Банк қызметі және оның түрлері

Кіріспе
Негізгі бөлім
2.1 ҚР «Халық Банк» АҚ тарихы
2.2 ҚР «Халық Банк» АҚ талдау
2.3 Банктің акциялары мен өзге де бағалы қағаздары
2.4 Банктің басқару органдары
2.5 ҚР «Халық Банк» АҚ мүлкі
2.6 Банк қызметі және оның түрлері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Профессор М.М.Агарков банктің түсінігін оның функциялары арқалы анықтаған: Банк өз клиенттеріне 3 категориялы қызмет көрсетеді. Біріншіден банк өзгелердің ақшасын жинап, оның сақталуын жүзеге асырады, клиенттердің кассирі боладыағымдық есептер немесе оларға өз капиталдарын орнатуға (инвестиция) мүмкіндік береді (банктерің облигациялық қарыздары, жедел салымдар).Екі жағдайда да банк келесі екі қызметті жүзеге асыруға жол ашады.
Екіншіден, банк клиентке процентсыз ақша талап ету нысанында несие береді, негізінен вексельді талаптар (есептік операциялар), немесе өздеріне клиент міндеттері бойынша жауаптылықты алу арқылы (кепілдік несие, акцептілік кредит). Үшіншіден, бенк клиенттің төлемдері жайлы әр түрлі тапсырмалар орындайды. Мысалы: чектерді төлеу, ақша аудару, аккредиттер, төлемдердің вексельдері және өзге құжаттары бойынша инкассациясын жасау.
Сәйкесінше, бұл үш түрлі қызмет категорияларына үш түрлі банкіге тән функцияларды анықтау қажет: 1) Өзгелердің қаражатын жинау 2) несие қызметін көрсету 3) төлемдік айналымға жәрдемдесу. Сонымен қатар банк бұл 3 негізгі функцияға қоса өзге де қызмет көрсетеді. Мысалы, тауарлық сауда саласында (тауарлық – комиссиялық операция), қорлық құндылықтар саудасы т.б.
Бұл үш көрсетілген функциялар барлық банк деп есептелетін мекемелерге тән болып келмейді.
«Банк» түсінігін ашу қажеттілігі екі ойдан туындайды. Бірінші ой – банк деп аталатын мекеме мен құқықтық субъектісі қандай екендігін, оның құқықтық мәртебесі қандай екендігін, құзіреті және шаруашылық айналымдаға рөлін анықтау қажеттілігі. Яғни бұл субъекті заңды тұрғыдан нақты қандай екендігі, оның потенциалды жағымды мүмкіндіктері және қандай міндеттер мен жауаптылық құралдары арқылы оған әсер етуге болатындығын көрсету қажет.
Екінші ой да өте маңызды. Онда банкті қандай жағдайда қалыптастыру қажет, банктен басқа қандай іс - әрекет түрлеріне өзге құқықтық нысандыр жоқ екендігін анықтау. Яғни қандай жағдайда мемлекет азаматтарды белгілі бір іс - әрекеттерді жүзеге асыру үшінбанк қалыптастыруға міндеттейді, және орындалмағаны үшін жаза тағайындайды.
        
        Кіріспе
Профессор М.М.Агарков банктің түсінігін оның функциялары арқалы
анықтаған: Банк өз клиенттеріне 3 категориялы қызмет көрсетеді. ... ... ... жинап, оның сақталуын жүзеге асырады, клиенттердің
кассирі боладыағымдық есептер ... ... өз ... ... мүмкіндік береді (банктерің облигациялық қарыздары, жедел
салымдар).Екі ... да банк ... екі ... ... ... ... банк ... процентсыз ақша талап ету нысанында несие
береді, негізінен вексельді талаптар ... ... ... ... ... ... жауаптылықты алу арқылы (кепілдік несие,
акцептілік кредит). Үшіншіден, бенк ... ... ... әр ... ... ... ... төлеу, ақша аудару, аккредиттер,
төлемдердің вексельдері және өзге ... ... ... ... бұл үш түрлі қызмет категорияларына үш түрлі банкіге тән
функцияларды анықтау қажет: 1) ... ... ... 2) ... қызметін
көрсету 3) төлемдік айналымға жәрдемдесу. Сонымен ... банк бұл 3 ... қоса өзге де ... ... ... ... сауда саласында
(тауарлық – комиссиялық операция), қорлық құндылықтар саудасы т.б.
Бұл үш көрсетілген ... ... банк деп ... ... ... ... түсінігін ашу қажеттілігі екі ойдан туындайды. ... ой ... деп ... ... мен құқықтық субъектісі қандай екендігін, оның
құқықтық мәртебесі қандай екендігін, құзіреті және ... ... ... ... Яғни бұл ... ... ... нақты қандай
екендігі, оның потенциалды жағымды мүмкіндіктері және қандай міндеттер мен
жауаптылық құралдары арқылы оған әсер етуге болатындығын ... ... ой да өте ... Онда ... ... ... ... банктен басқа қандай іс - әрекет түрлеріне өзге құқықтық нысандыр
жоқ екендігін анықтау. Яғни ... ... ... ... белгілі
бір іс - әрекеттерді жүзеге асыру үшінбанк қалыптастыруға міндеттейді, және
орындалмағаны үшін жаза тағайындайды.
Коммерциялық банктің заңды ... ... және ... ... » ... ... бабында берілген.
Банк – заңға сәйкес ... іс - ... ... ... ... ұйым болып табылатын заңды тұлға.
Банктің ресми ... оның банк ... ... ... ... ... ... және қаржылық гарық пен қаржылық
ұйымдарды реттеу мен қадағалау ... ... ... ... ... ... ... деген мәртебесі жоқ ешбір заңды тұлға өзін «банк » деп
атауға немесе ... іс - ... ... ... жоқ.
Коммерциялық банк түсінігі келесі белгілер арқылы анықталады:
1. Банк коммерциялық заңды тұлға болып ... яғни ... ... іс - әрекет жүргізетін ұйым;
2. Банк тәуелді және дочерлі қоғамдардың акционерлік ... ... банк үшін өзге ...... нысандарға жол
берілмейді;
3. Банк несиелік ұйым болып табылады, яғни банктік операциялар жүзеге
асыруға ... Банк ... ... Ұлттық Банкі берген лицензия негізінде
жұмыс істейді;
5. Банк арнайы құзіретке ие, яғни ... ... ... ... ... Банк ... тарапынан банктік жүйенің элементі ретінде
қарастырылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ал
басқалары толықша талдау талап ... ... ... ... ...
құқықтық нысанын, банктік құқықтың шегінен шығатын болмысын, коммерциялық
заңды тұлға ... және өзге де ... ... ... ... ... ... оның жасауға құқылы операциялар шеңберін
анықтауды жатқызамыз. Ал ... ... ... ... ұйым өз ... тек
банктерді емес, сонымен қатар бантік емес ... ... ... бұл ... олай емес. Банк ең мүлтіксіз несиелік ұйым болып
табылады, яғни ол тек ... тән іс - ... ... өзге де іс ... ... ... ... Банктік емес несиелік ұйымдар заң бойынша
банкке жүктелген операциялардан басқа барлық ... ... ... да банк ... ... ұйым » түсінігінде «банктік емес
несиелік ұйымдармен » ... тұр ... ... ұйым ... фирмалық атау беріледі, оны ... ... және ... ... ... заңның 15 бабымен реттелген.
Несиелік ұйымның атауының құрамында «банк» сөзін қолдану арқылы оның ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, оның
ұйымдық- құқықтық ... ... ... Бұл ... ... банк ... ... ресми) және атауы көрсетілген мөрге ие болады. Ұлттық
банктен лицензия алған заңды тұлғалардан ... ... ... ... тұлға өз атауына «банк» сөзін қоса алмайды.
Банк атауы оның заңды тұлға ретінде жекеленуінің құқықтық жолы болып
табылады. ... да ... ... ... – құқықтық нормалар
жүктелген. Ойлап табылған атау ... ... ... үшін ... ... ... ... Республикасының Ұлттыұ Банкі ... ... өз іс - ... жүзеге асыра алады. Лицинзия – банктің нақты
банктік операциялар жасауға құқығын бекітетін мемлекеттік басқару органының
акті ... ... ... ... ... ... берілуі мүмкін:
1) Теңге қаражаты арқылы операциялар жүзеге асыру лицензиясы
2) Теңге және шетел ... ... ... ... асыру
лицензиясы
3) Құнды металлдардың қойылымы мен орналасуын тарту лицензиясы
4) Генералды лицензия
5) Бір ... ... ... қағаз рыногындағы іс - әрекеттері бөлек
лицензияланады. Егер бұл іс - ... ... ... және ... ... ... ... лицензиялармен тек банктік операциялар қамтылады. Егер де
банк өзге де іс - әрекет түрін ... ... ... онда ол сол іс ... үшін ... ережелерді ұстануы тиіс.
Коммерциялық банк мүлігі. Жарғылық капитал және оның құрылу тәртібі.
Коммерциялық банктің ... ... банк іс ... ... ... ... материалды емес құндылықтары мен ... ... ... да бір ... мүліктік базасы жайлы білу үшін
оның активтерц мен ... ... мен ... ... балансын
талдау қажет. Балансты талдау арқылы банктің жалпы жағдайына баға ... ... ... ... ету ... ... болады. Осы талдауға
жүгене отыррып, банктің тұрақтылығын немесе сенімсіздігін білуге ... ... оның ... ... яғни мншік құқығы бойынша иеленетін
мүлік (өйткені, барлық банктер АҚ ... ... ... өзге ... ... ... және ... жалға алынған, қандай да бір келісімшарт
негізінде баланста жатқан қаражат (мысалы, бұл ... ... ... ретіндегі мүлік).
Мүлікті оның физикалық критериі мен қолдануына байланысты негізгі
және айналымдағы қаражат, ... ... ... емес ... ... ... деп бөлуге болады. Олар жарғылық капиталға
кірмейді, бірақ банктің жұмыс істеу мерзіміндеоларды ... ... ... банктік технологиялар, ақпараттар, компьютерлік ... ... ... капиталы – несие алушылардың мүдделерін
қамтамасыз етуге арналған құрылтайшылардың салымдарынан ... ... ... ... мүлігі. Оның құрамына ақша, бағалы қағаздар,
өзге де заттар мен ... ... ... ... құны бар ... Ол ... саламанан құралады және салынғаннан кейін оның
меншігіне жатады.
Коммерциялық банк АҚ нысанында құрылады. Сондықтан оның ... АҚ ... ... 3 ... ... да ... Жалпы
алғанда бұл талаптар құжатсыз сипаттағы бірдей номиналды шығарылатын акция
болып табылады. Олар алғашында ... ... ... ... болуы мүмкін (олар жарғылық капиталдың 25 % аспауы тиіс).
Жарғылық капитал құрылу барысында ... ақша ... ... ... ... салынған. Бұл банк несие алушыларына кепіл болып
табылады.
«АҚ туралы» заңның 10 бабына сәйкес ... ... ... 50000 АЕК құрауы тиіс. Бірақ Қазақстан ... ... ... 2001 ж. 2 ... ... ... ... жарғылық және өзіндік капиталы ... ... ... 2 ... ... ... көрсетілген. Жарғылық капиталдың 50 %
толығымен ұлттық алютада, бір күнтізбелік ... ... ... кезінде
төленуі тиіс. Яғни тіркелгеннен кейін 1 жыл ... Егер де ... ... ... ... төлей алмаса, онд Ұлттық Банк банк ... ... алу ... ... көптеген мемлекеттерінде банктер үшін белгілі нормативтер
бар. Ұлыбританияда жарғылық ... ... ... 5 млн. ... Францияда 15 млн. франк құрайды. Германияда әр жаңадан ашылған
банк үшін несиелік ұйымдарды бақылау ... мен ... банк әр ... ... ... ... Тек қана бұл сомма несие алушылардың
алдында жауапкершілікті ... және өз ... ... ... ... ... ... қызықты АҚШ тәжірбиесі. Онда банктің минималды жарғылық капиталы
толығымен банк ... ... пен ... ... ... және ... мен ұйымдарға қызмет көрсететіндігіне байланысты. Егер банк халық
саны 2 мың адам құрайтын жерде ашылса, онда оған 25 мың ... ... 30 мың адам ... ... онда 50 мың ... қажет, ал егер де
тұрғындар саны 30 мыңнан көп болса, онда 100 мың ... ... ... ... ... ... ... тағаиындау қағидасына қарап,
оның қандау банктік жүйе мен ... ... көре ... ... төлеу үшін Ұлттық банк коммерциялық банк үшін корреспонденттік
есеп ... Онда ... ... салымы түседі. Жарғылық капитал
қалыптасу кезінде бұл есеп басқа мақсатпен қолдана алмайды. ...... ... Ұлттық банктің рұқсатысыз банктің 10 %-дан көп
акцияларына ие бола алмайды. 20 %көп болу ... ... ... ... – ала
келісімі болуы керек.
Жарғыылқ капитал жиналғаннан кейін, банктің өз іс - әрәкеті ... өз ... ... ... болып табылады.
Негізгі бөлім
2.1БАНК ТАРИХЫ
2003 жылы Қазақстан Халық банкіне 80 жыл толды.
Халық ... ... — бұл ... аумағындағы жинақ жүйесінің құрылу
және даму тарихы. «Қазақстан Халық Банкі» ... ... ... ... ... ... Жинақ банкінің базасында қаланған.
Еліміздегі алғашқы жинақ кассасы сонау 1923 жылы, төңкеріс жылдарынан
кейінгі жаңа ... ... ... ... ... ... ... болатын, кейіннен ұжымдандыру (коллективтендіру)
және индустрияландыру науқандары жүргізілген тұста, 1936 жылы, Алматы
қаласында КСРО Жинақ банкінің филиалы ашылды. Ақтөбедегі жинақ кассасы
ашылғаннан кейін ... 4 ... ... ... ... кассалар саны
335-ке жетті. 1929 жылы Республикалық жинақ кассасы құрылып, ол
Қазақстандағы барлық кассалар ... ... ... іске ... ... қатарына жұмысшыларды, қызметкерлер мен колхозшыларды
неғұрлым көбірек тарту мақсатында жинақ кассаларын тікелей зауыт-
фабрикалардың өзінен, колхоз-совхоздарда, байланыс мекемелері мен
кәсіпорындардан ашу ... ... ... ... ... және ... өзі ... кеңестік азаматтың Жинақ банкі салымшыларының
қатарына қосылуына ықпал ... ... ... ... ... зор
ауқымдағы жүйесі қаражат жинақтау мен банк ісінің қалыптасқан ... ... ... да бекітуге қолайлы жағдай туғызды.
Жинақ кассалары сонымен қатар мемлекеттік қарыз ... ... ... қағаздардың кепілдігімен мерзімдік несиелер берумен айналысты.
Сондай-ақ оларға қор ... ... да ... ... және ... жүргізуге рұқсат етілді.
Бұл кезеңдегі жинақ ісінде мемлекеттік кредит беру ... ... ... жылдары сегіз рет мемлекеттік қарыз шығарылды, оның үшеуі — ... ... ... ... екеуі алтынмен есептелген болатын (ақша
реформасына дейін).
1960 жылдың аяғына қарай жинақ кассаларындағы ... саны 1 770 ... ... ал ... ақшаның көлемі 322,7 млн сомды құрады, салымның бір
адамға шаққандағы орташа ... 182 сом ... ... кассаларының саны
1950 — 1960 жылдар арасында 1,8 есеге өсіп, 1960 жылдың аяғында 2805-ке
жетті.
Қазақстандағы жинақ ісі мен жинақ кассалары ... ... ... ... алдымен еліміздегі тың және тыңайған жерлердің игерілуі ... ... ... дамуымен, еңбекшілердің материалдық тұрмыс
жағдайының айтарлықтай жақсаруымен байланысты болды. Тек 1955 жылдың өзінде
еліміз бойынша салымшылар шоттарының 44,1 ... ал ... ... ... тың жерлерді игеру жаппай жүргізілген солтүстік өңірдегі Көкшетау,
Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Павлодар облыстарының үлесіне тиді
(М.Жолдасбеков, «Незаменимые ... ... ... ... ... кассаларында тұрғындардан пәтерге, коммуналдық
қызметттерге төлейтін төлемақыларын қабылдау операцияларын жүргізу ... ... ... ... ... ... зауыт-фабрикалардың,
жергілікті кәсіподақ комитеттерінің, өзара көмек кассаларының және
шаруашылықпен айналыспайтын қоғамдық ұйымдардың ағымдағы шоттарын ... ... одан әрі ... үшін ақша бірлігін күшейтудің маңызы зор
болды.
Алайда 1961 жылы жүргізілген реформа айналымдағы ақша массасын бақылау және
ақша шығаруды шектеу шарасы ретінде ойластырылғанымен, ... ... ... ол үшін ... ... ... қайта өзгертілуге тиіс
еді, сондықтан аталған реформа ақша белгілерін ауыстырумен және сомның жаңа
бағамын белгілеумен ғана ... ... ... ... ... ... министрлігінің құрамынан
шығарылып, Мемлекеттік банк қарамағына берілді, халық салымдарының қаржысы
бұдан былай банктің кредит ресурсын толықтыруға жұмсалатын болды. ... ... ... ... ... даму ... жетіп, көркейген кезеңі
болды: дәл сол жылдары халық шаруашылығына ... ... ... ... ... ал оның ... ... тұрғындардың кассалардағы жинақ
салымдары құрады.
1988 жылғы банктік реформа бойынша банк жүйесін екі деңгейге көшіру
көзделді: орталық банк және ... ... ... ... ... КСРО Жинақ банкіне айналдырылып, халыққа және заңды тұлғаларға
қызмет көрсететін мемлекеттік арнаулы банк болып құрылды.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздік пен ... ... ... ісінің дамуында үшінші қайта құру кезеңі басталды — дәл
осы кезден бастап Қазақстан Халық ... ... ... ... ... ... негізделген ісі қолға алынды.
1990 жылдың желтоқсанынан бастап Қазақстан өзінің нарықтық экономика
талаптарына жауап бере ... банк ... ... ... 1991 ... ... ССР-індегі банктер және банк қызметі туралы» деген заң
қабылданды, мұның өзі тәуелсіз Қазақстанның банк ісіндегі реформа жұмысының
алғашқы ... ... ... тәуелсіздігіміз ресми түрде жария етілген соң бір жылдан кейін,
1992 жылы Қазақстан Республикасының Жинақ ... ... оның ... түрдегі
ресми құқық иеленушісі бүгінгі Қазақстан Халық Банкі болды.
1993 жылы Жинақ банкі Қазақстан Республикасының үкіметіне қарайтын дербес
заңды құрылым — «Қазақстан ... ... ... ұйымдастырылды. Ал 1995 жылы
Банк жабық тұрпаттағы акционерлік қоғам болып қайта құрылды. Қайта құру
рәсімі банк басшылығын ауыстырумен, ... ... ... ... ... банк ... ... қызмет көрсету қағидатын негіз етіп
алды және бүгінгі күнге дейін банк қызметі ... ... ... ... технологиялардың соңғы жетістіктерін
пайдалануды барынша қолдап әрі дәйектілікпен іске асырып келеді.
1995 жылдың аяғында-ақ Қазақстан Халық Банкі республикадағы ірі операциялық
банк болып ... ... ... Банк ... рыногындағы өзінің сол
айқындамасынан ауытқымай, қол жеткізген жетістіктерін сақтап қалуға ұмтылып
келеді.
1998 жылдың шілдесінде акционерлердің ... ... ... ... ... ... қоғамнан Үкіметтің қатысуы 100 пайызды
құрайтын «Қазақстан Халық жинақ банкі» ашық акционерлік қоғамына
айналдырылды.
Сол жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 ... 6 ... ... 644 ... ... Халық жинақ банкін 1998-2001 жылдары кезең-
кезеңмен жекешелендірудің негізгі бағыттары туралы» деген ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
2001 жылдың қараша айында өткен сауда-саттық аукционында Қазақстан Үкіметі
өзіне тиесілі 33 ... + бір ... ... ... ... Осы ... ... Халық Банкі еліміздегі ірі әмбебап әрі жетекші
коммерциялық банктердің бірі болып ... 80 ... ... өз ... қызмет етіп, сенімді қаржылық мекемеге айналып отыр.
2.2. ҚР «Халық Банкі» АҚ талдау
Банк ... ... ... ... ... ... ... бар және сол міндеттемелері бойынша жауап беретін, ... ... және ... емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие
болып, сотта талапкер ... ... ... ... тұлға болып
табылады.
Банктің ресми ... ... ... Әділет
органдарында заңды ... ... ... және ... ... ... ... асыруына беретін лицензиясы ... ... ... нысаны- жеке меншік болып табылады.
Қазақстан ... ... ... Банк ... аумағындағы және оның аумағынан тыс ... ... ... ... ... ... ... өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясын, өзге
де ... және ... ... ... ... және Банктің
ішкі ережелерін басшылыққа ала отырып жүзеге асырады.
Қазақстан ... ... Банк атын ... ... Жалпы жиналысының шешімімен «Қазақстанның
жинақтаушы ... ... ... «Қазақстанның Халық жинақ Банкі»
акционерлік ... деп ... Банк ... бойынша өз мүлкі
шегінде жауап береді, акционерлерінің міндеттемелері ... ... ... ... ... үшін акционерлер жауап
бермейді және Банк қызметіне байланысты өзіне тиесілі ... ... ... ... Банк ... міндеттемелері үшін, мемлекет ... үшін ... ... ... ... ... Банк ... аумағында және одан тыс жерлерде филиалдар ... ... ... ... филиалдары мен өкілеттіктері заңды
тұлға болып табылмайды және ... ... ... ... қызмет етеді. Филиалдар мен өкілдіктер ... Банк ... ... ... ... Филиалдар мен өкілеттіктердің құрылуы
Қазақстан Республикасының ... және олар ... ... ... ... Банк филиалы бір облыс, қала
аумағында ... ...... ... ... иеленуге құқылы.
Сондай-ақ, Банк ҚР- аумағында және одан тыс ... ... ... ... өз ... ... асыру барысында оны ... бар. ... ... мөр, ... мақсат үшін қолданылатын
өкілдіктер мен филиалдардың ... ... ... ... ... Банк ... ... тілдерде, яғни қазақ, ... ... ... ... Халық Банкі» акционерлік
қоғамының Жарғысының 7- ... ... ... ... ету ... ... ... корпоративтік басқару Қазақстан Халық Банкі
акционерлік қоғамының акционерлерінің ... ... ... ... ... реттелінелі. 2006 жылдың 20 желтоқсанында
бекітілген Жарғыға ... оның ... ... ... ... ... ... корпоративтік басқару кодексі» деп аталды. Бұл
кодекс Қазақстан Халық ... ... ... ... ... ... стандарттар мен ... ... ... ... қолдану мақсаты ... ... ... ... ... ... басқару
Банк акционерлері және органдары мен лауазымды тұлғалары арасындағы
жоғары ... ... ... ... ... ... басқару қағидалары- Банктің қалыптасуы және басқару
жүйесін реттеу мен жетілдіру барысында ... ... ... ... ... Банк ... тиімділігін арттыруға
бағытталған акционерлердің құқықтары мен ... ... ... ... ашу және Банк ... ... ... негізделеді.
Бірінші қағида.
Акционерлерге Банкті басқаруға қатысу құқығын жүзеге асыруға
мүмкіндік беру. Бұл ... ... ... үшін Банк:
1. Акционерлердің акцияға жеке ... ... ... ... ... ... ... етті. Банктің бағалы қағаздарын ... ... ... органның лицензиясымен іскерлік беделі ... ... ... ... жиналысын шақырту мен өткізу тәртібін қадағалайды.
Акционерлердің жалпы жиналысы өткізілетін уақыт пен орынды Банк ... ... ... ... етіп және оған ... ... беру ... Банкті басқаруға қатысу құқығын ... ете ... ... ... ... мен ... тәртібі Банктің жарғысымен
анықталады.
3. Қазақстан Республикасының заңнамаларына және Банк ... ... ... ... ұсынылатын үміткерлерге ... ... ... ... дауыс беруін т.б қадағалайды.
Екінші қағида.
Банк акционерлеріне ... таза ... ... ... ... Бұл ... ... асыру үшін Банк:
1. Акционерлерге берілетін дивидедтер мөлшері мен оларды төлеу тәртібін
белгілейтін ашық ... ... ... ... ... ... туралы акционерлерге қажет ақпараттарды ұсынудың
жүйесін қалыптастыру.
3. Банктің лауазымды тұлғаларына тәртіп бұзушылық ... ... ... ... ... ... мен ... негізгі шешімдерді қабылдауына
қажетті Банкті басқару құрылымына, банк қызметінің ... ... және ... ... ... ... ақпараттарды
уақытылы ұсыну. Бұл принципті жүзеге асыру үшін Банк:
1. Акционерлердің ... күн ... ... ... ... ... Банк ... бақылауға мүмкіндік беретін Банктің жылдық есебі
туралы мәлімет береді.
3. ... және ... ... құрайтын мәліметтерді ұсыну мен
қолдану ... ... ... ... ... ... мәліметтерді тарату
тәртібі мен Қазақстан Республикасы ... ... ... ... барлығына бірдей қатынаста болуды қамтамасыз
ету. Бұл қағиданы жүзеге асыру үшін ... Банк ... ... барлық дәрежедегі акционерлермен
тең ... болу ... ... ... жалпы жиналысында қатысушы барлық тұлғалардың ... ашық ... ... ... ... мүмкіндік береді.
3. Банк органдары мен акционерлері, сондай-ақ ... ... ... ... келіспеушіліктерді қадағалап, қадетті шаралар
қолданады.
Бесінші қағида.
Банктің лауазмды тұлғаларының қызметінің ... ... ... ... ... ... үшін Банк :
1. ... лауазымды тұлғаларының Банк ... ... ... ... заңға сәйкес қадағалайды.
2. Кадрлар жөніндегі комитеттің ... ... ... барысының ашықтығын қамтамасыз етеді.
Алтыншы қағида.
Директорлар Кеңесінің қоғам ... ... мен ... ... ... ... ... мен акционерлер
арасындағы есептілігі. Бұл ... ... ... үшін ... ... Кеңесінің шешімімен Банктің Даму ... ... ... ... ... ... үміткерлер үшін шарттарды
бекітті.
3. Директорлар Кеңесінің отырысына директорлардың ... ... ... ішкі ... ... ... жөніндегі Комитет
құрды.
5. Директорлар Кеңесінің ... ... ... шс- ... ... ... банк қызметін тиімді және адал атқаруға
жауаптылығы мен Банктің ... ... ... алдындағы
жауаптылығы.
Сегізінші қағида.
Банк акционерлеріне арналған әдеп нормаларын ... ... Банк ... ... ... сақтауы;
2.Банк акционерлерінің өздерінің құқықтарына зиян ... ... зиян ... жол ... ... ... қағида.
Банктің ішкі қызметін обьективті ... ... Бұл ... асыру үшін Банк:
1.Ішкі бақылау жүйесін ұйымдастырды;
2.Ішкі аудитті жүзеге асырды және ... ... ... ... ... қызметінің Банк Басқармасынан тәуелсіздігі ... және ... ... ... ... жүйесін құрды.4
Деректемелері
|«Қазақстан Халық жинақ банкі» |Қазақстандық банктердегі ... ... ... ... |
| | ... ... жүргізуге берілген |Есеп айырысу үшін: ФАА 190501601 ... ... 23 ... Бас ... |СТН ... |
| ... шот ... — |
|ТІРКЕУ НӨМІРІ №43 ... ... ... ... және почталық мекен-жайы: ... |
| ... ... ... Алматы қ., Розыбакиев к-сі, 97| ... ... ... ... ... ... ... к-сі, 97 ... ... (3272) 590303 ... SWIFT | ... Reuters |Call Center ... қызметі) |
|E-mail ... (3272) 590777 ... 590271 | ... KPOKET | ... HSBK KZ | ... | ... SVKZ | ... | |
| | ... ... 2005 ... 17 ... ... ... ... Investors Service ... ... ... ұзақ ... депозиттер |
|Not prime ... ... ... ... депозиттер |
|D - ... күш ... ... ... ... ... and Poor`s |
|B + ... ұзақ мерзімді рейтингі |
|B ... ... ... ... ... (оң) |Рейтинг болжамы ... ... ... ... ... рейтинг |
|B ... ... ... ... |
|C/D ... ... |
|3 ... ... ... ... ... рейтингке болжам ... ... ... ... ... кеңесінің Төрағасы
Павлов Александр Сергеевич
Директорлар кеңесінің мүшелері:
Аманбаев Мұрат Нұрғазыұлы — «Отан» ашық жинақтаушы зейнетақы қоры» ЖАҚ
Басқармасының төрағасы
Арыстанбекова Камиля Валерьевна — ... ... ... ... ... ЖАҚ ... ... Мірболат Ғайсаұлы — «АЛМЭКС» фирмасы ЖШС президенті
Молдахметов Нұрлан Сәлкенұлы — «Қазақшетсақтандыру» сақтандыру компаниясы
ЖАҚ ... ... ... Тұрсынбекұлы — «АСҚ-Банкі» АҚ Басқарушы директоры
Марченко Григорий Александрович Басқарма Төрағасы
Сырғабекова Әсия Нариманқызы Басқарма Төрағасының бірінші орынбасары
Әбенов ... ... ... Төрағасының орынбасары
Зайыров Марат Зайырұлы Басқарма Төрағасының орынбасары
Құсайынов Асқар Маратұлы, ... ... ... ... ... Басқарма Төрағасының орынбасары
Симачев Василий Васильевич Басқарма Төрағасының орынбасары
Шаяхметова Үміт ... ... ... ... ... ... Басқарма Төрағасы
| |Білімі: |
| |1984 ж. ... ... ... ... |
| ... ... экономикалық қатынастар» |
| ... ... ... |
| | |
| ... ... |
| |7 жыл ҚР ... ... ... ... 1994 — 1996 |
| ... Ұлттық банк төрағасының орынбасары, 1999 — 2004|
| ... ... ... болды. Бір жылдай (1996-97 |
| |жж.) ҚР ... ... ... ... ... |
| ... бір ... ... (1997-99 жж.) «Дойче Банк |
| ... ... ... ... ... | |
| |2004 ... ... ҚР ... ... |
| ... ... Премьер-Министрінің бірінші |
| ... ... ... одан ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... 2004 ... қазан айынан ҚР |
| ... ... тыс ... ... ... |
| |2005 ... 10 ... Г.Марченко Банктің |
| ... ... ... «Қазақстан Халық Банкі»|
| |АҚ ... ... ... ... ... ... Банкі әр түрлі қаржылық және қоғамдық ұйымдармен іскерлік
қарым-қатынастар орнатқан. Банк ... ... ... ... ірі ... инвестициялық қорлар, заңдық компаниялар,
рейтингтік агенттіктер, бизнес құрылымдары мен компаниялар бар.
Қазіргі уақытта 35 банкпен «НОСТРО» шоты бойынша корреспонденттік байланыс
жасалынады, оның 23-і — алыс шет ел ... 6-ы — ТМД ... ... ... 59 ... ... оның 49-ы — қатты валютамен, қалғаны
жұмсақ валютамен жүргізіледі.
Корреспондент-банктердің «ЛОРО» шоттары — 89, оның 54-і қазақстандық
теңгемен ашылған, ... ... ... ... оның ... ... ... серіктес корреспондент-банктерінің қатарында рейтингтері
жоғары
American Express Bank Ltd., CITIBANK N. A., Commerzbank AG, Credit Suisse
First Boston, Deutsche Bank AG, Midland Bank plc, The Chase ... ... ООО ... Банк ... т.б. ... Халық Банкінің Moody's, Standard Poor's, Thomson Bankwatch Bree
сияқты халықаралық рейтинг агенттіктерімен қарым-қатынасы әріден келе жатыр
және бұл ұзақ ... ... ... ... негізделген. Жыл сайын
аталған агенттіктер Банктің қаржылық жағдайын ... ... ... ... жаңартып отырады.
Халықаралық қаржы рыногындағы банктің ертеден келе жатқан серіктестерінің
бірі — Lehman Brothers компаниясы Халық банкінің евробондтарын шығаруға ат
салысқан
әрі Банктің ... ... ... ... Express Bank LTD — 1998 жылы Халық банкі үшін синдикаттық қарыз
ұйымдастыруға қолқабыс жасады;
Credit Suisse First Boston банкі — ... ... ... ... ... АҚ ... мемлекеттік пакетінің бір бөлігін сатуға
қатысты.
Банк серіктестерінің қатарына сондай-ақ White Case, Bracewell Patterson,
Baker ... Cameron McKenna, Stibbe Simont Monahan Duhot ... ... кіреді, Халық банкі олардың қызметін бірнеше мәрте
пайдаланды.
Банктің Қазақстандағы ірі серіктес компанияларының ... ... ... да бар. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 20
желтоқсандағы қаулысына сәйкес аталған қоғам акцияларының пакеті 100 пайыз
көлемінде түгелдей «Қазақстан Халық Банкі» ... ... ... ... ... ... ... ЖАҚ
www.fond.kz
"Қазақстан Халық Банкінің жинақтаушы зейнетақы қоры" ЖАҚ
"Қазтелепорт" ЖАҚ
"Халық-Лизинг" ЖАҚ
"HSBK EUROPE" B.V.
Инвестициялар пайдалылығын зерттеу агенттігі
Товарищество с ограниченной ответственностью «Халык Инкассация»
2.3.Банк ... мен өзге де ... ... ... ... ... ... қоғамының жарғысына
сәйкес, Банк қызметінің мақсаты- өзінің заңды қызметі нәтижесінде ... ... ... Банк ... ... ... лицензия негізінде Қазақстан
Республикасының заңдарында рұқсат етілген қызметтің барлық түрін немесе бір
бөлігін жүзеге асырады. Банк ... ... ... ... банктік
операцияларды жүзеге асыруға ... ... ... банктік
операцияларды ұлттық және шетел валютасы негізінде атқарады. Банк Қазақстан
Республикасының заңында ... ... ... ... ... ... асырады. Мұндай бағалы қағазар рыногындағы негізгі қызметті
жүзеге асыруға өкілеттік уәкітетті органның лицнзиясы негізінде ... ... ... Республикасының заңдарында тыйым
салынбаған қызметтермен айналысуға құқылы.
Банктің мүлкі оның меншігі ... ... ... ... бацланысты төлемдер;
2.Банк қызметі нәтижесінде түскен кірістер;
3.Қазақстан ... ... ... өзге де ... ... ... есебінен қалыптастырылады.
Банктің жарғылық капиталы акцияларды орналастыруға ... ... және Банк ... ... ету ... Банктің жарғылық ... ... ... ... ... ... уәкілетті органдары берілген
қарыздар бойынша резервтердің мөлшерін және Банк ... ... ... ... ... толтыру үшін резервтік
капиталын қалыптастырады. Оның ... ... ... ... кем ... ... капитал жай акциялар бойынша ... ... ... ... ... қалыптастырылады. Резервтік капиталдың мөлшері Банк
акционерлерінің жылдық Жалпы жиналысында анықталады.
Қазақстан Республикасының ... ... 91- ... ... ... шығаратын бағалы қағаздардың түрлері заң
актілерінде белгіленеді. Акционерлік ... тек ... ... ... бар. ... ... ... мемлекеттік
тіркеу және оларды орналастыру Қазақстан ... ... ... ... ... ... Француз тілінде- жарна, ал латын ... ... ... ... бағалы қағаз, капиталистік ... ... ... оның ... қоғамға ортақ екендігін
куәландыратын және ... ... ... ... бір ... алу
құқығын беретін құнды қағаз.6
Акция- банк пайда табу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... береді:
1.Қазақстан Республикасының заңнамасы және Қазақстан Халық Банкінің
Жарғысы негізінде ... ... ... алуға;
3.Банк таратылған жағдайда оның мүлкінің бір бөлігін алуға;
4.Қазақстан ... ... ... өзге де ... Қазақстан Республикасы заңдарында көрсетілген ... ... және ... ... ... бөлінбейді. Егер бір акция бірнеше тұлғаларға тиесілі болса, ол
тұлғалардың ... бір ... ... ... және олар ... ... ... жүзеге асырады.
Банк өз акцияларын құжатсыз негізде ... ... ... және ... ... реестр жүзеге
асырады.
Жай атаулы акция акционерлерге мынадай ... ... ... ... ... беру
құқығымен қатысу; Банктің таза кірісі есебінен дивиденд алу; ... ... оның ... бір ... алу;
Банк артықшылықты акциялар шығарады және оларға ... ... ... ... ... ... ... иеленуші
акционерлер жай акция иеленетін акционерлерге қарағанда артықшылыққа ... ... ... Банкті басқаруға қатыса ... Егер ... ... ... артықшылықты акция
иеленушілерінің құқығын шектеуге байланысты мәселе ... ... ... байланысты шешім артықшылықты акция иеленушілерінің
үштен екісі оны жақтап ... ... ... деп ... ... ... ... кепілдендірілген дивидендті төлеу мерзімі
үш айға дейін кешіктірілсе;
с) Банк акционерлерінің ... ... ... ... ... ... немесе тарату туралы мәселе қарастырылып жатса;
Акцияларды сатып алу ... ... ... ... ... алу ... ... құнын айқындаудың қоғам акционерлерінің
Жалпы жиналысы ... ... ... ... ... қоғамның
орналастырған акцияларын осы қоғамның сатып алуы,-
лауазымды адамдарға ... ... ... ... жүзге дейінгі
мөлшеріндеайыппұл салуға әкеліп соғады.7
Акционерлік қоғамның лауазымды адамдарының акционерлік ... ... ... ... ... бөлу ... ... туралы туралы апарат алу ... ... ... ... ... жиналысын шақыру мен өткізудің заңда ... ... ... ... көрсеткіштің елуден жүзге дейінгі
мөлшегінде айыппұл салуға әкеліп соғады.7
Қазақстан ... ... ... сәйкес, акционерлік
қоғам мүлік кепілімен қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... ... тәртібі
мен шарттары бағалы қағаздар рыногы туралы заңдармен реттелінеді.
Облигация мемлекет немесе акционерлік қоғам ... алу ... ... бағалы қағаз. Оны ... бұл ... ... ... ала белгіленген мөлшерде кіріс міндеттенетін
болады.
Банк қосымша қаражат тарту мақсатында облигациядан ... да ... ... ... шығарудың олар бойынша ... ... мен ... ... ... ... анықталады.
Банк акцияларын орналастыру тәртібі Қазақстан Республикасының заңдарымен
және Бактің ішкі ережесімен реттелінеді. ... өзі ... ... толық төлемеген адам акционер ретінде қарастырылмайды. Сонымен
қатар толық құны ... ... ... ... беру ... және ... ... төленбейді.
Банк орналастырған акцияларды Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... плу мүмкін. Осы
уақыт аралығындағы Банктің таза ... ... және ... Жалпы
жиналысында дауыс беруге бұл акциялар қатыспайды. Егер ... ... Банк ... Банк ... сатып алу директорлар
Кеңесінің шешімі негізінде жүзеге асырылады.
Дивидендтер. Қазақстан Республикасының Акционерлік ... ... ... дивиденд акционерлердің өзіне тиесілі акциялары ... ... ... ... ... ... ... акциялар
бойынша дивидендтерді қоспағанда, қоғамның акциялары ... ... ... ... қоғамның дауыс беретін акцияларяның жай
көпшілігімен дивидендтер төлеу туралы ... ... ... ақшалай
немесе бағалы қағаздармен төленеді. Қоғамның артықшылықты акциялары
бойынша ... ... ... ... жол ... ... ... бар акционерлер тізімі дивидендтер төлеу
басталатын күннің алдындағы күні жасалуы ... ... ... бойынша
дивиденд төлеу төлем агенті арқылы жүзеге ... ... ... ... ақы акционерлік қоғам есебінен төленеді. Дивиденд
оларды төлеу үшін белгігенген мерзімде ... ... ... ... ... және ақша міндеттемесін немесе оның тиісті
бөлігін орындау күніне Қазақстан ... ... ... ... қаржыландырудың ресми ставкасын негізге ала ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік
басқару кодексіне сәйкес, дивидендтер акционерлік қоғамдардың өмір сүруі
мен дамуының құрамдас бөлігі ... ... ұзақ ... ... ... факторы оның озық
дивидендтік саясатына байланысты. Дивиденттік ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін біртіндеп
көтеру арқылы қоғам акционерлерінің табыс деңгейінің артуына ... Осы ... ... асыру үшін Банк дивидендтер мөлшерін ... ... таза ... ... арттыруға тырысады және
артықшылықты ... ... ... ... ... ... акционерлердің құқықтық жағдайына қадағалау ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін
көруге мүмкіндік беретін және ... ... ... ... негізгі механизмі жасалған.
Артықшылықты акциялар ... ... ... төлеуге кіріс мөлшері жетпеген жағдайда оның ... ... ... ... ... ... ... акциялар бойынша дивидендтер төлеу Банк
акционерлерінің жылдық Жалпы жиналысында есептік жылдағы ... ... ... ... ... Жай ... ... дивиденд
төлеу акционерлердің Жалпы жиналысында қатысушы акционерлердің ... ... ... Банк ... ... келісімі
негізінде, оларға төленетін дивидендті Данктің бағалы ... ... ... төлеу туралы шешім щығарылғаннан кейін,
алпыс күнтізбелік күннен кешіктірілмей ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: жартысын
қаржылай, қалған бөлігін жарияланған акциялар мен облигациялар және ... ... ... арқылы. Жай акциялар бойынша төленетін дивиденд
мөлшері артықшылықты ... ... ... ... ... тиіс.
Банк акционерлерінің Жалпы жиналысы қабылдаған шешімін бес ... ... ... ... ... ... тиіс.
Банктегі акциялары бойынша алатын дивидендтерін бағалы қағазбен алу
үшін акционерлер ... ... ... жалпы құны Банктің
инвестициялық мүмкіндігін жүзеге асыруды қамтамасыз ... ... ... соң, ... ... таза ... ... жай акцияға төленетін дивиденд мөлшері Банктің барлық
акциялары ... ... ... ... ... акция
бойынша төленетін кепілдендірілген дивиденд мөлшерін алып, қалғанын жай
акциялар санына бөлу ... ...... ... – бір жай ... төленетін дивиденд мөлшері.
Дб – банктің барлық акциялары бойынша төленетін дивиденд мөлшері.
Да – артықшылықты акция ... ... ... ... – жай ... ... Банктің басқару органдары
Банк органдары:
а) Жоғарғы органы Акционерлердің жалпы жиналысы.
ә) ... ... ... ... ... ... ... Төрағасы.
с) Ішкі аудит қызметі.
Банкте Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тағы ... мен ... ішкі ... ... ... асыратын несие
комитеттері құрылуы мүмкін.
Акционерлердің Жалпы жиналысы банктің ... ... ... ... бір рет ... ... жиналыс өткізіледі, ал қалғандары
кезектен тыс жиналыстар болып табылады.
Жылдық Жалпы жиналыс тиісті ... жылы ... соң, бес ... ... Банктің аудит қызметін аяқтау мүмкін болмаған
жағдайда бұл ... үш айға ... ... ... ... ... жиналысында Банктің жылдық қаржылық
есебі, Банктің таза ... ... жай ... әрбіріне төленетін
дивиденд мөлшері, артықшылықты акция ... ... ... ... ... ... құзіреті:
1) Банк жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу;
2) ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар
енгізу;
3) Банкті ... ... ... ... ... ... Жарияланған акциялар санын көбейту туралы шешім шығару;
5) Есептік комиссия санын ... ... ... ... ... ... Директорлар Кеңесінің құрамын анықтау, олардың мүшелерін сайлау ... ... Банк ... ... асыру және аудиторлық ұйымдарды анықтау;
8) Жылдық қаржылық ... ... ... ... ... жылындағы таза кірісін ... ... ... дивидендтер құнын айқындау;
10) Заңда көрсетілген ... ... жай және ... төленетін дивидендтерді төлеу туралы шешім шығару;
11) Банкке тиесілі қаржылық активтердің 25%-нан аспайтын мөлшерінде ... ... ... ... ... ... жиналысының күн тәртібін бекіту;
13) Қазақстан Республикасының заң ... ... өзге ... Жалпы жиналысы Банктің ішкі қызметіне байланысты
банктің ... ... ... ... ... ... ... Жалпы жиналысын директорлар Кеңесі ... ... тыс ... ... Кеңесінің және ірі акционерлердің
бастамашылығымен шақырылады. Жалпы жиналыстың болатын уақыты мен ... ... ... ... құралдарында (Егемен Қазақстан,
Казахстанская правда) хабарланады.
Жалпы ... ... ... ... бір дауысқа ие болады
және ... ... ... жиналысқа акционерлер өзі немесе өкілі арқылы
қатысуға құқылы. Жалпы жиналыста ... ашық және ... ... беру
арқылы шешім шығарылады, ал артықшылықты акция иелерінің ... ... осы ... ... 2/3 ... ... Жалпы жиналыс жабылған соң үш жұмыс күні ... ... және онда ... ... ... толық атауы;
2) Жалпы жиналыс өткізілген орын, уақыт және ... ... ... ... ... саны;
4) Жалпы жиналысқа қатысушылар саны;
5) Күн тәртібі;
6) Дауыс беру тәртібі мен түрі;
7) Жалпы ... ... ... мен ... ... ... ... Дауыс берудің қорытындысы;
10) Жалпы жиналыста ... ... ... ... дауыс беретін акциялардың 10%- ... ... ... ... ... және ... мүшелері қол қояды.
Дауыс беру сырттай өткізілуі ... ... ... беру кезінде
бұқаралық ақпарат құралдарына банк дауыс беру ... ... ... Бюллетенге тиісті тұлға қол қоймаса, ол жарамсыз
болып ... ... ... дауыс берудің қорытындысы бұқаралық
ақпарат құралдарында жарияланады.
Банктің директорлар Кеңесі – ... ... ... ... Кеңесінің мүшелері акционерлердің ... ... ... беру ... ... ... ... тиесілі
акциялардың барлығымен бір кандидатқа немесе ... ... ... беруі мүмкін. Дауыс беру нәтижесінде неғұрлым көп ... ... ... ... мүше ... ... Егер екі кандидат
бірдей дауыс жинаса, ... ... беру ... ... ... ... акционерлердің Жалпы жиналысының шешімі
бойынша анықталады. Сонымен қатар, Жалпы жиналыста директорлар ... ... ... ... ... ... жағдайда
директорлар Кеңесінің жаңа мүшесін сайлау Жалпы жиналыста кумулятивтік
дауыс беру ... ... ... Ал, ... Кеңесінің төрағасы
оның мүшелерінің ашық дауыс беруі арқылы көпшілік дауыспен ... ... ... ... ... директорлар Кеңесінің
отырысына төрағалық ... ... ... әр ... ... ие болады. Директорлар кеңесінің оның мүшелерінің ашық ... ... ... және ... ... ... құзіреті:
1) Банк қызметінің негізгі бағыттарын анықтау;
2) Банктің Даму ... ... ... ... жиналысын шақыру туралы ... ... ... Жалпы жиналысының күн тәртібіне заңда рұқсат етілген
мәселелерді қою;
5) Банктің жарияланған ... ... ... ... ... ... ... мен акцияларды сатып алуы туралы ... ... ... ... есебін бекіту;
8) Облигация мен басқа да бағалы ... ... ... Жай акциялар бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім шығару;
10) Банк Басқармасы мүшелерінің ... ... ... ... төрағасы және оның мүшелерін ... ... ... ... ... мен ... төленетін еңбекақы ... ... ... ... асыруының негізгі шарттарын бекіту;
14) Ішкі несие саясаты ережелерін ... ... ішкі ... ... ... бекіту;
16) Банктің филиалдары мен өкілеттіктерін құру және олардың ... ... ... ... ... ... заңдарында және Банктің жарғысында
көрсетілген өзге де ... ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша және акционерлердің Жалпы жиналысының шешіміне
қарсы шешім шығаруға ... ... ... мүшелерінің таза, мінсіз іскерлік ... ... ... қатар, кандидат директорлар Кеңесі қызметінің нәтижелі
әрі тиімді жүзеге асырылуына жалпы Банк ... ... ... ... ... ... мүшесі және төрағасы ретінде
төмендегі тұлғалар сайлана ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңнамаларында көрсетілген қаржылық қызмет
саласында жұмыс стажы ... ... ... үшін ... ... өтелмеген соттылығы барлар;
4) Қазақстан Республикасының заңдары негізінде тыйым ... ... Банк пен оның ... мүддесін ескере отырып, обьективті
түрде ... ... ... ... міндеттерді нәтижелі түрде ... ... бос ... ... Өз ойын обьективті түрде айту және ол Банк акционерлерінің мүддесін
қорғауға ... деп ... ... бас тартпауы;
4) Өзі сайланған сәттен бастап Банк мүддесі үшін қызмет етуі;
5) Банк жасасатын мәмілерге байланысты ... ... ... ... ... Өзінің білімін жетілдіріп отыруы қажет.
Банкте ұжымдық ... ...... ...... ағымдағы қызметін жүзеге асырады және директорлар
Кеңесінің ... ... даму ... Банк қызметінің
сәйкес келуіне , директорлар Кеңесі қабылдаған шешімдердің ... ... ... жауапты болады.
Басқарма төрағасы және мүшесі болып тек жеке тұлғалар сайлана ... ... ... ... және ... ... ... сайланады. Басқарма мүшелері мен ... ... ... ... ... ... ... мүшелері мен ... ... есеп ... және өз қызметі үшін ... ... мен ... ... және ... ... ... жеке мақсаттар немесе ... табу ... ... Ішкі ... ... Банк ... ... обьективті
баға беруді жүзеге асыратын Банк бөлімшесі. Ішкі аудит қызметінің жұмысы
Қазақстан Республикасының заң актілерімен және ... ішкі ... Ішкі ... ... ... ... алдында есеп
береді және жауапты болады. Ішкі ... ... ... ... Ішкі ... қызметінің құрамы мен құрылымы,
жұмысшыларына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ішкі ... арқылы анықталады.
Сыртқы аудит қызметі. Қаржылық есеп пен өзге де ... ... ... ... ... ... және
оған қойылатын талаптарға сәйкес, аудиторлық ұйымдар жүзеге асырады.
Банктің жылдық ... ... ... ... ... ... ... ақша айналымына байланысты есеп пен ... ... ... өзге де ... есептерден тұрады.
Банк Басқармасы жыл сайын акционерлерге Қазақстан ... ... ... ... ... ... ағымдағы жылдың
қаржылық есебін ... ... ... есебі акционерлердің
Жалпы жиналысында бекітіледі. Банк жыл ... ... ... ... балансын, жеке меншіктегі капиталының жылжуына
байланысты есепті, кіріс пен ... және ... ... байланысты
есепті Қазақстан республикасының заңдарына сәйкес жариялауға ... ... ... ... есебін Қазақстан Республикасының
заңдарында көрсетілген уақытта және ... ... ... ұсынуы тиіс.
2.5 ҚР «Халық Банк» АҚ мүлкі
Қазақстан Халық Банкi” ... ... мен ... капитал
көлемiне қарай Қазақстан Республикасының екiншi ... аса ... ... үштiгiне енедi. Активтер балансындағы құрылым мен
құрам динамикасын ... ... ... ... көлемi мен
салыстырмалы өсу қарқынын немесе банктiң ... ... ... жеке ... азаюын анықтауға болады.
Банк балансын талдау кезiнде сататьяларды көлденең ... ... ... ... ... ... анықтаймыз.
Көлденең талдау жүргiзу кезiнде әртүрлi баланс статьяларының белгiлi-
бiр уақыт ... ... және ... ... ... ... ... бағалау жүргiзуге болады.
Қаржылық жағдайды бағалау үшiн баланстық ... және ... ... ... ... келедi, себебi ондай талдаудың мақсаты
жиынтық баланстағы жекелеген статьялар ... ... беру ... ... ... табылады.
№ 2.1. және 2.2. кестелердегi актив және пассив ... ... ... бiр ... ... ... ... Оның iшiнде маңызды экономикалық көрсеткiштермен
талдаудан ... ... бiр ... олардың ұлғайғанын байқауымызға
болады. Оның iшiнде маңызды экономикалық ... ... ... 115,7% ... ... Мiндеттемелер жиынтығы үшiн
салық ... ... ... ... Сол ... ... көрсекiштер бойынша да Оа табыстарға жетiп жалпы активтердiң
көлемi де 121% -ға ... ... ... Банктік қызмет түсінігі, мәні мен түрлері
Екінші деңгейдегі банктер ... ... ... бөлігін
шоғырландырып, өз клиенттеріне несие беру, депозит ... ... ... ... ... ... ... мен оларды сақтау және
басқа да көптеген қаржылық қызмет көрсетеді.
Олардың міндеті ақша айналымы мен ... ... ... ... ету, өнеркәсіп мекемелерін, мемлекет пен ... ... ... қор ... үшін ... ... ... табылады.
Қазіргі екінші деңгейлі банктер қаржы делдалы ретінде ақша капиталын
салааралық және ... ... ... ... етіп, маңызды халық
шаруашылық қызмет атқарады. Капиталды салалар мен жүйелерге бөлу және қайта
бөлудің ... ... ... объективтік қажеттілігіне байланысты
шаруашылықты дамытуға және экономиканың құрылымын өзгертуге ... ... ... ... ... ... көрсететін
қызмет түрлерін үнемі дамытуда және көптеген жаңа түрлерін меңгеруде.
Екінші деңгейлі банктердің негізгі атқаратын қызметтері:
( ақша қаражаттарын шоғырландыру және ... ... ... ... есеп және ... ... төлем құралдарын шығару;
( бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды
ұйымдастыру;
( сенімхат бойынша клиенттердің мүлкін басқару ( яғни,
траст операцияларын жүргізу );
( ... ... ... бос ақша ... ... оны капиталға айналдыру-
банктердің ежелден атқаратын қызметтерінің ... ... және ... уақытша бос ақшасын банкке тарту, бір жағынан, ... ... ... табыс әкелуге, ал екінші жағынан ... ... ... ... ... ... ... ақша әр түрлі
экономикалық әлеуметтік ... ... ... Тек ... етуімен ақша қаражаты жинақталып, кейін ол капиталға айналады.
Екінші деңгейлі банктердің атқаратын келесі қызметі- ... ... ... Бос ақша қаражат иесі мен қарыз алушының арасында ... ... ... кедергі болатын жәйттер: ұсынатын капитал
көлемінің қарызға қажетті көлемге сай ... ... ... ... қарыздарға қажет мерзімге сай келмеуі. Сондай-ақ қарыздардың
төлем қабілетсіздік қаупі капитал иесі мен оны қарызға алушының ... ... ... ... ... ... иесі ... жағдайы туралы хабардар болмауы да мүмкін. Екінші деңгейлі банктер
қарыз беруші мен ... ... ... ... ... ретінде осы
кедергілерді жояды. Банктік несие экономиканың әр түрлі ... ... ... ... ... және ... қалыптасқан есеп айырысу жүйесінің тұрақты
экономика болуы мүмкін емес. Сондықтан есеп және ... ... ... рөлі зор. ... ... есеп ... ... бөлігі
қолма-қол ақшасыз жүреді. Банктер делдал ретінде клиенттердің ... ... ақша ... ақшаның түсуін және берілуін есептейді.
Инфрақұрылымды жеткілікті дәрежеде дамыған мемлекеттердің төлем
жүйесінің тиімді қызмет ... есеп ... ... үнемі
жетілдірілуін талап етеді. Сондықтан, бұл елдерде есеп айырысудың әр ... ... ... есеп ... ... ... ... жүйесі немесе Жиро жүйесі. Сондай-ақ, банктер арасында өзара
келісім ... ... ... ... есеп ... ... да ... Банктерде төлемді
орталықтандыру айналыс шығындарын азайтуды, ал есеп ... ... және ... ... ... үшін ... ... есептесудің
электрондық жүйесі енгізілуде.
Екінші деңгейлі банктердің ерекше қызметі төлем ... ... ... ... көбейту немесе азайту. Төлем ... ... ... және несиелік қызметтеріне тікелей байланысты. Депозит
екі түрлі ... ... ... ақша ... ... немесе қарыздарға
банктің несие беруі арқылы жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... әр түрлі әсер етеді.
Дегенімен банк өзінің қызметі барысында ақша шығарумен қатар ақшаның
едәуір бөлігін «жоюменң де айналысады. Бұл, ... ... ... қолма-қол ақша алғанда (бірақ жалпы ақша массасы өзгермейді),
екіншіден, несиені қайтарғанда депозиттік ... ... Бұл ... ақша массасы кемиді. Дәл осындай нәтиже банктер бағалы қағаздарды
сатқанда алынады- ақша ... ... ... ... ... және
шаруашылықтағы төлем қаражаты-ның массасы да азаяды.
Екінші деңгейлі банктің депозиттері ( сонымен бірге ақша массасын ... ... ... мүмкіндігін орталық банктер міндетті резервтер жүйесі
арқылы несие динамикасын ... ... ... ... қысқартып, қорытындысында орталық банк депозиттердің ... ... ал ... ұлғайту депозиттердің өсуін
ынталандырады. Бірақ экономикаға айналымдағы шамадан тыс ақша ... ... ... ... Сондықтан екінші деңгейлі банктер орталық банк
бекіткен шама шектеуімен
( міндетті резервтер шегінде) әрекет етеді.
Екінші ... ... ... және ... ... ... ... және орналастырып эмиссиялық-құрылтайшылық қызмет
атқарады. Банктердің жинақтарды өндірістік ... ... ... ... ... ... нарығы несие жүйесін толықтырып, әрі онымен
тығыз байланыста жұмыс істейді. Ұзақ мерзімді инвестиция ... ... ... және ... ... Бұл ... кәсіпорындардың
тапсырмасы бойынша банктер бағалы қағаздардың көлемін, шығару жағдайы ... ... ... олардың типін таңдауда, сондай-ақ оларды
орналастыру және екінші рет айналысқа ... ... ... ... ... ... сатып алуға кепілдік береді. Ол үшін бағалы
қағаздарды өз ... ... ... сатуды ұйымдастырады немесе сатып
алушыларға қарыз береді.
Сол сияқты ... ... ... белсенді түрде сатып
алады және оларға ... ... ... Мемлекеттік
облигацияларды қайта сатуда делдал ретінде екінші нарық ұйымдастырады. Бұл
нарықтағы операцияларды сату ... мен ... алу ... ... аса көп ... өзіне алып, оларды аса ірі ... ... ... жұргізеді.
Банктер сенімхат бойынша клиенттердің мүмкін басқару қызметін де
атқарады. Жеке тұлғаларға: осы қызметті ... ... ... ... ... жасы толмағандардың ) мүлкін уақытша ... ... үшін ... ... ... мүлкін басқару; пайда
табу мақсатымен капиталды басқару ( ... ... ... ... ... сейфте сақтау және т.б.қызметтер ... ... ... ... бұл ... өзгеше: банктің облигациялар бойынша кепілші болуы; нарыққа шығарылған
акцияларды және трансфертті тіркеу үшін
( яғни атаулы акция ... ... ... басқаға беру ) өкіл болуы;
корпорацияның зейнетақы ... ... ... ... және ... ... мүмкін.
Банк бұл қызметтерді формалды клиенттердің өкілі ретінде атқарғанмен,
шын мәнінде ... ... ... ... ол ... ... және экономика-
лық мағлұматтарды өзіне жинақтауға мүмкіндік алады. Мысалы, ... және ... ... үщін өкіл ретінде қатысып, банктер
акционерлер мен ... ... бөлу ... ... ... ие ... мағлұматтарды өзіне жинақтауы банктердің клиенттерге
кеңес беруге мұмкіндік туғызады. Банктер кәсіпорын-ның ... ... ... ... жүргізіп, дамуының стратагиясын бағалаумен және
табысты ұлғайту мүмкіндігін анықтаумен шұғылданады. Банктер клиенттің ... ... ... және ... ... орналастыруды қарастырады.
Банктер төмендегідей кеңес береді: шот ашу, есеп – ... ... ... ... ... ақша және ... нарықтарында операциялар
жүргізуге дейін нұсқау береді.
Екінші деңгейлі банктердің кеңес беру қызметін ... ... ... және есеп ... ісі ... ақша ... ... проценттік мөлшердің қозғалысы, ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін әр түрлі
мәмілелер бойыншанұсқау беру, қолма – қол ақшасыз есептеуді талдау, ... ... ... ... ... ... және олармен операция жүргізу
бойынша – бағалы қағаздар нарығы конъюнктурасы, олардың бағасының өзгеруі,
бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... және ... ережесі туралы хабар;
( күрделі қаржы беру бойынша – құрылыс қызметі нарығы-
ның ... ... ... ... мен әр ... құрылыс –
монтаж ( құрастыру ) жұмыстары-ның таривтері, күрделі қаржының ... ... ... ... ... ... ... банктермен басқа несие мекемелерінің
арасындағы бәсеке күшейе түсуде. Бәсеке банктер-
дің жаңа қызмет түрлерін іздестіруге, клиенттерге ұсынатын ... ... және ... ... нарығындағы өз орнын нығайту үшін ... тән емес ... ... меңгеріп, сайып келгенде банктердің
экономикадағы рөлі артуда.
Банктердің экономикадағы маңызын олардың атқаратын операциялары
анықтайды. Екінші ... ... ... негізінен мына топтарға бөлінеді: пассив ( қаражат тарту );
актив ( ... ... ); ... ... ... ... ... коммисиялық ақылы ) және сенімді операциялар.
Банктің жинақтаған ресурстарын ... табу және ... ... ... ... актив операциялары деп атайды.
Несие есептеу операциялары – ол банктің емес ресурстарын орналастыру
қызметіндегі ... беру ... Банк ... көп ... ... ... түседі.
Екінші деңгейлі банктің клиенттеріне беретін қарызын біраз белгілерге
байланыста топтастыруға болады:
- борышқордың ... ... ... ... ... үкімет органдарына, халыққа, басқа банктерге берілетін қарыз;
- пайдаланатын мерзіміне байланысты- қысқа мерзімді
( 1 жылға дейін ), орта ... ( 1 ... 5 ... ... ), ұзақ ... 5 ... ... );
- қызмет көрсету ортасына байланысты- өндіріс аясына
берілген қарыз және ... ... ... ... борышқордың қай салаға тиістілігіне қарай- өнеркәсіпке,
саудаға, ауыл ... ... ... қарыз;
- қамтамасыз етілуі бойынша- кепілді, қорғаулы, қауіпсіз
және қамтамасыз етілмеген ( бланктік );
- өтеу тәсіліне қарай- бір ... және ... ... ... банктер несиелеудің мына негізгі принциптері ( қағи-далары )
сақталғанда ғана береді: қамтамасыздық, қайтарымды-
лық, мерзімділік, төлемділік және мақсаттылық.
Көптеген мемлекеттерде қарыз ... бір ... ... лимит ) несие линиясын ашумен беріледі. ... ... ... ... ... ... шот ... лимит бекіту
формасы кең тараған. Контокоррент-
тік шот деген ... ... ... ( ... ) ... ... ... бойынша дебеттік сальдо ( қалдық ) клиент-
ке несие ... ... ал ... ... ... ... қаража-
ты бар екенін көрсетеді. Несиенің бұл түрі қысқа мерзімді ... ... ... ... ( ... Ұлыбритания ) банктері несиені
шектеуді «овердрафтң ... ... ... ... чек ... банктің қысқа мерзімді несие беруі немесе оның ... ... ... ... ... ... ... да, бекітілген
лимит шегінде банктің төлеуі. Нәтиже-
сінде ағымдағы шотта дебеттік қалдық қалады. Овердрафтың ... ... шот ... ... анықталады. Несиелеудің бұл формасы ... ... ... ... ... Ол – ... ағымдағы есеп
айырысуына қаражат жетіспестігін қанағаттандыруға берілетін несие. Несие
үшін ақы жұмсалған нақты ... ... ... ... ... ... бір түрі – несиелік шотты
пайдалану арқылы несие беру. Бұл жағдайда берілетін ... ... ... ... ... ... ( есептеу ) шотының кредитіне
аударылады. Есеп – төлем ... ... ... ... тікелей
төленуі мүмкін.
Ағылшын және Швейцария банктерінің тәжірибесінде банк топтарының
көлемді сома беретін индикаттық ... ... ... Бұл ...... ... ... және төлеушінің өкілі қызметін атқарады. Германия мен ... ... де кең ... Ол ... ... екі және одан ... ... беруді ұйымдастырушысы және басқарушысы болуымен ерекшеленеді.
Консорциумдық несие әдетте өте ірі сомаға ( 30 млн. АҚШ. ... жоғ. ... ... ... ... ... ұлғайтып, банктің несиелік қауіпін
төмендетеді. Келісімде ... ... ... және ... да ... мен ... құқы мен міндеттері көрсетіле-
ді.
Банктердің несие беру операциялары тобына факторинг және ... да ... 2 ... ... мен ... ... банктер кәсіпорындарға және өз клиенттеріне тікелей
қызмет көрсетеді. Екінші ... ... ... ... негізгі звено
болып табылады. Екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Екінші деңгейлі банктердің
негізгі мақсаты максималды пайда ... Банк ... ... банк – ... ... ... ... бос ақша қаражаттарын өздеріне жинақтауға,
клиенттеодің тапсырысы бойынша есеп айырысу операцияларын жүргізуге құқылы
несиелі ұйым. Сол ... ... ... ... ... емес ... ... кәсіпорын-
дардан ерекшеліге екінші деңгейлі банктер өз клиенттеріне кешенді қызмет
көрсетуінде, сондай – ақ ... ... тек ... банктік
операцияларды жүзеге асырады. Сонымен, екінші ... ... ... ... бос ақша ... ... ... отырып осы тартылған қаражаттар ... ... және ... ақша қаражаттары-
на деген қажеттіліктерін қанағаттандырады.
Екінші деңгейлі банктер өз клиенттеріне ( заңды және жеке тұлғаларына
) кең көлемде операциялар мен ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер халықтардың, фирмалардың, кәсіпорындар
мен ... ақша ... ... несие ресурстарын
орналастыру клиенттерге әр түрлі банктік операциялармен қызмет ... ... ... ... барлық операцияларын үш топқа бөліп
қарастыруға болады:
Екінші деңгейлі банк операцияларының ... ... ... ... – олар өз ... әр ... ... тартып,
басқа банктердне несие алып, өзінің бағалы қағаздарын шығарып және ... ... да ... ... ... ... банк қорын құру және
оны ұлғайту ... Олар банк ... ... көрсетеді.
Пассивті операциялары тарихи ... ... ... ... ... ... себебі активті операцияларын жүргізу үшін
белгілі бір қор мөлшері ... ... ... ... ... ... ( депозиттер );
( клиенттерге шоттар ( оның ішінде корреспондент – ... ашу және ... ... өзінің бағалы қағаздарын шығару ( облигация, вексель,
депозиттік және жинақ сертификаттары );
( банк аралық несие алу, оның ішінде орталықтанған несие
ресурстарынан;
( репо ... ... ... ... ( ... ) – ол ... бір ... иесінің банкке сақтауға
салған ақша ... Ол ... – қол ақша ... ... – қол ... ... немесе шетел валютасында салынуы мүмкін.
Ақша қаражаттарын салымға ... ... ... деп ... үшін ... олардың пассив операцияларының басты түрі, сондықтан
ол активтітік несие операцияларын ... ... ... әр ... ... ... жіктеледі. Салушы –
сына қарай депозиттер жеке және заңды ... ... ... ... алу ... ... ... және талап бойынша алынатын
депозиттер болып та бөлінеді. Талап бойынша- алынатын ... ... ... ... салынып және иесіне талабы бойынша дәл сол сияқты
жолмен алынады. Бұл депозиттер ... ... әр ... ... ... қол ақша және қолма – қолсыз ақшасыз айырысуға алынуы мүмкін.
Талап бойынша алынатын салымдарда есептесу, ағымдағы және ... ... бір ... ... ... ... шоттарда басқа банктермен есептесуге арналған қаражат сақталады.
Салымның бұл түрі негізінен ... ... ... өз ... ... пайдаланатындықтан, ондағы қалдық ... ... ... ... ... бұл ... ... проценттік өсім төлемейді.
Салымдарды өзіне тарту үшін бәсекелестік жағдайында екінші деңгейлі ... ... және ... бойынша алынатын салымдарды ұлғайтуды
ынталандыру мақсатында шот ... ... ... ... сондай – ақ,
олардың сапасын арттыруға ұмтылады. ... шот ... өз ... ... немесе несие карточкаларымен алады ( атаулы ақша құжаты ).
Мерзімді салымдар – ол ... ... және ... өсім ... анық ... депозиттік шотқа салынған ақша ... ... ... ... мен ... ... ... Егер мерзімді
салым иесі салымын кесілген мерзімнен бұрын пайдаланғысы келсе, онда салым
бойынша төленетін процент мөлшері кемиді. Мерзімді ... ұзақ ... олар ... ақша ... ... банктер
салымшылардың қаражатын ұзақ уақыт пайдалануға мүикіндік алады.
Мерзімді салымның бір түрі – депозиттік сертификат. Бірінші рет ... ... 1961 жылы АҚШ ... бірі ... Шот ... өтеу
мерзімі және төленетін проценттік мөлшер көрсетілген ерекше атаулы куәлік ... ) ... ... ... ... бір ірі ... ... берілетін жазбаша куәлік. Онда банктің міндетті түрде ... кері ... алу ... және ... өсім ақысы көрсетіледі. Депозиттік
сертификат тек ... ... ... Ол ... және ... ( ... ұсынушы ) болуы мүмкін. Бұл куәлікті шартта ... ... ... бойынша берілетін етіп банктер шығарады.
Жеке тұлғаларға банктегі салымдарын алу үшін жинақ ... ... ... ... ... бір ... және тплап бойынша
алуға да беріледі. Банктің ресурсында халықтың жинақ салымдары маңызды ... ... сома ... ... ... салынады, кейін
жинақталған сома бірден немесе бөлшектелініп алынуы ... ... ... ... кітапшасы беріледі. Бұл салым түрі өнеркәсібі
дамыған елдерде кең тараған. Әдетте жинақ ... ... – қол ... ... Клиенттердің тапсырысы бойынша банк оның жинақ
шотынан злектроэнегияны, телефонды және ... ... ... ... ... ... ... және т. б. қызметтерге
төлем аударады. Сондай – ақ, бұл салымдар белгілі бір ... ... ... мысалы, демалысқа, туған күнге, жаңа жылдық мерекеге арнап салынады.
Сонымен депозиттер – ... ... ... ... маңызды
көзі. Банктегі оның құрылымы ақша нарығындағы конъюнктураға қарай ... ... ... банк ... ... бұл ... біраз
кемшіліктер де тән. Банк клиенттерден қаражат тартқанда едәуір материалдық
және ақша шығындарына тап болады. Одан ... ... ... ... ... банкке емес, клиентке ( салымшыға ) байланысты. Сондықтан несие
ресурстары нарығындағы ... ... ... ... депозит
тартуға мүмкіндік беретін қызмет ... ... ... ... етеді.
Қазіргі кезде екінші деңгейлі банктер ... ақша ... ... ... ... ... жинақтаған ақша қаражаты сатылатын банкаралық
несие ресурстары нарығының мүмкіндігін пайдаланады. ... ... ... ... беріледі, яғни бір банк басқа банкте
бір – бірінің тапсырысы бойынша төлем және ... ... ... корреспонденттік шот ашады. Банкаралық несиені тарту ... ... не ... ... ... арқылы жүзеге асырады. Егер банктер
өзара банкаралық несие туралы келіссе, онда ол ... ... ... Бұл ... ... ... бір ... жасалады.
Екінші деңгейлі банктердің пассив операцияларына олардың орталықтанған
несие ресурстарынан несие алуы жатады. ... банк ... ... ... жарыс ( конкурс ) негізінде қайта қаржыландыру ретінде,
сондай – ақ ломбардтық несие формасында береді.
Екінші ... ... ... ... ... бір әдәсі- кері
сатып алу келісімі немесе репо операциясы. Бұл ... банк пен ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар сатушы – ларымен ( дилерлермен
) жасалады. Егер ... ... – қол ... ірі ... өте ... ... салғысы келсе, онда ол банктен бағалы қағаздарды ... ... ... оларды кері сатып алуы туралы келіседі. Фирма қаражатты келесі күні
қайтаруы ... онда ... ... ... ... ... әлде
қайда төмен болады. Бұндай келісім уақытша бос қаражатты тартудың бір жолы.
Соңғы жылдары екінші деңгейлі банктердің пассив ...... ... несие кең өрістеуде.
Еуровалюталық несие – ол ... ... ... ... Әлемдік қарыз капиталы нарығында ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің актив операцияларына тоқталайық.
Банктің жинақтаған ресурстарын табыс табу және өтімділігін ... ... ... актив операциялары деп ... ... ... төрт ... бөлінеді:
( несие - есептеу операциясы, оның нәтижесінде банктің
несиелік портфелі қалыптасыды;
( инвестициялық операциясы, ол инвестициялық портфельдің
негізін құрайды;
( ... және ... ... – банктің клиенттерге
көрсететін қызметтерінің бірі;
( басқа операциялар.
Несие – есептеу операциялары – ол ... ... ... ... ... беру операциясы. Банк табысының көп бөлігі
осы операцияларды ... ... ... ... ... мемлекеттерде несие желісінің
мөлшерін ( лимит ) бекіту арқылы реттейді. Бұл ... ... ... ... ... ол ... банк борышқорға келісілген мерзім
аралығында белгілі бір сомаға несие ... ... ... ... ... ... ... мерзім аралығында борышқор қайтадан келіспей – ақ
және қосымша ... – ақ ... ... ... ... ... ... егер клиенттің қаржылық жағдайы нашарлап кетсе, онда келісімнің
аяқталуы ... ... оны жою құқы ... ... Несие желісі банк
жоғары сенім көрсеткен ... ... ... ... ... клиенттің несие линиясы лимитінің 20-30% көлемінде ... аз ... ... ... ... ... қоса тіркеледі.
Банктік несиелеуді ұйымдастырудың келесі бір түрі – ... ... ... ... беру. Бұл жағдайда берілетін несие сомасы несиелік
шоттың дебетінен ... ... ( ... ) ... кредитіне
аударылады. Есеп – төлем құжаттары ... ... ... тікелей
төленуі мүмкін.
Банктердің несие беру операциялары тобына факторинг және лизинг
операциялары да ... ... ... өнімдерді сату процесінде
контрагенттердің арасында туындайтын ... ... ... қарыз
тапсырысын банкке сату. Бұл жағдайда банк өнімді сатып алушыдан ... ... ... ие ... Сонымен қатар банк клиентінің ... ... оның ... тәуекелін өзіне алады.
Қарыз беру мәселесін шешерде банк жеткізушінің несие қабілеттігіне жан
– жақты талдау жүргізеді. Төлей алмау қауіпін банк ... ... ... ... жалпы сомасының 80-90% -ын бірден өзі төлеп, ал қалғанын
( резервін ) ... ... ... ... ... кейін ғана
қайтарады. Екінші деңгейлі банктер несиенің осы түрін ... өз ... ... ... ... алып ... ... және клиенттерімен
байланысын нығайтуға қол жеткізеді.
Лизинг операциясы деген жалдаушы кәсіпорындардың ұзақ ... ... ... ... және негізгі капиталдың
басқа элементтерін жалға бергенде жүргізілетін операциялар. Банктер ... ... беру ... ... ... ... Cонымен
қатар банктер жалға беретін машиналар мен құралдарды шығарушы -
шы кәсіпорындарды да несиелеуі ... Шарт ... ... жалдаушы
лизинг объектісін қалған құны бойынша сатып алуына болады. Банк ... ... ... ... ... ... ... қауіпін төмендетеді. Оған қоса банк жалға берілетін мүлікке
амортизациялық төлемді ... құқы бар. ... ... сол мүліктен салық
төленбей, ол сома жабдық алуға жұмсалуы мүмкін.
Екінші деңгейлі ... ... ... операциясы бағалы
қағаздармен жүргізіледі: банк өз портфелі үшін бағалы қағаздарды ұстаушылар
арасында алғашқы орналастыру, клиенттің ... ... ... қағаздарды
сатып алу және сату, бағалы қағаздарды шығаруға қарыз беру. Ондай ... жай және ... ... ... ... ... ... және т. с. с. қағаздар болуы ... ... ... ... ... ... есептеу ( дисконттық )
және қайта есептеу операциялары, несие беру, акцепт ... ... ... ... беру және т. с. с. ... бағалы қағаздарды инвестициялануының басты мақсаты –
дивиденд және ... ... ... ... ... ... ... оларды өтеу мерзіміне тікелей байланысты. ... ... ... қысқа болса, оның нарықтық бағасы тұрақты болады. Ал мерзімі
ұзақ ... ... ... ... ... жиі ... Сондықтан екінші
деңгейлі банктер үшін қысқа мерзімді бағалы ... ақша ... ... ... қағаздарға ақша салудан гөрі тиімділеу.
Екінші деңгейлі банктердің активінің бұрынан қалыптасып және ... ... келе ... ... ...... беру ... және
бағалы қағаздармен операция (қор биржасын –
дағы ). Бұл операциялар банк балансының 80% - ын ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүліктермен, сондай – ... ... ... Олар бір – бірімен тығыз байланысты.
Екінші деңгейлі банктер негізінен өзінің капиталымен қызмет ... банк ... ... беру және ... масштабы көбіне
банктің уақытша бос капитал мен жинақтарды тарту қабілетіне байланысты.
Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... банктер мынадай операцияларды орындай алады;
- ақылы негізде ... ... ... ... көрсету;
- қайтарымдылық, мерзімділік және төлемділік шарттары мен заңды
және жеке тұлғаларға қысқа ... ... ... ... ... иелерінің немесе
иемденушілердің тапсырмалары бойынша капиталдық
жұмсалымдарды қаржыландыру;
- заңда көрсетілген тәртіппен өз ... ... ( ... ... депозиттік сертификаттары, акцияларды және
басқа да қаржылық міндеттемелерді );
- ... ... ... алу, сату және сақтандыру,
олармен басқа да операцияларды жүргізу;
- клиенттер үшін қаражаттар мен ... ... ... ... ( ... бизнес );
- коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондай – ақ
сату құқынсыз ( форфейтинг );
- клиенттердің тапсырмалары бойынша ... ... ( ... ... және ... ... ... басқару );
- бангктік қызмет байланысты кеңес беру қызметін
көрсету;
- лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Ұлттық банкінің лицензиясы бар ... ... ... да банктік
қызметтерді жүзеге асыра алады. ... ... ... ... ... ... ... салымдарын қарау; ақшаларды
аударуға байланысты қызметтерді көрсету.
Осы ... ... ... олармен атқарылатын негізгі
қызметтерді былай құрауға ... ... бос ақша ... ... Бұл ... ... банктердің алғашқы дәстүрлі – базалық қызметі. Бұл ... ... ... мен ... ... Меншік
капитал – банктің несиелік ресурстарының маңызы және ажырамас
бөлігі, бірақ ол оның ... ... тек 10% -ын ... кәсіпорындар мен салыстырғанда қаржылық ресурстар құрамында
меншікті капиталдың төменгі деңгейі болуы мынадай ... - ... , ... қаржылық нарықтарда қаржы
делдалы ретінде басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың
уақытша бос қаражаттар ... ... ... ... осы
жағдайда оларды тиімді ... ... – ақ, ... ... етеді және пайдалық негізде қарызды қарыз
алушыға ұсынады. ... ... ... ... ... бұл ... ... кері алу қауіптігін
төмендетеді. Үшіншіден, банктерге тартылатын ... ... ... ... ... ... қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтімді және
нарықта оңай өткізіледі.
Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда осы ... ... ... ... ... капиталдың таратылған ресурстарға ... өз ... ... ... және ... қызмет етуіне
мүмкіндік береді, Ең алдымен меншікті капитал банк қызметін ... ... ... ... ... жабдықтарды сатып алу және еңбек ақы төлеу,
сондай – ақ ... ... ... ... ... ... үшін қажет. Меншікті капитал – банктің қорғаныс кепілдік қоры. Осы
сипатты меншікті ... ... ... ... қор ... ... ... мен оның жұмысының тиімділігін ... ету ... ... ... оның рөлі өте ... ... ... банктер өздерінің активтік операцияларын
жүзеге асыру үшін тартылған қаражаттардың ... ... ... ... – ақ ... өз ... ... бос ақшалай
қаражаттарын жинақ –
тайды. Дәстүрлі түрде осы қаражаттардың негізгі ... ... ... пен ... ... ... салымдарынын басқа мерзімді және
мерзімсіз салымдарының барлығы ... ... ... салымдарға тарту және оларды пайда табу мақсатында орналастыру
жұмыстары депозиттік операциялар деп аталады. Осылардың ... ... ... ... ресурстарының негізгі бөлігі құралады.
Соңғы уақыттарға дейін республикамызда депозиттерді басқару
мәселелеріне ... ... жоқ. Банк ... алдында олармен
жинақталатын несиелік ресурстардың мөлшері мен ... ... ... беруді қамтамасыз ету міндеттері орындарына қойылған ... Жеке ... ... ... акционерлік компаниялар, жеке
кәсіпорындар, коммерциялық емес ұйымдар, ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі
банктерге ынтамен орналастырады. Бұл ... ... мен ... ... салымдардың үлкен сенімділігін қамтамасыз ... ... өз ... кез ... ... ... ... қана қоймай, одан асатын сомада қарыз ала алады, үшіншіден, ... ... ... ... ... ... ...
тырылады:
- банктік пайда алуға немесе болашақта пайда алу ... ... ... операциялар әрекет ету керек;
- банк балансының оперативтік ... ... ... ... ... салымдарға депозиттік операцияларды ұйымдастыру
процесінде ерекше назар аударылуы қажет: ... ... беру ... операциялардың арасында мерзім және салалар бойынша
өзара байланыс пен сабақтастылықты қамтамсыз ету ... банк ... ... ... демеу мақсатында икемді
депозиттік саясат жүргізілуі қажет;
- депозиттерді тартуға әрекет ететін банктік қызметтерді дамытуға
шаралар қолдану;
Шетелдік банктік тәжірибеде ... ... ... ... есеп ... шоттарында болатын ақшалай қаражаттар, олар банкті
алдын – ала ... кез – ... ... салымшылармен алынуы немесе
басқа шотқа аударылуы мүмкін. ... банк ... ... ... ... ең төмен процент төлейді, ал кейбір жағдайларда олар бойынша сыйақы
мүлдем төленбейді. ... ... ... ... заңды
тәртіппен тыйым салынған. Талап еткенге ... ... ... ... есеп ... ... асыру үшін раналған. Шот иесі оларды ... ... ... – қол ақшалармен, чектермен, аударымдармен жүргізе
алады. ... шот ашып ... ... ... ... операцияларын техникалық
жүргізуге сенім білдіреді. Банктерде күнделікті төлем операцияларын жүргізу
біраз ... ... ... ... ЭЕМ – ді ... ... ол біршама азаяды, әйтсе де ол банктерінің шығындарының маңызды
фактор болып табылады. Клиенттің шоты бойынша күнделікті ... ... ... ... ... ... Талап еткенге дейінгі
шоттатрды иеленуші клиеттерді жалпы қарастыратын болсақ, олар ... бар ... ... ... есеп ... ... пайдаланбайды, ал бұл банк шығындарын көп немесе аз дәрежеде
компенсацияланады. ... ... ... үшін банкпен
пайдаланатын тұрақты қалдық қалады, сондай – ақ ол пайда табу ... ... ... Ол банктің көптеген клиенттері өздерінің ағымдағы
шоттарынан қаражаттарды үнемі алып және оны ... ... ... ... ... толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ көптеген
клиенттер өз міндеттемелерін төлеу үшін салымның бүкіл сомасын алмайды. Бұл
экономиканың ... ... ... Осы ... ... ... ... дейінгі шоттар есебінен банктер 60,90, 120 күнге вексельге
немесе ... ... бере ... ... ... ... депозиттік немесе контокорренттік
шоттарды орналастыруы мүмкін. Олардың ... ... ... шот ... ... ... қалдық соммасын ғана алуы ... ... ... – ақ ол өз ... ... ... Ал
контокрренттік есеп шоттарда теріс немесе оң қалдықтар болуы ... ... ... ... ... өз ... алып қана ... ол белгілі бір
уақытқа несие алуы мүмкін. Алайда, тәжірибеде бұл айырмашылық бірте – бірте
шегеріледі. Қазіргі ... ... ... ... ... ... несие
алуы мүмкін. Бұл шоттар АҚШ-та ... ... ... ... деп
аталады, сондай – ақ оларға чек жазылып берілуі мүмкін.
Бұл шоттардың жоғарғы өтімділігі, төлем құралы ... ... ... ... ... басқа артықшылығы болып табылады, негізгі
кемшілік ( салымшы үшін)- шот ... ... ... ... ... жоқ ... Бұл ... ерекшелігі банк мерзімді салымдарға
қарағанда орталық банкте ең төменгі резервтерді көбірек ... ... ол ... ... шотты пайдаланғаны үшін банкке комиссия төлейді.
АҚШ-та талап еткеге дейінгі шоттарға ... ... ... ... заң ... ... ... Екінші деңгейлі банктер өз
салымшыларын сақтап қалу ... ... ... жаңа ... ... ол бір жағынан жоғары өтімділік деңгейін, ... ... үшін ... мүмкіндігін қамтамасыз етсе, ал екінші жағынан
салымшыларға белгілі – бір ... ... ... ... Бұл шот – ... ... Ол тек жеке ... ғана ашылады. Бұл үшінші тұлғаға
төлемдер үшін пайдалануы мүмкін есеп ... ... ... ... ... ... ... – ақ ол чектер сияқты есеп айырысу тратталарын
беруге болатын депозитті шот, ол ... ... ... ... ... табыс алуға болады. 1981 жылдан бастап заң арқылы АҚШ-тың
бүкіл аумағында ... бұл ... ... ... ... ... ... салымдар құрайды. Терминнің өзінен
көрініп тұрғандай, мерзімді салымдар белгілі- бір айдан жоғары ... мәні ... ... табу ... ... ... –ақ банк үшін
бұл депозит тиімді, өйткені ол жоғары пайыз табумен қандай да бір ... ... ... үшін осы ... ұзақ ... бойы ... ... салымдар талап еткенге дейін шоттарда орын алатын ағымдағы
төлемдер үшін пайдаланбайды. Мерзімді салымдар ... ... ... кері алу ... ... бар мерзімді салымдар болып бөлінеді.
Меншікті мерзімді салымдар шот ... ... – ала ... күні
қайтарылады, ал осы күнге дейін банк оларды өз ... ... ... шот иесі ... күні ... кері ... онда оны сол ... ағымдағы шот ретінде пайдаланады, сондай – ақ ол өз ақшаларын кез
келген келесі ... кері ала ... бар ... ... ... ... кері ... арнаулы арызын банкке алдын – ала түсіруі талап ... ... ... – 1 ... 3 айға ... 3 ... 6 айға ... 6 айдан 12
айға дейін және 1 ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелер белгіленеді. Көбінесе тәжірибеде, алдын – ала
ескертуге мерзімді депозиттер қолданылады.
Депозиттердің үшінші түрі – ... ... ... ... тараған
түрі кәдімгі жинақ шоты немесе жинақ кітапшасы бар шот деп аталатын жинақ
салымы. Шот иесі ... ақша салу ... одан кері алу үшін ... ... түрде ұсынуы керек. Депозиттердің басқа түрлеріне
қарағанда жоғары ... ... ... ... ... демеу және
салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды ынталандыру үшін пайдаланады.
Халық пен ... емес ... ... ... салымдарын кеңінен
қолданады. АҚШ-та корпора-
циялар, фирмалар және басқа да коммерциялық ... үшін ... ... 150 мың ... ... салымдарын тарту мақсатында жинақтардың түрлі фирмалары
қолданылады: ... ... ... мақсатты және т. б. Әдетте олар
халыққа қосымша қызметтерді ( почталық, ... ... және т. ... ... жүреді. Жинақ шотының тұрақты мерзімі болмайды және шот
иесінен ақшаны кері алу туралы алдын – ала ... ... ... ... ... ... салымдар АҚШ-та мерзімді салымдардың ең ірі түрлерін құрайды.
Мерзімдік салымдардың басқа бір түрі – ... ... ... ... Ол ... ... пайыздық мөлшерлемемен
белгілі бір мерзімге банкіге қаражаттарды ... ... ... ... ... фирмаларға және өте бай иемденушілерге
100 мың доллардан кем емес сомада ... Олар ... ... ... және ... тұлғаға өтуі мүмкін – берілетін және салымшының өзінде
қалатын, берілмейтін ... ... ... ... ... ... ... банктен алуға болады, ал мерзімі – 14 күннен
18 айға дейін болуы мүмкін.
Халықтың көбірек бөлігіне 500, 1000 және 2500 ... ... ... 5 ... дейінгі мерзімге ұзақ жинақ сертификаттары шығарылуы мүмкін.
Екінші деңгейлі банктер өз ... ... ... ... ... Бұл ... тартылған қаражаттар немесе жай
міндеттемелер деп аталады. Оларға банк аралық нарықтан займ алу ... кері кері ... алу ... ... вексельдерді есепке алу және
Орталық банктен қарыз алу, кепілге салу қағаздарын, банктік облигацияларды
эмиссиялау және т. б. ... ... ... ... ... ... сақтандырылатын
депозиттер сатылады және сатып алынады. Міндетті минимуммен салыстырғанда
резервтік шотта артық қаражаттары бар көптеген ... ... ... плуы үшін ... мерзімді қарызға ұсынады.
Қайта сатып алумен бағалы қағаздарды сатып алу туралы келісім банк ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып ала
отырып, қарыз алушы банктен бағалы қағаздармен қамтамасыз етілген қысқа
мерзімді несие ... ... ... ...... алушының бағалы
қағаздары қатаң белгіленген түрде және алдын - ала анық-
талынған баға бойынша қайта сатып алу ... ... ... ... өтімділігін реттеу үшін ақша нарығында қаражаттарды қысқа
мерзімді жұмылдырудың өте ... және ... ... ... банктер өздерінің ресурстарының жетіспеушілігінің
орнын толтыру үшін Орталық банктен қарыз ... ... ... ... бұл жиі ... ... 1993-1994 жылдары екінші
деңгейлі банктер ... ... 60%-ын ... ... несиелері банктердің ресурстарының тұрақты көзіне айналды.
Депозиттік емес пассивтерге банктік облигацияларымен және кепілге ... ... ... жатады. Бұл операциялардың мәні белгілі
бағалы қағаздардың орнына банктермен ақша қаражаттарын жұмылдырудан тұрады.
Кепілхаттық қағаз парақтары мен ... жер ... ... қаржыландырумен тығыз байланысты. Банктер ... ... ... етілуі жер, құрылыс, яғни ипотека болын табылатын кепілхаттық
қағаз ... ... ... ... банктермен ақша қаражаттарын тарту үшін шығарылатын
коммуналдық облигациялар әр түрлі мемлекеттік заңды ... ... ... ... ... ... Бұл ... қағаздар қатаң
өсімақы және әдетте
10- нан 25 жылға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... қызметінің бірі –
жеке және заңды тұлғалардың уақытша бос ақша ... ... және ... емес ... ... ... басқа пассивтерді жұмылдыру
болып табылады. Депозиттік және депозиттік емес пассивтер ... ... ... есеп ... ... ... көрсетумен, оларды
банктердің шоттарында сақтандыру ынталандыру жолымен жинақталады.
Экономиканы және халықты несиелендіру
Екінші деңгейлі банктердің ... ...... ... және ... ... Бұл қызмет банктік қызмет көрсету
аясындағы маңыздыларға және банкінің актив операцияларына ... ... ... ... институттарға қатысты болады.
Несиелік операциялар – бұл несие беруші мен қарыз алушының ... ... ... ... және қайтарымдылық
шарттарында белгілі ақша ... ... ... бойынша қатанастар.
Банктің несиелік операциялар активті және ... ... ... ... ... мен қарыз алушыға қарыз ұсынғанда, ал пассивтер,
керісінше банк ... ... ... ... ... ... ... және
депозиттер. Біз алдыңғы бөлімде қарастырған бірінші қызмет – бұл ... ... ... , яғни депозит формасында.
Банктердің активтік қарыздық операцияларын қарастырайық. ... ... ... ... тауарлық қорларын толықтыру,
жалақыны төлеу, ... ... алу үшін және т.б.; ауыл ... ... тұқым, жанар – жағар май және ... алу ... жабу ... бір ... ...... ... пайдаланылатын тауарлар және т.б. сатып алу үшін; ...... ... үшін ... Бұл ... ... барлығы қарызды
негізінен табыс алу мақсатында ... ақша ... және ... ... ... ... ... банктерден
алады.
Өз клиенттеріне қарыз ұсына отырып, банктер салымшылардан ақша
қаражаттарын қабылдап және ... ... ... ... ... ... ... Банктің бұл қызметі несиелік қатынастардың барлық
қатысушыларына ( ... ... ... және банк ) ... ... ... мүдде көзделеді: әркім өзінің ... екі ... ... ... және ... ... екі түрі: бастапқы шаруашылық субъектілерінің несиелік
қатынастары банкпен қатынастар ... ... ... ... ... ... -
ланатын жанама несиелендіру.
Тікелей банктік несиелендіруде қарыз несие берушілермен ... ... ... ... ... ... ал қарыз алушы – ... ... ... ... ... несие беруші де және қарыз
алушы да банктер болып табылады, яғни бір банк ... бір ... ... ... ... ... де және ... алушы да
шаруашылық субъектілері болады, яғни бір кәсіпорын басқа кәсіпорынға тауар
нысанында несие береді, Бұл мәміле вексельмен ... яғни ... ... ... ... нысанында несие алуын растайтын ...... Одан әрі ... ... осы ... ... қарыз (ссуда)
ақша бер деп банкіге барады. Осылай коммерциялық несие ... ... ... ... банктің несиелік операцияларын әр түрлі
белгілері ... ... ... ... бойынша – қысқа мерзімді ( 1
жылға дейін ), орта мерзімді ( 1 ден 5 жылға дейін ), және ұзақ ... (
5 ... ... ... ету ... бойынша – қамтамасыз етілмеген (
қарыз алушыға сенімге ... және ... ... жоқ ... ... ... ... банктің рөліне байланысты ( несие ... ... ... ) – ... және ... ... операциялар ( активтік –
бұл бұл клиентті және басқа банктерді несиелеу ); ( ...... және ... ... деңгейлі банктерден банкаралық несие алу);
несиелендіру ... ...... ... ... ... ... тұтынушылық мақсаттарға арналған қағаздар.
Несиелік операциялар басқа белгілері бойынша да жіктеле алады: қарыз
алушылардың түрлері бойынша, ... ... ... ... ... ... бойынша және басқалар. Мысалы, қарыз алушылардың ... ... ... ... ... өнеркәсібіне, жылжымайтын мүлік
кепілдігіне, жеке тұлғаларға, бағалы қағаздарға, ауыл шаруашы-
лық қаржы органдарына және т. ... ... ... ... оны ... және тұтынушылық қолма
– қол және қолма – қолсыз ( тұрғындардың қажеттілігін қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... негізінде формалды белгілер
жатқанын атап көрсетуге ... Шет ... ... ... және несиелік операциялардың біріңғай жіктелуі жоқ.
Банктердің несиелік операциялары, банктердің және ... ... ... берудің барлық шарттары реттеліп жасалған несиелік
келісім – шарттар негізінде ... ... ... келісім – шарттың
шарттары екінші деңгейлі банкпен ... ... ... әрбір
нақты сәтіне байланысты. Ол несиелік тәртіппен байланысты. Қарыз алушылар
несиенің қайтарымдылығын және несиелеудің басқа ... ... ...... ... реттеу тәртібі, олардың төлеу мен өтеу
шарттарын қамтамасыз етуі тиіс. Несиелік саясаттың ... ... ... ... ... Банк ... ... жалпы банктік ережелер
негізінде іріленген объект құрамын және несиелердің жекелеген объектілерін,
несиенің берілуі және ... ... ... ... және қарыз
қаражаттарын тиімді пайдалану бойынша шараларды, пайда алуға жетуге әрекет
ететін басқа шаралар және де ... ...... ... ... ... мен құқықтарын өз бетінше анықтауға ... ... ... ... сауатты және негізді құрылуы көбіне ... ... ... келісім – шартта қаратылған шарттармен екінші деңгейлі
банктер несиенің ... ... ... және ... ... ... ... шартты бұзушы қарыз алушыларға ... ... ... ... міндетті. Несиенің белгіленген мерзімдегі
қайтарымдылы мен төлемдігі шешуші мәнге ие ... ... Бұл ... ... мәні мен ... жоғалтады Төлеу уақытқа дейін банктердің
қарыздары қорытысында мемлекеттің кәсіпорындар мен ... ... және ... ... айналып келген ... ... және күні ... осы жайт ... ... ... ... жатқан банк реформасы ең әуелі экономикалық категория
ретіндегі несие берудің негізгі қағидалары мен позициясын ... ... ... қарыздардың қамтамасыз етілуі жанама көрініс табуда.
Сондай – ақ әрбір берілген қарыз нақты материалдық ... ... ... болжамдалады.
Қарыз алушының белгіленген мерзімде ... ... ... ... Қазіргі кезде клиенттің өтімділігіне, оның өэінің
міндеттемелері бойынша есеп айырысу мүмкіндігіне көп көңіл бөлінеді.
Бұл сараптау ... ... ... ... ... оның ... жұмыс әдістерімен бастап қызмет көрсететін
шаруашылық ұйымдардың ісін ... білу ... ... ... ... ... жасауын талап етеді.
Қарыздарды қамтамасыз ету банк активтерінің сақталуы мен табыс
табуының кепілдігі үшін ... ... ... ... ... ... ... кепілге алу – тапсырма бір жақты міндеттемелі келісім шарт. Бұл
жағдайда тапсырма беруші қарыз алушының қарызын қажет ... өтеп ... банк ... ... кепілдік – кепілдеме уақыты жеткенде ... ... ... ... ... жағдайда, анықтаушы соманы өтеп беру туралы
кепілдік міндеттемесі;
- ... ... ... және ... да ... ... ... құқығы – қарыз алушы өз міндеттемелерін орындай
алмаған жағдайда, оның кепілдікке салған мүліктерін сату ... ... ... – бір ... алу немесе сол мүліктерді (ғимарат, ... ... ... ... ... мүлікті кепілдікке салу ... ... ... негізгі рөл ипотекаларға жүктеледі ... мен жер ... ... мүліктерді кепілдікке
салу заңының негізі болып табылады. ... ... ... иегерлері несие алады.
Несиелерді қамтамасыз етудің, материалдық ... жер, ... ...... құндылықтар, сақтандыру полистері және т. б.
жатады.
Банктерде клиенттерге ... беру үшін ... ... ала ... ... объектісі бойынша арнайы қарыздық шоттар ... ... ... бір ... ... ... ... және ұзақ
мерзімді қарыздарды есепке алу жүргізіледі. ... ... ... ... ... ал кредитінде қайтарылғаны көрсетіледі.
Клиенттердің қажет етуіне және қызығушылығына байланысты әр банкте жай
қарыздық ... ... ... ... ... ... ... ашылады.
Арнайы қарыздық шоттардың жай шоттардан айырмашылығы – қарыз беру әр
уақыт сайын құжаттық түрде негізделмей – ақ, ... ... ... ... ... ... банкке өткізген міндеттемелік ... ... ... ... ... есеп айырысу құжаттарын өтеу жолымен
беріліп түскен түсімдерді арнайы қарыздық шоттарға аудару арқылы жойылады.
Қарыз, ... ... ... ... да ... Бұл ... ... түскен түсімдер көрсетілсе, екінші жағынан қарыздар мен
төлемдер ... ... шот ... Онда тек ... ... кредиттік
сальдо ғана болады.
Контокорренттік шоттардан берілетін несие контокорренттік несие деп
аталады. Негізінен ол есеп ... ... өтеп беру үшін ... ... ... алу, ... өтеу үшін қолма – қол ақша түрінде берілуі
мүмкін. Контокорренттік несиелерді ұсыну тәртіптері сақтала отырып, ... шарт ... ... ... шот ... әрбір қарыз алушы
үшін несие шамсын шектеуде лимит белгіленеді. Аталған несиені ... ... ... ... ... және т.б. жатады. Бұл несие біздің
республикамызда әлі дамыған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... шотты пайдаланады.
Қысқа мерзімді несиелер- күнделікті айналым операцияларына қажетті
айналым капиталының ... өтеу үшін ... ... жататындар: несиелік
желі соның ішінде маусымдық және жаңармалы ... ... ... ... мен қарыз алушының айналым капиталын толықтыру үшін
берілетін ... ... және ұзақ ... қарыздар-күрделі құрылыс шараларын
жүргізу үшін, үй және ... ... алу ... сонымен қатар, негізгі
капиталды қаржыландыру үшін беріледі. Оларға ... ... ... ... алып ... ... және ... лизингтер.
Несиелік желілер- анықталған тәртіптерді сақтай отырып, белгіленген
уақыт аралығында несиелерді пайдалануға мүмкіндік ... ... ... алу ... банк пен қарыз алушы арасындағы келісім –
шарт. Жақсы ... ... жиі ... қолданып жүрген фирма қажетті жағдайда
көлемі алдын – ала берілген қарызды банктен ... ... ... қарыз бір жылға дейінгі мерзімде беріледі.
Несиелік желінің мынадай түрлері бар:
Маусымдық - өндірістің ... ... ... ... жетіспеушілігінен банктерге беріледі.
Жаңармалы – айналым құралдарының ұзақ мерзімге жетпеуіне ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының айналым
құралдарындағы күтпеген жағдайларға бір жолғы қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... – айналым
құралындағы ұзақ мерзімді тапшылықтарды жабу үшін ... Бұл ... ай ... ... үш ай сайын жойылып, жабылып отырады.
Мерзімді қарыздар- ғимараттарға ... ... ... ... ... ...... алу және бастапқы қарыздарды ... ... Бұл ... ... ... ... ... өте кеңінен
қолданылады.
Салынған мүлік туралы актіге берілетін қарыздар- өндіріс ғимараттарын,
зауыт құрылысын, үйлерді, жер ... ... алу ... ... ... Олар 15 жылға немесе одан жоғары мерзімге ... ... ... ... – ала белгіленген жарналар арқылы өтеледі. Бұл несиелер
біздің елімізде толық дамымаған.
Құрылыстық қарыздар- ғимараттар мен құрылғылар құрылысының ... ... ... ... бұл несиенің өсім ақысын үнемі төлеп отырады.
Содан кейін қарыздарды ... ... ... ... айта ... ... бағалы күрделі жабдықтарды жалға алуды қаржыландыру
үшін қолданылады, мысалға: компьютер, кеме, ұшақ, автомашиналар және ... ... ... ... ... ... ай сайынғы тиісті
соманы төлеу арқылы, оларды ұзақ мерзімге ... ... ... бұл ... де әлі өз ... ... ... қарыз алушыларға екінші деңгейлі банктер тұтыну несиелерін
береді. Ол негізінен тұрғын үйлер, ұзақ мерзім ... ... ... ... ... байланысты болады. Бұл ... ... ұзақ ... ... ... және мерзімі өтелетін
несиелер ... бұл түрі шет ... өте ... ... ... ... АҚШ
–та 50% үй несиеге сатып алынады. АҚШ- тағы жалпы несиелердің 85% негізгі ... ... ... ... 32%-ы ... ... компаниялар мен
фирмаларға, 37%-ы тұрғын үй үшін, 19%-ы жеке қарыз алушыларға беріледі.
50%- дан жоғары ... ... - ... ... ... толықтыру үшін қысқа мерзімге беріледі. Ал қалған
бөлігін күрделі қаржы енгізу үшін ұзақ мерзімдегі қарыздар толықтырылады.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... екі ... ... құрылыстың фирмаларға берілетін несие. Сонымен қатар, бұл
несие тұрғын үй ... алу үшін 15-25 ... да ... ... берілетін қарыздар- ұзақ мерзімді тұтыну тауарларын
сатып алу үшін берілетін тұтыну несиесі.
Коммерциялық жанама ... ... ... ... жөн.
Коммерциялық несиелер бұрынғы Кеңес Одағынан басқа ... ... ... Қазіргі кездегі экономикалық дағдарыстан шығуда оның атқарар рөлі
зор ... еді, ... ... әлі бұл ... еш ... тапқан жоқ.
Коммерциялық несиелер негізінен вексельдер арқылы жүзеге асырылады.
Вексель- ... ... ... ... ... ... белгілі бір соманы
төлеу туралы, вексель иесінің нұсқамасы немесе жазбаша түрдегі хаттамалы
анықтама.
Коммерциялық несиелендіруде жабдықтаушы ... ... ... ... Оны ... ... атына вексель толтырып ұсынады және
жабдықтаушы ол вексельді банкке кепілдікке беру ... ... ... ... ... алу ... тауарлы түрдегі вексель қарызды қайтару уақыты
жеткенде ақшалай қайтарылады.
Коммерциялық несиенің ... ... өту ... яғни
вексельдерді шот-фактураны және басқа да коммерциялық бағалы қағаздарды
есепке алу ... ... ... ... алып қарыздар беру
нәтижесінде жүзеге асырылады. ... алу ... ... ... ... ... ... сипаттайды, вексельді есепке ала
отырып, банк клиенті өтімді қаражаттарға ие ... ... ... ... қайтару міндетінен құтылады, себебі, банк оларды ... ... ... ... ... алып ... ... мерзімді болады, егер де
вексель иесі алдын- ала ... ... ... оларды сатып алуға
міндетті болса немесе онкольдық ( несие беруші кез-келген сәтте ... ете ... ... ... онда ... ... банктің кез-келген
уақытта талап етуге құқы бар.
Вексельді ... ала ... банк ... ең ... ... кепіл
мөлшерін және шот бойынша қарызбен қамтамасыз ету арасындағы ... ... ... банк ... ... ... шартта
банктің қарыз сомасын өтеу үшін вексель берушінің сол вексельді төлеуге
арналған сомасын ... құқы ... ал егер ... ... ... ... ... қызметтер мен тауарлар сатудан ... ... ... ... ... банктердің несиелік қызметті атқаруы- несиелік
механизмді үнемі ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен формаларын енгізуді, несиелік
операциялардың еңбек сыйымдылығын төмендеуді ... ... ... «Қазақстан Республикасында Ұлттық
Банкі туралың, «Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... ... ... – ақ Ұлттық Банкімен 1994 жылы 11 ... ... ... ... ... ... ... реттеледі және жүзеге асырылады. Бұлар банктердің барлық меншік
формалары мен түрлеріне қатысты.
Қысқа мерзімді қарыздар берум ресми ... бар ... ... ол ... ... ... банк ашуға берген рұқсаты мен бангктік
операцияларды жүргізуге лицензияның бар болумен анықталады.
Қазір ... ... бар ... ... ... Егер ... ұзақ болмаған болса, онда қарыздар бойынша мерзімі өткен қарыздары
болған жағдайларда да беріледі.
Қарыз беру үшін ... ... ... бұрын алған қарыздарды өз
уақытында ... ... ... ... ... міндеттемелерді
өтеуін; меншікті айналым қаражаттарының барлығын ... ... ... беру ... қарыздық дербес шоттар бойынша жүргізіледі.
Ол ... ... ... бойынша ашылады. Мұндағы өнімді сатуден
түскен түсім мен басқада түсімдер есеп ... ... ... ... ... жоқ ... ... құндылықтар, көрсетілген
қызметтер үшін ақшалай-есептік құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... және аккредитивтер үшін беріледі.
Қарызды пайдаланғаны үшін төлем ақының ( пайыздық ) ... ... ... ... ... ... ... төлей алмау тәуекеліне, несиелік ресурстар үшін төлем ... ... ... ... ... және ... ... деңгейлі банктерді үшінші қызметі – қолма-қолсыз есеп айырысуды
ұйымдастыру және жүргізу. Ол банктердің клиенттерге көрсеткен қызметтеріне
немесе банктің ... ... ... ... ... ең алдымен, банктің шоттарда шаруашылықтың, мемлекет пен
халықтың бос ... ... ... және ... ... ... ... әр түрлі шоттар ашады; есеп айырысу, ағымдық,
дербес, депозиттік, контокорренттік және тағы ... ... жеке және ... ... үшін ашылады. Клиенттер
тапсырмасы бойынша банк қызметкерлері сәйкес төлем құжаттары ... ... ... ... көрсетілген соманы есептейді немесе шегереді.
Қолма-қолсыз есеп айырысу – бұл банктік айналым ақшаларының қозғалысы,
яғни ақшалай қаражаттар ... ... ... шот ... ... ... кең таралуы, қолма-қолсыз ақшаның айналу аясын шектеуге,
ақша белгілерін жасауға, сақтауға және ... ... ... ... ... Қолма-қолсыз есеп айырысудың тиімді формаларын енгізу
төлемдердің жылдамдауына, есеп ... ... ... көмектеседі, соңында ақшалардың ... ... ... есеп ... «зат алмасудаң халық шаруашылығы
шаруашылық байланыстарда делдал болады және ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Қолма-
қолсыз есеп айырысулардың мәні ... олар ... ... айналымына және шараушылық мәмілелердің аяқталуына әкеледі.
Қолма-қолсыз есеп ... – бұл есеп ... ... ... ... ... ... оларға қойылатын талаптардың
жиынтығы. Есеп айырысудың принципі анағұрлым тұрақты, өзгермейтін болып
келеді. Есеп айырысуға ... ... ... ... ... мен ... байланысты өзгеріп отырады. Ал есеп айырысу формасы
мен әдістері осы ... сай ... ... ... бейімделіп
отаруы керек.
Барлық екінші деңгейлі ... ... мен ... ... ... қолма-қолсыз ақша ... ... ... ал олар өз ... өз қаражаттарын сол банктердегі шоттарда
ұстайды. Банкі арқылы өтетін қолма-қолсыз есеп айырысу оның ресурстарын
көбейте отырып, есеп ... бос ақша ... ... ... ... және қажеттіліктеріне шоғырландыруға мүмкіндік береді.
Қолма-қолсыз есеп айырысу шаруашылық органдардың өзара бақылауына және
банктердің ... ... ... ... ... қатысып, әсер
етуіне мүмкіндік береді. Банк шаруашылық органдардың төлем тәртібін, ... ... ... ... бақылайды және төлемеудің себептерін
талдайды. Төлем тәртібін бұзғаны, оны уақытында төлемегені үшін ... ... ... ... ... ... ... уақытша несие ретінде қаржылық
көмек алып, пайда болған ... ... ... ... азайта
алады.
Қатысушыларға байланысты есеп айырысу операциялары екі топқа бөлінеді:
клиенттік есеп айырысу операциялары (қатысушы-лар банктер мен ... банк ... есеп ... (тек ... Есеп ... ... ... негізінде банктердің келесі есеп айырысуларын айтуға
болады: аударымдық, ... ... және ... айырысу кезінде келесі төлем құралдары қолданылады: төлем
тапсырмалары, чектер, вексельдер, аккредитивтер, пластикалық карточкалар.
Қазақстан Республикасында ... ... және ... ... ... ... негізгі ұйымдастырушысы Ұлттық Банк. Ол мынадай
қызметтерді орындайды:
- қолма-қолсыз және қолма-қол ақша ... ... ... және ... ақша ... ... бақылау жүргізу;
- барлық екінші деңгейлі ... үшін ... ... ... ... есеп ... орталығы бөлу;
- есеп айырысудың, есеп берудің, есепке алу мен жүргізудің
ережелерін ... және ... ... жолмен есеп айырысу жүйесінің ұйымдастырылуы біртұтас
негізгі қағидалар және келесідей операциялар арқылы жасалған: ... ... ... ... дебеттік аударымдар(чектер), бір шоттан екінші
шотқа аударымдар (жиро есеп айырысулар). ... ... бір ... қолданылады, жиро есеп айырысу- тұрақты және ... ... ... ... ... ... есеп ... жүйесін ұйымдастырудың негізгі принципі-бұл
дербес екі кіші жүйені қалыптастыру болып ... ... ... ... ... ... есеп ... Ұлттық банктің ЕКО-да ашылған корреспонденттік шоттар жүйесі
арқылы банк аралық есеп айырысуды.
Екінші деңгейлі банк өздерінің ведомстволық ... ... ... формасын өздерін анықтауға құқылы, ал қолма-қолсыз есеп айырысу
жүйесі банктер мен клиенттеріне белгілі бір есеп ... ... ... ... ... береді.
Қазіргі кезде елімізде есеп айырысу жүйесін қайта ұйымдастыру негізгі
екі бағыт бойынша жүргізіледі:
- жеке және заңды ... есеп ... ... ... ... және жаңа формаларын енгізу;
- банк аралық есеп айырысу жүйесін қайта ұйымдастыру;
Есеп айырысу ... ... ... ... ... есеп
айырысудың клирингтік формасының дамуына басты ... ... ... ... ... анағұрлым ыңғайлы формасы. Банк аралық есеп айырысу жүйесін
қайта ұйымдастыру- бұл банктердің ... ... ... және ... ... ... банк аралық есеп айырысу жүйесіне
толық көшу.
Есеп айырысу операциялары – банк қызметінің өзгермейтін ... ... ... және бір ... ... ... ... банктердің белгілі
бір реформалар жүргізуі жеткіліксіз, себебі ... осы ... ... маңызды элементін реттейтін заңды ... ... Жеке ... тек бар есеп ... формаларын жаңарта алады.
Халықаралық тәжірибеде қолданылатын есеп айырысу формаларының (
операцияларының ) ... 3 ... ... болады:
- чек және вексель арқылы инкассолық операциялар;
- аккредитивтер ... есеп ... ... ... ... ... жүргізе отырып, банк клиенттің шотына
онымен тапсырылған есеп айырысу құжаттары бойынша ... ... ... ( негізінен олар чектер мен вексельдер ). Егер сатып алушы мен
сатушыға бір ... ... ... ... онда ... ... ... ақшаны есепке алудан бұрын, төлеушінің банкісіне ақшаны
алдын-ала алу қажеттілігі қиындайды. Банк ... есеп ... ... есеп ... ... және ... ... құрылуымен
шешеледі.
Аккредитивтер арқылы есеп айырысу. Сатушы сатып алушыға күмәнді болып,
банк кепілдемесін алғысы келгенде ... ... ... ... болады.
Аударым операциялары. Клиенттердің тапсырмасы бойынша құжаттардың бір
бөлімінен екінші бөліміне немесе банк ... ... ... мәні банкіге (қабылдаушы) телеграф немесе пошта арқылы қандай
мерзімде және кімге төлеу туралы ... ... ... ... ... ... әр түрлі төлем карточкалары
автоматтандырылған төлем ... АҚШ –та ... ... 3 ... ... есеп айырысудың бөлшек жүйелері;
- қаражаттарды аударудың банк аралық жүйесі;
- банк ішіндегі компьютерлік кешендер;
Екінші ... ... ... ... ... бұл ... шаруашылығына мемлекет ішінде және
шетелде, оны қайта құру және ... сол ... ... алу ... ... ... ... Тікелей инветиция- бұл қаражаттарды тікелей
өндіріске, құрал - жабдық-тарды сатып алу және ... ... ... салуға жұмсалады. Портфельдік инвестициялар бағалы
қағаздарды сатып алу арқылы ( бағалы қағаздар портфелі ) және ұзақ ... ... беру ... ( ... ... ) ... асады. Жеке,
мемлекеттік, шетелдік инвестициялар инвестициялық ... ... ... жеке ... ... ... ... іс-әрекеті
тәртібі ережелері анықталады және инвестор құқықтары қорғалады.
Қазақстанда, заңға ... ... деп, ... іс-әрекет және
басқада пайда әкелетін іс-әрекет объектілеріне ... ақша ... ... ... ... ... қызметтің қатысушылары- жеке
және заңды тұлғалар, мемлекет, сол сияқты шетелдік ... бола ... ... ... ... ... ... инвестициялық
қызметіне қатысты.
Әдетте банктердің инвестициясы деп, ақша қаражаттарын банктердің
өздерінің бастамашылығымен ... алу ... ... бір ... ... салу. Инвестицияның қарыздан бір қатар айырмашылығы бар.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ал ... салынған ақша иесіне ... ... ұзақ ... ақша ... ... ... ету
мақсатында жасалады. Екіншіден, несиелеу кезінде ... ... ... ол ... кезінде- несие берушіден ( банктен) болады.
Үшіншіден, несиелік мәміле нақты ... ... мен ... алушы арасында
жасалады, ал инвестициялау нарықта міндетті қызметті қарастырады.
Бағалы қағаздар- бұл арнайы ... ... ... ... көрсетілген құқықты жүзеге асыру үшін сол ... ... ... Ол ... ( ... ... және ... болады
(вексельдер, чектер).
Қорлық бағалы қағаздар, әдетте ... ... ... олар өте көп мөлшерде эмиссиялануды және ... ... ... ... бір ... ие екенін растайды.
Олар негізгі және көмекші болып бөлінеді:
Негізгі қорлық бағалы ... ... ... құқық немесе талапқа
негізделген ( ... ... ал ... ... ... ... ... білдіреді ( купондық, талондық).
Соңғыларына пайыз немесе дивиденд түрінде табыс алу құқын ...... бір ... ... ... ... беретін купондар
жатады. Олар нарықта айналысқа түсе алады. Талондар купондарды алу ... ... ... ... ... ... және
нарықтық емес болып бөлінеді. Бірінші нарықта еркін айналады, яғни биржалық
немесе биржалық емес айналым ... ... ... ... ... ... эмитентке мерзімі жетпей қайтарылмайды. Екіншілердің керісінше, екінші
ретті айналымы ( яғни биржада және тысқары жүруі) болмайды, бірақ ... ... ... ... ... ... құқықтары ерекшеліктерімен байланысты
мәмілдеуші, ордерлік және атаулы ... ... ... ... ... ... акциялар,
облигациялар, салымдық анықтамалары, қоймалық анықтамалар және т.б. Оларды
сату және ... ... ... үшін тек ... керек.
Ордерлік бағалы қағаздар-оларды ұстаушылардың құқықтары сол қағаздың
мәмілдеушісімен және сол ... ... жазу ... ... ... ... ... аты міндетті болады.
Қаржылық бағалы қағаздар мемлекеттік және ... ... ... ... қағаздарға қазыналық вексельдер, қазыналық бонддар,
қазыналық міндеттемелер жатады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сертификаттар жатады.
Бағалы қағаздармен операциялар ... ... ... ... ... ... ... немесе басқарма,
орташаларымен кішілерінде-инвестициялық немесе қор бөлімдері. Олар банктің
инвестициялық саясатын банк есебінен ... ... ... ... сол ... ... ... ведомстволардың бағалы
қағаздарын шығарып сата алады, клиенттің бағалы қағаздар портфелін сәйкес
ақыға сақтап басқарады.
Банктердің бағалы ... ... ... коммерциялық,
эмиссиондық, саудалық, сенімдік, кепілдік, гарантиялық түрде болады.
Бағалы қағаздар қозғалысы – ... сату ... ... беру – бағалы
қағаздар нарығын қалыптастырады. Соңғысының негізін құрайтын биржа-бағалы
қағаздар айналымын ұйымдастыратын экономикалық институт. ... ... ... ... бағалы қағаздармен сауда-саттық нәтижесінде халық
шаруашылығы ауқымында қаржылық ресурстарды қайта бөлу, бағалы ... өсуі ... ... және ... ... қосымша шығару үшін
жағдай жасалады. Бұл акционерлік қоғамдардың, компаниялардың, банктердің
бағалы қағазды қосымша ... ... ... ... ... ... бұл қаржылық нарықтың анағұрлым дамыған
бөлігі, оған ақша және ... ... ... Республикамыздың қаржы
нарығы, бағалы қағаздар нарығымен қоса, ... ... ... ... ... ... ... айналыста жүрген бағалы қағаздардың
бағамдарды төмендеуде, сол сияқты бағалы қағаздарға деген қызығушылықта
төмендеп жүр. ... ... ... ... инвестициялық
қызметі алғашқы даму сатысында.
Банктер бірден-бір ... ( ... ... ... ... анағұрлым белсенділері болып табылады. ... ... ... ... ... ... эмиссиясын салыстыруға
анағұрлым тиімді болып көрінеді.
Акцияларды орналастырудың нарықтық ... ... ... бағасы,
алғашқы шығарылған акциялардың, номиналдық құнсыздануымен ... ... ... өтей ... Банк акцияларының қор
биржасындағы ... ... ұзақ ... және орта ... ... қарқынын компенсациялауды жүзеге асырмайды. Ірі
банктердің акцияларының бағамы тіпті екі номиналдан ... ... ... ... банк ... жыл сайын қайта
бағалауға, сондай-ақ бұрынғы акциялар арасында ... жаңа ... ... береді.
Қазіргі уақытта қарыздық міндеттемелер нарығының дамуына жақсы жағдай
жасалған. Бірақ, бұл депозиттік және жинақ ... ... ... ... аз ... ... облигацияларды
шығару банктермен қарыздық міндеттемелерді шығарумен ... ... ... ... және жинақ сертификаттарының нарығы жеткілікті мөлшерде
ауқымды және бәсекелес болып табылады. ... ... ... реттік
айналысы іс-жүзінде дамысада, алғашқы орналастыру шегінде олар ... ... ... ... ... ... ... болады және сатып алу
үшін біршама қолайлы.
Банктердің үлкен қызығушылығы вексель айналысымен байланысты. Банктік
вексель ақша ... ... ... ие. Оның ... мен ... ... үшін төлем құралы ретінде пайдаланылады.
Екінші деңгейлі банктер пайда табу үшін ... ... ... ... ... жүргізеді. Берілген операциялар
бірнеше қызметтерді атқара алады: олар өтімділігі ... ... ... ... бола ... Бұл операциялардың басқаша тағайындалуы-
алыпсатарлық табыс алу. ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы болып келеді. Банктер комиссиондық
төлем ақы үшін ... ... ... ... ... ... ... қағаздармен басқа да депозиттік қызметтерді көрсетеді.
1.3 Банктің дәстүрлі емес қызмет көрсетуіне сипаттама
Банктің дәстүрлі емес қызметіне- лизингтік ... ... ... тілінен аударғанда жалға беру деген ұғымды білдіреді.
Лизингтік операциялар деп ұзақ мерзімде пайдаланылатын заттарды ( ... ... ... ... ... бірнеше қызмет атқарады. Біріншіден, ол негізгі ... ... яғни ... формасы. Лизинг алушының өз қаражаттарын ... ... ... тартылған қаражатсыз өзіне керекті мүлікті
пайдалануға мүмкіндік болады. Ол мүліктің құнын бір ... ... ... бұл ... жаңа құрал-жабдықпен, алдыңғы
техникамен метериалды-техникалық қамтамасыз етудің ... ... ... 3 ... болады. Олардың өзара қатынастары
мәмілемен ... ... ... мүлік иесі (лизинг беруші), екінші-
мүлікт пайдаланушы ( ... ... ... - ... сатушы. Олардың өзара
қатынасы келесідей түрде ... ... ... ... ақша ... ... лизинг беруші мәмілеге қатысуын құрайды, ол ... ... ... ... ... одан кейін оны лизинг алушыға төлемді шартымен
жалға береді. ... ... ... бұл ... ... иесі ретінде болады,
яғни олар мүлікті өз ... ... және ... ... ( оған ... көрсете отырып) береді. Шын мәнінде олар осы мүліктің несиесін
береді, сөйтіп несиелік қатынастар пайда ... ... ... барлық
принципі бар: мерзімдік, қайтарымдылық, төлемділік ( ақылық ). Мерзімі
біткенде лизинг алушы ... ... ... береді, қызметті төлейді,
яғни жалақысын төлейді. Формасы бойынша бұл ақшаны ... ... ... негізгі қорларға тауарлық несие.
Лизинг түрлері әртүрлі:
1. Жедел лизинг анағұрлым қысқа мерзімге беріледі. Оның объектісі
болып моральдік төзу ... өте ... ... мен ... табылады;
2. Қаржылық лизинг анағұрлым ұзақ мерзімге беріледі. Ол мерзім
машиналар мен құрал-жабдықтардың амортизациялық төзу ... ... Бұл ... ... ... күшін тоқтата алмайды.
Онда мүлікті лизинг алушымен сатып алыну ... ... ... құны бойынша лизинг пайдалануда болған ... ... ... лизинг объектісі бастапқы құнымен емес,
қалдық құны ... ... ... дамуы үшін, лизингке беретін арнайы лизингтік
компаниялар ... ... ... ... көзіне құрал-жабдықтарды
сатып алу үшін берілетін банктік несиелер жатады.
Құрылып жатқан лизингтік компанияларға ... ... ... ... ... ... ... лизинг жүргізу
үшін олар арнайы бөлімдер мен топтар қалыптастырады. Лизинг операциясын
жүргізген тиімді: ол ... ... ... ... төмен, нақты
материалдық қамтамасыз етілген.
Банктің келесі дәстүрлі емес қызметіне-факторинг операциясын жатқызуға
болады. Факторингтік ... ... ... ... талаптар ( шот-
факторлар, вексельдер) бойынша төлемді талап ету құқығын басқаға ( банкіге)
беру. Факторингтің мәні- банктер өз ... ... ... ... ... ... ақы үшін сатып алу. Бұндай мәміле келісім-
шартпен жүзеге ... Ол ... ... алынған қарыздың сомасы және
пайыз көрсетіледі. Бұл ... ... ... үшін ... ... алынатынын көрсетеді.
Банктер алғашқы факторинг қызметін клиенттерге 1990 жылдан бастап
көрсете ... ... ... ... ... ... жиі қаржылық қиындықтарды басынан кешетін шаруашылық
органдар үшін біршама тиімді қызмет көрсету болып табылады. 1988 жылы ... ... ... ... қабылданған Халықаралық
факторинг туралы Конвенсияға сәйкес, келесі төрт белгі қанағаттандырылғанда
ғана факторинг операциясы болып саналады:
1. ... ... ... ала ... ... ... жабдықтаушымен бухгалтерлік есепті жүргізу, ең алдымен өткізу
есебін;
3. жабдықтаушы ... ... ... ... ... сақтандыру.
Факторингтің үш қатысушысы: фактор, бастапқы несие беруші, борышқор.
Жабдықтаушы өз қарыздық талаптарын факторға сатады. Фактор ол ... ... сол ... төлейді (комиссиондық төлемдерді алып тастағанда). Қалған
бөлігі борышқормен төленгеннен кейін қайтарылады. Сонымен қатар, банк осы
операцияға ... ... ... тәуекелді, талаптарды
инкассолауды өз мойнына алады. Жабдықтаушы ... ... ... ... ... үшін және ... ... ... төлемдер; банктің немесе факторингтік комиссияның пайдасы.
Факторингтік келісімдердің бірнеше типтері бар. Толық қызмет ... ... ... ... компаниямен жабдықтаушы тұрақты, ұзақ
қатынаста болатын болса қолданылады. Толық ... ету ... ... ... ... ... ... қорғау, төлемдердің кепілдік
түсімін қамтамасыз ету, несиені басқару, ... ... ... ... ... ала ... формасындағы несиелеу.
Регресстік құқығы бар толық қызмет етудің алдыңғысынан айырмашылығы-
факторингтік компания жабдықтаушы ... ... ... ... мәні компания егер төлем құжаттары төленбесе, оларды
жабдықтаушыға қайтарып бере алады.
Толық қызмет ету ... ... ... тағы бір ... келісім немесе көтерме факторинг туралы келісім. Бұл ... ... ... тек несиелік тәуекелді қорғау
функциясын береді, ал қалған элементтер ... ... яғни ... ... ... ... алу мен ... агенті
болады.
Егер жабдықтаушы тек несиелеуге қызығушылық білдірсе, ол ашық немесе
конференциялық шот-фактураны ... алу ... ... ... ... ... үшін шот-фактураларды дисконттау өте тәуекелді болып
келеді.
Банктің дәстүрлі емес ... тағы бір ... ... ... деңгейлі банктер өздеріне ... ... ... ... жеке және ... ... үшін әр
түрлі қызметтер орындайды. «Трастң- сенім дегенді білдіреді. Капитал иесі
(жеке және ... ... өз ... ... ... ... оның мүддесін
қорғай отырып, иелік етуге сенім білдіріп ... яғни ... ... ... қаржылық институттардың, мүлікті және капиталды
басқарумен байланысты қызметтер ... және ... ... оның ... ... тұлға ретінде басқада қызметтер көрсетуін ... ... ... негізінде жүзеге асады, ол келісім трастылық деп
аталады. Бұнда сенімді тұлға бір ... ие ... ... капиталдың,
бағалы қағаздардың иелік етушісі ретінде ... ... ... мүлікпен
бенефициар мүддесін қорғай отырып, иелік етуге ... ... ... ... яғни сенім иесінің өзі немесе үшінші тұлға болуы мүмкін.
Комиссиялық банктер трастылық операциялармен қосымша табыс алу ... Сол ... ... ... және ... ... басқару үшін ірі клиенттермен байланыс орнату үшін айналысады.
Банктер трасталық ... ... ... ұзақ ... ... ірі компаниялардың бағалы қағаздарына,
қозғалмайтын ... ... ... ... және ... ... орналастырады.
Банктерге қаражаттарды бағалы қағаздарға салу үшін қосымша ... ірі ... және ... бақылауға мүмкіндік береді.
Банктердің трастылық бөлімдерінің қызметтерін жеке және заңды
тұлғалар, ... ... ... ... ұйымдар пайдалана алады. Банктер
трасталық қызметтерді әр ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктер өз клиенттерінің сенімхаттары бойынша келесі
операцияларды жасай ... жеке ... ... ... ... ... қорлық
құндылықтар түріндегі мүлікті, қозғалмайтын және басқада мүлікті (жауапты
сақтауға берілген немесе хат бойынша) басқару;
- ... ... ... ... ... ... ... мен жеке тұлғаларға агенттік қызметтерді көрсету.
Сенімді операциялар екі ... ... жеке ... және заңды
тұлғаларға.
Жеке тұлғалар үшін трасталық қызметтердің ... 3 ... ... иесі ... ... кейін мүлікті басқару;
2) мүлікті сенімді негіде басқару;
3) агенттік қызметтер. Банк басқаруындағы траст түрлері әр ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік
институцияналдық, коммуналдық.
Банктер іскерлік фирмалар мен ... ... ... ... бойынша агент- облигацияларды, олар бойынша құқықты бір
иеден ... иеге ... ... банк шығарылған бағалы қағаздардың есебін
жүргізеді;
-депозитарий, яғни ... ... ... ... ... ретінде;
-акциялар бойынша дивиденттерді және облигацияларға пайыздарды
төлейтін агент.
Трасталық қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... қызметтер үшін келісімді түрде,
басқаларына заңмен немесе сот ... ... беру ... ... ... банктер өздерінің клиенттеріне
банктік мекеменің ерекшеліктеріне байланысты, экономика және ... ... есеп ... есеп ... және есеп ... ... беру қызметін көрсетеді. Бұл қызмет көрсетулер ... ... табу ... ғана ... ... клиенттерге банк
ісінің қырларын білу үшін, жаңа ... ... ... ... беру ... жаңа ... ... да байланысты
көрсетіледі.
Ақпараттық қызмет көрсету. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... жергілікті түрде
коммерциялық немесе коммерциялық емес ақпараттарды да иеленеді. Сонымен
қатар, банктер клиенттерге әр ... ... ... ... олардан түрлі
мәліметтер алады. Ақпарат алудың басты көзі басқа банктармен және ірі
ақпараттық ... ... ... ... болып табылады.
Осының негізінде банктер өздерінің мәліметтер базасын ... оған ... ... үшін ... бір ақы ... ... ... ҚР «Халық Банк» АҚ тарихы
2.2 ҚР «Халық Банк» АҚ талдау
2.3 Банктің акциялары мен өзге де бағалы қағаздары
2.4 Банктің басқару органдары
2.5 ҚР ... ... АҚ ... Банк ... және оның ... ... ... Халық жинақ Банкі» акционерлік қоғамының Жарғысы.
Акционерлердің ... ... 2006 ... 20 ... «Қазақстан Халық Банкі» акционерлік қоғамының корпоративтік басқару
кодексі. 1-2 бөлімдер.
5 Қазақстан Республикасының Азаматтық ... 1994 жыл 24 ... ... Сламжан Ртаев. Тарих, қоғамтану және құқық негіздері пәндерінің
терминологиялық сөздігі. Алматы, «Мектеп» баспасы, 1988 жыл.
7 Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық ... ... ... жыл 30 қаңтар.
-----------------------
-қызмет к†рсету арқылы клиенттердiЎ уақытша бос ақша қаражаттарын тарту;
-қызмет к†рсетулерсiз клиенттердiЎ ақша ... ... ... ақша ... ... ... ... қаражаттар )
Активтi операциялар (қаражаттарды орналастыру )
-банктердiЎ †з шотына ж„не пайдасына жҐргiзген ... ... ... ... ... ... ... қажеттiлiктерi бойынша ж„не комиссиялық бастама негiзiнде (
таза банктiк қызмет к†рсетулер) жҐргiзiлген операциялар;
Активтi-пассивтi операциялар (коммисиялық ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орталық банк, оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы34 бет
.«Банк Центркредит» АҚ қызметін ұйымдастыру24 бет
«Коммерциялық банктердің қызметі мен функциялары»35 бет
Банк және банктік қызметтері58 бет
Банк қызметіндегі несие35 бет
Банктік қызмет көрсету шарты. банктік шот шарты, шарттар жасау тәртібі7 бет
Банктің меншікті капиталының көздері мен қызметі14 бет
Екінші деңгейдегі банктер ұғымы мен атқаратын қызметтері36 бет
Ислам банкілері қызметінің жаңа тенденциялары (аравиялық монархиялар үлгісінде)28 бет
Коммерциялық банктегі қаржылық қызметтер76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь