Каспий теңізінің экологиясы туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I. Каспий теңізіне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
II. Каспий аймағының ахуалы: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1) Каспий қайраңынан өнеркәсіптік негізде мұнай өндіру
2) Каспий маңында пайда болған экологиялық мәселелер
3) Каспий теңізінің биоқорларын қорғау жолындағы жаңа
жобалар
III. Табиғатқа аялы алақан қажет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
Каспий теңізінің алып жатқан географиялық орнына байланысты (шөл зонасы) еліміздің шаруашылық саласында атқаратын маңызы өте зор. Сонымен қатар сол маңдағы шөлді алапқа ылғал әкелуші су айдыны ретінде де үлкен маңызы бар. Каспий теңізінің қазіргі деңгейі теңіз деңгейінен 27 м төмен орналасқан. ХХ ғасырдың өзінде теңіз деңгейі бірнеше рет ауытқуға ұшырады. 1978 жылы теңіз деңгейі өте төмендеп кетсе, қазіргі кезде қайтадан көтерілуде. Теңіз деңгейінің ауытқуы ондағы тіршілік дүниесіне де әсер етеді. Теңізде балықтардың 75 түрі (олардың 43 – і көксерке тұқымдасына жататын бағалы балықтар) бар. Солтүстігіне құятын Еділ өзенінде бөгендердің салынуы, мұнай кәсіпшілігінің өркендеуі теңіздің экологиялық жағдайын нашарлатты. Соңғы жылдары бұл аймақ мұнай мен газды өндірудің маңызды экономикалық ауданына айналды. Теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты бұл аймақ табиғи апат жағдайына ұшырады. Табиғи қорларын игеруде де, бұл аудандағы табиғат компоненттерінің өзгеруіне байланысты мынадай проблемалар туындауда:
- экологиялық апатты аймаққа жататындықтан, негізгі әрекет етуші Капустин Яр, Азғыр полигонының ұзақ уақыт бойы жұмыс істеуіне байланысты тұрғын халықтардың денсаулығының күрт нашарлауы;
- - мұнай мен газдың өндірілуіне байланысты тіршілік дүниесінің өзгеруі, балықтардың (бекіре) қырылуы, уылдырық шашатын көксерке балықтарының кеміп кетуі;
- - осы теңізге ғана тән (ендемикалық) итбалықтың мезгіл – мезгіл қырылуы;
- - аңызақ жерлердің шаруашылыққа тигізетін кері әсері (жел эрозиясы).
1. «Саясат – Policy» журналы, №7, 2002: «Проблемы охраны окружающей среды при освоении нефтегазовых месторождений Прикаспия.» - О.Чигаркина, Л.Скарлато
2. «Саясат – Policy» журналы, №1, 2003: «Экологические проблемы нефтегазовой отрасли Казахстана» - Ю.Митина
3. «Дүние» журналы, №6, 2003: «Табиғатқа аялы алақан қажет» - А.Самақова
4. «Дүние» журналы, №8, 2003: «Каспий аймағының ахуалы» - Э.Пак
5. «Дүние» журналы, №11, 2003: «Каспий қайраңының құқықтық мәртебесі» - Е.Іңірбайұлы
6. «Экология и устойчивое развитие» журналы, №7, 2003: «Боль Каспия» - М.Хакимов
7. «Экология и устойчивое развитие» журналы, №1, 2004: «Состояние окружающей среды и условия жизни населения прикаспийского региона» - М.Хакимов
8. «Экология и устойчивое развитие» журналы, №4, 2004: « А Каспий все загрязняется...» - И.Кушенов
9. «Экология и устойчивое развитие» журналы, №9, 2004: «Катаклизмы Каспийского моря» - З.Кагирова
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Каспий теңізінің экологиясы»
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................3
I. ... ... ... ... ... ... қайраңынан өнеркәсіптік негізде мұнай өндіру
2) Каспий маңында пайда болған экологиялық мәселелер
3) Каспий теңізінің ... ... ... ... ... аялы ... ... алып жатқан географиялық орнына байланысты (шөл зонасы)
еліміздің шаруашылық саласында атқаратын маңызы өте зор. Сонымен қатар сол
маңдағы шөлді алапқа ... ... су ... ... де ... ... ... теңізінің қазіргі деңгейі теңіз деңгейінен 27 м төмен орналасқан. ХХ
ғасырдың өзінде теңіз деңгейі ... рет ... ... 1978 жылы ... өте ... ... ... кезде қайтадан көтерілуде. Теңіз
деңгейінің ... ... ... ... де әсер етеді. Теңізде
балықтардың 75 түрі (олардың 43 – і ... ... ... бағалы
балықтар) бар. Солтүстігіне құятын Еділ өзенінде ... ... ... ... ... ... жағдайын нашарлатты. Соңғы
жылдары бұл аймақ мұнай мен газды өндірудің маңызды экономикалық ауданына
айналды. ... ... ... байланысты бұл аймақ табиғи ... ... ... ... игеруде де, бұл аудандағы табиғат
компоненттерінің өзгеруіне байланысты мынадай ... ... ... ... ... ... ... әрекет етуші
Капустин Яр, Азғыр полигонының ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... күрт ... - мұнай мен газдың өндірілуіне байланысты тіршілік дүниесінің өзгеруі,
балықтардың ... ... ... ... ... ... ... - осы теңізге ғана тән (ендемикалық) итбалықтың мезгіл – ... - ... ... ... ... кері ... (жел ... Каспий теңізіне жалпы сипаттама
Каспий теңізі – Жер шарындағы ең ірі тұзды көл, бірақ көлеміне, даму
тарихына, ... ... ... ... теңіз
қатарына жатады. Каспий теңізі солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр.
Ұзындығы 1200 шақырым, орташа ені 320 ... ... ... 7 ... Су ... ... ... 28,5 м төмен. Ең төмен жері 1025 м.
Каспий теңізі солтүстіктен Терек, Еділ, Жайық, Жем; батыстан Сулак,
Самур, ... ... Иран ... ... ... ... ... Каспий теңізінен ауаның қысқы азия максимумы мен жазғы ... және ... азия ... тармақтары басып өтеді. Осыған
байлынысты ауа райы антициклонды болып, қысы суық, жазы ... ... аз ... ... ... Климатына циклонды ауа райының
тигізетін әсері шамалы. Апшерон түбегінде орталық ... ... ... ... ... ... өте күшті, кейде
олардың жылдамдығы 24 м/сек-тан асады.
Жылы айларының орташа температурасы 24-260С, ... ... ... ... айларынікі -10-120С. Каспий теңізінің айдынында
жылына орта есеппен 200 мм, ал ... ... 1700 мм ... ... ... ... мөлшері 1000 мм, ал Апшерон түбегінде 1400
мм-ге жетеді.
Деңгейінің ауытқуы. Каспий теңізі ... ... және ... ауытқуы теңіз суының шалқып-шегінуіне байланысты болады. Теңіз
деңгейі солтүстік бөлігінде 2-2,5 м-ге ... 2 м-ге ... ... ... су ... 0,7 м-ге ... ауытқиды. Маусымдық ауытқу
мөлшері 30 см-дей ... мен ... ... теңізі флора мен ... ... 500, ... пен ... 854 ... бар. ... ... және диатомды балдырлардың түрлері көп. Соңғы ... және ... ... да өсе ... Гүлді өсімдіктерден зостерлер
мен руппилер кездеседі. Каспий теңізінде ... ... ... фауна
түрлері көп. Оларға бекіре тұқымдас байлықтар, майшабақ, бұзаубас балық,
дрейсен және жүрекше моллюскілер жатады. Мұнда Арктика ... ... ... ... ... ... қоныс аударған жануарлар ... 15 түрі ... ... түбінде мұнайдың мол қоры жатқанын XIX ғасырдың
өзінде Г.С.Карелин, Н.Л.Пущин, М.И.Войнович, ... ... ... ... ... ... Ал бұл қазынаны игеру мәселесі бірқатар
халықаралық ұйымдардың, алпауыт елдердің ... де ... ... асып ... ... 1898 жылы Лондон қаласында өткен халықаралық
географтар ... ... ... өндіру мәселесі кең әңгіме болып,
ақырында алдымен бұл ... ... ... ... ... осы ... ... халықаралық кеңес құрылды. Оның құрамына
Ресей, Ұлыбритания, ... ... және ... ... ... ... ... 1920 жылы бұл ұйымға Иран да кірді.
Каспий қайраңынан өнеркәсіптік негізде мұнай өндіру 1949 ... ... ... ... аралдардан мұнай алынып, оны
жағалаудағы ... ... ... ... ... ... ... төңірегіндегі тайталастың басы еді. Кешікпей-ақ Каспий ... ... ... ... айдынына айналды. Каспий
мәртебесі туралы мәселе еларалық мәмілелердің бір ... ... ... ел ... ... алысымен Ресей империясының шекараларын
бекітуге бел шеше кіріскені белгілі. ... ... ... ... ... жылы ... ... келісімде нақтыланып бекітілді. ... қиыр ... ... елді мекеніне таяу Ертек
өзенінің Каспийге құяр сағасынан Әзірбайжанның Иранмен шекарасындағы Астара
қалашығына дейінгі аралық айдын түзу ... ... ... бұл екі ... шекара деп белгіленді. Кейін 1940 жылы КСРО мен Иран ... ... ... ... ... ... ... жаңа келісіммен
бекітілді. Мұнда екі елдің кемелері Каспий ... ... ... 10 миль ... ... ... аулауға рұқсат етілген еді.
Сонымен қатар, бұл ... ... ... көмірсутегі қорларын өндіру
екі ел арасындағы ортақ мәмілеге қол қою ... ... тиіс ... 1949 жылы ... ... ... ... бастаған кезде КСРО
басшылары 1940 жылғы келісімнің бұл тармағын ... ... ... рұқсатын алмай-ақ теңіз қайраңынан мұнай өндіре бастады. 50-
жылдардың ортасында Иран ... ... ... ... ... шекара
белдеуіне таяу жердегі Азери қайраңына ұңғы салып, теңіз ... ... ... Міне, теңіздегі осындай текетірестер ақыры екі ... ... бойы ... есік жағдайында өмір сүруіне әкеліп соқтырды.
1992 жылы солтүстіктегі көршісінде жаңа жағдайлардың қалыптасуына
байланысты Иран ... ... ... ... ... ... ... минералдық қорларын бірлесе игеру ... ... ... қол ... ... ... ... теңіз деп танып, оған БҰҰ-ның Теңіз құқы туралы
Конвенциясын қолдану қажеттігін ұсынды.
Бұл Конвенцияның 122-бабында «жағалауында екі ... одан да көп ... ... ... ... ... өзек ... арқылы жалғасып
жатқан шығанақ, теңіз немесе үлкен су қоймасы ... ... ... деп
аталып, оған халықаралық теңіз құқы беріледі», - делінген. Ендеше, Каспий
теңізін әлемдік мұхитпен жалғап, ... және ... ... қолымен жасалған жіңішке өзек санап, оны Теңіз санатына қосуға ... ... ... жағы ... ... ... ... жатқан
каналдарды халықаралық қатынас жолы қатарына қосуға ... ... ... ... ... айдынына айналатын теңіз құқына ие бола қойса,
мұнда шетелдік әскери кемелердің келуіне жол ашылады. Ал бұл ... ... ірі ... ... мүддесіне сай келмейтіні аян.
1996 жылы жағалаудағы бес мемлекеттің Сыртқы істер министрлері ... бас ... ... теңізінің құқықтық мәртебесін анықтаудан
бастап, байлықтарын игеру, биоқорларын ... ... ... ... ... ... Бұл топтың Алматы және Баку қалаларында өткен
алғашқы екі ... ... мен ... ... ... бөлу ... өз ұсыныстарынан танбады. Бұл елдер теңіз
айдынын да, түбін де, әуе ... де ... ... бөлуді қолдады.
Иран жағы теңізді жағалаудағы бес мемлекет тең бөліп, яғни әр елге 20
пайыздық үлеспен бөліп пайдалануды алға ... Ал ... мен ... ... ғана шекараға бөлу қажет деп тапты. Бұл ... ... ... ... да биоқорлары, оның ішінде мұнай қоры да ортақ болып
есептелетіні белігілі.
II. Каспий аймағының ... орта ... ... ұлттық секторларға бөлінсе, Қазақстан
үлесіне 29 пайызы, Ресейге 16 ... ... 20 ... ... ... Түрікменстанға 21 пайызы тиесілі болады. Каспийдегі ең үлкен үлес
Қазақстанға тиіп тұр.
1998 жылғы 6 ... күні ... мен ... ... ... ... солтүстік бөлігін орта сызық арқылы түбінен шекараға
бөліп пайдалану ... ... қол ... ... ... ... ... арасындағы теңіз шекарасы тек қана теңіздің түбі арқылы өтіп
жатыр, екі ел теңіздегі көмірсутегі қорларын орта сызық арқылы ... ... ... ... ғана ... болады.
БҰҰ-ның 1982 жылы қабылдаған Каспий теңізі жөніндегі ... ... ... ... ... ... және оның ... (жер
астындағы емес) табиғи қорларын екі жақты немесе көп ... ... ... ... су ... құбырлар, басқа да байланыс
тіндерін ... ... ... ... да тең ... бар. ... бойынша Каспийдің жағалауларынан тең қашықтықта бес мемлекет
арасындағы орта ... ... ... де болады. Ол үшін жағалау
елдерінің ортақ келісімдері қажет. Каспий теңізінің ең ... ені ... ... ... ... ... Каспий арқылы әлемдік мұхитқа шығуға (Еділ-Дон,
Ақтеңіз-Балтық каналдары арқылы) мүмкіндік алады. Теңіз мәртебесінің ... ... ... ... осы ... ... отырған
миллиондаған жағалау тұрғындарының да өмірлік ... ... ... Мұны ... ... ... ... тұрғындары да қабырғасымен
сезініп келеді.
Каспий теңізі Маңғыстаудың маңдайына жазылған бірден-бір су ... ... осы ... барша табиғаттың басты тамыршысы деуге болады.
Балығы мен басқа да байлықтарын ... ... ... өлке ... көзі ... өзін осы теңізден алып отыр.
Тіршілік атаулының тал бесігі, өркен жаяр ортасы саналатын табиғатты
қорғау дамыған елдердің ... ... ... ... жіті ... алынған.
Каспий итбалықтарына келген былтырғы індеттің техногендік әсерден,
яғни теңізден, жағалаудан шығып жатқан мың-сан мұнай көздерінен келген ... ... ... ... ... қорғау, экологиясын сақтау
мәселесі оның құқықтық мәртебесімен тығыз байланыста, бірлесе ... ... ... күні ... айдыны ұлттық секторларға бөліне
қалса, батпандаған байлығына тигізетін ... ... ... да апат әкелмесіне кім кепіл.
Каспий экологиясын қорғау мәселесі 1998 жылы Алматыда өткен бес ... ... ... ... бас қосуында қатар қарастырылып,
биоқорларды қорғаудың бағдарламасы қабылданды. Осы ... ... ... Баку мен ... ... екі ... орталық та құрылған.
Алайда, осындай беделді бағдарлама әлгі орталықтардағы қаржы ... ... Бұл ... ... ... ... бақылау орнатуға
жағдай жасайтын басқару жүйесі тағы жоқ. Мұның бәрі сайып ... ... ... тыс ... ... ... апатқа апарып
соқтыратынын өмір көрсетіп те ... ... ... айта кету ... ... ... ... Каспий теңізіне қатысты маңызды
оқиғаларға толы болған 16 мамыр күні Қазақстан Президенті Каспий ... ... ... ... ... ... бектті. Бұл
бағдарламаны 3 кезеңнен тұратын бесжылдық жоспарлар деп ... да ... ... ... ... Каспий қайраңын игеруге барлық ... ... ... ... яғни ... ... нүктелерді дәлелдеп
анықтау жұмыстары аяқталып, мұнай өндірісі басталады. Тереңінде мол ... ... ... кен ... ... ... Қазақстанға
қарасты аумағында әлі де зерттелуін күтіп тұрған 23 кен орны бар ... ... ... II ... ... ... қорларын жеделдете
игеру жұмыстары жүргізіледі. Бұл үшін қайраңнан шыққан мол мұнайды құрлыққа
тасымалдап, өңдеп, құбырлар ... ... ... ... ... өндірістеріне қажетті қазақстандық мамандарды даярлаудан
бастап, ... ... яғни ... ... ... ... жағдайлары мен экология мәселелері де осы кезеңде өздерінің
нақты көріністерін табуға тиіс.
2015 жылға дейінгі III кезеңде ... ... ... ісі ... тасымалдау жолдары (құбырлар, танкерлер, темір жол) арқылы «қара
алтын» өзені үздіксіз ағызыла бастайды. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... ... 52 млн тонна мұнай өндіріліп отыр.
2005 жылы Аджип ҚКО компаниясы Қашаған қайраңынан күн сайын 1,2 млн
баррель ... ... ... Бұл ... ... ... ... қатар, тұрғындардың әлеуметтік жағдайларына да айрықша көңіл
бөліп келеді.
Қазір ... ... ... ... ... де күтіп отыр. Бұл
кеніш Баутин кентінен 80 шақырымдық қашықтықта орналасқан ... ... жылы ... «Роснефть» компаниясы мен «ҚазМұнайГаз» ұлттық
компаниясы бірлесе жүргізуге келіскен болатын. Бұл келісімнің де жүзеге аса
бастайтын жаңа кезеңі есік ... Осы ... ... ... ... ... бұрғылау және одан кейінгі өндірістік жұмыстар кезінде
теңіздің биоахуалына оншалықта зиян тимейді деп сендіруде. Бәріне де уақыт
төреші. ... өмір ... ... ... иіс пен улы ... былай
қойғанда, артық-ауыс дыбыстың өзінен үрке қашатын балықтар мен басқа ... ... ... ... жасап жататын өндірістердің арасында
бейбіт тіршілік ете алады деген уәжға көңіл түкпірі ... ... ... ... ... ... теңізі жағалауында
орналасқан 5 мемлекеттің өкілдері қатысты. Каспийдегі мұнай ... ... ... бара ... ... бұл ... ... ортаны қорғау Бағдарламасы (ЮНЭП) да ... ... ... Бұл 1992 жылы ... қаласында өткен алғашқы бас қосудан бергі
сегізінші кездесу еді. ... ... бас ... ... табысы –
Каспийдегі экономикалық ахуалды ... ... ... ортаны қорғау
мәселесіне құқықтық негіздер жасайтын ... ... ... ... ... ... жасақталады. Конвенцияға Каспий жағалауындағы
бес мемлекет басшыларының бас қосуында қол ... Осы ... ... ... ... бақылайтын беделді орталық
ашылатын болды. Бұл орталықтың болашақта орналасатын тұрақты мекені болуға
Қазақстан жағы Ақтау ... Иран ... ... ұсынып отыр. Жағалау
мемлекеттері Ақтау вариантын ... кете ... ... ... ... ... халықаралық ұйымның Ақтау қаласында болуы
Каспийдегі экологиялық ... ... ... ... етер еді ... ... де жоқ емес. Ал ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің
Ақтау теңіз ... ... ... ... ... ашу, оған
республикалық бюджеттен едәуір мөлшерде қаржы бөлу туралы шешімі ... ... ... сендіре түсті.
Қазір Солтүстік Каспий қайраңындағы мол мұнай әлем ... ... ... ... ... ұңғы мұнда 7 миллиард тоннадан
астам мұнай қоры бар ... ... ... ... ... ... мәселе –
тереңде жатқан сол байлықты апақа бастайтын айлапатқа ... ... ... Ол үшін ең ... көмірсутегі қорларын өндіруші
компаниялар жұмысына бақылауды күшейту.
2003 жылдың мамыр айында Ақтау ... ... ... ... және олардың БАҚ жариялануы» атты тақырыпта
дөңгелек үстел ... ... ... ... ... – Фридрих
Эберт атындағы Қор мен «Тумба» апталығы (Ақтау қаласы).
Дөңгелек үстелге Орталық Азия мен ... ... ... ... басшысы Винфрид Шнайдер-Детерс және Қазақстандағы ... ... ... ... ... Пак ... ... мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың баяндамалары
тындалды.
Маңғыстау облысының негізгі экологиялық ... ... ... ... ... ... қорғау басқармасының экологиялық
сараптама бөлімнің бастығы Л.Г.Быстрицкая баяндап өтті.
Маңғыстау ... ... ... ... ... ... ... көп. Ол мұнайы көп жерлердегі «тарихи ластанулар» деп аталатын
өткен жылдар мұрасы.
Күн тәртібінде Каспий ... су ... су ... ... ... жою ... ... Қаратұрын (4 дана) және
Комсомольская (10 ... ... ... ... ... жағалаудағы
ұңғымалардың жағдайы қауіп тудыруда. Ұңғымаларды жою жөнінде шұғыл шаралар
қабылдамау Каспий теңізінің акваториясы үшін ... ... ... мүмкін.
Аймақтың үш басты экологиялық проблемасын атап өтуге болады:
1) ... ... ... ... проблемасы, онда 105 млн. тонна
улы және радиоактивті қалдықтар сақталады. СКЗ және ХГМЗ ... ... ... ... 1988 ... бастап ағынды сулар
ағызылып жіберілмеді. Сұйықө фазаның деңгейі төмендеуде. ... ... ... 77 км2 жер тазартылып, көлемі 30 км2 жағажайлар
пайда болды. Олардың 11 км2 желдің 10 м/с ... шаң ... ... қоймасы жөніндегі проблемалық мәселелерді шешу үшін
миллиондаған қаражат қажет.
2) БН-350 реакторлық зауытының ... ... ... ... қауіпсіз жағдайға келтіру. Бұл мәселеде де қаржыландыру
проблемасы басты орынды алады.
3) Каспий теңізінің солтүстік ... ... ... ... ... ... ... жүргізу және Каспий теңізінің теңіз
қайраңын игеру кезінде қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мәселелерді
шешудегі негізгі ... бірі – ... ... ... Қазақстан республикасында оны жүзеге асыру үшін
тиісті база жасақталмаған.
Каспий теңізінің теңіз қайраңында мұнай опреацияларын жүргізу ... ... ... ... ... Жер ... ... барысында
сыртқа шығатын барлық қалдықтар, оларды орналастыру, қайта пайдалану,
бейтараптандыру және сақтау үшін ... ... ... ... ... өзінде қатты қалдықтардың болжалды саны 17762 тоннаны
құрады. Баутино базасына бейтараптауды және одан әрі ... ... ... ... мен ... да сұйық қалдықтар шығарылады.
Маңғыстау облысының аумағынан өндіріс нүктелеріне жылу жіберілуде.
Жарылыс жұмыстарын жүргізу, ... уату ... тас ... Маңғыстау
облысының аумағында да жүргізіледі.
Барлық осы айтылған жұмыстар аймақтың ... ... ... ... ... тағы да бір проблемасы қоршаған ортаны қорғау компоненттеріне
жасалған толыққанды мемлекеттік мониторингтің жоқтығы болып ... ... ... ... қозғалысы нәтижесінде теңіз ортасына, оның
флорасы мен фаунасына әсері өрши түседі, ол ... ... ... ... ... ... жүргізуді талап етеді.
Қазіргі уақытта құрғақ жүктерден басқа жылына 5 млн. ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасындағы жалғыз)
жұмысына тұрақты бақылау жетіспейді. Зертханалар мен инспекторлық құрамының
көптігінен теңіз портының жұмысына ... ... ... және ... ... ... ... теңізінің қалған аумағындағы теңіз
суының сапалы құрамына ... ... ... асыратын жағдайымыз
жоқ.
Каспий теңізі жағалауының 1350 км ... ... ... ... ... ... базамен толық қамтамасыз
етілмегендіктен, олардың мезгілінде бақылау жасауға жағдайы жоқ.
Каспий теңізіндегі көмірсутегі ресурстарын ... ... ... ... ... апат және ауа мен судың ластануы экологиялық маңызы бар
проблемаға айналып, қоршаған ... ... ... ... алаңдатып отыр.
Өйткені мұнайды өндіру мен тасымалдау ... ... ... ... ... және ... ... жұмысы Каспийдің экологиялық
қауіпсіздігін әзірге қамтамасыз ете алмайтынын дәлелдеп берді.
III. Табиғатқа аялы ... ... ... аймағындағы шаруашылық қызметтің өзіндік ... ... ... оны арнайы аймақтарға бөлу қолға алынған.
1998 жылы БҰҰ Даму бағдарламасы, Бүкіләлемдік ... ... ... ... ... және ... ... орналасқан бес
мемлекеттің қатысуымен «Каспийдің экологиялық бағдарламасы» арнайы жасалды.
Осы бағдарламаны жүзеге асыру барысында Каспий теңізінің ... ... ... ... ... ... ... және стратегиялық
жұмыс жоспарлары құрылды.
Былтырдан бері бюджет заңнамасына сәйкес, ... ... ... ... ... үшін төлейтін қаражаттарының
барлығы жергілікті бюджеттер қорында ... ... ... 2002 ... ... 7,7 ... ... түссе, сол ақшаның 1,6 млрд. теңгесі
ғана ... ... ... қаржыландыруға, яғни қаржының 20 ... өз ... ... жылы ... құжат Экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы жаңадан
жасалынды. 1996 жылы қабылданған экологиялық ... ... ... ... ... соңғы жеті жылғы ... ... ... ... ... әлемде жүргізіліп жатқан
тұрақты даму саясаты қоршаған ортаны қорғау мәселелерін ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасы қауіпсіздік кеңесі тапсырмасының
орындалуы бойынша жасалынып ... ... ... ... ... ... 2003 ... қаңтарында өткен отырысында бірінші рет
экологиялық ... ... мен ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – табиғат ресурстарын барынша мол әрі
тиімді пайдалану және қоршаған ортаны ... ... ... ... ... Ол үшін ... еліміздің экологиялық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі негізгі үш стратегиялық бағытты меже
етті. Бұлар – экономиканы экологияландыру, қоғамды және ... ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғау
заңнамасын Еуропа қауымдастығының заңнамасымен және ... да ... ... ... ... Айта ... тағы бір ... тұрақты даму жөнінде ұлттық комиссия ... ... ... ... ... ... ... мәселелері де
көзделген.
Тұрақты даму жөніндегі ұлттық комиссияға келетін болсақ, ... ... ... осы ... қағидаларды енгізу үшін ұзақ
мерзімді шешімдер шығару тенденциясына ие. Тұрақты даму ... ... ... ... кері әсер етпей, әлеуметтік-экономикалық даму.
Йоханнесбургте өткен бүкіләлемдік саммиттегі ... ... біз ... ... құрып, тұрақты даму жөніндегі бағдарламаны
дүниеге әкелуіміз және жалпыға бірдей даму ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау мәселесіне байланысты
19 халықаралық конвенцияға қосылды. Олардың ішіндегі маңыздылары: «БҰҰ-ның
ауа-райының өзгеруі жөніндегі шектеулі конвенциясы», ... ... ... «Қоршаған ортаға қатысты мәселелерді шешудегі
әділеттілікке қол жеткізу және шешім қабылдауға ... ... ... мүмкіндігі туралы», Орхус конвенциясы және т.б. Бұлардың ... ... ... ... Вена ... да ... ... БҰҰ Даму бағдарламасымен, Бүкіләлемдік экологиялық қормен, БҰҰ-ның
қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ЮНЕП ... ... ... ... да халықаралық ұйымдармен тығыз ... ... ... ... БҰҰ Даму ... ... экологиялық қор және ЮНЕП
ұйымдары бірлесіп 18 ортақ оба дайындап жатыр. Оған ... ... да ... – 26 млн. ... ... ішіндегі жел энергетикасын дамыту
бағдарламасына 2,5 млн. ... ... ... ... алуан түрлілігін сақтауға 2,77 млн. ... ... жыл ... ... ... ... ... – 8,7 млн. доллар
қаражат бөлу ... ... бұл тек бір ғана ... емес, күллі халықтың,
мемлекеттің алдында тұрған келелі мәселелер.
Көптеген жылдар бойы жер ... ... ... барысында
еліміздің шикізат жүйесі Жер-Анаға салдарын тигізбей қойған жоқ. ... ... ... заманы тұсында мұнай-газ кешендерінің, жылу-энергетика
кәсіпорындарының, тау-кен және ... ... ... ластауы «тарихи қалдықтар» деген терминді қалыптастырды. Ал Арал
теңізі мен Семей полигоны бөлек әңгіме.
Қазақстанда ... ... ғана ... ... ... ... орманды жерлердің аз болуы, су қоймалары мен өзендердің ластануы
сияқты экологиялық проблемалар туындауда. Осындай мәселелер мамандарды ғана
емес, ... ... ... ... ... ... проблемалардың
шешілмеуі тұрғындар денсаулығының нашарлауына ... ... ... жаңа ... ... ... ... аурулардың тарай бастауы,
қан аздығының қорқынышты көрсеткіштері – қазіргі буын мен ... ... ... қауіп.
Дегенмен осындай қиыншылықтарға қарамастан үкіметтің қоршаған ортаны
қорғауға байланысты қолданып ... ... ... да ... ... ... – 2030» ... сәйкес екінші кезеңде көрсетілген
шаралар жүзеге асатын ... ... ... көтерілуіне және жағалаулық ... ... ... ұшырауына байланысты болады. Ғалымдардың
болжамдары бойынша теңіз деңгейінің көтерілуі жағалаулық сызықтық ... ... су ... ... ... тағы да 1,2-2,2 млн. га қосылуына
әкелуі мүмкін.
Су ... қалу ... ... Каспийдің Солтүстік және Солтүстік-Шығыс
жағалауындағы ... кен ... ... ... Су ... қалу қаупі төніп
иотырған 43 мұнай кен орындарының 32-сі Атырау, ал 11-і Маңғыстау облысында
орналысқан.
Каспий ... ... ... ... тәрізді балықтардың ең ірі мекен ету
ортасы болып табылады. Сондықтан Каспий ... тек ... ... ... ... ... табылады. Каспийдің биологиялық алуантүрлілігін
сақтау бүкіл әлемдік қауымдастықтың жұмысы. 1995 ж. Тегеранда ... ... ... кездесуі өтті. Бұл кездеудің мақсаты
Каспий аймағының экологиялық тұрақтылығы мен оның ... ... ... ... ... ... Бірақ кез келген экологиялық
бағдарламаның іс жүзіне асуына, оның ірі ... ... ... артуы күрделендіреді.
Қолданған әдебиеттер:
1. «Саясат – Policy» журналы, №7, 2002: «Проблемы охраны окружающей среды
при освоении нефтегазовых месторождений ... - ... ... – Policy» ... №1, 2003: «Экологические проблемы
нефтегазовой отрасли Казахстана» - Ю.Митина
3. «Дүние» журналы, №6, 2003: ... аялы ... ... - ... ... ... №8, 2003: ... аймағының ахуалы» - Э.Пак
5. «Дүние» журналы, №11, 2003: «Каспий қайраңының құқықтық мәртебесі» -
Е.Іңірбайұлы
6. «Экология и ... ... ... №7, 2003: ... ... ... «Экология и устойчивое развитие» журналы, №1, 2004: «Состояние
окружающей среды и условия жизни ... ... ... ... ... и ... развитие» журналы, №4, 2004: « А Каспий все
загрязняется...» - И.Кушенов
9. «Экология и ... ... ... №9, 2004: ... ... - З.Кагирова

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
Каспий теңізінің экологиясы мен құқықтық мәртебесі9 бет
«Қазақстанның экологиялық мәселелері»30 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы33 бет
Каспий бұзаубас балықтарының (perciformes, gobiidae) асқорыту жүйесінің морфо-функциональді ерекшеліктері25 бет
Каспий теңізі13 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Каспий теңізін қорғау12 бет
Каспий экологиясы туралы14 бет
Солтүстік Каспийдің қазіргі экологиялық жағдайы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь