қазақстан орташа төмен табысты елдің қатарына жатады екен.
Елбасы Н. Назарбаев 2005 жылғы Жолдауда ДСҰ-ға кіру туралы: «Алдағы уақытта Бүкіллемдік сауда ұйымына кіруіміз отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттігіне айрықша талаптар қоятын болады. Ендігі жерде ауыл шаруашылығы шикізатын өндіру мен өңдеу саласында кластерлік бастамаларды іске асыру арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға айрықша назар аудару қажет деп санаймын» деген-ді.
Елбасы бұл сөзді жақында өткен ұлықтау рәсімі кезінде де қайталап, Қазақстанның алдағы жыл ішінде әлемдегі бәсекеге қабілетті мемлекетің қатарына қосылуы керектігін шегелей айтып, ол үшін Үкіметке нақты басымдыққа негізделген тапсырма да берді.
Бізге бұл жетістікке қол жеткізу жолында, әрине, халқаралық экономикалық ұйымдардың көмегі ауадай қажет. 2003 жылғы Бразилияда өткен ЮНКТАД-тың конференциясында Қазақстан Республикасының сыртқы істер министрінің орынбасары А. Ю. Волков Қазақстанның ДСҰ құрамына енуіне алғышарттар жасауға тигізген көмегі үшін ЮНКТАД ұйымына ризашылығын блдірді. Әсіресе, елімізде «жол картасын» енгізуге септігін тигізгендері, келешекте де бұл жүйенің біздің елімізге кеңінен таралуына қолұшын берген даярлықтары үшін БҰҰ мен ЮНКТАД ұйымдарына деген алғысын баса айтқан болатын.
Қазіргі уақытта Қазақстан халықаралық капитал қозғалысына барынша тәуелді. Осы арқылы еліміз халықаралық қатынас аясында экономикалық альянстарға мүшелікке кедергісіз қабылдануда.
Капитал шығару ақшалай немесе заттай шет елге капитал ауыстыру. Бұл экономикалық мүдде тұрғысынан жасалатын операция. ХІХ ғасырдың аяғында көптеген артта қалып келген мемлекеттер шет елге капитал шығару арқылы әлемдік шаруашылыққа араласып, экономикасын аяққа тұрғызды. Сол елдердің көбісінде темір жол желілері іске қосылып, инфрақұрылымдық дамуға қадам басқан болатын. Сол кезде шаруалар жерден айырылып, қолөнершілер қайыршылық халге түсіп, жұмыс іздеуге көшсе, ал өзгелері ақша жинақтарын жасап, тауар өндірудің өнеркәсіптік механизмдеріне бел шеше кірісті.
Статистика дәлел бола алатындай, ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары сыртқы сауданың көлемі үнемі өсіп отырды. Әрине, бұл көбіне капитал ауыстыруға тікелей байланысты, яғни, капитал экспорттау тауар шығарудың басты кілтіне айналды.
Қазақстан аталмыш ұйымға жылы енуді жоспарлап отыр. Ал қазіргі уақытта ДСҰ-ға кіру үшін Қазақстан халықаралық капитал қозғалысының мынадай тетіктеріне мән беруі керек:
- Шетке капиталды тауар түрінде шығару: бұл дегеніміз машина жөнелтілімдері, құрал жабдықтар мен кәсіпорынға қажетті заттар өндіру.
- Тауар сатып алу үшін өзге елдерге несие беру.
- Трансұлттық корпорациялар шеңберінде фирмаішілік тауар жөнелтілімдеріне қатысу. /1. 17б. /
1. 2 Қазақстанның ДСҰ-ға кіру жөніндегі келіссөздер
Қазір Қазақстан Үкіметі ДСҰ-ға мүше елдердің өкілдерімен келісімді бастап кетті. Біздің басты мақсатымыз - ДСҰ-ға мүше бола отырып, орта деңгейдегі мамандарды дайындауға көңіл бөлу. Қазақстанның еңбек нарығына қазір түрік, қырғыз, өзбек, одан қалса, қытай мамандары ғана ықыласты. Қазақстанға келемін деп құлшынып отырған олардан өзге елдің мамандары туралы естімедім. Шетелдік жұмыс күшін тарта отырып, өз мамандарымызды дайындау керек. Егер миграциялық үрдістер барынша айқын болса, оның жұмыс үрдісі нарық заңына бейімделе ұйымдастырылса, біз бас-аяғы екі жылдың ішінде ішкі еңбек нарығын өз мамандарымызбен-ақ толықтыра аламыз. /3/
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz