Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І Бөлім.Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың қағидалары мен мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Құрылыстағы бухгалтерлік есептің мәні мен қағидалары ... ... ...5 1.2. Құрылысты ұйымдастырудың формалары және өндіріс түрлері, келісім.шарт жасау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3. Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп
жүйесін реттеу мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

ІІ Бөлім. Бухгалтерлік құжаттарды ұйымдастыру жолдары ... .10
2.1. Бастапқы құжаттар және олардың мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2. Құжаттарды классификациялау, стандарттау және
үйлестіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.3. Шаруашылық фактілерін құжаттау және құжатайналысы ... ..18
ІІІ Бөлім. Бухгалтерлік және қаржылық есеп жүйелерінің
халықаралық стандарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
3.1. Есеп жүйесін стандарттаудың қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
3.2. Бухгалтерлік есепті халықаралық стандарттау ... ... ... ... ... ... ...27
3.3. Халықаралық стандарттар негізінде Қазақстандық
құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ..29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Құрылыстағы бухгалтерлік есептің мәні мен қағидаларын түсіну, бизнесті жүргізу мен басқару, ақпараттарды реттеу және ақылға сиымды тиімді шешімдер қабылдау үлкен мәселеге айналды. Еліміздегі бизнесті дамыту,қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық жүйедегі заңдылықтарды білу, қаржы мен басқару үрдісіндегі көрсеткіштерді жан-жақты талдау, тиімді және оңтайлы шешім қабылдау кызметінде құрылыстағы бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі өте зор.
Шаруашылық құрылыстаындағы құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесін сенімді жүргізу үшін жоғары дәрежеде даярланған кәсіби мамандар қажет. Нарықтық экономиканың талаптарына сай сапасы жағынан жақсы даярланған бухгалтерлерге деген сұраныс күннен-күнге артып келеді.
Сондықтан да, кейінгі жылдары бухгалтерлік есеп мамандығы бойынша болашаққа мамандар даярлау мея оларды қайта даярлау жүйесіне жаңа өзгерістер енгізілді. Елімізде кәсіби бухгалтерлер даярлау үрдісін халықаралық деңгейге көтеру жөнінде едәуір жұмыстар атқарылып келеді.
Кәсіби мамандық дәрежесіне жету үшін ізденушілер қатары көбейіп, бухгалтерлік есеп мамандығы жоғары мамандыққа айналды. Осы заманғы бухгалтерлер «счеттар жүргізуші» (счетоводттар) қатарынан өтіп, капитал рыногында қаржы қалыптастырушы мен экономикалық қатынастар мен қаржы саласын терең талдай білетін негізгі тұлғаға айналды.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен қағидаларын түсінбей тұрып, құрылыста қызметін басқару мен ұйымдастыру жөнінде шешім қабылдау мүмкін емес. Сондақтан, экономикалық тұрғыдан тиімді шешім қабылдау үшін. бухгалтерлік есеп счеттарын жүргізу мен оларды өз орындарына қарай дұрыс қолдану, бастапқы құжаттар айналысын заңды түрде ұйымдастыру, есеп жүйесінде қолданылатын әдістемелерді сабақтастықпен пайдалану жолдарын және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттағы талаптарын білген жөн.
Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып, салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу мақсатымен әр түрлі үлгідегі модельдер жасау керектігі туындайды. Бұл үшін кез келген шаруашылық құрылыстаында мерзімдік даярланатын бухгалтерлік есеп ақпараттарының негізінде жасалынатын баланстың атқаратын рөлі өте зор. Бухгалтерлік баланс, мұның құрылымы мен құрамы, жекелеген баптары, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан, тәжірибеге енгізілген ең жақсы қолданбалы модель болып табылады.
Бұл жұмыстың мақсаты:
- құрылыстағы бухгалтерлік есептің қағидалары мен мазмұнын, оның негізгі мақсатын түсіндіру;
- есеп жүйесінің нышандары мен ақпараттық базаның қалыптасуын зерделеу;
- құрылыстағы экономикалық үрдістің қалыптасу кезеңдеріне қарай шаруашылық фактілерінің сабақтастық жолдары мен қалыптасуын негіздеу;
- құрылыстағы бухгалтерлік есептің атқаратын міндеттері мен нышандары қағидаларын ашып түсіндіру;
- құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесіндегі қаржылық және басқарушылық есептің орны мен негізгі мақсатын, объектілерін сипаттау;
- құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдастырудың мақсаттарын және бухгалтерлік аппарат құру мүмкіндіктерін көрсету;
- бухгалтерлік кәсіптің мәнін және Қазақстандағы бухгалтерлік есеп мамандарын кәсіби даярлау мен қайта даярлаудың қажеттілігін сипаттау мен жүйеге келтіру жолдарын көрсету;
- халықаралық тәжірибе негізіне сай есеп қызметін атқарушылардың Кодексін және этикалық норманың мәні мен мәнісін көрсету;
- Қазақстан Республикасындағы құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесін заңдылық және нормативтік тұрғыда реттеу қажеттілігін сипаттау.
1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана.
2. Налоговый кодекс. О налогах и других обязательных платежах в бюджет. – Алматы: Юрист, 2003.
3. Закон Республики Казахстан «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня 2002 года, №329-1 // Нормативные акты по финансам, налогам, бухгалтерскому учету, страхованию: «Қаржы-қаражат» Официальные материалы // Қаржы-қаражат . – 2002. - №7.
4. Постановление Национальной комиссии по бухгалтерскому учету от 13.11.96. №3.
5. Стандарт бухгалтерского учета «Представление финансовой отчетности» (Приказ министра финансов РК 17 января 2003 г. № 14) // Бухгалтерский учет и аудит. – 2004. - № 2.
6. Типовой план счетов и их типовая корреспонденция (Приказ министра финансов РК от 18 сентября 2002 г. № 438) // Бухгалтерский учет и аудит. – 2003. – 1,2,3.
7. Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарын жасау жөніндегі нұсқау және 2006 жылдан бастап қолданылатын бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 22 желтоқсан 2005 жылғы 426, 427-ші бұйрықтары.
8. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық стандарт) оқулық, - Алматы 2006 жыл.
9. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта: Учебн. пособие. – М.: Финансы и статистика, 1994.
10. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. – 330 бет.
11. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу құралы. – Алматы: ЭкономикС, 2003. – 360 бет.
12. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А. Қаржылық есеп – Алматы: Экономика, 2001.
13. Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. – М.: Центр экономики и маркетинга, 1995.
14. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. – Алматы, 2004.
        
        Мазмұны
Кіріспе...............................................................
.......................................3
І Бөлім.Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың ... ... ... ... ... мәні мен ... Құрылысты ұйымдастырудың формалары және ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
жүйесін ... ... ... ... ... жолдары.....10
2.1. Бастапқы ... және ... ... ... ... ... Шаруашылық фактілерін құжаттау және құжатайналысы……18
ІІІ Бөлім. Бухгалтерлік және қаржылық есеп жүйелерінің
халықаралық
стандарттары.............................................................26
3.1. Есеп ... ... ... ... ... ... ... негізінде Қазақстандық
құрылыстағы ... есеп ... ... ... ... мәні мен ... түсіну,
бизнесті жүргізу мен басқару, ақпараттарды реттеу және ақылға сиымды тиімді
шешімдер қабылдау ... ... ... ... ... қатынастардың теориялық және ... ... ... ... ... ... ... мен басқару ... ... ... ... және ... ... қабылдау
кызметінде құрылыстағы бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі өте зор.
Шаруашылық құрылыстаындағы құрылыстағы ... есеп ... ... үшін ... дәрежеде даярланған кәсіби мамандар ... ... ... сай сапасы жағынан жақсы даярланған
бухгалтерлерге деген сұраныс күннен-күнге артып келеді.
Сондықтан да, кейінгі жылдары бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мея ... ... ... жүйесіне жаңа
өзгерістер енгізілді. Елімізде кәсіби бухгалтерлер ... ... ... ... жөнінде едәуір жұмыстар атқарылып келеді.
Кәсіби мамандық дәрежесіне жету үшін ... ... ... есеп ... ... ... ... Осы заманғы
бухгалтерлер «счеттар жүргізуші» (счетоводттар) қатарынан өтіп, ... ... ... мен ... ... мен қаржы
саласын терең талдай білетін негізгі тұлғаға айналды.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен ... ... ... ... ... мен ... ... шешім
қабылдау мүмкін емес. Сондақтан, экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... есеп счеттарын жүргізу мен оларды өз орындарына
қарай дұрыс қолдану, бастапқы ... ... ... түрде ұйымдастыру,
есеп жүйесінде қолданылатын әдістемелерді сабақтастықпен пайдалану жолдарын
және халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... жөн.
Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып,
салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу мақсатымен ... ... ... ... керектігі туындайды. Бұл үшін кез келген
шаруашылық құрылыстаында ... ... ... ... ... ... ... атқаратын рөлі өте зор.
Бухгалтерлік баланс, мұның құрылымы мен құрамы, жекелеген баптары, ұрпақтан
ұрпаққа жалғасып келе жатқан, ... ... ең ... ... ... табылады.
Бұл жұмыстың мақсаты:
- құрылыстағы бухгалтерлік есептің қағидалары мен мазмұнын, ... ... ... есеп жүйесінің нышандары мен ақпараттық базаның қалыптасуын
зерделеу;
- құрылыстағы ... ... ... ... ... ... ... жолдары мен қалыптасуын негіздеу;
- құрылыстағы бухгалтерлік ... ... ... ... ... ашып ... ... бухгалтерлік есеп жүйесіндегі қаржылық және
басқарушылық есептің орны мен негізгі ... ... ... ... ... есеп ... ұйымдастырудың
мақсаттарын және бухгалтерлік аппарат құру мүмкіндіктерін ... ... ... ... және ... ... ... кәсіби даярлау мен қайта даярлаудың қажеттілігін сипаттау ... ... ... ... ... тәжірибе негізіне сай есеп қызметін атқарушылардың
Кодексін және этикалық норманың мәні мен мәнісін көрсету;
- Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... реттеу қажеттілігін сипаттау.
I Бөлім. Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың қағидалары мен мақсаттары
1.1. Құрылыстағы ... ... мәні мен ... ... даму ... Елбасының алға қойған
талаптарына және де мемлекеттік бағдарламаға сәйкес бүгінгі күні ... ... ... көлемі күннен күнге жоғарлауда. Осы құбылысқа
байланысты халықтың әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... ... етеді. Талапты орындау мақсатында нақты жүргізілген есеп
қана нышанның әрбір шаршы ... ... ... ... береді.
Құрылыс өндірісінің технологиясының шаруашылық ... және ... ... ... әсер ететін өзіне тән
ерекшеліктері бар. Құрылыс өндірісі ... ... ... ... ерекшелігі оның үздіксіздігінде болып табылады.
Құрылыс жұмыстары ... қол ... ... ... ... ... ... мүмкін, сәйкесінше ол бірнеше есептік кезеңдерді
қамтиды. ... ... ... ... ерекшеліетерге ие болып
келеді:
1. Ұзақ мерзімді және өтпелі сипатқа ие болып ... Көп ... ... көрсеткіштердің қолданылуы;
4. Төлем жасаудың аванстық, аралық және сыйақылық түрлерінің қолданылуы;
5. Жұмыстарды орындаудың нақты және жоспарланған мерзімдерінің арасындағы
ауытқу;
6. ... және ... ... ... ... барысында өндірілетін өнім сол орында қалады, жұмысшылар
бригадасы мен құрылыс техникасы жаңа ... ... ... ... ... құрылыс техникасын басқа жерге ауыстыру қосымша шығындарды талап етеді.
Кейбір шығындар (құрылыс машиналары мен ... ... ... алу) есепте алдын-ала жиналып, одан кейін ... ... ... ... ... ... ... үшін ұзақ мерзім ... ... ол ... ... ... мүмкін және бірнеше есептік мерзімді
қамтиды.
Басқа өндірістерге қарағанда, құрылыста өндіріс мерзімдерінің ұзақтығына
және көптеген ... ... ... ... жүргізілуіне
байланысты аяқталмаған өндірістің қалдықтары үлкен болады.
Өзгеріп отыратын метерологиялық жағдайда ашық жерде жұмыс жүргізу құрылыс
процесіне үлкен әсер етеді.
Құрылыс-монтажды ... қыс ... ... кезінде еңбек
ресурстарын, ... жылу және ... көп ... ... шығындар пайда болады, олар міндетті түрде бухгалтерлік
есептерде көрсетілуі тиіс.
Құрылыс алаңында көптеген материалдар (кірпіш, құм) ашық жерде ... ... бойы ашық ... сақталса, метеорологиялық жағдайлардың әсерінен
сапасының төмендеуіне байланысты олардың тұтыну құны азаяды.
Осы материалдар бір ай ... ... ... ... ... нақты
шығынын есепте дұрыс көрсету үшін, ай сайын оларға инвентарлық есептеу
жүргізу керек. Бұл ай ... ... ... ... және ... ... үшін қосымша еңбек уақыт шығындарын талап етеді.
Кейбір жағдайларда құрылыс-монтаж жұмысы транспорт жете ... ... ... кәсіпорыннің аумағында немесе электрқұрылғыларының желілеріне
жақын жерлерде жүргізіледі.
Құрылыс өндірісі сонымен ... да ... ... ... де ... ... ... бірмезгілде
жалпықұрылыстар, мамандандырылған және де басқа да жұмыстардың жүргізілуі
мүмкін. ... ... ... бас ... құрылыс
кәсіпорынының басшылығымен жүргізіледі. Ол ... ... ... ... ... отырып, құрылыс-монтаждық жұмыстарды
жүргізу үшін басқа мамандандырылған ... ... ... деп аталады. Құрылыста тапсырыс берушінің, бас мердігердің
және ... ... ... ... ... ... қалыптасуына әкеледі, ол бухгалтерлік есеп жүргізуде дұрыс ... ... ... өндірісіндегі нышандардың жұмыс түріне қарай ... ... ... ... ... ... олар
нормативті құжаттарды құру процесі мен оны қолдануды ... ... ... ... ... бүгінгі күннің талабына
сай орындалған есеп ... яғни ... ... жүйе ... ... нышаннының нақты бағасын анықтай
алады.
1.2.Құрылысты ұйымдастырудың формалары және өндіріс түрлері, келісім-шарт
жасау тәртібі
Құрылыс ... ... ... ... ... арасындағы жасалған келісім-шартқа байланысты. Бұл шарт
Халықаралық Қаржылық Ескптіліктің ... ... ... ... жасалады. Яғни стандартта көрсетілген түсім және
мердігерлік келісім бойынша ... ... ... ... ... ... ... келісім бойынша және байланысты болуы,
- екіншіден есепті кезеңдегі түсім мен шығын істелген жұмыс түріне қараай
біркелкі бөлінуі ... ... орай ... ... ... ... ... баға боыйынша келісім, яғни баға ... ... ... ... қосу арқылы немесе шығындар көлемін анықтап пайыздық
үлесімен ... ... ... ... ... жасалады, себебі құрылыс
нышанының түрінің өзіне тән ерекшелігінің болуына байланысты.
Капиталды құрылыста өндірістің жұмысын ... ... ... мердігерлік тәсіл саналады.
Құрылыс өнімінің күрделілігі, материалдық және адам ресурстарын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарын
мамандандыруға, олардың қызметін белгілі бір іске қосқанда қадағалаудың
қажеттілігіне – ... бар бас ... ... ... ... жұмыстың түріне байланысты құрылыс кәсіпорындары
жалпықұрылыстық және ... деп ... ... ... ... ... байланысты құрылыс-
монтажды кәсіпорындар – бас мердігер және субмердігер деп ... ... ... ... ұзақтығына қарай кәсіпорындар – тұрақты
және ... ... ... деп ... ... ұзақ ... ... байланыста болады. ... олар ... ... ... ... кәсіпорындар ірі құрылыс
корпорацияларының құрамында, анда-санда ... ... өсу ... бір ... ... ... үшін ... кәсіпорындары «өмірлік цикліне» байланысты құрылыстың
соңғы өнімін қалыптастыруда келесідей ... ... ... не ... ... ... жобалау-құрылыс фирмалары;
♦ ғылыми жобалау-құрылыс фирмалары;
♦ барлық жұмыстарды құрайтын және ... мен ... ... ... ... ... түрлерінің біріктірілуі тән. ... ... ... келесідегі түрлерден тұрады:
♦ негізгі өндіріс – ... ... ... ... капиталды жөндеу;
♦ қосымша өндірістер;
♦ өндіріс пен шаруашылыққа қызмет ететін (әлеуметтік сала).
Өндірісті бағыты бойынша ...... және ... ... ... ... бөлек есепке алу қажеттігін
туғызады.
Бұл мақсат үшін қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... шоттар тізбесінің топтамасында
8 бөлімнің шоттары – «Өндірістік есептің шоттары», оның ... ... ... 8020 ... ... ... ... 8030
«Қосалқы өндірістер», 8040 «Үстеме шығыстар» белгіленген. Шығындардың
деңгейін бақылау және ... үшін ... ... ... бөлек
бөлімшелерге, жұмыс түрлеріне байланысты топтастырады.
Құрылыс өндірісіне қатысушы ... ... ... Кодексіне сәйкес жазбаша түрде келісім-шарт жасай ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы құрылыстағы бухгалтерлік есеп
жүйесін реттеу мақсаттары
Құрылыстағы ... есеп ... ... ... ... ... отыру мемлекеттік және басқа да қоғамдық құрылыстадың
құзырына жатады. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... да ... бухгалтерлер мен шаруашылық жүргізуші
тұлғалар үшін түсінікті және өте сенімді болуы керек. ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі
нарықтык қатынастарға байланысты түбегейлі өзгерістерге түсіп, халықаралық
деңгейдегі есеп жүргізу тәжірибесі отандық есеп ... ... ... күндері мемлекеттік органдар меншігіне жататын ... ... ... есеп жүргізудің ішкі саясатын белгілеп, бюджетке төленетін
салықтар мен алымдар арнайы ... заң ... мен ... сай іске ... ... қатар қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі құрамындағы
«Бухгалтерлік есеп және аудит әдіснамасы Департаменті» бухгалтерлік ... ... есеп ... кейбір ережелерді, әдіснамалық ұсыныстарды,
бухгалтерлік есеп стандарттарын, мұны қолданудың ұсыныстарын, сондай-ақ
бухгалтерлік есеп ... ... ... мұны қолданудың
түсініктемесін және счеттардың типтік корреспонденциялануын даярлап, мұндай
ресми материалдарды тиісті заң ... ... ... ... ... кезеңде Қазақстан Республикасындағы құрылыстағы бухгалтерлік
есеп жүйесін нормативтік тұрғыдан реттеу төмендегі ... және ... бар ... ... (1.1. кесте).
1.1. кесте
Қазақстандық есеп жүйесін нормативтік-құқықтық тұрғыда реттеу
деңгейлері
|Деңгейлер ... ... ... ... ... |
|Бірінші деңгей - |Заңдар, каулылар, |Парламент, ... ҚР ... күші бар ... |Президенті |
| ... | ... ... - ... |ҚР ... минитрлігі, ҚР |
|нормативтік құжаттар |стандарттар |Ұлттық банкісі ... ... - ... |ҚР ... ... ... ... |ұсыныстар, |Үкіметтің аткарушы |
| ... ... ... ... кеңес|
| ... ... ... мен |
| ... ... ... деңгей - |Ұйымдастыру мен |Кеңес беруші ... ... есеп ... ... ... т.б. осы ... |ішкі ... ... ... |
| ... ... әр жылы |
| ... т.б. ішкі |жасалынатын, толықтырылып |
| ... ... ... есеп ... ... ... заңдылықтарға сәйкес макро және микро деңгейде
орын алатын экономикалық қатынастардың ... ... ... ... үшін бухгалтерлік есеп өрісіндегі нормативтік ... рөлі өте ... ... ... ... есеп 24 маусым
2002 жылы № 329-шы ... есеп және ... ... ... Республикасының Заңымен реттелген. Аталмыш заң ең жоғарғы бірінші
деңгейдегі нормативтік ресми ... ... ... жүргізілетін
құрылыстағы бухгалтерлік есептің құқықтық және әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... есеп және ... ... Заңда бухгалтерлік есеп жүргізудің бірегей құқықтық
және әдістемелік ... ... ... ... есеп ... және мұның негізгі бағыты мен атқаратын қызметі, сондай-ақ есеп
жүргізушілер мен ... есеп ... ... ... ... заң есеп жүйесінің мақсаты мен есеп жүргізуге қойылатын
негізгі ... ... Есеп ... негізгі талаптарына: ақшалай
өлшеу, құрылыста қызметінің ... есеп ... ... ... ... ... ... сенімділік, деркезділік,
орнықтылық, бейтараптық, тұнықтылық, жан-жақтылық, салыстырушылық сияқты
принциптер ... ... ... есеп жүйесіндегі заң еліміздегі
салық жөніндегі заң актілерімен ... ... ... есеп ... жоғарғы деңгейдегі нормативтік ... ... ... ... ... жарлығы және
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары жатады.
ІІ Бөлім. Бухгалтерлік құжаттарды ... ... ... ... және ... мазмұны
Бухгалтерлік есеп әр түрлі сенімділік ... ... ... Барлық шашыранды мәліметтер жүйеленуі және
топтастырылуы ... ... ... ... жазуларды негіздеудің құралы
ретінде міндет атқарады. Өз мәнінде рәсімделген құжаттардағы мәліметтер
шаруашылық фактілерінің заңдылығы мен ... ... ... ... қызметіне жетекшілік ету мен басқару
үшін қажет. Бұлар арқылы басқарушылардың берген тапсырмалары орындаушыларға
жеткізіледі. Мысалға, ... ... ... ... ... есебіне, кассалық шығыс ордер кассадан төленген ... ... ... жөнелткен тауарлары жөніндегі счет-фактурасы есеп
айырысу шотынан ақша қаражатының аударылуы есебіне негіз ... ... ... орындаушылық міндетін атқарады.
Бухгалтерлік бастапқы құжаттар ... орын ... ... дұрыстығы тексеріледі. Сонымен қатар шаруашылық қызметінің
ағымдағы барысы талданып, жіберілген қателер мен есеп ... ... ... ... Яғни ... ... тексеру
мен талдау қызметі функцияларын орындайды.
Бухгалтерлік есеп құжаттары ... және ... ... ... ... тұрғыда танылуы - байқалған
шаруашылық фактілері мазмұнын ең әуелі бастапқы құжаттарға ... ... ... ... есеп ... тіркеу арқылы қалыптасады.
Құрылыс кәсіпорындарындағы есеп саясаты мен құрылыстағы есепті ... ... – бұл ... ... ... аудит аумағындағы ұзақ
мерзімді саясат, оны әрбір ... өз ... ... ... және ... ... оның негіздері мен қағидаларына сәйкес жүргізу
үшін субъектілердің басшыларының қабылдаған тәсілдерінің жиынтығы.
Есеп саясатын қалыптастыру ... ... ... ... есеп жүргізілетін кәсіпорындағы есеп саясатының қатынасын
анықтау;
- Бухгалтерлік есепті жүргізу тәсілдерін ... әсер ... ... ... бағалау және реттеу;
- Есеп саясатын құрастырудың бастапқы жағдайларын таңдау және ... ... ... ... ... және ... есеп объектісі бойынша
кәсіпорында қолданылатын бухгалтерлік есепті жүргізудің жарамды тәсілін
бірегейлендіру;
- ... ... ... бухгалтерлік есептің жүргізілу тәсілін
таңдау;
- Таңдалған есеп ... ... ... есеп ... ... ... ... шарт:
1.Жалпы бөлім.
2.Басқару және ұйымдастыру құрамы.
3.Бухгалтерлік есеп пен ішкі бақылаудың жүйесі.
4.Бухгалтерлік құжаттар және оларды сақтау мерзімі.
5.Түгендеу.
6.Негізгі құралдардың есебі.
7.Материалды емес ... ... ... ... ... есебі.
10.Еңбек және еңбекақы.
11.Дебиторлық қарыздар және басқа да активтер.
12.Инвестицияны есептеу.
13.Меншіктік капитал.
14.Өндіріс шығындарының есебі және құрылыс өнімінің (қызметінің) өзіндік
құнын ... ... ... және ... ... есеп саясатын оның бас бухгалтері немесе арнайы есеп бөлімі
құрастырады. Есеп ... ... ... ... бастап дайындалады.
Дайындалған есеп саясатын кәсіпорынның басшысы өзінің бұйрығымен бекітеді.
Осы кәсіпорынның қабылдап бекіткен есеп ... сол ... ... ... барысында негізгі құжат ретінде қолданылады.
Тиісті заң актілерін басшылыққа ала отырып еліміздегі құрылыстағы
бухгалтерлік есеп жүйесін ... мен ... ... ... алып ... министрлігінің құзырына тапсырылған.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі басқа да министрліктер мен
ведомствалармен келісе отырып, ... ... ... ... ... тән ... ресми құжаттар (қондырмалар): Бухгалтерлік есеп
стандарттарынан, Қаржылық қорытынды есеп ... мен ... ... Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс ... ... ... мәні бар ... ... ... Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде тіркелген.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... қолданбалық сипаты бар мұндай құжаттар Қазақстан
Республикасы аймағындағы ... ... ... ... есеп пен бухгалтерлік қорытынды есеп даярлауға арналған
ереже түрінде танылған нормативтік қағидалары бар құжатты - «Бухгалтерлік
есеп стандарттары» деп ... есеп ... - ... ... ... ресми қабылданған ережесі және шаруашылық жүргізуші құрылыстадың
қаржы қорытындысы есебін жасау үшін ... жүйе ... ... ... ... есеп жүргізудің көптеген
әдістерін бірегей ... ... ... ... ақпараттау мен салыстыру мақсатын орындау үшін ... есеп ... ... рөлі өте ... ... ... ... объекті түрінде дәлелді
мәліметтер алуды қамтамасыз етеді және құжаттар мазмұны ... ... ... ... ... алғы шарты құжаттау болып
табылады. Бухгалтерлік есеп счеттарын жүргізу үшін ... ... ... ... ... операцияларының көрсеткіштері
міндетті түрде жазылады. ... ... ... мен ... ... ... ... тіркеліп, тек ақиқат операцияларды
көрсетуі керек.
Құрылыста қызметі өрісінде нақтылы ... ... ... ... ... ... жазу ... бухгалтерлік
есеп жүйесінің негізін құрайды. Яғни бухгалтерлік есеп жүргізу ... ... ... түспеген жазулар - жоқ жазулар. ... ... ... ... мен жеке ... ... заңды
қатынастарды ажыратуға болады.
Бастапқы құжаттар деп - заңды мағынасы бар шаруашылық фактілерінің
мазмұнын арнайы үлгідегі қағаздарға ... жазу мен ... ... ... «құжат жоқ болса, жазу да болмайды» - деген
қағиданы есте сақтауы керек. Бастапқы ... ... ... ... ... есеп ... ... да
сипатталады. Яғни шаруашылық фактілерінің мазмұны бастапқы құжаттарға ... ... ... ... және ... ... ... дер
кезділік қасиеті мен анықтығы, сондай-ақ арнайы ... ... ... ... ... іске асырылуы керек.
Қандай да болмасын құжаттардың өзіне тән заң актілерімен және арнайы
ережелермен белгіленген деректері ... ... ... ... Бұл сөз ... ... ұғым береді. Реквизиттер барлық кұжаттарға
түсірілуі керек. ... ... мен ... ... ... ... ... үлгісін пайдаланып, мүның деректерін толтырушы
адамдар заң ... осы ... ... өз ережесін және қүжат
айналысын бұзбау үшін жауапты ... ... ... ... жатады:
- құжаттардың аталуы және құжат үлгісінің коды;
- ... ... ... ... ... ... шаруашылық фактісін сандық және сапалық бақылаудағы ... ... ... жауап берушілердің аты-жөні, бұлардың қойған
қолы, ұйымның аталуы.
Құжаттардың аталуы (мысалға, акт, материалдар алудың талабы, кассалық
шығыс ... т.б.) ... ... ... ... ... дәлелділік қасиетін көрсетеді.
Құжаттардың рәсімделген күні - ... ... ... ... ... рәсімделген күннің тексерушілік ... ... ... ... ... ... күнін қою
арқылы бір құжаттың екінші рет немесе тағы да пайдаланбауы қадағаланады.
Сандық және сапалық өлшеу арқылы шаруашылық ... ... да ... ... ... ... ... өз нышанына қарай
тіркеледі.
Шаруашылық фактілерінің мазмұны тиісті бастапқы құжаттарға дұрыс және
толық жазылып рәсімделеді және мұндағы ... ... осы ... ... ... қойған қолдарымен расталады. Қол қоюға
құқысы бар жауапты ... ... осы ... бас бухгалтерінің қатысуымен
ұйым жетекшісі бекітеді. Бастапқы құжаттарға жазылатын жазулар сиямен
химиялық қаламдармен, жазу ... және ЭЕМ ... ... ... да ... ... ... жазылған жазулар таза, түзу және
мұқият жазылып, құжаттағы қажетті деректер ... ... ... ... деректері толық толтырылмаған немесе қате
толтырылып, бұрмаланған ... ... ... ... ... ... қатар, шаруашылық операцияларын жүргізуге байланысты
мәліметтер негізсіз жағдайда ... есеп ... ... ... басқа да ақпараттар
ағынын тасымалдаушы құралдар қолданылады. Мысалға, бастапқы құжат ... ... және ... тасымалдау жүйесіне түсірілуі
мүмкін. Қазіргі заманғы компьютерлік технологияның есеп ... ... ... ... ... ... перфоленталар, т.с.с.
есеп құралдары ресми құжаттар қатарында қолданылатын ... есеп ... аса ... ... ... ... дана болып жасалынады. Мысалға, ұйым кассасына кіріске алынатын ақша
қаражаттарына арналған «кіріс-ордерін» ... рет ... ... ақшаны,
қайталап кіріске алуға болмайды. Егер әр ... ... ... ... ... ... орындаушылардың қолдары қойылып, әрбір дана құжат
өз қызметі мен атқаратын міндетіне қарай рәсімделген жағдайда, әрбір ... ... ... ... ... болып есептелінеді. ... ... екі дана ... ... ... бірінші данасы
жөнелтілген тауарлармен бірге сатып ... ... ал ... данасы
тауар сатушы ұйымда қалады. Егер заңдылық жағынан қарағанда құжаттарға
жазылатын жазулар тек қана бір дана ... ... ... ... ... ... құжаттар бірнеше дана болып ... ... ... жағдайда болмасын құжаттарға жазылатын жазулар ... ... ғана ... ... ... рәсімдеу барысында жіберілген кателер төмендегі
әдістерді ... ... ... ... ... ... ... қате (банктік және
кассалық құжаттардан басқа құжаттардағы қателер) жазу бір сызықпен сызылып,
қате жазудың жоғары ... ... ... ... ... ... ... Бастапқы құжаттағы түзетілген қате «Түзетілді» сөзін жазу аркылы,
осы құжатты рәсімдеуші жауапты ... ... ... ... Банктік
және кассалық құжаттарды ешқандай әдістермен түзетуге болмайды.
2) Шаруашылық фактілері ... ... және ... ... ... қолдану үшін Қазақстан Республикасы «Бухгалтерлік есеп
және қаржылық қорытынды жөніндегі» Заңның 3 тармағының 6-1 бабына сәйкес ... ... 19 ... 2004 ... № 128-ші бұйрығымен бастапқы
құжаттардың типтік үлгісі бекітілді.
3) ... ... ... ... ... ... құжаттардың
типтік үлгісін кеңінен қолданып келеді. Құрылыстағы бухгалтерлік есеп
жүйесінде қолданылатын бастапқы ... ... ... рәсімдеу мен
құжаттарға жазылған мәліметтерді ... және ... ... ... отыру әрбір орындаушы бухгалтерлердің ... ... ... ... ... ... ішкі
және сыртқы аудит қызметін жүргізуге, қаржы-шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... активтер, капитал
және есеп айырысу тәртібі қозғалыстарына негіз болады.
2.2. Құжаттарды классификациялау, стандарттау және ... ... ... ... ... мен
үлгі пішіміне қарай көптеген бастапқы құжаттар ... ... есеп ... ... бастапқы құжаттардың атқаратын
міндетін, бұларды рәсімдеудің жолдарын, құжаттарды өңдеу әдістерін ... ... есеп ... ... ... ... ... пішім үлгісіне, атқаратын міндеті мен мазмұнына ... ... ... ... мен ... қарай біртекті
топтарға топтастырылады. Топтастыру деп - бастапқы ... ... ... ... ... Бастапқы құжаттар төмендегі
нышандарға (признаки) қарай классификацияланады:
атқаратын міндетіне;
жинақтау дәрежесіне;
шаруашылық фактілерін тіркеу әдісіне;
жасалған орындарына;
шаруашылық фактілерінің сипатына.
Атцаратын ... ... ... ұйымдастыру мен әміршілік,
растаушы, ... ... және ... ... ... мен ... құжаттары құрылыста қызметін жалпы басқару
жұмыстарын іске асыруға арналған. ... ... ... бір ... ... ... берілген бұйрық, сондай-ақ ... ... ... ... хат, ... ақша алуға берілген
чектер, төлеу-тапсырма құжаты жатады.
Ұйымдастыру мен әміршілік ... ... ... ... бөлімшелеріндегі жауапты адамдар жасайды. Есеп пен ... ... ... ... ... бухгалтерлік қызмет
атқарушылар (банк чектерін т.с.с) толтырады. Қаржылық және ... ... ... ... ... мен ... ... Жабдықтау мен өткізу (сату) жөніндегі кұжаттарды
негізінен ұйымдағы коммерциялық қызмет ... ... ... ... жіберу талабы т.с.с.) жасайды.
Растаушы құжаттарды шаруашылық ... ... ... ... адамдар жасап, қолдарын қояды. Жауапты адамдар
шаруашылық фактілерінің орындалғандығын ... ... ... ... мен өз орнымен дұрыс жұмсалғандығына әрқашанда
жауапты болады. ... ... ... тасымалдау накладнойлары,
материалды құндылықтар алу актілері, кассалық ... ... ... ... ... ... есеп ... жазулары
орындалады.
Бухгалтерлік рәсімдеуші құжаттар есеп жазуларын жүйелеу мен счеттар
корреспонденциясын анықтау үшін ұйымдастыру мен ... және ... ... ... ... құжаттар әміршілік етуші және
растаушы ... ... ... ... ... құжаттардың жеке
мағынасы болмайды. Егер атқарушы бухгалтер басшылыққа алынатын нұсқаулар
мен ережелерге сай, ... ... ... ... ... ... ... анықтамалар мен есептеулер жасаған жағдайда
бухгалтерлік рәсімдеуші құжаттар жеке мағынада болады.
Қиыстырушы құжаттар әртүрлі құжаттар нышанынан құралады. Мысалы:
1) ... және ... ... ақы ... ... ... және ... рәсімдеуші (аванстық есеп),
әміршілік, растаушы және бухгалтерлік рәсімдеуші (кассаның шығыс ордері);
2) ... ... ... ... ... жөніндегі әмірлік
(әмірлік етушінің койған колы), ақшаның ... ... ... ... ... ... алушының қойған қолдары, сондай-ақ осы
операцияның мазмұнын тиісті ... жазу ... ... ... Бухгалтерлік есеп жүргізу тәжірибесінде
қиыстырушы құжаттар негізінен құжаттарды ... ... ... ... саны мен есеп ... барынша қысқартуға бағыталған.
Жинақтау дәрежесіне (жасау тәртібіне) қарай құжаттар бастапқыдағы
бірінші кезеңдегі рәсімдеу және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық фактілерінің орындалған
сәтінде (қабылдау актілері, ... ... ... ... ... ... ... т.б.) рәсімделеді. Екінші
(жинастырушы) құжаттарда бастапқы құжаттардағы мәліметтер жинастырылады.
Мысалы, ... және ... ... ... қойма меңгерушісінің
жасаған материалдық есебі (отчеты); жол жүру ... ... үйге ... ... т.б. ... тапсырған жауапты адамның аванстық есебі
(отчет) екінші жинастырушы құжаттарға жатады.
Шаруашылық фактілерін тіркеу әдісіне ... ... бір ... және
жинақтаушы құжаттар болып бөлінген.
Бір реткі құжаттар шаруашылық фактісінің бір-ақ рет орындалғандығына
(кіріс және шығыс ордерлер, материалдардың берілуіне ... ... ... ... құжаттар біртектес бірнеше операциялар мен әр кезеңде
(аптада, онкүндікте, ай ішінде) бірнеше рет ... ... ... ... ... ... жұмыс наряды, шектеп алу картасы
т.с.с.) жинақтауға арналған.
Жинақтаушы кұжаттардың мысалына бухгалтерияда жүргізілетін ... ... да ... ... тіркеу жорналына біртектес
көптеген операциялардың мазмұны ... ... ... ... ... ... аяқталуына қарай тіркеу жорналындағы
мәліметттер жинағы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
Ішкі құжаттар ұйымның өзінде ... осы ... ... ... ... ... ... заңды және жеке түлғаларда ... ... ... ... осы ... басқа жақтарда кызмет атқарушы
сыртқы уәкілдері де жасап ... ... ... алған акция
құжаты осы ұйым құжатының құрамында болмаса да, ... ... ... ... ... тіркеп отырады. Ішкі құжаттарға: жол қағаздары,
кіріс және шығыс ордерлері, актілер, еңбек ақы ... ... ... ... ... ... тауар тасымалдау ... ... сот ... құжаттары т.с.с. жатады.
Шаруашылық фактілерініц сипатына қарай құжаттар кассалық, банктік,
материалдық, есеп айырысу болып ... ... ... ... қызметтік, жеке, стандарттық және стандарттық емес, түп ... ... ... та ... бір ... жазылатын (белгілі бір жұмысты орындауға берілген
тапсырма), көп жолдық бірнеше атаулардан тұратын ... ... ... ... та ... ... мен үйлестіру. Қазақстан Республикасында осы
күнгі ... есеп пен ... есеп ... бірегейлігін жетілдіру
және біртектес шаруашылық операцияларының түсініктілігін сақтау мақсатында
бастапқы құжаттарды стандарттау мен ... ... күн ... ... қатарында қаралған. Стандарттау өрісінде құжаттардың
атқаратын міндеті мұның ішкі және сыртқы оңтайлы үлгі ... және ... ... мен ... ... ... ... құрылыстада іске асырылатын операцияларға тән бастапқы
құжаттарды ... мен ... ... жазылатын мәліметтердің
карапайымдылығы мен түсініктілігін ... ету, ... ... ... бір ұғым мен үлгі ... салу мақсатында
құжаттарды орталықтандырылған түрде - жасауды үйлестіру деп атаймыз. Осы
шараларды орындау ... ... ... ... ... құжаттар (кассалық, банктік т.с.с.) туындайды. Типтік ... ... ... бір үлгі мен ... (размер) салуды (келтіруді) -
стандарттау деп атаймыз. Қажет деп ... ... ... ... үлгісіне қосымша реквизиттер мен өзгертулер
енгізуіне ... және ... ... арналған құжаттардан
басқасына) болады. Мұндай жағдайда құжаттар үлгісіндегі бастапқыда қойылған
реквизиттер өзгеріссіз қалуы керек. Құжаттарды, ... ... ... өзгерістер ішкі ұйымдық әмірлік құжаттармен рәсімделуі керек.
Құжаттарды бухгалтерлік өңдеу. ... ... іске ... ... ... ... ... құжаттар ұйым
бухгалтериясына тапсырылады. Бухгалтерияға тапсырылатын ... мен ... мұны ... ... жауапты адамдар жауап
береді. Құрылыста бухгалтериясына тапсырылған барлық бастапқы құжаттар
тиісті счеттарға ... ... ... ... ... құжаттарды
өңдеу төмендегі кезеңдерден өтуі керек.
1. Құжаттардың мазмұнын тексеру:
- үлгі ... мен ... ... ... операциялардың заңдылығын;
- арифметикалық тексеру;
2. ... ... ... ... өлшемдерді ақшалай
өлшемге айналдыру);
3. Өшіру;
4. Құжаттарды біртектес нышандарына қарай ... ... ... ... ... Құжаттар мазмұны көрсеткіштерін есеп регистрларына ауыстыру;
6. ... ... ... ... ... (архивке)
өткізу.
Құжаттар мазмұнын бастапқыда тексеру үрдісіне барлық жауапты адамдар
айрықша назар аударуы керек. ... ... ... адамдардан ұйым
бухгалтериясына қабылдаған кезде ... ... ... ... ... толықтығын, мазмұнын, арифметикалық амалдардың дұрыс
қолданылғандығын және логикалық санаға саятын қағидаларын мұқият тексеруі
қажет. Яғни ... ... ... реквизиттердің дұрыс жазылғандығы,
растаушылардың қойған қолының анықтығы, өшіріліп қайта қойылған цифрларды,
дәлелденбеген түзетулерді жан-жақты тексеру ... ... ... ... ... өлшемдегі құндылықтарды ақша
өлшеміне келтіріп бағалау нәтижесінің дұрыстығы анықталады.
2.3. Шаруашылық ... ... және ... қызметіндегі жекелеген шаруашылық ... ... ... расталады. Құрылыста өрісінде. орын алған операциялар
мазмұнын тиісті құжаттарда ... ... ... операцияларын
құжаттау процесі деп атаймыз. ... ... ... ... есеп ... жазудың негізі болып табылады.
Құжаттар қозғалысының қолайлы (оптималды) жүйесін ... ... тән ... ... ... ... жақсы және
тиімді бағытын ұйымдастыру мүмкін емес.
Құжаттардың пайда болуынан бастап (алынуы), бұларды ... ... ... ... ... ... ... құжатайналысы
дейміз.
Бухгалтерлік есеп тәжрибесінде құжаттар үш түрлі ағыннан:
- басқада құрылыстадан түскен кіріс құжаттарынан;
- ... да ... ... ... ... осы ұйымда жасалынып ішкі ... ... ... ... ... және ... ... құрылыста қызметі мен
жекелеген тұлғалардың ... ... ... ... атқаруына негіз
болатын ақпараттарды дер кезінде толығымен ... ... ... ... ... ... бас ... жасап, осы
ұйымның басшысына бекіттіртеді. ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттарды жасаушы
бөлімшелер мен жауапты адамдардың санынан, құжаттарды бухгалтерия тапсыру
мерзімін ... ... ... график құрылыстағы есеп жүйесінің
сапасын жақсартуға, ... ... ... ... етеді.
Құжатайналысы графигінің сақталуына, ... дер ... ... жасалынуына және олардың қойылған мерзімде бухгалтерияға
тапсырылуына бастапқы құжат жасаушы міндетті адамдар жауапты ... ... ... ... бас бухгалтері ... ... ... ... ... 2.1. кестеде берілді.
2.1. кесте
Ұйымның құжатайналысы графигі
|Ре|Тапсырылған ... ... ... ... түрі ... |ған ... ... |
|са|немесе ... | ... ... ...... |нің) |
| ... | |зім| | | ... |
| | | |і | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... ... және мұны ... ... ... қолданбаудың әсерінен есеп жүйесі
бұрмаланып, жеке адамдар қызмет бабын өз пайдасына шешіп кетуі де ... ... ... ... ... ... сақталуына тікелей жауапты
болады. Құжаттар 5 жылдан кем емес уақыт құрылыста мұрағатында сақталуы, ал
еңбек ақы есебінің ... ... 75 жыл ... ... ... ... ... мұрағаттан алынуы арнайы құзырдағы
органдардың ... ... ... берген хаттамасының негізінде ғана
орындалады.
Нарықтық қатынастар жағдайында құжаттарға ... ... ... ... бәсекелестердің пайдаланып кетпеуі үшін оны құпия
сақтау керек. ... ... аса ... ... ... құпия
сақтау үшін құжаттар қозғалысының айрықшы айналымын жасап, құжат ... ... ... ... ... ... материалды жағынан
ынталандыру шаралары белгіленгені жөн. ... ... ... ... ... ... сатылып кетпеуін қамтамасыз етуге міндетті.
Ұйым бухгалтерлері мен ... ... ... ... ... ... құпиясын сақтау жөнінде бухгалтерлерден жазба түрде
міндеттеме талап етіліп, құпия ... ... ... ... іске ... ... керек.
Құрылыстағы бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... мақсатында компьютерге
басқалардың кірмеуі ... ... ... ... ... үшін ... ... парольдер (атқарушының дауысы ерекшелігі,
саусағының таңбасы) қолданылуы ... ... ... ... ... операцияларын компьютерге енгізу алдында бұларды ... ... ... ... шифрларды жою керек.
Сонымен құрылыстада жасалынатын құжаттардың коммерциялық құпиясын
сақтау үшін ... ... ... ... ... бағдарлама ұйым
экономикасының қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... қамтамасыз ету шараларына ақпараттар ағынын тексеру ... ... ... ... мен уәкілдік етуші топтарға бөлу
керек. Ұйым басшысы мен бас бухгалтері ақпараттар ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда шектеу
шараларын белгілейді.
Мысалға, қызметке қабылданған міндетті адамдар ... ... ... ... ақы ... ... ... кадр бөлімі мен еңбек ақы
есептеу бөлімінің құзырында болса, еңбек ақы бойынша ақшалай есептесу тек
қана еңбек ақы ... ... ... ... Ұйым ... барлық
ақпараттар жүйесіне бас бухгалтердің басшылық жасауына толығымен рұқсат
етіледі.
Құрылыстадың экономикалық ... ... ... ... байланысты болуына қарай мына төмендегі құпиялар сақталынуы
керек:
- ... ... мен ... алушылар тізімі;
- екіжақты жасалған ... ... ... ... ... ... мен тауарлар сату жөніндегі бизнес-жоспар;
- маркетингтік қызмет жөніндегі іс-шаралар;
- бәсекелестік пен өтімділік және ... ... ... ... ... ... ... есеп өрісіндегі ақпараттар.
Есеп регистрлары. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... фактілерінен қалыптасады. Ең әуелі
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... өлшемін бағалау, фактілерді орындалған кезеңдерге және ... ... ... ... есте ... керек.
Шаруашылық операцияларын көрсететін бастапқы құжаттар заңдылығы,
мазмұны, тиімділігі, ... ... ... ... есепке
алынатындығы белгіленгеннен соң есеп құжаттарының мазмұны бухгалтерлік ... ... және ... ... ... бір уақыт
аралығында орын алған шаруашылық фактілерінің нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... Шаруашылық
фактілері нәтижесін есеп жүйесіне жазу ... ... ... ... ... әрбір шаруашылық фактілері, есеп
регистрларында синтетикалық және ... ... ... ... ал бухгалтерлік қорытынды есепте белгілі бір уақытқа ақшалай
өлшеммен жинақталып көрсетілген құрылыстадың активтері, ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Мәселе есеп регистрлары өрісінде болғандықтан, төменде құрылыстағы
бухгалтерлік есеп жүйесіне тән есеп регистрлары ... ... ... ... есеп ... деп - ... ... меншікті
капитал және міндеттемелерінің экономикалық жағынан топтастырылуына сәйкес
құрылған арнайы үлгідегі ақпараттар тасушы құжаттарды айтамыз.
Есеп регистрларының ... түрі мен ... ... әр ... ... ... жорналдар, карточкалар, бос ... ... ... ... дискілер т.б.) тұрады.
Есеп регистрларының материалдық негізінің, құрылымы мен үлгі
пішімінің ары ... ... ... процестің ұлғаюына, шаруашылық
тетігінің күрделенуіне, орындалған және есепке алынған шаруашылық фактілері
санының көбеюіне, жинақталатын және ... ... ... ... ... ... бөлінуіне, олардың мамандануына, қолданылатын
есептеу техникасының (өңдейтін, жинақтайтын және сақтайтын) көптеп пайда
бола бастауына байланысты ... ... ... ... есеп ... жазу - ... ... кезеңі болып танылады.
Регистрлар классификациясы негізгі нышанына қарай:
сыртқы үлгісі;
мазмұнының көлемі;
- есеп ... ... ... ... 2.2. ... есеп ... ... берілген.
2.2. сызба
-
бос қағаздар - синтетикалық ... ... - ... - жүйелеуші
- кітаптар - ... - ... ... ... ... синтетикалық шоттар өрісіндегі
операцияларды жазуға арналған. Бұл регистрдың мысалына шахматты түрде
бағаналынған есеп ... ... ... ... ... есеп кестесі
| ... ... ... ... ... | ... |мен ... |мен есеп |. ... | | | ... | ... |х |50 000 |- |- |- ... ... шоты |30 000|х |- |- |- ... мен есеп |- |15 000 |х |- |- ... | | | | | ... |- |- |- |- |- ... кестеде берілген шартты цифрларды шахматттық үлгідегі есеп
кестесіне салу ... ... есеп ... шотынан кассаға алынған
ақшаны, кассаға түскен ақшаның банктегі есеп айырысу ... ... ... ... ... аударылған ақшаның аударылғандығын және
қандай шоттың дебеттеліп, қандай шоттың кредиттелетіндігін көрдік.
Дебеттелетін счеттар көлденең ... ... ал ... ... сызылған бағаналарға жазылады. Жоғарыда айтылғандай әрбір
шаруашылық операциялары мазмұны бір счеттың ... ... ... ... есте ... ... ... шахматтық үлгідегі
кестеде мүмкін болатын барлық счеттардың корреспонденциясы алдын ... ... ... операцияларының сомасы дебеттелетін және
кредиттелетін счеттар қиылысына жазылады. Яғни бір сома бір рет ... ... ... ... ... ... ... корреспонденцияны
көрсететін біртекті шаруашлық операциялары жиі ... ... бір тор ... ... Сондықтан шахматтық үлгідегі кесте
көптеген тор сызықтарға бөлінген.
Мысалға, ... ... ... ... ... оқығанда жекелеген
кредиттік счеттар бойынша айналым ... ... ... ... мен есеп ... т.с.с.) болады. Егер осы кестенің үлгі түрін
айналдырып қараған жағдайда, онда жорнал-ордерлер ... ... ... жазу) көруге болады.
Сондықтан жорнал-ордерлерге дебеттік счеттарға бөлініп таратылатын
операциялар сомасы ... ... ... ... ... ... ... дебеттік айналым
сомасы барлық жорнал-ордерлер жинағын ... ... ... ... есеп ... мен синтетикалық есеп регистрларын
бірдей мағынада ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Мұндай жұмыстарға аналитикалық счеттар бойынша
жекелеген ... ... ... ... ... синтетикалық счеттар
жинағымен салыстырып тексеріп отыру жұмыстары біршама уақыт ... есеп ... ... ... ... ... Кешенді регистрларды қолдану арқылы ... ... және ... ... ... жинақ шығарып, мұның
негізінде синтетикалық счеттарға жазылатын мәліметтер дайындауға болады.
Төмендегі 2.3. ... ... ... есеп айырысудың
аналитикалық есеп ведомостысының үлгісі берілді.
2.3. кесте
Есеп ... ... ... ... есеп ... |Счеттар |Соңғы |
|объектілері |ы ... ... ... |
| ... |дебеттік айналым |кредиттік | |
| | | ... | |
| | ... ... |Тауарлар |
| | ... | | |
| | ... | | |
| |44 |66 ... |Қаржылық есеп ... |17 ... 2003 ж. |
|4 ... козғалысының есебі |13 қараша 1996ж. |
| | |28 ... 2002ж. |
|5 ... |21 ... 1997ж., |
| | |28 ... 2003ж. |
|6 ... ... есебі |13 ... 1996ж., |
| | |28 ... 2003ж. |
|7 ... - ... босалқылар |13 қараша 1996ж., |
| | |28 ... 2003ж. |
|8 ... ... ... |21 ... 1997ж. |
|9 ... валютадағы операциялар есебі |13 қараша 1996ж., |
| | |28 ... 2002ж. ... ... ... ... ... |13 қараша 1996ж., |
| ... ашу |28 ... 2003ж. ... ... ... ... |13 ... 1996ж. ... ... ... мердігерлік келісім |13 қараша 1996ж., |
| | |28 ... 2003ж. ... ... ... ... ... қараша 1996ж., |
| ... ... ... ... |30 ... 2002 ж. ... ... ... ... ... |14 ... 1996ж., |
| | |30 ... 2002ж. ... ... ... ... ... |14 ... 1996ж., |
| ... қатысу үлесін көрсету есебі |30 қараша 2002ж. ... ... ... ету ... ... 1996ж., |
| ... |5 ... 1999ж. ... ... ... |15 ... 1996ж. |
| | |12 ... 2002ж. ... |Инвестициялық қорлардағы есеп |15 ... 1996ж. |
| | |12 ... 2002ж. ... ... ... қорларындағы есеп |15 қараша 1996ж. |
| ... ... |12 ... 2002ж. ... |Мұнай-газ кызметіндегі есеп жөне |21 ... 1996ж. |
| ... | ... ... ... қорытындысы |27 ақпан 2002 ж. |
|22 ... ... мен ... |22 ... ... |
| | ... ... |
|23 |Шағын кәсіпкерлік ... ... ... 2004ж |
| |пен ... | ... |Бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру |11 ... 1998ж. |
| | |11 ... 2003 ж. ... ... ... ... |26 ... 1998ж. |
| |басқаруындағы есебі мен қорытынды есебі | ... ... және ... ... |15 ... 1998ж. |
| ... мен қорытынды есебі | ... ... ... ... ... шыққан |15 тамыз 1998ж. |
| ... ... ... мен оқиғалар | ... ... емес ... ... |18 ... 1999ж; |
| | |4 ... 2002ж. ... ... және ... ... |26 маусым 1999ж; |
| ... ... ... |4 ... 2002ж. ... ... ... таза ... немесе |21 ақпан 2003ж. |
| ... зиян | ... ... ... ... |15 ... ... ... ... ... қызметін | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... есебі | ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
қорытынды есеп жүйесін халықаралық деңгейде үндестіру мен ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық стандарттар негізінде Қазақстандық құрылыстағы
бухгалтерлік есеп жүйесін ... ... мен ... сауданың өрістеуіне байланысты
Қазақстандық құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық стандарттарға
біртіндеп көшіріліп ... ... ... есеп ... ... ... ... ауыстыру мәселелері XX ғасырдың 90-шы
жылдарынан басталады.
Британ кеңесі еліміздегі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... арнайы қаражат бөліп, Алматы,
Тараз, ... ... ... және ... ... ... мен
кәсіпкерлерді қайта даярлау» жобасын ашты. Бұл жоба үш жылдай қызмет
атқарып, ... ... ... есеп ... ... ... әріптестермен ынтымақтастық процесі күні бүгінге дейін
жалғасып келеді. Қазіргі таңда біздің еліміздің есеп ... ... ... ... ... ... мен ... халықаралық
деңгейге көтеру мақсатында Карана, Прагма, Эднет атты ... ... ... ... ... құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық
бухгалтерлік есеп мақсаттары мен стандарттарына сай ары ... ... ... және ... ... ... өзі ... үзақ процеске
айналуы да мүмкін.
Шетелдік капитал және ... ... ... орай Қазақстан
аймақтарында көптеген бірлескен кәсіпорындар қүрылды және күрыла бермек.
Мұндай бірлескен кәсіпорындар өрісіндегі, сондай-ак өз ... ... ... ... ... есеп ... халыкаралық тәжірибемен
үйлесімді бағытта жетілдірілуі, ұлттық есеп ... ... ... ... ... экономикасына қызмет атқару мен пайда табуды
мақсат тұтқан бірлескен ... ... ... ... және саяси-әлеуметтік процестерге байланысты біздің, ұлттық
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... сай ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі ары қарай жетілдірген
жағдайда қаржы салымшы ... ... ... да ... ... ... ... қаржылық жағдайын жақсы түсініп, мұның ... ... ... ... ... ... құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесі
төмендегі негізгі бағыттарға сәйкес жетілдірілуі керек:
Біріншіден, заңдастырылған ... ... ... ... ... мұның құрамына жақсы мамандар білікті ғылыми-зерттеушілер
тартылып, бұл топтың ... ... ... есеп тәжірибесін тұрақты
түрде зерттеу мен зерделеу және ... ... ... есеп ... ... ... ... мұндай жұмыс тобы белгісіз жылдарға дейін тұрақты
қызмет атқарғаны жөн.
Екіншіден, Қазақстанның есеп ... ... ... ... есеп ... тән ... есеп
стандарттарын жасау үрдісіне кәсіби мамандығы жоғары және осы саланың
білімді ... ... ... сараптауынан және
белгілі бір ұйым тәжірибесінен өтуі керек.
Үшіншіден, ... есеп және ... ... бойынша оқу
орындарында оқитын студенттерге арналған, халықаралық ... ... мен ... ... сай ... сондай-ақ кредиттік
технология жүйесімен оқытуды қамтамасыз ететін сапалы оқулықтар шығару
мәселесі ... ... ... ... ... ... органдарда
бекітіліп отыруы керек.
Төртіншіден, отандық бухгалтерлік және ... ... ... ... және ... ... мен тапсыру, сондай-ақ сыртқы
пайдаланушылар мүддесін қанағатттандыру мақсатында тиісті ... ... ... ... - ережелер нарықтық экономиканың кезеңдік
дамуына қарай қайта ... ... ... керек.
Бесіншіден, Қазақстандық құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесін алдағы
кезеңдерде ... ... есеп ... ... есеп ... ... жоспарын жаңадан жасап, мұны сапалы
қолдану үшін арнайы әдіснамалар, ... ... ... ... ... қаралып, әр жылдары зерттеліп, тәжірибеден өткізіліп
отыруы керек.
Алтыншыдан, Қазақстанда қызмет атқарушы бухгалтерлердің ... ... ... ... ... ... ... қатарлы іс-тәжірибесін үйрену мен жариялаудың
қағидалары өте зор.
Жетіншіден, халықаралық ынтымақтастық ... ... ... бухгалтерлік есеп құрылыстаының басқа да ... мүше ... ... ... да ұлттық құрылыстамен өзара ықпалдастық
қызметтер атқару нәтижесінде бухгалтерлік есеп стандарттарын ... рөлі ... ... есеп ... қалыптасқан ақпараттар
жүйесіне тән электрондық бағдарламалар мазмұнын қайта қарап, оларды ... ... ... және ақпараттарды ЭЕМ немесе компьютерлік жүйемен
өңдеу және тасымалдаудың да ... рөлі ... ... ... ... іс ... ... жағдайда, біздің
пайымдауымызша, қазақстандық құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесі біршама
тұрақтанар еді.
Қорытынды
Қазақстандық құрылыстағы бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру тек ... ... ... ғана ... болмай, еліміздегі нарықтық
қатынастардың тұрақты дамуымен тығыз байланыста ... жөн. ... ... халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары мазмұнын, екінші жақтан
қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары мазмұнын ... ... ... есеп ... баса ... аударуымыз керек.
Біздің мақсатымыз елімізде ... заң ... ... мен ... ... ... мұның жағымды және жағымсыз
жақтарын ашып көрсету емес. Мәселе ұлттық құрылыстағы ... ... ары ... ... мен ... ... осы салада міндет
атқарушы мамандар мен ... ... ... есеп
мәселелерін ары қарай жетілдіру процесіне шақыру ... ... ... есеп стандарттары негізінде отандық құрылыстағы
бухгалтерлік есеп жүйесін ары қарай жетілдірудің негізгі мәселелерінің бірі
- құрылыстада күні ... ... екі ... ... келе ... және салық есебін біріктіріп үндестіру, сондай-ақ есептің ... ... құру ... ... Егер қаржылық есептің үндестірілген
жаңа моделі құрылған жағдайда есеп жүргізудің ... ... ... ... ... екі ... есептің орнына көп мағыналы қаржылық есеп
құрылып, ... өзі ... ... тән ... ... ақпараттар
даярлауды да қамтамасыз етеді.
Отандық бухгалтерлік есепті жетілдіру мен ары қарай дамыту және ХҚЕС
негізіне қарай ... ... ... салу үшін ... ... іске
асырған жөн:
- құрылыста қызметінің қаржылық нәтижесін барынша қарапайым және
сенімді түрде көрсету;
- ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы мен салыстыру негізінде ұзақ
мерзімді нарықтық қатынастарды ... ... ... ... ... ... құру барысында қолайлы шешім қабылдау.
Қазақстандық құрылыстағы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... тек қана ... ... есепке тән
мәселелерді ғана қарастырмай, сонымен қатар басқарушылық ... ары ... ... ... ... Қазіргі кезеңде басқарушылық есеп
құрылыстағы бухгалтерлік есептің ... ... ... ... әлі күнге дейін зерттелмей келеді. Алайда басқарушылық есептің
колайлы ... құру ... пен ... ... негізін
құрайтындығын білген жөн.
Қолданылған әдебиеттер
1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. процветание, безопасность и улучшение
благосостояния всех казахстанцев. Послание ... ... ... ... кодекс. О налогах и других обязательных платежах в бюджет. –
Алматы: ... ... ... ... ... «О ... ... и финансовой
отчетности» от 24 июня 2002 ... №329-1 // ... акты ... налогам, бухгалтерскому учету, страхованию: «Қаржы-қаражат»
Официальные материалы // Қаржы-қаражат . – 2002. - №7.
4. ... ... ... по ... ... ... ... Стандарт бухгалтерского учета «Представление финансовой отчетности»
(Приказ министра финансов РК 17 января 2003 г. № 14) // ... и ... – 2004. - № ... Типовой план счетов и их типовая корреспонденция (Приказ министра
финансов РК от 18 ... 2002 г. № 438) // ... учет ... – 2003. – 1,2,3.
7. Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарын жасау жөніндегі нұсқау
және 2006 жылдан бастап қолданылатын ... есеп ... ... ... ... ... ... 22
желтоқсан 2005 жылғы 426, 427-ші бұйрықтары.
8. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және ... есеп ... ... ... - ... 2006 жыл.
9. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта:
Учебн. пособие. – М.: Финансы и статистика, 1994.
10. Дүйсенбаев К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... / Оқу ... – Алматы: Экономика. 2001. –
330 бет.
11. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік ... Оқу ...... ... 2003. – 360 ... Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А., ... ... есеп – ... ... ... Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия.
– М.: Центр ... и ... ... ... В.Л. ... учет ... субъектов. – Алматы,
2004.
-----------------------
Бастапқы құжаттар
Есеп регистрлары
Бухгалтерлік қорытынды есеп
Есеп регистрлары
Сыртқы ... ... ... жазулары түрлеріне қарай

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Бухгалтерлiк есептiң формаларының ұғымы және тарихи дамуы25 бет
Бухгалтерлік есептің қағидалары3 бет
Бухгалтерлік есепті 1С Бухгалтерия жүйесінде жүргізу19 бет
Бухгалтерлік есепті компьютеризациялау96 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру22 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ерекшеліктері18 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және оның бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы ролі31 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың қазіргі кездегі жағдайы және кәсіпорынның шаруашылық қызметінің тиімділігін талдау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь