Қоғамдық өндіріс қажеттіліктер мен игіліктер. Өндірістің негізгі проблемалары


КІРІСПЕ
1. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Өндіріс және экономика
1.2. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ИГІЛІКТЕР
2. ӨНДІРІС: ТҮРЛЕРІ, ҚҰРЫЛЫМЫ, ФАКТОРЛАРЫ.
2.1. Құрылымы.
2.2. Еңбек . өндіріс факторы.
3. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС ҰҒЫМЫ
4. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІСТІҢ НӘТИЖЕЛІЛІГІ
Список используемой литературы
Классикалық буржуазиялық экономикалық саясаттың шарықтау шегі – ағылшын ғалымдары А.Смит пен Д.Рикардоның еңбектерінде жақсы баяндалған. Бұл кезеңде Ұлыбританияның экономикасы жоғары дамыған, алдыңғы қатарлы мемлекеттер қатарында болуы баяндалды. Британия ауыл шаруашылығы жоғары деңгейде болды, өндіріс қарқынды темпен дамып келді, ал ел өзінің сыртқы саясатын белсенді түрде нәтижелі өткізді. Капиталистік қатынастар елде жоғары қарқынмен дамыды. Елде буржуазия мынадай таптарға бөлінді: буржуазия, жұмысшылар, жер иеленушілер.
Сонымен қатар, капиталистік қоғамның кеңеюі көптеген феодалдық тәртіптермен қайшыласты. Буржуазия дворяндықты өзінің басты жауы ретінде санады, сондықтан да капиталистік өндірістің түрлеріне бақылау жасап, қоғамдық өндірістің даму сатыларын анықтады.
Мұның нәтижесінде, А.Смиттің еңбегінде көрсетіліп кеткендей, XVIII ғасырдың екінші жартысында Ұлыбританияда экономиканың шарықтауына қолайлы жағдай туды.
1. Бородин Е.Т. Общественное производство как предмет
философского исследования
М.: Высш. шк., 1989 г.

2. Гайдулина Л.Ф. Развитие общественного производства
как основа становления целостности общества
Казань, 1990 г.

3. Дудченко Н.А. Общественное производство: структура и
факторы развития
Киев, 1991 г.

4. Максимов А.А. Объектно-идеальные формы в системе
общественного производства
Свердловск 1989 г.

5. Общественное производство: понятие, социальная природа и
сущность
АН СССР Институт философии М.: 1982 г.

6. Структура общественного производства. Материальное и
духовное производство
АН СССР Институт философии М.: 1982 г.

7. Сущность и структура общественного производства
М.: 1990 г.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ТАҚЫРЫБЫ: Қоғамдық өндіріс қажеттіліктер мен игіліктер. Өндірістің негізгі
проблемалары

КІРІСПЕ

Классикалық буржуазиялық экономикалық саясаттың шарықтау шегі – ағылшын
ғалымдары А.Смит пен Д.Рикардоның еңбектерінде жақсы баяндалған. Бұл
кезеңде Ұлыбританияның экономикасы жоғары дамыған, алдыңғы қатарлы
мемлекеттер қатарында болуы баяндалды. Британия ауыл шаруашылығы жоғары
деңгейде болды, өндіріс қарқынды темпен дамып келді, ал ел өзінің сыртқы
саясатын белсенді түрде нәтижелі өткізді. Капиталистік қатынастар елде
жоғары қарқынмен дамыды. Елде буржуазия мынадай таптарға бөлінді:
буржуазия, жұмысшылар, жер иеленушілер.
Сонымен қатар, капиталистік қоғамның кеңеюі көптеген феодалдық
тәртіптермен қайшыласты. Буржуазия дворяндықты өзінің басты жауы ретінде
санады, сондықтан да капиталистік өндірістің түрлеріне бақылау жасап,
қоғамдық өндірістің даму сатыларын анықтады.
Мұның нәтижесінде, А.Смиттің еңбегінде көрсетіліп кеткендей, XVIII
ғасырдың екінші жартысында Ұлыбританияда экономиканың шарықтауына қолайлы
жағдай туды.

1. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Өндіріс және экономика

Өндіріс және экономика терминдері өзара синоним ба? Бұл сауал бекер
қойылмаған. Тұрмыста адамның өндірістік қызметі – экономика, яғни
адамдардың экономикалық өмірі деп саналады. Мұның логикалық шешімі ретінде,
экономикалық теория адамдардың түрлі тарихи кезеңдердегі өндірістік,
тұрмыстық қызметін зерттейді.
Мұндай тұжырымдар да бір жағынан дұрыс. Себебі, адамның шаруашылық
қызметінің сонау алғашқы қауымдық, құл иеленушілік кезеңнен бері өмір сүріп
келе жатқандығын мойындамау дұрыс емес. Алайда, ол кезеңде экономика
болмаған. Ол кезеңде халықтың тұрмысына қолайлы жағдайларды жасау ұру,
арбап-сабаудың нәтижесінде жүзеге асырылды. Ондай әдіс-тәсілдерді
бейэкономикалық (внеэкономические) деп атайды. Экономика - адам тұрмысына
қолайлы жағдайлардың бағаның өсіп-құлауы, шығыс пен кірістің динамикасы
секілді механизмдермен реттелінетін қоғамда пайда болады. Мұның бәрі –
нарықтық шаруашылықтың атрибуттары. Бұдан шығатын қорытынды, экономика -
өндіріс сөзінің синонимі емес, нарықтық шаруашылық сөзінің синонимі.
Өндірістің категорияларын жалпы түрде қарастырайық.
Өмір сүруге қолайлы жағдай тудыру – қоғам мен адам өмірінің негізгі
тірегі. Адамның мұндай жағдайсыз өмір сүруі мүмкін емес. Сонымен өндіріс
сөзі жалпы түрде нені білдіреді?
1.2. ҚОҒАМДЫҚ ӨНДІРІС ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ИГІЛІКТЕР

Өндіріс – бұл адамның қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында
атқарылатын жұмысы. Бұл процес нәтижесінде өндірістің негізгі факторлары
өзара байланыста болады. Олар: еңбек, капитал, жер, кәсіпкерлік.
Өндірістің мақсаты – адам қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында
өмір сүруге қажетті материалдық және бейматериалдық игіліктерге қол жеткізу
болып табылады. Нәтижесінде, өндірістік процестің механизмін толыққанды
түсіну үшін қажеттіліктер мен игіліктердің категорияларына жете тоқтала
кеткенде жөн санадым.
Қажеттіліктер (потребности) – адам бойындағы бір нәрсеге қанағатсыздық,
ол оны шешуге ұмтылады. Бір нәрсеге көңіл толмаушылық адамды әрекет етуге
мәжбүрлейді (мысалы, өндірістік қызмет атқару).
Адам бойындағы қажеттіліктер өркениеттің (цивилизация) дамуына
байланысты үнемі дамып отырады. Ал сол қажеттіліктер үнемі артып отырады
(білім, өнер алу қажеттілігі, т.б.).
Игіліктер (благо) – қажеттіліктерді қанағаттандыратын құрал. А.Маршал
игіліктер жайлы: адам қажеттіліктерін жүзеге асыратын керекті құрал деп
атап кетсе, Ж.Бэй адам қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін арналған
қолымыздағы бар мүмкіншіліктер деп атап кеткен. Адам қажеттіліктерін
қанағаттандыратын белгілі бір құрал-сайманның қасиеті оны игіліктерге
айналдырмайды. Бұл мәселеге зейін салып, терең зерттеген австриялық мектеп
түлектерінің бірі К.Менгер. Мәселен, женьшенның тамыры адамның көңіл-
күйінің көтеретіңкі жүруіне ықпал етеді. Алайда, адамдардың женьшеннің
мұндай қасиеттерін анықтамайынша, ол игіліктер қатарына жатқызылмады.
Белгілі бір заттың адам қажеттіліктерін қанағаттандыру алуы адам ақыл-
санасымен түсініліп, мойындалуы керек.
Өндіріс факторлары (еңбек, капитал, жер, кәсіпкерлік) келесі тарауларда
толық қамтылып, баяндалып кетеді. Австрийлық мектептің терминологиясын
қолдансақ, капитал – жоғарғы тәртіптің игіліктері. Қоршаған ортаның
дамуына байланысты жоғары тәртіпті игіліктер терминінің анықтамасы да
көбеюде.
Осы кезге дейін сөз тек материалдық игіліктер жайлы ғана қозғалды.
Алайда, өндіріс процесі өзіне материалдық қызмет көрсету жүйесін де қосады.
Мысалы, дайын өнімнің шығарушыдан тұтынушыға тасымалдануы. Бұл жағдайда
өндіріс сөзі өнімді шығару дегенді білдірмейді, оның кеңістіктегі
қозғалысын баяндайды.
Бұл параграфтың тақырыбында қоғамдық өндіріс сөзі кездеседі. Не үшін
мұндай эпитет қолданылды? Өндіріс сөзі өндірістің негізгі факторларының
байланысы жайлы толық анықтама бере алмайды ма? Бұл құбылысты түсіндіру
оңай. Өндіріс процесі қоғамда атқарылады, жеке түрде оның өмір сүруі мүмкін
емес. Мысалы, қолөнерші немесе диқаншы бір өзі жұмыс атқарғанда жеке жұмыс
істеймін деп ойлайды, алайда оның жұмысы мыңдаған басқа салалармен тығыз
байланысты (бұйым өндіру үшін оған құрал-саймандар, құрылғылар керек, ал
оны басқа салалар өндіреді, яғни көптеген салалар өзара байланысты болады).
Қоғамдық байлықтар - өндірістік қызметтің нәтижесі рөлін атқарады.
Классикалық мектеп түлектерінің дәстүрлі түсінігінде, қоғамдық байлықтар
материалдық игіліктерге айналған жылдар бойы жинақталған бұрынғы ұрпақтың
еңбегін қазіргі ұрпаққа берілуі дегенді білдіреді.
Қоғамдық игіліктерді қалыптастыру мен өндірістің нәтижелілігін
арттырудың факторларын анықтау үшін А.Смиттің Исследование о природе и
причинах богатства народов еңбегін қолданамыз.

2. ӨНДІРІС: ТҮРЛЕРІ, ҚҰРЫЛЫМЫ, ФАКТОРЛАРЫ.

Экономикалық қызметтің негізгі мақсаты – максималды түрде жеке алғанда
адам мен, тұтастай алғанда қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыру. Бұл
мақсаттарды жүзеге асыру үшін қоғамдық өндіріс қызмет атқарады, оның
мақсаты – экономикалық өнім өндіру.
Өндіріс өндіру мен қайта өңдеуден тұратын күрделі экономикалық процесс,
ол кез-келген экономикалық жүйенің базисі болып табылады. Өндірістің
функциялануы мен ұйымдастырылуы – адам қажеттіліктерін қанағаттандыруда
қолданылатын экономикалық жүйемен тығыз байланысты.
Қоғамда өндірілетін экономикалық өнімдер бірнеше топқа бөлінеді:
1. Ақырғы өнімдер – бұл толығымен экономикалық өңделген, тұтынылу
аймағына түсетін өнімдер.
2. Аралық өнімдер – бұл толыққанды өңделмеген өнімдер, олар белгілі бір
ортаға одан әрі жетілу, өңделу үшін түсетін өнімдер.
Өндіріс көптеген белгілермен, қасиеттермен, көрсеткіштермен
сипатталады. Өндірістің мақсаты өндірістің ресурстарды адам мен қоғамның
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті дайын өнімге айналдыру. Өнімнің
саны мен сапасы бұл өнімді өндіру барысында жұмсалынған ресурсқа
байланысты. Экономикада не өндіріледі деген сұраққа жауап беруге өндірістің
құрылымы көмектеседі. Экономиканың басты мақсаты адам бойындағы
қажеттіліктерді қанағаттандыру болғандықтан, қоғам қолда бар ресурстарды
барлық сферадағы қажеттіліктер мен игіліктерді тең дәрежеде
қанағаттандыратындай етіп жұмсауы керек. Өнім әр-түрлі әрі сапалы болуы
керек.
2.1. Құрылымы. Экономиканың құрылымы өндірістің көптеген салаларының
бірі ретінде де сипатталады. Мұндай құрылым тармақтық деп аталады. Мәселен,
егер елдегі өндірістік өнеркәсіптің орны елеулі болса, ондай ел
индустриалды мемлекет деп аталады, ал егер ауыл шаруашылығының рөлі
елеулі болса – аграрлы мемлекет деп аталады.
Өндірістің аумақтық құрылымы жекелеген аумақтық бөлікте қандай өнім
қанша мөлшерде өндірілетінін анықтайды.
Өндірістік құрылымның масштабына байланысты оның үш деңгейін анықтайды.
Масштабы ең азы – отбасы өнеркәсібі. Көлемі жөнінен екінші –
кәсіпорындар мен фирмалардың қызметі. Өндірістің бұл кезеңін микроэкономика
зерттейді. Үшінші деңгейде өндірісті мемлекет деңгейінде зерттейді.
Өндірістің бұл тармағын макроэкономика зерттейді.
Өндіріс қоғамдағы белгілі бір күштерді қамтиды, ал сол күштер өз
кезегінде бірнеше элементтер мен факторлардан тұрады. Адам дамуының барлық
кезеңдерінде өндірістің негізгі факторлары ретінде жұмыс күші (адамдық
фактор) мен өндіріс құралдары (заттай және материалды фактор). Қоғам
дамуына байланысты өндірістік күштер де үнемі жетіліп отырады. Соның
салдарынан қазіргі таңда информация, технология секілді факторларға баса
назар аударылуда.
2.2. Еңбек - өндіріс факторы. Жұмыс күші – ол адамның жұмысқа
қабілеттілігі, оның физикалық және зерделі (умственные) күштерінің
өндірісте қолданылатын қатынасы. Жұмыс күшінің өзін-өзі ашуы (реализация)
еңбек процесі барысында жүзеге асырылады. Еңбекті басқаша айтқанда,
адамдардың игіліктерге жету барысында атқарылатын саналы түрдегі қызметі
деп те айтуға болады.
Еңбектің негізгі көрсеткіші оның өнімділігі (нәтижелілігі, өнімділігі).
Ол: 1) уақытты шаққанда өнім санымен; 2) өнім бірлігінің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қоғамдық өндіріс. Қоғамдық өндірістің негізгі принциптері
Қоғамдық игіліктер
Қоғамдық игіліктер ұғымы
Қоғамдық өндірістің негіздері
Қоғамдық тауарлар және игіліктер
Қоғамдық өндіріс негіздері
Қоғамдық өндіріс факторлары мен фазалары
Қоғамдық өндіріс
Қоғамдық өндіріс туралы мәлімет
Қоғамдық өндіріс туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь