Қ.Р. қаржы нарығы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ..4

1.1 Қаржы нарығының түсінігі және басты арналымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының құрылымы ... ... ... ... 8

2 ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНДАҒЫ ҚОР БИРЖАСЫНЫҢ РӨЛІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ФОРМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

2.1 Бағалы қағаздар қаржы нарығының негізгі қаржы инструменті ретінде ... .12
2.2 АҚ «Қазақстан қор биржасы» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.3 Бағалы қағаздар нарығы және оның проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Курстық жұмыс тақырыбын “Қ.Р. қаржы нарығы” деп алдым. Себебі ол аса бір маңызды және әсіресе бүгінгі нарықтық қатынастарда бәрін қызықтыратын тақырып.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi-қаржы нарығының дамуы қалған барлық нарықтардың дамуына даңғыл жол ашады.
Қаржы тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. . Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру. Қаржы механизмi арқылы мемлекет өзiнiң саяси, экономикалық және әлеуметтiк сфералардағы көптеген қызметтерiн атқаруға қажет ақшалай қаражаттар қорын жасап қолданады.
Қаржы нарығы нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады.
Осы тақырыпты орындау барысында келесі аспектілерді қарастырдым:
- Қаржы экономикалық категория ретiнде
- Қаржы нарығын жан-жақты талдау және оның құрылымы туралы
- Бағалы қағаздар нарығының қаржы нарығындағы маңыздылығы
- Қазақстан Республикасындағы қаржы және бағалы қағаздар нарығына тоқталып өту және ұлттық қор биржасының бүгінгі жағдайын сиапттау.
Қаржының түрлi ақша қорларының қозғалысында көрiнуi оның маңызды ерекше белгiсi болып табыладыю Ақша қорлары, iстiң шын мәнiнде қаржы қатынастарының объектiлерi болып табылады
Функционалдық тұрғыдан қаржы нарығы – бұл шаруашылық жүргізуші субъектілердің, банктердің, мемлекеттің уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландыруды және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жүйесі.
Қаржының арқасында экономиканың барлық процестерi жүзеге асады.
Қаржы нарығы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтандыру ұйымдарының, мемлекеттің және халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдырудың, оны бөлудің және қайта бөлудің қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады және тауар, ақша, несие, сақтық, валюта және басқа нарықтармен (капитал, жұмыс күші, жер, алтын нарықтарымен) етене байланысты.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру әне бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
1. Бағалы қағаздар нарығы туралы ҚР-ның заңы. 1997ж 10 шiлде.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
3. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
4. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – Москва 1996.
5. Миркин Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
6. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу құралы – Алматы: Экономика – 1999г.
7. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2001.
8. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi № 004 баспасөз релизi 205 13 қаңтар // Банки Казахстана №1 2005г.
9. Центральный депозитарий ценных бумаг. // Рынок ценных бумаг Казахстана №3, 2004г.
10. Финансы Республики Казахстан. Статистический ежегодник. Алматы, 2005г.
11. Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. // Вестник КазНУ. №3, 2003г.
12. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 1,2 - 2008 г. 2-3 стр.
13. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового рынка» // РЦБК №11, 2007 г.
        
        Мазмұны
КIРIСПЕ
............................................................................
.......................................3
1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫ..............................4
1. Қаржы ... ... және ... ... ... қаржы нарығының құрылымы…………... 8
1. ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНДАҒЫ ҚОР ... РӨЛІ ЖӘНЕ ... ... қағаздар қаржы нарығының негізгі қаржы инструменті ретінде
.....12
2.2 АҚ ... ... ... ... ... және оның ... ... жұмыс тақырыбын “Қ.Р. қаржы нарығы” деп алдым. Себебі ол аса
бір маңызды және әсіресе бүгінгі нарықтық қатынастарда ... ... ... өзектiлiгi-қаржы нарығының дамуы қалған барлық
нарықтардың дамуына даңғыл жол ашады.
Қаржы тауар-ақша қатынастарының ... және ... ... ... . Қаржының басты арналымы – табыстар мен
ақшалай қорларды ... ... ... пен шаруашылық жүргiзушi
субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген ... ... ... ... ... ... өзiнiң саяси, экономикалық және
әлеуметтiк сфералардағы ... ... ... ... ... ... ... қолданады.
Қаржы нарығы нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады.
Осы тақырыпты орындау барысында келесі аспектілерді қарастырдым:
- Қаржы экономикалық категория ... ... ... ... ... және оның құрылымы туралы
- Бағалы қағаздар нарығының қаржы нарығындағы маңыздылығы
- Қазақстан ... ... және ... ... нарығына
тоқталып өту және ұлттық қор биржасының бүгінгі жағдайын сиапттау.
Қаржының түрлi ақша қорларының ... ... оның ... ... ... ... Ақша ... iстiң шын мәнiнде қаржы
қатынастарының объектiлерi болып табылады
Функционалдық ... ... ... – бұл ... ... ... мемлекеттің уақытша бос ақша қаражаттарын
шоғырландыруды және қайта бөлуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Қаржы нарығы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория
ретінде ... ... сату мен ... сату жөніндегі операцияларды
жүзеге асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы
зейнетақы қорларының, сақтандыру ұйымдарының, ... және ... бос ... ... оны ... және қайта бөлудің қамтамасыз
ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің
құрамды ... ... ... және ... ақша, несие, сақтық, валюта және
басқа нарықтармен (капитал, жұмыс ... жер, ... ... ... ... ... қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-
ақша қатынастарының ... және ... ... ... ... басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау
арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң ... ... ... қанағаттандырып отыру әне бұл ресурстардың жұмсалуына
бақылау жасау.
Қаржы механизмi арқылы мемлекет өзiнiң ... ... ... ... ... қызметтерiн атқаруға қажет ақшалай
қаражаттар қорын жасап қолданады. Қаржы деп ақша ... бөлу ... ... қатынастардың жүйесi аталынады.
Сонымен курстық жұмыс тақырыбын “Қ.Р. қаржы нарығы” деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi осы аталған қаржы ресурстарын ... осы ... ... ... ... ... нарықтарын талдаудың орны
ерекше болып табылады. Экономикада қаржы нарығының дамуы қалған барлық
нарықтардың дамуына ... жол ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫ
1.1 Қаржы нарығының түсінігі мен басты ... ... ... жүйе ... ... ... өндiрiстiң
әр түрлi субъектiлерi арасындағы ақша және тек ақша қатынастарын ғана
бiлдiредi. ... ... ... ... ... – қаржының маңызды
белгiсi. Қаржының ақшалай сипаты оны ... ... ... және ... ... ... тиiстiлiгiн баса көрсетедi. Ақша
қаржының қызмететуiнiң мiндеттi ... ... ... ... өзiнiң негiзiнде бөлгiштiк қатынастар болып
табылады. Қаржының арқасында экономиканың барлық ... ... ... ... ... ... ... өнiм құнын қайта
бөлудiң сан алуан процестерi ... ... ... қатынастарының бөлгiштiк
сипаты экономикалық категория ретiнде олардың ... ... ... /3, 17 ... ... ... ақша ... қозғалысында көрiнуi оның
маңызды ерекше белгiсi болып ... Ақша ... iстiң шын ... қатынастарының объектiлерi болып табылады. Нақты жұмсауға арналған
мақсатты ақша-қаржы қорлары қоғамдық өндiрiс ... ... емес ... қаржылық әдiстердiң көмегiмен iске асады.
Сөйтiп, қаржының қаралған өзгеше ... бұл ... ақша ... ... ... ... ... алуға
мүмкiндiк бередi, әрi қаржының өзгешелiгiн, ерекшелiгiн атап ... ... ... экономикалық категория жоғарыда аталған қаржыға тән
белгiлердi иемдене алмайды.
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған экономикадан
қағидалы ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға
көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен ... ... ... ... етіледі. Қазақстанда қаржы ... ... ... ... нарығы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде
бағалы қағаздарды сату мен ... сату ... ... ... ... кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы
қорларының, сақтандыру ұйымдарының, мемлекеттің және ... ... ... ... оны ... және ... бөлудің қамтамасыз ететін
нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды
бөлігі болып табылады және ... ... ... ... ... және ... (капитал, жұмыс күші, жер, алтын нарықтарымен) етене
байланысты.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырып отырудың, оларды ... ... ... ... ақша ... ... ... нысаны болып табылады және бағалы қағаздар нарығы, сондай-ақ несие
нарығы ... де ... ... ... ... ... түрлі
шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны ... ... ... ... ... реттейтін нарықтық қатынастардың бүкіл жиынтығын біріктіретін
неғұрлым жалпы ұғым болып табылады.
Функционалдық тұрғыдан қаржы ... – бұл ... ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттарын
шоғырландыруды және ... ... ... ... ... ... Бұл нарықтың жұмыс істеуі көптеген экономикалық ... ... ... келтіріп, олардың тиімділігін арттыруға
мүмкіндік береді. Бұған осы нарықтың қор құрылымының, ең ... ... сан ... қол ... /2, 388 ... ... ... өзара байланысы қаржы нарығының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар жатады:
- Реттелетін тауар нарығының болуы, яғни кез ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер бойынша сұраным мен
ұсынымның теңгерімдігі;
- Ұлтттық банк тарапынан ақша айналысын қалыпты реттеп ... ... ... ... оның ... комерциялануы.
- Қаржы нарығының жұмыс істеуінің негізгі алғышарттарына мыналар
жатады:
- Бәсекені дамыту мен ... ... ... ... сферасының бастапқы шаруашылық буындарының – меншіктің барлық
нысандарының дербестігі;
- Қаржы ... ... ... мемлекет рөлінің қысқаруы:
өндірістік күрделі жұмсалымдарды ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер мен халықтың бағалы қағаздарға ... да ... ... ... табыстарының өсуі;
- Бюджет тапшылықтарын қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыздарды шығару арқылы жабылуы тиіс. /2,
389 б/
Қаржы нарығының маңызы бос ақша қаражаттарын алу және ... ... ... ... ... ... ықпал етумен ғана айқындалып
қоймайды. Оның жұмыс істеуі ... ... тән ... ... «деңгейлес» қозғалыс бойынша ресурстарды қайта тиімді бөлуге
мүмкіндік береді. Сонымен қатар қаржы нарығы бағалы ... ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді.
Қаржы нарығының болуы инфляцияны тежейді, өйткені бюджет ... үшін ... ақша ... нарықта еркін жүретін бағалы
қағаздар шығарады.
Капиталдар нарығы банктiң орта ... және ұзақ ... ... етедi. Осы нарық өзара ипотекалық нарыққа (кепiлдiң
қарыз куәлiгiмен операцияялар жүргiзу) және қаржылық ... ... ... ... ... ... нарығының субъектiлерiне
банктер мен олардың ... қор ... ... ... – жеке ... және ... ... бағалы
қағаздары жатады. /2,388 б/
Экономикалық категория ретiнде ... ... ... өзгешелiгi олардың көрiнiсiнiң әрқашан ... ... ... ... экономикалық жүйе шеңберiндегi қоғамдық ұдайы
өндiрiстiң әр түрлi субъектiлерi арасындағы ақша және тек ақша қатынастарын
ғана бiлдiредi. Сондықтан қаржы ... ... ...... белгiсi. Қаржының ақшалай сипаты оны жүзеге асырудың гысанын және
қаржының құндық экономикалық категорияларға тиiстiлiгiн баса ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржы қатынастары өзiнiң негiзiнде бөлгiштiк қатынастар ... ... ... ... ... құрылымдық бөлiктерiнде
және шаруашылық жүргiзудiң түрлi деңгейлерiнде қоғамдық өнiм ... ... сан ... процестерi жүзеге асады. Қаржы қатынастарының бөлгiштiк
сипаты экономикалық категория ретiнде олардың ... ... ... түрлi мақсатты ақша қорларының қозғалысында көрiнуi оның
маңызды ерекше белгiсi болып табылады. Ақша ... iстiң шын ... ... объектiлерi болып табылады. Нақты жұмсауға арналған
мақсатты ақша-қаржы қорлары қоғамдық ... ... ... емес ... ... әдiстердiң көмегiмен iске асады.
Сөйтiп, қаржының қаралған өзгеше ... бұл ... ақша ... ... жиынтығынан мүлтiксiз бөлiп алуға
мүмкiндiк ... әрi ... ... ... атап көрсетедi.
Басқа бiрде-бiр құндық экономикалық категория жоғарыда аталған қаржыға тән
белгiлердi ... ... ... ... ...... қатынастарының
болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. ... ...... мен ... қорларды жасау арқылы мемлекет пен
шаруашылық жүргiзушi ... ... ... деген
қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру, бұл ... ... ... ... ... ... ресурстары болмаса, қаржы механизмi арқылы барлық
жағдайға ықпал етудiң кең мүмкiндiктерiн пайдалана алмаса, ... ... және ... ... ... ... ... өзiнiң әлеуметтiк-
экономикалық бағдарламаларын, қорғаныс және елдiң қауiпсiздiгi функцияларын
қамтамасыз ете алмайды.
2. Қазақстан ... ... ... ... ... экономикалық дамуда нарықтық қатынастарға толық
түрде өтуі барысында қаржы нарығының ... ... ... ... ... ... экономиканың басқа рыноктары тиімді экономикалық
даму жолына түсе алады. Сондықтан қаржы нарығы ... ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Қаржы нарығының маңыздылығын оның басқа нарықтардың арасындағы тығыз
байланысынан көруге болады. ... ... ... ... ... ... қаржылық қатынастардың ... ... ... ... ... мен құрылымы да дамып, ол келесідей
нарықтардың жиынтығының негізінде өз қызметерін ... ... ... қаржы нарығының құрылымын келесі 1-ші суреттен көре
аламыз:
1.сурет – Қаржы нарығының құрылымы
Мүндағы ақша ... ... ... ақша ғана емес, қолма-қолсыз
төлем қаражаттарын да қосатын төлем қаражаттарының нарығы.
Басқа ... ... ақша ... да ақшаға сұраныс пен ұсыныс
болады. Ақша ... ... ... ... үшiн ... ... Сондықтан осы ақша, ақша нарығының қызмет етуiн ... ... ендi ғана ... ... үшiн ең ... Әсiресе ол ұлттық
экономиканы ынталандыру және инфляцияны азайтып, ... ... ... ... ... ... – бұл нағыз ақшалардың өкілдері болып табылады. Бұл
қағаз ақшалардың айналыста жүруінің объективті мүмкіндігі, ... ... ... ... ... байланысты пайда болды. Ал қолма-
қолсыз ақшалар қазіргі ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Себебі, қолма-қолсыз ақшалар ақша
айналысының дұрыс жолға түсуін, ... ... ... ... кәсіпорындар мен банктер арасындағы сенімділіктің негізі ... ... ... және ... салаларының құрылымы бүгінде
елімізде осы аталған ақша айналымын реттеу ... ... ... ... ... және оларды ... сай ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканың көрсеткіштері, ақша масасы мен ... ... ... ... қарамастан, елдегі қаржы жүйесі ең тұрақты және жан-
жақты дамыған, ... ... ... ... ... болып отыр.
Әрине бұл еліміздің әр түрлі ақша ... ... ... ... ... ... ... нарығы несие бойынша банктердің кредит операцияларымен
байланысты.
Банктің активтік операцияларының ... ... ... ... ... алады. Банктік ссудалық операциялары негізінде
ссудалық портфель құрылады. Банктің ... ... ... және тәуекел
дәрежесі де ... ... ... Несиелік операция банктің
операцияларының жалпы басым бөлігін (80%) құрайды. /3, 103 ... ... – бұл ... ... ... ... ақшалай
түрде берiлетiн несиенi бiлдiредi. ... ... – бұл ... ... ... қатынастардың формасы болып табылады. Банктiк
несие бойынша несиелiк қатынастардың құралына несиелiк шарт немесе несиелiк
келiсiм ... ... ... несие берушi: банк және ... ... ... ал қарыз алушылар ретiнде: кәсiпкерлiкпен немесе
бизнеспен шұғылданатын қаржы ресурстарына ... ... бар кез ... ұйым ... табылады. Мұндағы қарыз берушiнiң басты мақсаты – ... ... ... ақша және несие нарықтары айналым активтерінің қозғалысына
қызмет етеді.
Қаржы нарығында сатып алу-сатудың объектісі айрықшылықты ақша ... ... ... ... ... онда ... ... ортақтастырылатын экономикалық қатынастар болып ... ... ... ... орын алады. Ал өз кезегінде бағалы ... қор ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қаржы рыногының құрамдас бөлiгi ретiнде бағалы қағаздар – ... ... ... ... ... мұндай құжаттарды шығарған ұйымға
олардың иелерi қарызының ... ... ... ... – шаруашылық
жүргiзушi субъектiлер мен мемлекет шығарған бағалы қағаздардың сан алуан
түрлерi сатылатын және сатып ... ... ... ... Бұл ... етуi ... ... әсiресе инвестициялық процестердi
реттеп, ... ... ... ... ... Бұған осы
рыноктың қор құрылымдарының – бағалы қағаздардардың сан ... ... ... ... ... экономиканың барлық субъектiлерiнiң
өздерiне қажеттi ақша ресурстарын алуының кең ... ... ... ... жеңiлдетедi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай бағалы ... ... ... ... және ... ... құқықтық
ережелермен қатар мемлекеттiң қаржы жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Осы бағалы қағаздар нарығының ... мен ... ... ... ... және ... қағаздарды сату, сатып алу
шарттарының жүргізілетін орталығы қор биржасы болып табылады.
Сонымен, қор ... ... ... ... ... және
қайта бөлу процесiн ұйымдастырушы экономиканың басты буыны болып табылады.
Ол қаржы және өндiрiстiк капитал арасында делдал бола ... ... ... ... бiрi ... ... инвестициялық процеске
ықпал етедi.
Қор биржасы – бұл бағалы қағаздардыңдың бiрқалыпты ... ... ... ... ... ұйым және ... ... сатып
алынатын және сатылатын негiзгi нарық көзi. Қор биржаларында iрi банктер
қожалық ... ... ... ... ежелгi грек сөзi – «бурзэ», яғни
“әмиян” деген мағынаны аңғартады. Алғашқы қор ... XVIғ. ... ... (облигация, содан кейiн акция) шығару және сату үшiн ... Қор ... ең кең ... ... кезi ... ... өту кезi, яғни XXғ. бас кезi. Ол ... қор биржаларының негiзгi
операциялары өндiрiс кәсiпорындарының акцияларын ... және сату ... ... ... және ... ... экономикасын қадағалап отыратын
барометр сияқты. /6, 225 б/
Қор биржасы қаржы ресурстарын жинақтау, шоғырландыру және қайта бөлу
процесiн ... ... ... ... болып табылады. Ол қаржы
және өндiрiстiк капитал арасында делдал бола отырып, ... ... ... бiрi ... саналатын инвестициялық процеске ықпал
етедi. Сонымен, биржа – нарықтың ұйымдасқан түрi, онда ... мен ... ... ... ... ... және ... жалданады. Ол –
сатушылар мен сатып алушылар келiсiмге келу үшiн ... ... ... ... болып биржалық комитет саналады. Сонымен, қор биржасы – БҚ
иелерiнiң биржа мүшлерi, яғни ... ... ... сату және ... ... мәмiле жасайтын нарық.
Қор биржасы деген бағалы қағаздар сатып алынатын және ... ... ... Қор ... ірі ... ... етеді.
Сонымен, биржа – нарықтың ... ... онда ... мен ... тауармен, бағалы қағаздармен сауда ... және ... Ол – ... мен ... алушылар келісімге келу үшін кездесетін
орын.
Бүгінде меншiк қатынастары, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... өзара қаржылық байланыстарының
формалары, қоғамның барлық топтарының ... ... ... Яғни, рынокқа қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол қойып,
өздерiне бағалы ... ... ... алады.
Бағалы қағаздар рыногы басқа нарықтардан ... ... ... Ол ... ... – бағалы қағаздар және оның сан алуан
түрлерi. Олар бiрiншiден, меншiк ... ... ... ... олар ... табыс алу құқы және табыс төлеу мiндеттемесi пайда болады.
Бұл тауардың өз құны аз ... өте ... ... ... ... болады.
Егер БҚ-ға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның ... ... ... ... ... Бұндай нарықтық бағаның
ауытқуы, БҚ-дың «жалған капитал» екенiн көрсетедi. /6, 223 б/
Әлемдiк тәжiрибеде, ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарықтық экономиканың жұмыс
iстеуiнiң ... ... ... ... мен тұрғындардың жинаған
ақшаларын топтастырудың, қаражаттын ел экономикасында лайықты ... ... ... ... иесi ... белсендiлiгiн арттырудың
құралы болып табылады.
Сондықтан жұмысымның келесі бөлімінде қаржы нарығын ұйымдастырудың
негізі ... ... қор ... мен бағалы қағаздар нарығы, олардың
ұйымдастырылуы туралы толық тоқталып өтейік.
2. ҚАРЖЫ ... ҚОР ... РӨЛІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... қаржы нарығы негізгі қаржы инструменті ретінде
Қазақстан республикасының “Азаматтық кодексiнiң” 1-шi бөлiмiнде 129 -
бабында бағалы қағаздарға құқықтық анықтама ... ... ... нысан мен мiндеттi реквизиттердi сақтай отырып, жүзеге
асырылуы тек оны ... ғана ... ... ... ... ... ... қағаз болып табылады./1/
Бағалы қағаздар туралы көптеген теориялардың өз көзқарастары бар.
Мысалы: ... ... ... ... ... экономикалық теория” кiтабында
бағалы қағаздар өз ... ... ... куәландыратын құжат. Бұл
капитал не қарыз және процент немесе дивиденд түрiнде ... ... В.Д. ... ... ... ... байланыстырады. Ол
қандай түрде болмасын өз иеленушiсiне меншiктiк құқық беретiн документ
ретiнде ... Н.Т. және ... А.А. ... ... үш түрлi сипаттама
бередi:
- Айналымдылық;
- Өтiмдiлiк;
- Тәуекелдiк; /5, 36 ... ... ... дегенiмiз мүлiктiк құқықты немесе эмитентке
байланысты құжат иесiнiң қарыз қатынасын куәландыратын ақшалай құны ... ... ... ... опцион). Ол жеке құжат түрiнде және шоттағы
жазу түрiнде болады.
Ресурстардың әр түрiнiң ... ... ... ... бар, өз
кезегiнде, меншiк түрi бола алатын, сату және сатып алу және ... ... ... ... ... ... ... яғни өзi
тұрақты өмiр сүре алады, ... ... қор ... бар. ... бағалы
қағаздардың қарыз капиталы және құқық берушi ретiндегi түрлерiн ... көре ... ... ... ... келесi қызметтер арқылы бередi:
1. Айналымдық – нарықта бағалы қағаздарды сатуға және сатып ... ... ... ... ... уақытын
2. белгiлеуi, сауда орны, көрсетiлген құқықтар ... есеп ... ... ... тек қана сату және ... алу ... ... объектiсi бола отырып, әр түрлi мәмiле бола алады
(қарыз, сыйақы, сақтаушы, ... ... ... ... ... мазмұнда болуға мiндеттi (стандартты
құқық, мерзiмнiң ... ... ... ... ... есеп және ... да ... Бағалы қағаздар стандартты мазмұнда болуға мiндеттi бұл құжат. Ол
қағаздық сертификат немесе ... ... ... ... ... қағаздар аталуына материалды негiз болған.
6. Бағалы қағаздар бiрден-бiр ... қор ... ... ... ... отыратын құрылым.
7. Бағалы қағаздар ерекше тауар ретiнде өз ... яғни ... ... ... Өтiмдiлiк – БҚ-дың немесе басқа активтердiң ... ... ... өтiмдiлiк компанияның немесе инвесторлардың
жұмысына үлкен икемдiлiк бередi.
9. Тәуекелдiк – күрделi қаржы ... ... ... Егер тұрақсыздық деңгейi жоғары болса, соғұрлым
тәуекелдiлiкте жоғары болады.
Неғұрлым табыстылық ... ... ... ... ... болады.
Бағалы қағаздардың құқықтық қатынастарын келесі 2-ші суреттен көре аламыз.
/6, 229 ...... ... ... ... ... түрлерi
Бағалы қағаздар – белгiленген нысан мен мiндеттi реквизиттердi орындау
мен меншiк құқығын ұсынатын, мүмкiндiк беретiн құжат. ... ... ... ... деп ... ал ... шығарған заңды тұлға –
эмитент. Бағалы қағаздарды бiрнеше рет ... ... ... ... ал
қор нарығы – бiрiншi реттi нарық, Бағалы қағаздарды қайтадан шығару –
екiншi реттi ... және ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алған ... ... ... акционерлер, бағалы қағаздар ұстаушы) болады.
Бағалы қағаздар атаулы, ордерлi және ұсынушыға деп бөлiнедi. Бiрақ бұл
жағдайда, атаулы БҚ иесi, сол ... ... ... ұсынушыға БҚ-дың
иесi – Бағалы қағаздарды ұстаушы ... ... ... ... ... онда ... тұлғаның басқа тұлғаға өткiзу жазбасы
(индосамент) болады.
Бағалы ... ... ... ... ... (капиталды) және
қарыздық болып бөлiнедi. Үлестi бағалы қағаздарға акциялардың барлық
түрлерi жатады. Олар ... ... ... ... ... ... дивиденд түрiндегi табыстың бiр бөлiгiне және акционерлiк ... ... ... ... ... қағаздар заимның қатыстығын куәландырады. Белгiлi бiр
мерзiм бiткеннен кейiн қарыз алушы номиналдық құны мен ол ... ... ... ... ... ... ... соманы қайтаруға
тиiс. Қарыздық бағалы қғаздар капиталдық және мүлiктiк – есептiк ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда
қалыптасады. Оларға: облигациялар және банктiк сертификаттар ... ... ... ... ... ... екi iрi ... Негiзгi бағалы қағаздар;
- Туынды бағалы қағаздар;
Негiзгi бағалы қағаздар бұл ... ... ... құқықтық
жағдайлармен қамтамасыз етiлген, не тауар, ақша, капитал, мүлiк ... ... ... Негiзгi бағалы қағаздар екi топқа бөлiнедi: бастапқы және
қайталама бағалы қағаздар.
Бастапқы бағалы қағаздар активтiк ... ... ... ... вексельдер және т.б. бағалы қағаздар жатады.
Қайталама бағалы қағаздар – бұл ... ... ... өзiнiң құның
анықтайтын бағалы қағаздар. Мәселен, “опцион” туынды бағалы қағаз болып
саналады, себебi ол өз ... өзi ... ... ... ... қағаздардан
алады. /2, 392 б/
Бағалы қағаздардың негiзгi қызметтерi ... ... ... ... айналысқа түсетiн қарыз мiндеттемесi ретiнде ... ... көбi ... ... ... Тiркеу инвесторларға бағалы
қағаз туралы дәл және ... ... ... көмектеседi. Сол арқылы
инвестор (салым иесi) өз инвестициясының сапасын дәл ... ... ... ... ... ... жiктеледi: бiрiншiден түсiретiн
кiрiсiне, екiншiден эмитенттiң сипатына, үшiншiден ... ... ... жерiне байланысты.
Кiрiс төлеу жөнiнен қарызды және үлестi болып бөлiнедi. Қарызды бағалы
қағаздар бойынша кiрiс нақты процентпен ... ал ... ... бөлiгiн келешекте белгiленген уақытта өтеу көзделедi үлестi БҚ-дар,
немесе оны ... деп ... ... оны ... ... үлесiн көрсетедi және иемденушiге шектеусiз уақыт бойы дивиденд
түрiнде кiрiс ... Ал ... ... ... қарызды және үлестi
түрлерiнен туындайды.
2.2 АҚ «Қазақстан қор биржасы» (KASE)
KASE алғаш рет 1993 ... 17 ... ... ... ... ... кейін “Қазақ банкаралық валюталық биржа" атауымен құрылды
Сөйтіп жыл ... 15 ... ... ... ... мамандырылған мейрам
ретінде атап өтіледі .
Сондай-ақ Алматыда қор биржасы ... ... ... қағаздармен
алғашқы саудаларын жүргiзе бастады.
Ал ол үшiн экономикадағы кәсiпорындар ... ... ... ... ... едi. ... 1992 жылы
мемлекеттiк меншiктегi кәсiпорындар мен өндiрiс орындары ... ... ... ... ... ... ... жекелеген
кәсiпорындар мен акционерлiк қоғамдар құрылып, бағалы қағаздар рыногының
жағдайы жақсара бастады. ... қор ... ... ... алып ... ... ... қысқаша KASE деп те атай ... KASE ... ... ... ... – қор ... ... қарамастан, универсалды биржа болып келеді.
Себебі корпоротивтік бағалы қағаздардан басқа, ... ... ... ... ... министрлігінің бқ)және басқа
да репо сияқты операциялар жүргізіледі.
Биржа өзі акционерлік қоғам болғандықтан оның да ... ... ... саны 70 акционерін құрайды. Олар: АО ... (ең ірі ... ... ... ... ... ... компаниялар,
зейнетақы қорлары және тағы басқа қаржы ұйымдары.
Дауыс беру принципі: бір акция-бір дауыс.
2008 жылдың 01 ... ... ... ... $10,3 ... ... ... $1,4 ... ... ... 5 000 000
орналастырылған акциялардың көлемі 450 ... ... ... құны 2 732 ... ... ... иен ... туралы айтатын болсақ, ол тікелій
қор нарығының белсенділігіне байланысты. ... мен ... ...... ... мен ... болып табылады. Ал ең негізгі бұл сауда
операциялардан, келісімдерден алынатын комиссиялары Сонымен ... сан ... ... 2- ... көруге болады.
1 кесте - Биржаның табыстары.
(KASE)-нің негiзгi мақсаты ... ... ... және ... рыноктық
қолайлы жағдайда сатып алынуын және сатылуын, жеке және ... ұзақ ... ... ... қағаздармен алуын қамтамасыз
ету, инвесторлар қызығушылығын тудыру, клиентер мен биржа өкiлдерiн қолдау
мен қорғау болып табылады.
Негiзiнен көптеген елдердiң қор ... ... және ... ... ... болып келедi. Бiздiң елiмiздегi Қазақстандық қор
биржасы KASE-нiң келесiдей басты мiндеттерiн атап ... ... ... қағаздарды сату және сатып алу биржалық операциясына ... ... ... қағаздар қозғалысына және оларға ... ... ... ... ... рыногына қатысушылардың арасындағы қатынастарды
құқықтық жағынан қамтамасыз ету;
- Экономиканың iшкi және ... ... ... және ... бағалы
қағаздардағы үлес салмағын анықтап отыру;
- Ағымдағы бағалы қағаздардың барлығының құнын және олар ... ... ... ... ... ... ... етiп отыру;
- Қор биржасының қосымша құқықтық, ақпараттық және консултативтiк
қызметтерi.
- Қор рыногына қатысушылардың ... ... ... және ... әлемдiк стандарттарға өтуiн қадағалау. /2, 396б/
Биржаның ... ... ... бағалы қағаздар ... ... ету ... ... Қор ... бағалы қағаздар
рыногының субъектісіне келтірілген залалдардың орнын толтырады және оған ... ... ... ... ... ... ... құпияны
зария еткен жағдайда заңнамаға сәйкес шаралар қолданып отырады.
Биржаны басқару ... ең ... ... акционерлердiң жиналысы
болып табылады. Бұл жалпы жиналыста басты деген мәселелер қарастырылады.
Мысалы, ортақ пайданы ... бөлу ... ... ... ... ... ... жарлықтарына және т.б. құжаттарды өзгерткенде
немесе толықтырулар енгiзгенде, биржаның жылдық есебiн ... ... ... жасағанда осы акционерлердiң жалпы жиналысы арқылы
шешiледi.
Елiмiзде 1996 жылы 6 ... ... мен ... ... жылы KASE және AFINEX қор ... ... ... қайта жеке-
жеке құрылды. Осылайша осы кезден бастап елiмiздiң бағалы қағаздар рыногы
дамудың бүгiнгi сатысына өттi.
2006 жылдың қорытындылары ... ... қор ... ... ... секеторларындағы операциялар жиынтығы 58,8 ... ... ... бұл 7,9 ... ... ... Бұл ... Қазақстан
ЖIӨ-нен 205% асып кеттi. Оның ... ... ... ... ... жоғары екендiгiн көрсетедi. Әрине бұл ... ... өз ... алып ... Бұл ... 2003 жылмен
салыстырсақ KASE–дегi бағалы қағаздармен операциялар көлемi 74,1%-ға
өскен. Бұл шама ... қор ... ... ең iрi ... ... ... жылы ... KASE–де мемлекеттiк емес бағалы қағаздармен 225
операция жүргiзiлдi. Оның ... ... 23,3 ... ... құрады. Оның
құрамы барлық операциялардың 2,9% құрады.
Жалпы өткен 2008 жылғы KASE-нiң операциялар айналымы құрылымын келесі
3-ші суреттен көре ... - 2008 ... ... ... ... ... биржа рыногының 2008 қаңтар-сәуір айлары бойынша даму қорытындысына
талдау жасайтын болсақ: ... ... ... ... 228 937,8 ... ... 2006 ... осы мерзіммен салыстырғанда 1,69 есе доллармен
және 1,58 есе ... өсу ... ... ... ... рыногы бойынша Ұлттық банк 2007
жылғы сәуір айында мемлекеттік бағалы қағаздар шығару көлемі 176,6 ... ... ... бұл ... 103,2 ... ... құрады.
2007 жылдың алғашқы 4 айында ... ... ... қайталама
рыногында сату-сатып алу операциялары көлемі Қазақстан қор биржасында 214,6
млрд. теңгеге ... Бұл ... ... осы ... ... ... Ал 2006 жылдың жалпы қорытындылары бойынша бағалы ... ... ... ... 753,1 ... теңгені құраған еді.
Ал Қазақстан қор биржасында өтетін операцияларының жыл сайынғы ... ... ... ... ... 4-ші ... көріп жылда
болатын өсімді байқауға болады. Айналымның аса үлкен өсімі 2007 ... Оның ... ... ... 2007 жылы ... ... көбеюі қор нарығында қор ... ... ... ... ... сауда айналымы үлкен болыпб биржа да
қатысты пайласын көрді. Бұл себептің ... ... ... ... ... туғызды. Бұның бәрі қазір бүгінгі күні болып
жатқан дағдарыстың алғы ... ... ... ... тұр.
4.сурет – Қор биржасының сауда айналымның динамикасы
(млрд USD)
Ал қор нарығының капитализациясын айтатын болсақ, ... ... ... ... саудасын ескеру керек. ... ... ... мен ... саудасы белсенді түрде өтеді.
Нарықтың капитализациясы осы ... ... ... жыл ... ... ... ... 5-суреттен көруге болады.
5.сурет –Бағалы қағаздар бойынша нарықтың капитализациясы
KASE–дегi ... ... ... ... 2007 жылы ... алып ... Алғашқы рынокта бағалы қағаздардың барлық құрамы 10,4% болды.
Оның көлемi 18,5 млн. ... Сату және ... алу ... 89,6%, ... 160,6 млн. доллар
орналастырылды.
2 Кесте - 2007 жылы ... ... ... бағалы қағаздың басты
операторлары
|Компаниялар |Компаниялар ... ... | ... % |
|1 |АО ... ... Алем” |31,5 |
|2 |АО ... Asset ... |12,5 |
|3 |АО ... ... |9,9 |
|4 |АО ... ... ... Казахстана” |6,2 |
|5 |АО ... ... |5,7 |
|6 |АО “RG ... |4,8 |
|7 |АО ... ... |3,7 |
|8 |АО ... “ABN AMRO Asset ... |3,3 |
|9 |АО ... банк” |3,2 ... |ЗАО “ДБ “ABN AMRO БАНК ... |2,3 ... ... рынотық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында ... ... ... жүргiзудiң жаңа нысандары
пайда болады. Олар: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке меншiк
компаниялар шеңберi едәуiр ... Ал осы ... ... ... ... қаржы айналымын бағалы қағаздар рыногы жүзеге асырады және
басқа ... ... ... тығыз байланыста болады.
2.3 БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ
Экономикада қаржы рыногының құрамдас бөлiгi ретiндегi бағалы қағаздар
рыногы – ... ... ... мен ... ... ... сан ... түрлерi сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногының
бөлiгi. Бұл ... ... етуi ... ... ... ... ... олардың тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiлiк
бередi. Бұған осы рыноктың қор құрылымдарының – бағалы қағаздардардың сан
алуандығымен қол жеткiзiледi.
Бағалы ... ... ... ... субъектiлерiнң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең мүмкiндiктерiн жасайды және ... ... ... ... ... ... ... байланысты
көзқараста болып отыр. Мысалы Тарканов В.С. бағалы қағаздар ...... ... ... ... яғни ... қағаздарды сатып алу және сату
жүзеге асырылатын және эмитент пен ... ... ... қағаздар рыногында сатып алушылыр мен сатушылар басты ойынға
қатысушы болып ... ... ... ... алушылар – бұл еркiн ақша
қаржылары бар және оны ... ... ... кiрiс әкелуiн қалайды.
Қ.Р-ның “Бағалы қағаздардар туралы” Заңында бағалы қағаздар рыногының
субъектiлерi: ... және ... ... ... деп ... ... ... басқа рыноктардан өзiнiң айрықша тауарымен
өзгешеленедi. Ол өзгеше тауар – бағалы ... және оның сан ... Олар ... меншiк белгiсi, екiншiден, қарыз мiндеттемесi,
яғни олар ... ... алу құқы және ... төлеу мiндеттемесi пайда болады.
Бұл тауардың өз құны аз болсада, өте жоғары нарық бағасымен сатуға ... ... ... ... сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда
оның бағасы көрсетiлген құнынан (номиналынан) ... ... ... ... ауытқуы, бағалы қағаздардың «жалған капитал» екенiн
көрсетедi.
Жалған капитал – ... ... ... белгiсi, яғни өндiрiстiк
капиталдың оқшауланып шыққан бiр бөлiгi.
Бағалы қағаздар ақша ... ... ... материалды
құндылықтардың орнына жүретiн «символы» ... оны ... деп те ... ... ... ... ... «қордың
инструментi немесе құралы» болып та есептеледi. Себебi, тек сол ... ... ... қол ... немесе сол құндылықтар бiр
субъектiден екiншiге ауысуына болады.
Бағалы қағаздар рыногы өз кезегiнде капитал рыногының, яғни ақша ... ... ... ... ... көрсетедi. Бағалы қағаздар
рыногы рыноктық экономикада күтпеген кездейсоқ болатын процестердi реттеушi
қызмет атқарады. Бұл алдымен капиталды ... ... ... ... ... оның ... ... өндiрiс салаларына
құйылуы, ал артық болған жағдайда сол ... ... ... ... ... ... ... түрлерiне сұраныс өссе, онда соған сәйкес ... ... ... ... ... ... да ... сондықтан басқа
салалардың өнiмдерiне сұраныс азайып, ... ... ... ... ... ... сұраныс өсiп тұрған салаларға құйылады.
Бағалы ... осы ... ... ... ... ... Олар
уақытша бос капиталды сату – сатып алу арқылы тиiмдi өндiрiске бағыттап
отырады.
Кәсiпорынның қосымша ... ... ... ... ... бастылары – негiзгi қорды құру және ескi қорларды
жаңарту болып табылады. Бұл мәселе ... ... ... үшiн өте ... ... ... елiмiз өндiрiсiндегi негiзгi капиталдардың 80%
дерлiк моралдық және физикалық жағынан тозығы жеткен. Ал осы ... ... ... ... ... етуi өте маңызды екенi
белгiлi.
Сонымен бағалы қағаздар рыногының басты ... ... ... ... ... ... функция, яғни осы нарықта пайда табу.
- Баға қызметiн, нарықтық бағаны және оның үздiксiз ... ... ... ... ... ... қатысушыларын ақпаратпен қамтамасыз
етедi.
- Реттеушi қызмет, нарықтық құқықтар белгiлейдi, яғни саудада және
оған қатысушылар арасындағы дауларды ... ... ... ... ... ... Баға және ... тәуекелдiлiгiн сақтандыру қызметi.
Қайта бөлу және тарату қызметi үш түрге бөлiнедi:
- Нарықтық қызметте ақша қаржыларын салалары бойынша қайта бөлу.
- Жинақ ... ... ... халыққа өндiрiстiк немесе өндiрiстiк
емес формасында.
- Инфляциялық емес негiзде республикалық бюджеттiң тапшылығын
қаржыландыру. /2, 392 ... және баға ... ... ... ... ... туынды бағалы қағаздар фьючерстiк және опциондық контрактiлер жатады.
Бұл ... ... ... ... ... үшiн ... ... өндiрiс нарық жүйесiнде дамиды: оларға тауар және қызмет
көрсету нарығы, жұмыс күшi, несиелiк капитал, шикiзат және ... ... ... Осы ... ... ... ... рыногы басты рольде
ойнайды.
Бағалы қағаздар рыногының құрамды бөлiктерiне келесiлер жатады:
- Алғашқы және екiншi нарық;
- Ұйымдасқан және ... ... ... және биржадан тыс нарық;
- Дәстүрлi және кампьютерленген;
- Кассалық және мерзiмдi нарық;
Алғашқы нарық – ... жаңа ... ... ... ... ... және облигация сатып алушы инвесторлар, әдетте сыйақы
төлемейдi, ... ... ... ... ... жаңа ... БҚ-дың
құнына кiрiп, оны эмитент төлейдi.
Екiншi нарық – шығарылған БҚ-ды инвесторлардың делдал арқылы сатып алу
нарығы.
Ұйымдасқан бұл ... ... алу және сату ... қор ... ... нарық – бұл БҚ-ды қор биржасында саудаға түсуi.
Биржадан тыс – биржалық ережелермен өтетiн, бiрақ ... тыс ... ... ... арқылы жүредi.
Кассалық БҚН – мәмiлелердi 1-2 күн iшiнде дереу орындайтын нарық.
Мерзiмдi – мәмiлелердi орындауда мерзiмi көрсетiлген, яғни 2 күннен ... ... ... ... ... ... ... (акция немесе облигация);
- Меншiктiң типiмен (жеке немесе мемлекеттiк);
- Iс-әрекет ету ... ... ... ... ... (банкроттық және нарықтық). /6, 258 б/
Бағалы қағаздар рыногының жұмысын қамтамасыз етiп, оның ... ... ... яғни дилерлер. Ол жұмыс баға белгiлеу үшiн ... ... ... техниканы қажет етедi.
Ұлттық экономикада дамыған бағалы қағаздар рыногы қалыптасуы үшiн оның
құрамдас бөлiктерi болуы қажет. Оларға:
- Бағалы қағаздарға ... ... пен ... Осы ... ... мен ... да қатысушылар;
- Нарықтық инфрақұрылым, яғни коммерциялық банктер, қор биржалары,
инвестициялық институттар, кәсiпорындар мен фирмалар және т.б.
- Нарықты реттейтiн және ... ... ... құрылуы.
Бағалы қағаздар рыногының кәсiби мамандары:
1. Брокерлер делдал ретiнде келiсiмге ... ... ... ... әрбiр жақты табыстыруды көздейдi. Ол әрбiр жеке
келiсiмдi жасасуға арнаулы өкiлеттiк берiледi және сол ... ғана ... ... ... өз ... келiсiм жасайтын делдалдар.
3. Джобберлер нарық конъюнктурасын бақылаушылар.
Сонымен бірге бағалы қағаздар нарығының дамуы қайталама нарық ... емес ... ... ... ... көрініс табады. Осы
аталған корпарациялық бағалы қағаздардың дамуында шетелдің ... ... ... орны ... болып табылады.
Ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру жүйесінің шетел тәжірибелерінде
әрекет етіп отырған негізгі ... бар. ... ... біршама
қарапайым және біршама жетілген үлгісі шартты түрде айтсақ, «қарапайым ашық
үлгі». Бұл ... ... ... ... тоқталсақ, ипотекалық
ссудаларға деген барлық клиенттердің жалпы өтініші банктің меншікті ... ... ... депозиттерде жатқан ... ... ... және т.б. несиелермен қамтамасыз етіледі.
Қарапайым ашық үлгінің екінші бір ... ... ... ... ... ... мөлшерлері елдегі несие-қаржы
нарығындағы жалпы ... ... ... ... ... Бұл тәуелділік
банктердің ипотекалық несиелеуге ... ... ... ... ... әсер ... Бұл ... үлгіден ажыратылатын келесі
үлгі «кеңейтілген ашық үлгі» деп аталады. Бұл үлгі ... ... ... жүйесі үшін несиелік ресурстардың қалыптасуы арнайы
ұйымдастырылатын жылжымайтын мүліктермен қамтамасыз ... ... ... ... ... арқылы, яғни ипотекалық облигация негізінде жүзеге
асырылады. /12/
Құрылыс жинақтау жүйесін ... және ... ... ... ... халықты ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеу
болып табылады. Ал осы ипотекалық несиенің дамуының ... ... ... ... ... даму ... ... экономикасы дамыған мемлекеттердің мысалын алып қарасақ
олардың ... ... ... ... көзі ипотекалық
несиелердің дамуы екендігі белгілі. Өйткені жылжымайтын рынок ... және ... ... ... ... табылады. Оны соңғы жылдардағы
еліміздегі жылжымайтын рыноктың қарқынды дамуын, оны несиелендірудің ... ... көре ... ашық үлгі тек ... ... нарық құрылымының
құралған жағдайында, екінші нарықта айналыста жүретін бағалы қағаздардың
эмиссиясына мемлекет ... ... ... және жиі ... ... ғана іске асырылады. Бұл үлгі іс жүзінде тұрақты экономикалық
дамуға қол жеткізген елдерде кеңінен қолданылады.
Яғни, ... үлгі ... ... ... үшін ... ... 3 ... ( немесе 7-9%), ипотекалық несие (70-75% үйдің ... ... ... ... ... ... салым
несиеге алу объектісінің 25-30% құрайды. Жалпы ипотекалық ... 15-30 жыл ... ... Германияда бұл үлгі іс жүзінде кеңінен қолдануда. Мұнда
қорлану механизмімен нақты азаматтарды несиелеу механизміндегі ... үй ... ... ... ... ... және пайдаланумен
байланысты болатын азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... ескеретін, барлық
елді қамтыған «құрылыс жинақтарының жүйесі» құрылған.
Германияда тұрғын үй алғысы келген азамат, тұрғын үйді ... ... ... 2-10 жыл ... ... ... жүйесімен өзара
қатынасқа түседі. Өзінің мүмкіндігіне қарай ... ... ... ... ... сатып алатын үйдің 45% жинақтайды. Содан кейін барып
ол мемлекеттік дотация алуға ( үйдің құнының 10% ... және ... ... ... ... ... жеңілдікпен 10-15 жылға несие
алуға құқылы болып табылады.
Яғни, Германияның ... ... ... ... ... ... Мақсатты салым (45-50% үйдің бағасының);
- Мемлекеттік дотация;
- Ипотекалық несие (45-50% үйдің бағасының);
- Несие төленетін пайыз (5-9% төрт жылдық);
- Тұрғын үйді ... ... ... 2-10 жыл, ал ... несиені
қайтарк мерзімі 7-8 жыл.
Германияның құрылыс қаражаттары жүйесінің ең басты артықшылығы – ... ... ... ... ... ... ... есептелетін пайыз мөлшері автономиялық болғандықтан да, несие-
қаржы нарығының жалпы жағдайына тәуелсіз болып табылады. Германияда ... ... ... ... ... шаралары бар. Мемлекет меншікті
капиталдың жинақтауына тұрғын үй құрылыына сыйақылар беру ... ... ... арқылы ынталандырып отырады.
Жоғарадағы шетелдік тәжірібилер негізінде бүгінгі ... ... да ... ... процесі қарқынды дамып келе
жатыр. Ол әсіресе құрылыс нарығын ... ... ... ... ... ... арқылы жүргізіп отырған
шаралары негізінде болып отыр.
Қазақстанның Ұлттық ... 2001 жылы ... ... және ... ... ... бағдарламасы бойынша ірі қаржылық ... ... ... АҚ (КИК) ... және оны ... ... Mae» және Малайзияның «Gaqamas Berhad» ипотекалық ... ... Бұл ... ... сәттен бастап еліміздегі
ипотекалық несиелеу нарығының ... және ... ... ең
алғашқы шығарған қаржылық институт болып табылады. /12/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, қаржы нарығының маңызы бос ақша ... алу ... ... бөлу ... ... ... процесіне ықпал етумен ғана
айқындалып қоймайды. Оның ... ... ... ... ... ... ... «деңгейлес» қозғалыс бойынша ресурстарды қайта
тиімді бөлуге мүмкіндік ... ... ... ... ... бағалы
қағаздардың бағасын белгілеу жолымен бизнестің нақтылы құнын бағалауға
мүмкіндік береді.
Қаржы нарығының ... ... ... ... ... ... үшін ... ақша эмиссияламайды, нарықта еркін жүретін ... ... ... ... арқылы мемлекет өзiнiң саяси,
экономикалық және ... ... ... ... ... ... қаражаттар қорын жасап қолданады.
Қаржы нарығында сатып алу-сатудың ... ... ақша ... ... ... ... ... онда бағалы қағаздардың
қозғалысымен ... ... ... болып табылатын
бағалы қағаздар нарығы маңызды орын алады.
Қаржы рыногының құрамдас бөлiгi ретiнде ... ...... ... ... құжаттар немесе мұндай құжаттарды шығарған ұйымға
олардың иелерi қарызының қатысы. Өз кезегiнде бағалы қағаздар рыногы ... ... ... мен ... ... бағалы қағаздардың
сан алуан түрлерi сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногының бөлiгi. Бұл
рыноктың қызмет етуi ... ... ... инвестициялық
процестердi реттеп, олардың тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiлiк бередi. Бұған
осы рыноктың қор құрылымдарының – ... ... сан ... ... ... ... ... барлық субъектiлерiнiң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең ... ... және ... ... ... ... қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзудiң жаңа ... ... ... ... ... қоғамдар және жеке меншiк
компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң
арасында еркiн ... ... ... ... ... ... ... және
басқа экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
Бағалы қағаздар рыногы еркiн ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз
етуде бiр ... ... ... қаржының қайта құйылуын, меншiк құқығын
беретiн қаржы ресурстарын және халықтың жинақ ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногының маңызы мен
мәнiн келесiлерден көруге болады.
- жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
- ... ... ... механизмi, қор активтерiнiң жоғары
өнiмдiлiгiнiн қамтамасыз ету, капиталды қайта ... ... ... қаржылық тұрақтылықты және ... ... ... ... ... ... экономиканың қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды азайту
немесе экономика салаларына қолма-қол ақша ... ... ... ... сату немесе эмиссиялау.
Елiмiздегi қор биржасы KASE коммерциялық емес ұйым болып табылады.
Оның басқадай рынокта ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың тиiмдi және толық рыноктық
қолайлы жағдайда сатып алынуын және ... жеке және ... ұзақ ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету, инвесторлар қызығушылығын тудыру, клиентер мен биржа ... ... ... ... ... ... ... қор биржаларының құрылымы және олардың
атқаратын мiндеттерi ұқсас болып келедi. Бiздiң елiмiздегi Қазақстандық қор
биржасы KASE-нiң келесiдей ... ... атап ... ... ... ... сату және сатып алу ... ... ... ... Бағалы қағаздар қозғалысына және оларға ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарды
құқықтық жағынан қамтамасыз ету;
- Экономиканың iшкi және сыртқы капиталдар ... және ... ... үлес салмағын анықтап отыру;
- Ағымдағы бағалы қағаздардың барлығының құнын және олар ... ... ... қағаздар рыногына қатысушыларға ақпаратпен
қамтамасыз етiп отыру;
- Қор ... ... ... ... және ... Қор ... ... мамандық деңгейiн көтеру және олардың
қызметтерiнiң әлемдiк стандарттарға өтуiн қадағалау болып
табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... қағаздар нарығы туралы ҚР-ның заңы. 1997ж 10 шiлде.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2003. – ... ... В.Д. Ли В.Д. ... курс ... Учебник. – Алматы:
Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
4. ... ... ... / ... В.А. ... А.И. – Москва 1996.
5. Миркин Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
6. Көшенова Б.А. / ... ... ... : Оқу ......... ... несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2001.
8. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi № 004 ... ... 205 ... // Банки Казахстана №1 2005г.
9. Центральный ... ... ... // ... ... ... №3, 2004г.
10. Финансы Республики Казахстан. Статистический ... ... ... Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. ... ... №3, ... «О ... ... на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 1,2 - 2008 г. 2-3 ... ... ... « ... ... Казахстанского фондового
рынка» // РЦБК №11, 2007 г.
-----------------------
Қаржы ... ... ... ақша ... ... ... қағаздар нарығы
Бағалы қағаздар нарығы
Жерге айланысты
Ақша қатынастары
Өнiм қатынасы бойынша
Жылжымайтын мүлiк
- облигация;
- ... ... ... ... ... ... коносамент;
- тауарлық фьючерс,
- тауарлық опцион.
- акция;
- ипотека;
-тұрғын үй сертификаты.
- ипотекалық облигация;
- жердi жекешелендiру ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы – қаржы нарығының құрамдас бөлігі30 бет
Бағалы қағаздар нарығының туынды қаржылық құралдары24 бет
Бизнес жоспар. «Буэно пицца» серіктестігінің жалпы сипаттамасы, оның маркетингтік жоспары, жалпы нарық сыйымдылығы және бәсекелестердің нарығын талдау мен баға құру және де өндірістік, ұйымдық және қаржылық жоспары34 бет
Дүниежүзілік қаржы нарығының жалпы түсініктері7 бет
Еліміздегі қаржы нарығының интеграциялануы және олардың даму болашағына сипаттама бере отырып олардың қазіргі кезеңдердегі тенденциялары мен ерекшеліктеріне сипаттама беру75 бет
Украинаның қаржы нарығы5 бет
Франция, АҚШ, Қытай қаржы нарығы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь