Әлеуметтік жұмыста болжаудың типологиясы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4 б.

I. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫҢ ҒЫЛЫМИ САЛАСЫНДА БОЛЖАУДЫҢ МЕТОДОЛОГИЯСЫ

1.1. Болжам жасаудың негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7.19б.
1.2. Болжамның категориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20.27б.

II. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТА БОЛЖАУДЫҢ ТИПОЛОГИЯСЫ

2.1. Болжамды классификациялаудың көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ..28.34б.
2.2. Әлеуметтік жұмыста болжаудың ерешеліктері ... ... ... ... ... ... ... .35.45б.

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46.47б.

СІЛТЕМЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47.48б.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48.49б.
КІРІСПЕ
Жер бетінде адамзат пайда болғаннан бастап “әлеуметтік жұмыс” қоғамдық құбылысқа айналды. Қоғам өз даму кезеңдерінде сол қоғам мүшелеріне әлеуметтік қамсыздыру жолында түрлі көмек формаларын қолданған. Алғашқы рулық қоғамда көмек және өзара көмек түсініктері қолданысқа енді. Осыған сәйкес әрбір көмектің объектісі мен субъектісі дәстүрлік ұстанымдарға, түрлер формасына және қоғам мүшелерінің бір-біріне деген рулық көмек көрсетуімен анықталған.
Әлеуметтік жұмыс түсінігінің көптеген мағыналық түрлері бар. Осы түсініктердің ішінде базалық түсінік ол әлеуметтік жұмыстың болжау ерекшелігі.
Қазіргі менеджмент негізін қалаушылардың бірі Анри Файоль былай дедйді: “Басқару – бұл көріпкелдік, алдын ала көру, ал көру – бұл ендігі әрекет ету”. Яғни болжау болмай жоспар құрылмайды [1]. Болжаудың әлеуметтік салада жоспарлануы қазіргі таңда өге ауқымды мәселе.
Әлеуметтік жұмыстың ең бір маңызды міндеттерінің бірі ол қоғамдағы басты проблеманы анықтап, сол проблеманының шешілу технологиясы мен әдістерін дұрыс таңдай білу, соның ішінде болжау әдістерін дұрыс қолдана білу.
Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерін әртүрлі тұрғыдан қарастыру, оны ғылыми түрде дәлелдеу біздің осы жұмысымыздың алына қойған мақсаты болып табылады. Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерінің типологиясынын жасауда жұмыстың басты мақсатына енеді. Ауқымы кең, жан-жақты проблема болғандықтан оны оны әлеуметтанудың бір саласы деп қабылдауға болады.
Ғылым ретінде әлеуметтік жұмыстың дамуының ғасырлық тәжірибесі шетелдерде тек әлеуметтік ойлаудың классикалық парадигмаларын модернизациялау ғана ықпал етіп қана қоймай, сонымен бірге қоғамның әлеуметтік қайта құрылуындағы жаңа ағымдардың ғылыми негізін салды. Қазіргі уақытта әлеуметтік жұмыс теориясының дамуы дау туғызады. Оның ғылымдар жүйесіндегі орны туралы мәселе талқылануда. Әлеуметтік жұмыс теориясының ғылым ретінде қалыптасқандығы туралы болжам жасауға мүміндік беретін барлық құрылымдық белгілерге ие: оның өзіндік зеттеу объектісі, пәні, оған тән заңдылықтары, іс-әрекеттің арнайы түсініктері, категориялары, әдіс-тәсілдері бар. Осымен бірге оны қолданбалы ғылымдар тобына жатқызады және пәнаралық ретінде сипаттайды.
Бітіру жұмысының мақсаты - әлеуметтік жұмыс саласында қолданылатын болжау әдістерінің жіктелуін көрсету.
Бітіру жұмысының міндеттері – болжау ұғымына қатысты толық ақпараттар жинақтау, Қазақстан Республикасының заңдары, бағдарлама, болжау әдістері туралы мәселерді қарастырған ғалымдар еңбектерін қарастыру.
Жұмыстың зерттеу пәні - әлеуметтік жұмыстағы болжау әдістерінің жіктелу ерекшеліктерін көрсету.
Тақырыптың зертелу деңгейі – Қазіргі өтпелі экономикалық жағдайда дамуды келесі сатысына өту барысында еліміздегі ерекшеліктерді ескере отырып, шетелдік тәжірибелерді пайдалану керектігін мамандар көптеп айтып жүр. Ақпараттандыру ғасырында бұл жетістіктерге қол жеткізу қиындық тудырмайды. Осыған орай бітіру жұмысында шетелдік ғалымдардың да көзқарастары беріледі. Ресей ғалымы И.В.Романенко өз еңбегінде әлеуметтік және экономикалық болжаудың артықшылықтары мен ерекшеліктерін ашып көрсеткен. Сонымен қатар болжау әдістерінің жіктелуін ғылыми тұрғыда қарастырған. АҚШ ғалымдары Майкл Мескон, Майкл Альберт болжау әдістерін басқару стилінің тәсілі ретінде қарастырған.
Бітіру жұмысының екінші тарауында болжамның түрлері, жіктелуі көрсеткіштері қарастырылған.
Бітіру жұмысының құрылымы. Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды бөлімнен, сілтемелер мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және жеті кестеден тұрады. Жұмыстың көлемі – 49 бет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

Оқулықтар:
1. Агафонов А. Н. Социальная работа : введение в специальность.
Караганды, 2004.
2. Козлов А. А., Иванов Т. Б. Практикум социального работника.
М ., 2000.
3. Лифинцев Д.В. Современные модели организации
взаимодействия в процессе социальной работы . Автореф. дис...
канд.соц. паук . М., 1996 .
4. Основы социальной работы / Под ред. П. Д. Павленка. М.:
Инфра - М , 2001 .
5. Психология социальной работы / Под ред. М. А. Гулиной .
СПб.:Питер,2002.
6. Социальная работа: Введение в профессиональную
дечтельность / Под общ. ред. Козлова А . А . М., 2005 .
7. Социальная работа / Под общ. ред. В . И. Курбатова . Ростов
н/ Д., 2003 .
8. Социальная работа : теория и практика / Отв. ред. Е. И.
Холостова , А. С. Сорвина . М.: Инфра - М , 2003 .
9. Справочное пособие по социальной работе . М.: Юрист , 1997 .

10. Теория и методология социальной работы / Под ред. С. И.
Григоревна. М.: Наука, 1994 .
11. Теория социальной работы / Под ред. Е. И. Холостовой . М., Юрист

12. Қ.Р. тәуелсіздігінің 10-жылдығына арналған халықаралық ғылыми конференция материалдары, Ал-2001 А.Б.Айтбембетова
13. Социальное и экономическое прогназирование. / И.В.Романенко Санк- Петербург.2000
14. Филатова Е.В. / Теория социальной работы. Кемерово: Кемеровский государственный Университет,2002.


Мерзімді басылымдар:

1. Егемен Қазақстан // Болжаудың көрсеткіштік сипаттамасы. Ақпаров.М.Н. наурыз 2001ж
2. Казахстанская правда // Субъективный фактор - прогназирование. апрель 2003 №28



Сөздіктер:

1. Словарь - справочник по социальной работе /Под ред. Е. И.
Холостовой . М, 2000 .
2. Әлеуметтену. Оксфорд сөздігі – Алматы, 2002.

3. Социологиялық сөздік / Жалпы редакциясын басқарған К.Ү.Биекенов - Алматы, Қазақ университеті

4. Энциклопедический социологический словарь. Общ.ред. Ран Осипова Г.В.1995

5. Социологический словарь. под редакцией С.А. Ерофеева. М. “Экономика” 2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ:
..........................................................................
...................... 3-4 б.
I. ӘЛЕУМЕТТІК ... ... ... ... ... ... негізгі ... ... ... ... 20-27б.
II. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТА БОЛЖАУДЫҢ ТИПОЛОГИЯСЫ
2.1. ... ... ... ... ... ... ... ......................................48-
49б.
КІРІСПЕ
Жер бетінде адамзат пайда болғаннан бастап “әлеуметтік жұмыс”
қоғамдық құбылысқа айналды. Қоғам өз даму ... сол ... ... қамсыздыру жолында түрлі көмек формаларын қолданған. Алғашқы
рулық ... ... және ... ... ... ... енді. Осыған
сәйкес әрбір көмектің объектісі мен субъектісі дәстүрлік ұстанымдарға,
түрлер формасына және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс түсінігінің көптеген мағыналық түрлері бар. Осы
түсініктердің ішінде ... ... ол ... ... ... менеджмент негізін қалаушылардың бірі Анри ... ... ... – бұл ... ... ала ... ал көру – бұл ... ету”. Яғни болжау болмай жоспар құрылмайды [1]. ... ... ... ... ... өге ауқымды мәселе.
Әлеуметтік жұмыстың ең бір маңызды ... бірі ... ... проблеманы анықтап, сол проблеманының шешілу ... ... ... ... ... ... ... болжау әдістерін дұрыс
қолдана білу.
Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерін ... ... ... ғылыми түрде дәлелдеу біздің осы жұмысымыздың ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерінің типологиясынын
жасауда жұмыстың басты ... ... ... кең, ... ... оны оны әлеуметтанудың бір саласы деп қабылдауға болады.
Ғылым ретінде әлеуметтік жұмыстың дамуының ғасырлық ... тек ... ... классикалық парадигмаларын
модернизациялау ғана ықпал етіп қана ... ... ... қоғамның
әлеуметтік қайта құрылуындағы жаңа ағымдардың ғылыми негізін салды.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... дау ... ... жүйесіндегі орны туралы мәселе ... ... ... ғылым ретінде қалыптасқандығы туралы болжам жасауға мүміндік
беретін барлық құрылымдық белгілерге ие: оның ... ... ... оған тән ... ... ... түсініктері,
категориялары, әдіс-тәсілдері бар. Осымен бірге оны қолданбалы ғылымдар
тобына жатқызады және ... ... ... жұмысының мақсаты - әлеуметтік жұмыс саласында қолданылатын
болжау әдістерінің жіктелуін көрсету.
Бітіру жұмысының ...... ... қатысты толық
ақпараттар жинақтау, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... еңбектерін қарастыру.
Жұмыстың зерттеу пәні - әлеуметтік жұмыстағы болжау ... ... ... ... ... – Қазіргі өтпелі экономикалық жағдайда
дамуды келесі ... өту ... ... ... ... шетелдік тәжірибелерді пайдалану керектігін мамандар көптеп айтып
жүр. Ақпараттандыру ғасырында бұл ... қол ... ... ... орай ... ... ... ғалымдардың да
көзқарастары беріледі. Ресей ғалымы И.В.Романенко өз ... ... ... ... артықшылықтары мен ерекшеліктерін ашып
көрсеткен. Сонымен қатар ... ... ... ... ... АҚШ ... ... Мескон, Майкл Альберт ... ... ... ... ... ... ... екінші тарауында болжамның түрлері, жіктелуі
көрсеткіштері ... ... ... Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытынды бөлімнен, сілтемелер мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және
жеті кестеден тұрады. ... ... – 49 ... ... ЖҰМЫСТЫҢ ҒЫЛЫМИ САЛАСЫНДА БОЛЖАУДЫҢ ... ... ... ... қағидалары
Болжау негіздері. Негізгі ұғымдар.
Прогностиканың негізгі немесе базисті ұғымдары мыналар (келесілер) болып
табылады.
1) Болжам нұсқасы – ... ... ... ... ... ... ... бірі.
2) Болжау әдісі – болжам жасауға бағытталған, болжау объектісін зерттеу
тәсілі.
3) ... ...... ... ... өңдеу әдістері мен
ережелер жиынтығы.
4) Болжау объектісі – болжау ... ... ... құбылыстар және оқиғалар. Объектінің табиғатына қарай
әлеуметтік ғылыми-техникалық экономикалық- экологиялық және ... ... ... ... субъектісінің оған әсер ету
мүмкіндігіне байланысты басқарылатын және басқарылмайтын ... ... ...... ... мекеме немесе болжамның
нәтижелерін қолданушы жеке тұлға, ол кейбір ... ... ... беруші. Кейде тұтынушы тапсырыс беруші болуы мүмкін.
6) Болжаудың амалы (тәсілі) – болжам жасау процесінде нақты нәтиже ... бір ... ... ... ... және ... ... а) Сарапшылардың баға беруінің орташа өлшенген
мәнін ... б) ... ... ... в) ... ... және т.б.
7) Болжамдық үлгі – болжау объектісінің үлгісі оны зерттеу болашақта және
оларды іске ... ... мен ... ... ... туралы
ақпарат алуға мүмкіндік береді. Кесте түріндегі болжамдық үлгі «болжау
объектісінің ... - ... ... ... ... деп ... Болжамдық қабат, астар (фон) – болжам тапсырмасын шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... Болжау жүйесі – болжау әдістерінің және оларды жүзеге асыру жолдарының
жүйесі, ол болжаудың негізгі принциптерімен ... ... ... ... ... – Сарапшы топтары, ұйымдастыру іс-шаралары
техникалық құралдар және т.б. табылады. Болжау ... ... ... ... және басқарудың түрлі деңгейлерде ... ... – осы ... жасаушы ұйым, кәсіпорын, ... жеке ... ... - ... ... әдістері мен нәтижелерін сипаттайтын
болжамдарды жасау процесінің бөлігі. Кезеңдерге ... ... ... ... құрылу ерекшелігімен болжам фонының
деректерін жинау, іздеу және ... ... ... болжам
верификациясымен байланысты. Болжауға қатысты операциялардың алдында
болжамдық бағдар ерекше орын алады.
Болжау ... ... ... ... ұстану маңызды болып табылады.
1) Нұсқаулық – ... ... ... ... ... ... және болжамды қабат (фон) нұсқаулардан шыға отырып,
болжамның ... ... ... ... – үздіксіздік – болжау объектісі туралы жаңа деректер
түскенінде қажеттілік бойынша ... ... ... ... ... 3) ... – болжамды қолданудан экономикалық әсердің,
болжамды жасауға ... ... ... ... 4) ...
болжанушы көрсеткіштердің барлығының сонымен бірге болжам өлшемдерінің
өзара байланысы. 5) Келісу (келіскендік) – түрлі табиғаты бар ... ... ... ... ... ... ... принципі.
Болжамдардың түрлері және мақсаты.
Болжам түрлерін түрлі жіктеу белгілері бойынша топтастыру 1-ші
кестеде берілген.
1-ші ... ... ... ... |Болжам түрі |Түсіндірме (болжам |
| | | ... оның ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | ... ... жағдайлардың |
| | | ... мен ... |
| | | ... ... | | ... |
| | ... ... және |
| | | ... болжамдардың|
| | | ... ... | | ... |
|2 ... ... ... ... |
| |қасиеттердің сипаты | ... |
| | | ... ... | ... ... |
| | | ... |
| | ... |-болжау ... |
| | | ... ... |
|3 ... ... |Интервалды ... ... ... |
| |дискреттілігі | ... ... |
| | | ... іске ... |
| | | ... берілген берілген |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... болжау |
| | | ... ... |
| | | ... мәні ... |
|4 ... ... ... |Болжау объектілері үшін|
| | | ... ... бар, |
| | | ... |
| | | |- 1 айға ... |
| | ... ... |- 1 ... 1 жылға |
| | | ... |
| | ... ... |- ... 5 ... |
| | | ... |
| | ... ... |- 5 ... 15 ... |
| | | ... |
| | ... ұзақ мерзімді |- 15 жылдан ары қарай. |
|5 |Болжанушылардың |Бір ... ... ... |
| ... саны | ... |
| | | ... объектісінің |
| | | |бір ... ... |
| | | ... сипаты. |
| | |Көп ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |
|6 ... ареалы, |Локалды ... ... |
| ... | ... |
| ... | |-осы ... |
| | | ... аймағының |
| | | ... |
| | ... |Осы ... |
| | | ... |
| | ... |- осы ... |
| | | ... аймақтарына. |
| | ... ... | ... мемлекетке |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... және |
| | | ... |
|7 ... ... |Салалық ... ... |
| ... | ... |
| | | ... бір ... |
| | ... |- ... салаларға |
| | ... |
| | |тік ... |
| | | ... |
Болжамдардың өлшемдері.
Болжамдардың негізгі өлшемдері мыналар болып табылады.
1) Болжамның сенімділігі – ... ... ... үшін болжам жасау
мүмкіндігін бағалау. 2) Болжам қателігінің қайнар көзі – болжам қателігінің
болуына себепші, фактор. 3) ... ... ... - ... ... ... объектке, мақсаттарға және болжам міндеттеріне сәйкес
болу деңгейі. 4) Болжам қателігі – апостериорлы (латын тілінде а ... ... ... a priory ... қарағанда) болжамның объекттің
шын жағдайынан немесе оны іске ... ... мен ... ... 5) ... негіздеу кезеңі – ... ... оның ... ... 6) ... ... – осы ... болашаққа жасалатын
болжамның уақыт аралығы.7) Болжамдық көкжиек – болжамды ... ... ... ... дәлдігі – Болжамның сенімдік
интервалын оны іске асырудың ... ... үшін ... ... ... ... түрде 8 кезеңнен тұрады.
1) Болжамның алдындағы бағдар – ... және оған ... ... ... ... шаруалар жиынтығы: а) объектті
анықтау; б) болжаудың мақсаттары мен міндеттері; в) негіздеу ... г) ... ... ... 2) Болжамға деген тапсырманы, яғни
болжамның мақсаттары мен міндеттерін анықтайтын және оны өңдеудің
тәртібін белгілейтін ... ... ... ...... және болжамдық қабаттың (фон) даму тарихын олардың
жүйелі сипатын алу ... ... 4) ... ...... және ... ... (фонның) жүйелі сипатын олардың
даму тенденцияларын білу, ... ... ... ... – болжамды диагноз нәтижелері бойынша болжамды жасау. 6)
Болжам верификациясы – болжамның сенімділігін және ... ... оның ... ... 7) Болжамды түзету – болжамды, оның
верификациясы және қосымша ... ... ... ... ... синтезі – жүйелі болжамды жасау, өңдеу.
Болжау объектісі.
Болжау ... ... ... ... бір ... ... немесе сандық
бейнесі болып табылатын болжау объектісінің сипаттамаларын жасау процесінде
мынадай ұғымдар қолданылады. 1)Болжау объектісінің ... ...... ... мен ... кезеңдерін бөліп жатқан диагноз кезеңіндегі
болжау объектісінің ауыспалысының мәні. 2)Бас, ... ... ... – болжау объектісінің өлшенген сипаттамаларының иерархиялық
(сатылық) жүйесі, ол оның ... ... ... ... ... ... ... – болжау объектісінің ауыспалысының
бұрынғы және болшақ мәндерінің уақытша жүйелілігі. 4)Болжау ... ... ... ... ауыспалы объектті, болжау міндетімен сай
суреттеу үшін маңызды болып табылады) оның ... а) ... ... ... бейнелейді) және б) экзогенді (сыртқы ауыспалылардың
кейбір жиынтығының әсерінен пайда болады). 5)Болжау объектісінің ... ... ... ... сипаттамалары, ол тұрақты немесе тұрақты деп
болжамды негіздеу және ... ... ... 6)Динамикалық қатардың
жүйелі (ұдайы) құраушысы – динамикалық қатармен берілген, оның ... ... ... ауыспалының бұрынғы және болашақ
мәндерінің бір қалыпты ... ... ... ... – болжау объектісінің элементтерінің, ... ... ... ... ... ... ... құрамы- динамикалық қатардың құра ушысы, оған ... ... және ... ... әсерін бейнелейді. 9)
Болжау объектісінің құралымы – болжау объектісінің ... ... және ... ... ... туралы бастапқы ақпарат және оны дисконттаудың
заңдылығы. ... ... ... бастапқы ақпарат болуы мүмкін: ... ... ... шешу үшін ... нақты мәліметтерден
тұратын қайнар көзден алынған, мысалы ... есеп ... ... озық ... ... ... практикадағы жаңалықтарды іске
асырудан озық тұратын ғылыми-техникалық ақпарат; оған жататындар – жаңалық
ашуға және ашылуларға, ... ... ... және ... 2) ... ... бағалаудан тұрады).
Болжау объектісі туралы мәліметтер жиынтығы болжаудың мақсаттары
мен әдістерімен сәйкес ... ... ... ... ... оның ... екі көрсеткіштер арқылы сипатталады:
1.бастапқы ақпараттың толықтығы (сенімді бастапқы ақпаратпен ... ... ету ... ... ... болжау объектісінің
ауыспалысының ақпараттылығы.
Болжау объектілерінің ... ... ... ... өткен
шаққа кетуіне қарай, өткен мәндердің ақпараттылығы ... яғни ... ... ... ... ... ... объектісін, оның көкжиегін және фонын талдау.
Болжау объектісін талдау келесі принциптерден құрылады: 1)
ерекшелік, ... ... ... ... талдау процесін
есептегенде), 2) ұтымдылық, оңтайлылық ... ... ... ... ... өлшемділіктің болжамға деген
тапсырмаға сәйкес рационалды қолдану), 3) талдаудың үздіксіздігі ... ... ... ... ... зерттеулерді өткізу).
Болжау объектісінің талдауын, талдау субъектісі іске асырады – ұйым,
зерттеу ... ... ... ... ... сәйкес талдауға мыналар
жатады: 1) ... ... ... (болжау объектісінің элементтерінің
құрамы және өзара ... 2) ... ... динамикасы (оның
дамуының сипаттамаларын көрсету және ... 3) ... ... ... ... болжамдық үлгісінің сенімділік пен
дәлдігіне сай келу деңгейі).
Болжамға деген тапсырманы ... ... іске ... болжау
объектісінің талдауы – бұл болжам алдындағы талдау, ал бекіту кезеңінен
кейінгі талдау, оның процесінде болжау ... ... ... ... ... ... салыстыру жүргізіледі,-бұл болжамнан кейінгі
талдау.
Болжау объектісін ... ... ... іске асырылады: 1) болжау
объектісінің болжамдары көкжиегін талдау (болжамның берілген ... ... үшін ... ... ... кезеңінің шекті мәндерін
анықтау); 2) ... ... ... ... талдауы (болжау
объектісінің дамуына және болжамды жасау шарттарына ықпал ... ... мен ... ... талдауы).
Болжау аппараты
Болжаудың фактографиялық әдістері.
Болжаудың фактографиялық әдісі – бұл фактографиялық ... ... ... және ... болжауда қолданылатын
негізгі фактографиялық әдістер, осы әдістердің қысқаша ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... және ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... стационарлы кездейсоқ |
| | ... ... ... |
|2 ... ... |Үйлесімді таразылар көмегімен осы ... | ... ... ... |
| | ... өлшеу. |
|3 ... ... ... динамикалық қатардың бөлшектік |
| ... ... ... ... |
| | ... немесе өлшемдері. |
|4 ... ... ... ... ... |
| |(болжамдық) ... ... ... алу арқылы іске |
| | ... ... ... таңдау |
| | ... ... ... |
|5 |Тарихи аналогия ... ... ... оның |
| | ... ... ... ... бірдей |
| | ... ... және ... |
|6 |Математикалық аналогия ... ... ... даму |
| | ... ... ... |
| | ... орнату. |
|7 ... ... ... ... қасиеттерін |
| | ... ... ... |
| | ... ... іске |
| | ... озық ... |
|8 ... ... ... ... және ... |
| | ... ... ... жүйесі |
| | ... және ... ... ... |Икемді құрылым қызметі |Экстрополяциялық қызметті ... оның |
| ... ... ... мен өлшемдері көптеген ықтимал |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... объектісі туралы жарияланымдарды |
| | ... және ... ... ... | ... ... |Регрессионды |Ауыспалы – аргументтер мен ... |
| | ... ... арасында |
| | ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... және |
| | ... санақтық өзара байланыстарының |
| | ... ... құру және ... ... |Факторлы ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... | ... ... көпөлшемді аумақтарды|
| | ... ... ... ... |Болжау объектісінің бір жағдайдан ... |
| | |өту ... ... және ... ... ... |Болжау объектісі туралы жарияланым |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |Экспоненциалды жұмсарту, |Таразылардың және оның коэфиценттерінің |
| ... ... ... қолдану арқылы |
| | ... ... ... ... ... ... ... таңдау болжау |
| | ... даму ... мен ... | ... ала ... ... |
| | ... іске асады. ... ... ...... ... қатысты бағалауды қалыптастыру үшін
тартылатын білікті маман. Сарапшы топ – ... бір ... ... ... ұжымы. Болжамның міндетіне қатысты айтылатын
сарапшының немесе сарапшы ... ... ... ... ... деп
аталады; бірінші жағдайда «жеке сараптық (болжамдық) бағалау», ал ... ... ... ... ... ... ... білім, интиуция және тәжірибе негізінде болжау объектісіне қатысты
сенімді, нақты бағалаулар жасау қабілеті оның ... ... ... ... деп ... ... ... бар. Сарапшы
тобына қатысты да әділ: сараптау тобының құзырлылығы – бұл сарапшының тұтас
пікіріне пара-пар ... ... ... ... ... бағалаулар
жасау қабілеті; сараптау тобының құзырлылығының сандық өлшемі топқа енетін
жеке сарапшылардың құзырлылық көрсеткіштерін жалпылау негізінде анықталады.
Болжаудың ... ...... ... ... ... «Сараптау әдісін теоретикалық аспектіде ... ... ... ... ... алынған сараптық пайымдаулар ғылымда қабылданған
екі критерийлер кез-келген жаңа білімнің сенімділігін қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... негізгі сараптау әдістерінің атаулары және ... ... ... ... ... ... қысқаша сипаттамасы |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... ... тәуелсіз, жасырын сұрақ |
| | |қою ... ... ... ... ... |
| | ... ол ... алдыңғы турдың нәтижелерін |
| | ... ... |
|2 ... сараптау |Ақпарат көзі ретінде бір сарапшының бағалауын |
| ... ... |
|3 ... ... ... бойынша сарапшымен болжам |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... |
|4 ... ... бір ... ... ... ... |
| ... бірлесуі|бірлесіп шешу жолымен сарапшылардың шығармашылық |
| | ... ... ... |
| | ... ... тыйым салу; |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... сарапшының баяндауының |
| | ... |
| | ... ... ... ... бағалау; |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... салыстырылған бағалау, |
| | ... ... және т.б. ... |
|5 |Ұжымдық сараптау|Топқа ... ... ... тәуелсіз жеке |
| |бағасы ... ... ... сарапшы тобының |
| | ... ... ... |
|6 ... ... ... байланыстарының сараптау |
| | ... ... ... |
|7 ... ... ... ... болжаудың матрицалық|
| |матрица |әдісі. |
|8 ... ... ... құрылымын айқындау және оның |
| | ... ... ... осы ... ... | ... нұсқаларын таңдау мен бағалау. |
|9 ... ... ... ... ... ... |
| ... құру |жағдайының жүйелілігін орнату. ... ... ... ... ... ... ... |
| |болжам ... ... ... ... ... іздеу |
| | ... құру және ... ... ... ... жеке аспектілері бойынша болжамдарды |
| |комиссиялары |сарапшы тобының ... сай ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... шығатынындай – бұл
болжамдардың сенімдікті, дәлдікті және негіздеуді тексеру.
4-кесте.
Болжамдар верификациясының әдістері.
|№ |Верификация ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... |Бұл мына жол ... ... верификациялау: |
| | ... ... ... болжамдық үлгінің |
| | ... ... |
|2 ... ... ала болжамдардан болжамды аналитикалық немесе |
| | ... ... |
|3 ... ... ... алған болжамдармен салыстыру. |
|4 ... ... ... ... сыни ... ... |
| | ... |
|5 ... ... |- ... сұрастыруды қолдану. |
|6 ... тура |- оны ... ... ... жасау. |
|7 ... |- ... ... қателерінің көздерін табу және |
| |есепке ала |шығару. |
| ... | |
|8 ... ... жоғары сарапшының бағалауларымен |
| | ... ... ... макроэкономикалық сценариін жасау.
Макроэкономикалық сценарий жасаудың блок-сызбасы.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың болжамын ... ... ... ... ... ... ... болжаудың
барлық кезеңдерінде жасалады және жалпы түрде 5-кестеде ... ... ... ... ... блок-сызбасы.
|№ |Болжау кезеңдері |Макроэкономикалық сценарий жасаумен байланысты |
| | ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... және ... алғышарттарды |
| |бағдар ... ... ... ... ... |
| | ... таңдау. |
|2 ... ... | |
| ... ... | |
|3 ... ... ... ... |
| ... | |
|4 ... диагноз |Математикалық аппаратты таңдау, даму |
| | ... ... |
|5 ... ... ... ... алу, |
| ... ... ... |
|6 ... ... дәлдігін тексеру. |
| ... | |
|7 ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
|8 ... ... | ... жасауда қолданатын бастапқы көрсеткіштер.
Әлеуметтік көрсеткіштер.
Адам дамуының көрсеткіші.
Негізгі әлеуметтік индикатор – адам ... ... ... ...... ... ... және өмір сүру ұзақтығының
көрсеткіштерінің орташа арифметикалығын ... өмір ... ... ... жоғарғы көрсеткіштері бар (Ресей, Қытай және
Үндістаннан басқа) әлемнің бірнеше елдері берілген, ... ... ... а) ... (Канада); б) Өмір ұзақтығының күтілетін
индексі =0,91 ... в) ... ... ... ... = 0,99
(Канада); г) Шын ВВП-ның адам ... ... ... = 0,99 (Австрия,
Австралия, Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Дания, Канада, ... АҚШ, ... ... Швейцария, Швеция, Жапония)[4].
Адам дамуының көрсеткішін қалыптастырушы көрсеткіштер.
Өмір ұзақтығының ... ... ... ... үй ... а) халықтың үймен орташа ... ... м ... б) Үй ... ... ... су құбырымен
қамту деңгейі); в) Үй алуға ... ... ... санының таза салмағы оның
ішінде жыл аяғындағы отбасы саны (пайызбен алғанда);
2) денсаулық қорғау: а) дәрігерлер және орташа медициналық ... ... ... ... ... ... дәрігерлік мекемелер саны және осы
мекемелердің қуаты; в) әйелдерге ақыл-кеңес беру ... ... ... саны; г) аурухана мекемелерінің саны; д) аурухана
орындарының, төсектерінің саны; е) төсек - ... ... ... ... және ... аурулар); ж) өндірістегі зақым
деңгейі; з) еңбекті қорғауға, қоршаған ортаны қорғауға қатысты іс-шараларға
деген шығындар; и) ... ... ... тұлғалар саны; к)
диспансерлік бақылауда тұрған адамдар саны; л) ... ... ... ... ... м) ... ауру деңгейі: ішімдікке әуестік,
нашақорлық, қатерлі ісіктер; н) ... мен ... ... ... пен туризм мекемелерінің, жазғы сауықтыру лагерлерінің, адамдарға
арналған қонақүйлер саны; жолаушыларды ... және ... ... тасымалдау; спорттық құрылыстар саны және сұлбасы);
3) халықтың азық-түлікті қолдану және тамақтың құндылығы;
4) қоғамдағы қылмыс жағдайы.
Халықтың білім деңгейінің ... ... ... ... дейінгі мекемелер саны;
2) балаларды мектепке дейінгі мекемелермен қамту;
3) ... ... ... ... дейінгі мекемелердегі балаларды орынмен қамтамасыз ету;
5) білім беру мекемелерінің саны: а)кешкі орта ... ... ... – техникалық оқу орындары; г)мемлекеттік ... ... ... ... ... оқу ... ... білім беру
мекемелері;
6) білім бері мекемелерінде оқитындар саны;
7) білім беру мекемелеріне абсолютті мәнмен; 10000 халық ... ... ... ... мән; 10000 ... ВВП ... халық санына деген ... ... – шын ... ... кең тараған эксперттік әдістері.
Коллективтік зерттеу әдістері – ... ... ... нәтижесіне ортақ, жалпы көзқарасын білдіреді. Бұл әдістерге
келесілерді топтастыруға болады:
1) Жиналыс – ашық талқылау әдісі. (комиссия ... ... ... ... ... ... ету ... “Сот әдісі”.
4) Дельфи әдісі.
1) Комиссия әдісі – қаралып жатқан ... ... ... ... ... ... ... (дискуссия) жүргізу. Бұл әдістің
қолданылуының мысалы ретінде – ... ... ... ... ... ... отыратын коньюктуралық жиналысты атап өтуге болады.
Қаралып жатқан мәселе анық және қысқа ... ... ... ... ... ... мерзімді (коньюктуралық) болжамдауда
эксперттер үшін келесі мәселелер ... ... а) ... ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік
реттеу нәтижесінде, белгілі бір тауарға әлемдік ... ... ... болады ма?, б) қазіргі таңда коньюктура максимум (немесе минимум)
деңгейде деп айтуға болады ма немесе ... ... ... болады ма?, в) белгілі бір дәстүрлі емес сатып алушының әлемдік
нарыққа енуі зерттеліп жатқан тауарларға ... бар ма, ... ... ... ... ... ... қолдану – бұл қарастырылып отырған
мәселеге коллективтік пікірді ... жеке ... мен ... ... алуды болдырмайды.
Бірақ “комиссиялық әдіс” белгілі ... ие, ... ... ... ... ... да, ... пікірі жасырын қалып, беделді эксперттердің ... ... ... жағдай екі-үш “мықты” тұлғалар арасында
болады да, ... ... ... ... қояды. Ал кейде
керісінше, алдын-ала айтылған көпшіліктің ... аса ... ... ... қосылуға мәжбүр болады., ал өз ... ... ... ... ... бір түрі – ... ... (миға әсер ету әдісі б. т. ойдық ... әдіс және ... ... ... ... әдісі деп
аталады). Бұл әдістің ерекшелігі мәселені қарағанда ... ... сын ... баға айтылмайды. Миға шабуыл жасау әдісі
негізгі екі ... шешу ... ... Олар 1) жаңа ... және ... ... анализ жасау мен бағалау. Осыған
сәйкесінше екі түрлі топ ... ... ... тобы ... ... ... ... тобы 5-15 адамнан немесе одан
да көп адамнан тұрады. Бұл топтың ... ... ... ... болуы міндетті емес, олар қойылған тапсырманы
түсінсе болғаны. Топтың ... ... ... және жеке ... ... ... керек.
Миға шабуыл жасау әдісін ... ... ... ... Сәйкесінше, мұндай ... ... ... ... қатысушының көңілін тек анық
табылып отырған мәселеге аудару, сонымен қатар кез-келген, егер оның
практикалық құндылығы ... ... да мән беру ... ... ... ... Мұндай шарттар қатысушылардың талқылау жасауына
еркіндік береді. ... ... ... ... ... шығмаршылық ойлау қабілетін дамытып, осыған орай
жаңа идеялардың туындауына алып келеді.
“Миға ... ... ... ... ... ... ойды ... және сын болжауын қадағалайды. Сеанс
жүргізушінің алғы сөзімен ашылып, ол таралатын мәселемен ... оның ... ... айта ... ... ... еске
түсіруі қажет. (Ол бұл ережені көрінетін жерге іліп қоюы ... ... ... ойды ... ... ұсынып, өзі бір- екі ой
айтады. Жүргізуші айтылған ойлар тобын жүйелеп, ... ... ... ... Егер ... жиналыстың мүшелері
шамадан көп болса, екі топқа бөледі.
Миға шабуыл жасау әдісі қазіргі кезде ... ... ... ... жасауда кеңінен қолданылады. Бұл ұйымда эксперт
жасағанда зерттеушілердің алдында кездесетіндігімен байланысты. ... ... ... ... ... Ол барлық
ережелердің орындалуын қадағала, ... ... ... ... табу өте ... ... әдісі – бұл эксперттер коллективтері жұмысының
сотпроцесі ережелерімен ... ... Бұл ... ... ... көзқарасты эксперт топтарының болғанында өте тиімді
болады. “Ісі қаралушы “ ... ... ... ... ... ... шешілуіне қызығушылық танытқан адамдар тобы сот пен
сот мүшесі ролін атқарады. Эксперттер тобының көзқарасына қарсы
шыққан ... ... мен ... орнында болады. Күәгерлер
ролін әр түрлі фактілер, әдебиет көөздері, эксперимент нәтижелері
мен ... ... ... өзінің идеясын қорғаса, “прокурор”
оны сынап, кінәләйді. Содан кейін сәйкесінше бұл екі жақ ... ... Ал ... ... ... және ... ... әдісі - өз ойын ежелгі грек қаласы Дельфи мен ... ... ... ... ... ... рет бұл әдіс әскери ғылыми-техникалық болашақтағы ... РЭНД ... ... ұйымының ғалымдары О.Хеммер,
Н.Дольки және Т. Гордон қолдады. ... ... ... ... ... ... процедуралар. Бұл әдіске тән
қасиеттер: 1) арнайы анкета ... ... ... ... ... ... байланыс, экспертизаның ... ... ... 3) топтық есеп статистикалық әдістің
көмегімен алынады. Бірнеше турлы ... ... ... ... эксперттің пікіріне жақындату мүмкіндігі болады.
Мысалы, эксперттер басқа эксперттердің анонимді жауабымен таныстыру
арқылы, оның шешім қабылдауына әсе етуге болады.
Дельфи ... ... ... мәселелер қамтылуы
қажет: 1) анкетада қойылған сұрақтарға сандармен жауап ... 2) баға ... ... ... ... ақпаратпен
қамтылған болуы керек, 3) әр сұрақтың жауабы экспертпен негізделген
болуы керек.
Дельфи әдісі бойынша эксперттердің жұмысы ... ... ... ... 1) тапсырманы қалыптастыру; 2) әр эксперттің
пікірінің ашылуы; 3) бар пікірді ашу; 4) жеке ... ... 5) ... ... ... пікірлердің қалыптасуы; 6)
пікірлердің келіспеушілік себептерін ... 7) ... ... ... ... мен ... ... нәтижесімен таныстыру; 8) әр ... ... ... ... оның өзгеруі немесе сол күйінде
қалуы; 9) ... ... ... екі-үш раунд жүргізу жалпы ортақ пікірді
қалыптастыруға ... ... ... - ... ... ... ... тарихи тенденциялардың ықтимал жүзеге асуын нобайлап белгілеу
әрекеттері жасалады. Мұның классикалық мысалы Даниель ... “The ... Post ... ... (1973) атты еңбегі, онда “A Venture in ... ... ... бар. Белл ... батыл ойларын жекелеген
әлеуметтік іс ... ... ... айту ... ... бір пошым
беру әрекеттерінен бөліп қарайды. Ал әлеуметтік болжам тек ... ... және ол ... және ... ... ... жерде ғана немесе бағыты ... ... ... ... ... ... бар ... немесе “олар тарихи тенденциялар
ретінде ... ... ... ... ықпал ететін адамдар
тарапынан парасаттылықтың жоғары дәрежесін топшылауға болатын жерде” мүмкін
болады. Бұл ... ... бір ғана қол ... деп мойындайды
Белл, әлеуметтік болжамдар көбінесе жасалатын қысымды дәлелдей түсумен
шектеледі, оның ... ... бір ... ... ... емес,
кейбір саяси шешімдерді ғана тиімді қабылдауға болады. [6]
Әлеуметтік жұмыстың әдіснамасы және оның маңызы.
Әлеуметтік ... ... ... үшін ... ... ... іс-әрекеттің жаңа аймағы болып табылады және де оның ... ... ... әлі де ... “даулы” мәселе күйінде қалуда.
Сондықтан да әлеуметтік жұмытың ... ... оның ... мазмұнды сипаты үнемі ғалымдар мен практиктердің талқылау пәні болып
табылуы кездейсоқ емес.
Жалпы ғылыми мағынада әдіс – философиялық және ... ... ... мен ... ... ... ... болмыс, шындықты меңгерудің
теориялық және тәжірибелік ... мен ... ... ... тамырымен әдіс адамның практикалық қызметінен туындайды, оның
тәсілдері шындықтың зыңдарына ... ... ... Таным барысында ойлау
әдісінің дамуы мен ... әдіс ... ... - ... ... ...... және тәжірибелік іс-әрекетті құру ... ... мен ... ... ... қатар, осы жүйе
жайлы ілім.
Әдіснамалық ғылымның негізінде ... ... ... және ... алудың тәсілі ретінде көрінетін әдіс туралы ілім жатыр.
Әдіснамалық талдау объект туралы білім алу ... ... ... ... ... мен ... ... қандай әдістер
қамтамасыз етеді, объектінің табиғатына білім алудың ... ... дегн ... ... ... беруге негізделген.[7]
Қазіргі уақытта әлеуметтік жұмысты әдіснама тұрғысынан үш көзқарас
тұрғысында қарастыруға болады:
1. Әлеуметтік ... ... ... ... ... практикалық іс-әрекет түрі ретінде;
3. Әлеуметтік жұмыс оқу пәні ретінде;
Әрине, әлеуметтік жұмыс әр аспектіде әртүрлі ... ... ... ... мен көзқарастар, бағыт- бағдарларды қолдануды талап ... ... ... ғылми пән ретіндегі басты мақсаты - әлеуметтік
шындықты тану болса, онда ол ... ... ... осы ақиқаттың
түрленуімен байланысты.
1.2. Болжамның категориялары
Ғылымдағы әдіснамалық талдау ғылымның объектісі мен пәнін ... ... ... және ... ... зерттеуді
ұйымдастырудың принциптері мен әдістерін анықтауды көрсетеді. Ғылымның
объектісі мен пәні ... ... ... ... ... ғылымдардың жүйесіндегі орнын анықтайды. Қандай да бір ... деп ... ... ... ғылым бағытталған ақиқаттың (
табиғи және ... ) бір жағы ... ... ... ешқандай
ғылым саласы өзінің объектісін түрлі себептерге байланысты ... ... ... орай, көптеген нақты ғылымдар өзінің қарастыратын
сферасын шектеуге мәжбүр. Кез - келген ғылым объектіге ол ... ... ... - ... ... ... ... пәнді ажыратады. Ғылымда зерттеу объектісі қай ... ... ... сол ... пәні ... ... ... пікір бойынша, әрбір ғылымның пәні - ол, ... ... ... ... бір ... зерттелінуі.
Ғылымнын пәнін анықтау -сол ғылымның білім аймағында жеткен дәрежесіне
және әлеуметтік практикасының ... ... Егер ... ғылымға
тэуелсіз пайда болса, ал пән сол ғылыммен бірге ... сол ... ... ... ... ... ... мен пэнінің таңдалуы элеуметтік
жұмыстың теориясы мен ... ... ... тигізеді. Әлеуметтік
жүмыстың теориясы үшін оның ... ... ... ... ... тэн ... ... «Словаре-справочнике по социальной работе» ( 2000г ... ... ... ... ... ... способов и средств регуляции поведения социальных
групп и личностей в ... ... ... ... ... ... являются закономерности, обусловливающие характер и
направленность развития социальных процессов в обществе.
«Основы социальной работы» ( 1999г ) [8] ... ... ... жұмыстың объектісі - басқа адамның көмегіне мұқтаж ... ... ... ауыр ... ... ауыр ... ... адамдар, теріс жолға түскен жасөспірімдер және т.б. .».
Әлеуметтік жүмыстың объектісі мен пәні, бір ... ... ... ... негізделген, екінші жағынан, әлеуметтік
жүмыстың теориясы мен практикасының мазмүны мен шекарасына әсерін тигізеді.
Объект пен пән тұрғысынан ... ... ... ... ... бір ... үқсас. Қазіргі жағдайда ... ... ... аса мұқтаж
адамдарға әлеуметтік көмек шегінен шығып, адам туралы теориялық білімді
игеріп, сол адамның ... ... ... ... Ғылыми білім аясындагы әлеуметтік жұмыстың әдістері
Әлеуметтік жұмыста объектіні тану үшін қолданылатын объективті ғылыми
білімнің қалыптастыру әдісі басқа ғылымдарда қолданылатын тәріздес.
Ғылымда білім алу ... ... ... бар. ... ... ... бар. Алынған білім объективті ғылыми талаптарын
қанағаттандыру үшін, ғылымда әдістен тыс ... ... : егер ... ... эдіс ... ол ... ... білімнің де болмағаны.
Қазіргі кездегі ғылыми әдістер жүйесінің көп түрлілігі, ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Осыған сәйкес ... ... ... ... ... ... таңдалады. Олар: қолдану ортасы, қызметтің мазмүны мен
мінезі т.с.с. Әлеуметтік жұмыста әдістердің орны мен рөлі ... ... ... ... деңгейі әлеуметтік жүмыс ... ... ... ... ... негізінде әдістер жалпы (
философиялық ) әдіс, жалпы ғылыми жэне ... ... ... деп ... ... ... философиялық әдіс ~ субъектінің түрлі қызмет
түрлерінде дүниетанымдық және әдістемелік ... ... ... ... ... ... екі түрі бар:
диалектикалық және ... Бүл ... ... ... ... ... әдіс диалектикалық әдіспен ығыстырыла бастайды.
Сонымен қатар әрбір ... пен ... ... ... мен ... ... Жалпы гылыми әдіс қызметтің көп саласында қолданылады. Сонымен қатар
әлеуметтік жұмыста да. Олар барынша кең тәртіп ... ... ... ... ... ... ғылыми таным деңгейімен тығыз
байланысты.
Ғылыми таным екі деңгейде: эмпирикалық жэне ... деп ... ... ... деңгейі шын мәнінде бар, ... ... ... Осы ... ... ... ... арқасында объект туралы ақпарат жинақталады. Барлық
қабылданған ақпараттарды кесте, ... ... ... ... Ғылымда
жалпы ғылыми негізгі екі эмпирикалық әдістерді ... ... ... жэне ... ... ақиқатты бейнелеудің тәсілі ретінде адам іс - әрекеттінің
аясы мен ... ... ... ... ... ... ... болсақ, әрбір эмпирикалық зерттеудің кез - ... ... ... мен ... ... мақсатымен оны бақылаудың
элементтерін құрайды. Алайда, ғылымда мынадай ... : ол ... ... ерекше әдіс, ол өзін - өзі бақылау мен
бақылауды біріктіреді. Әлеуметтік жүмыста бақылау ... ... ... ... және ... ... ... - ғылыми танымның басты әдісі. Сонымен ... ... ... ... ... - салдарлық тэуелділіктерін
анықтауда жэне зерттеуді жүргізуге қолайлы ... ... ... ... шындықты танудың белсенді жолы. Оның ерекшелігі
зерттеуші кез - келген ... ... ... ... Егер ... ... ... жауап ала алса «қалай?», «қандай жағдайда?»
ал экспериментте «неге осылай болып жатыр?» деген сұраққа жауап ... ... ... ... логикалық таным іске қосылады.
Бұл деңгей зерттеу ... ... ... ... ... ... абстракция әдісі таным процесінде ... ... және ... ... ... ... Осы әдіс негізінде
танымныц екі сатысы бар:
* ... ... ... бен ... ... ... ... жалпы ғылыми түсініктерді, анықтамаларды бөліп көрсетеді.
* танылған құбылыстардың негізінде жаңа ... ... ... Бүл ... ... ... ... бен синтез әдісі.
Талдау арқылы зерттелініп отырған қүбылыс, процесс құрамдас бөліктерге
бөлініп, эрқайсысы жеке дара зерттелінеді. ... ... ... синтез арқылы әлеуметтік процесс туралы бірыңғай ғылыми
портрет ... мен ... ... көмегімен дара фактор зерттеуден жалпы қорытындыларға
ауысу қамтамасыз ... ... ... ... ... жекеге
ауысады.
Әлеуметтік жүмыстың технологиясы кеңінен алғанда өзіне элеуметтік даму
процесінің ... ... ... мен ... көрсетеді.
Тарихи әдіс.
Тарихи зерттеулер пайда болу мен қалыптасудың тарихи уақыт
контекстіндегі элеуметтік заңдылықтарын көрсетіп қана қоймай, ... етіп ... ... ... мен ... ... болып
табылады.
Қарапайымнан күрделіге өту әдісі.
Әлеуметтік процестер күрделі жэне қарапайым әлеуметтік кұбылыстардың
жиынтығынан тұрады. Әлеуметтік дамуда қарапайым құбылыстар жоғалмайды, ... ... ... айналады. Күрделі элеуметтік құбылыстар
ғылыми таным аспектісінен негіз алып, одан да ... ... ... ... ... ... процестен күрделі процеске айналу, ойлаудың
абстрактылыдан нақтыға көшу.
Сандық және сапалық анализ бірлігі.
Бұл әлеуметтік ... тану ... ... ... ... ... процестердің сапалық жағын ғана анықтаумен шектелмейді. Олар
сандык байланыстарды да зерттейді және ... ... ... ... ... ... ... табады. Мысылы, процестер құрылымының
өлшемі элеуметтік дамудың көрсеткіштерін көрсетеді.
Жалпы ғылыми әдістерге статистикалық ... ... ... есептеулермен алынған ақпараттың дұрыстығына көз ... ... ... ... - ... ... жеке ... танудың спецификалық жолы, нақты білім жүйесіне қатысты болады.
Мысылы, әлеуметтануда - ... ... ... ... ... Осы әдістер сәйкестендіріліп әлеуметтік жұмыс проблемаларын
шешуге қолданылады.
М.Г.Зайнышевтың айтуы бойынша, отандық және шетелдік ... ... ... ... ... жеке әдістердің қолданылмағанын
айтады. Кейбір авторлар бір ғана іс-әрекеттің жүйесін әдіс деп атайды,
басқалары техникасы, ... ... ... деп ... ... ... В.А.Ядов бұл терминдердің мәнін былай ашады : әдіс
- мәліметтерді талдаудың негізгі жолы; ... - ... ... ... ... ... ... әдістеме -техникалық тәсілдердің
қолдануы және олардың ретімен жүруі; ... ... ... ... жэне ... жалпы жүйесі. Мысалы,
қоғамдық пікірді әлеуметтанушы зерттеу барысында мәлімет жинау әдісі
ретінде ... ... ... ... ... ... ... ашық түрде,бір бөлігін жабық түрде құрастырады. Осы екі ... ... ... құрайды. Сұрақ парағы яғни алғашқы мәлімет
жинау ... ... ... ... бұл ... ... зерттеулер көмегімен практик-мамандар олар қолданған әдістер өз
нәтижесін беруде ме, қойылған мақсаттарына ... ме, соны ... ... ... ... өзімен де және социологтармен
де жүргізіледі. Бірақ та әлеуметтік жұмыскерлер ... өз ... ... деп ... ... практикалық араласудың қандай типі
қай жағдайда нәтижелі болады.
Әлеуметтік жұмыс пәнаралық білімнің ... ... ... дамуда,
жаратылыстану ( медицина, биология т.с.с. ) әлеуметтік-гуманитарлық
бағыттағы ( әлеуметтану, психология, антропология ) ... ... ... ... ... байланысты әдістер мен
техникалар қолданылады. Жеке ... ... ... ... ... ... тестілеу, фокус—
групп әдісі және осы әдістердің өнімділігін ... ... ... практикалық қызмет ретіндегі әдістері
Әлеуметтік жұмыстың әдістерінің классификациясы практикалық іс ... ... ... және аз ... ... Кәсіби іс -
әрекет ... ... - ... ... ... ... компоненті. Алайда әдістерді талдау мен сипаттау,
олардың ... ... ... ... тек ... Егер әлеуметтік жүмыстың анализі білімнің ғылыми жүйесі ... ... ... ... ... онда ... іс - ... тәжірбиесінің әдіснамалық негізделуі басқа
бағыттар мен жағдайларды қажет етеді.
Кез - келген ғылыми ... ... мен ... ... негізгілердің бірі болып табылады. Ғылымда әрқашан
кәсіби қызметте қойылған ... мен ... жету ... айқындап алған
жөн. Егер әлеуметтік жұмыста қолданылатын әдістер мен ... ... ... ұқсас болса, онда қызмет әдістері мүлде басқа сапалық
типте болады. Дәл кәсіби мақсаттар мен ... жету ... ... ... ... ... ... береді.
Ғылымда қызмет әдісі осы әдісті іске асыру жолы ретінде қарастырыльш,
қойылған мақсатқа жеткізеді. ... ... ... ... жиналған.
Бірақ та үздіксіз тапсырмалардың күрделенуі жаңа түрлерінің пайда ... шешу ... ... ... Бұл пікір элеуметтік жүмысқа
тікелей байланысты.
Жалпы ғылымда әлеуметтік жұмыстың келесі әдістері ... :
1. ... ... ... ... рөлін орындайды. Онсыз
практикалық әлеуметтік жүмыста анализ жасау мүмкін емес.
2. Әлеуметтік жүмыстың педагогикалық әдісі:
* Сананың ... ... ... ... ... ... мен сегу ... Түлғаның үжымдық қызметке ену әдісі;
* Уақыт өте киындайтын қызметке бейімделу әдісі;
* Педагогикалық түзету әдісі;
3. ... ... ... әдісі;
* Психологиялық кеңес әдісі;
* Психологиялық таңдау ;
* ... ... ... ... ;
* ... —тұрысты түзеу эдісі, мотивация, қарым -қатынас, өзін -өзі
бағалау ;
Осы ... ... ... ... аспектілерде психологиялық,
педагогикалық практикаға сіңісіп кеткенін байқаймыз.
Әлеуметтік жұмыстың әдістерін классификациялауда түрлі пікірталастар
жүріп, кейінірек элеуметтік жүмыстың ... үш ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек беру
әдістері топтастырылды :
1. Әлеуметтік - экономикалыц ;
2. Әкімгиілік — ... ...... ... ... әлеуметтік жұмыстағы көрсетілетін
барлық көмек көрсетудің жолдары ... Олар ... ... жүмыс
тарапынан рухани - материалдық, ұлттық, отбасы жэне басқа да ... ... ... Бұл ... ... жэне ... көмек,
жеңілдіктер тағайындау, жэрдемақы, потранаж, тұрмыстық қызмет, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметтің ұйымдастырушылық,
басқарушылық регламентті, нормативті-қүқықтық актілер ... ... ... ... басқарушы мекемелердің міндеттерін
айқындайды. Реттеу әдісі эпизодты тапсырмаларды шешуде жедел ... ... ... Осы ... ... ... ... инструкциялық.
Регламенттеу - ұйымдастырылған әсер ету жолы, ұйымдастыру жағдайларына
кіріспе жасау, әлеуметтік қызмет басқармаларының ... ... ... ... мен қызметтік ережелерін бекітеді.
Нормаландыру - жоғарғы жэне төменгі шектерде қалыпты ережелерді бекіту.
Бұл ережелер ... ... ... бағыт-бағдар қызметін
атқарады. Оларға: клиентке қызмет көрсету нормативтері, қызмет көрсетудің
уақыт нормативі т.с.с.
Инструкциялық – ұйымдастырушылық әсер ... ең бір ... түрі ... ... ... ... түсіндіру, мүмкіндіктерді,
қиыншылықтар мен клиенттің іс -әрекетінің нәтижелеріне ... беру ... да ... ... алу шараларын жүргізу болып ... ... ... беру ).
Психо – педагогикалық әдістер.
Клиентке түрлі әлеуметтік - психологиялық жэне педагогикалық реттеу
әдістері арқылы клиенттің ... жай - ... ... өзгеруіне
әсер ету болып табылады. Бұл топтағы басты әдіс - ... ... ... ... ... ... дәледеу, ұсыныс жасау,
ықпалды мысалдар келтіре білу, әлеуметтік зерттеулер негізінде ... ... ... ... ... психологиялық түзету, психологиялық кеңес
беру, психопрофилактика, ақпараттандыру, оқыту мен ... ... ... ... ... т.с.с. Осылардың ішіндегі ең бір нәтижелі
әдіс бұл әлеуметтік терапия болып табылады.
Әлеуметтік терапия - бұл ... және де ... жеке ... көмек арқылы адамның импульсі мен қарым-қатынасын ретке келтіру
әдісі болып ... ... ... ... Мінез - құлықты түзету
3. Дисфункцияны ескерту
4. Қолайлы дамумен қамтамасыз ету
5. Тұлғаның танылуы
Әлеуметтік ... ... ... жэне ... формалары көрсетіледі :
1. Отбасы терапиясы
2. Еңбек терапиясы
3. Социодрама және психодрамат.б.
Психологиялық ... көп ... мына ... ... :
1. ... көзқарас
2. Гешталът терапия
З. Когнитивті терапия
4. Проблемалық багытталган көзқарас
5. Психо- ... ... ... ... ... ... батыстық моделінде
кездеседі. Әлеуметтік жұмыстың түрлі анықтамаларын келтіре отырып, біз
әлеуметтік ... АҚШ және ... ... ... түрі және де ... теориясын жүзеге асырушы қызмет екенін білеміз. Әлеуметтік
жүмыстың теориясы ... пән ... ... Яғни ғылыми білімді
таза алуға бағытталған.
Әлеуметтік ... ... ... сол ... әлеуметтік
жүмыскерге көмек беріп нәтижеге жетуімен ... ... ... ... ... ... ... Бұл
кәсіби қызмет теориясы «объектімен жүмыс».
Сәйкесінше, әлеуметтік ... ... ... да ... басқаша
қарастырылады. Онын негізіне әлеуметтік жұмысқа байланысты ... ... ... ... қамту керек : әлеуметтік қызметкер мақсаттың
бастапқы кезеңінен бастап оған жету ... оң ... ... ... ... Осы ... тұрғысымен қарағанда, әлеуметтік жүмыстағы эдіс
элеуметтік жүмыскер индивидпен, топпен, басқа да ... ... және ... мақсатта өзара әрекеттестік ... ... Осы ... ... ... жэне оның ... ... - психологиялық механизмдер әлеуметтік жұмыскердің ... кіші топ ... ... ... ... ... өзгешеленеді. Осының негізінде шетелдегі әлеуметтік жұмыс
сипатына тән дәстүрлі ... ... ... ... шет ... функционалды
мамандандырылған қызмет ... ... ... 1940-1950 жылдары
психологиялык және ... ... ... даму ... ... эдістемелік мамандандарылуы біржолата қалыптасты
(индивидуалды, топтык әлеуметтік жұмыс және ... ... ). ... ... ... әрқайсысылары өз теорияларына сәйкес
көмек көрсетудің өзіндік тәсілдері мен кәсіби ... ... ... ... ... ... және ... әртүрлі
теорияларына сүйенді; «топтық» - адамдардың өзара әрекеттестігін әлеуметтік
-психологиялык түсуіне иек артты; ал қауымдастықты ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... өкілдері өзара сәйкестенуі қиын түсініктер мен
категорияларды қолдана отырып, өздерінің іс - ... ... ... ... ... Әрине, осы үш әдісті бір -бірінен ажырату
әлеуметтік жұмыскердің не істейтінімен ... олар ... ... ... ... ... іс ... емес, жұмыс түрін немесе
қызмет бағытын сипаттайды. Осындай бөліну іс - әрекет ... мен ... ... ... ... ... ... маңызын есепке
алмай және соған сай шешімнің ... ... ... ... ... үшін ... ... тарапынан осы уақытқа дейін сынға
ұшырап келеді. Бірак ... ... ... ... қарамастан, элеуметтік жүмыстың индивидуалды әлеуметтік жүмыс,
топпен әлеуметтік жүмыс жэне бірлестіктермен ... ... ... ... қазіргі кезге дейін сақталуда.
II. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТА БОЛЖАУДЫҢ ТИПОЛОГИЯСЫ
2.1. Болжамды классификациялаудың көрсеткіштері
Индивидуалды әлеуметтік жұмыс.
Индивидуалды элеуметтік ... ... ... ... ... ... мен негізгі жағдайлардың реті ... ... ... ... ... клиенггің
интрапсихикалық динамикасының анализін жэне ішкі тұлғалық копфликтілерді
шешуде көмек ... ... ... Психо -әлеуметтік багыт « ... ... ... » тәрізді кешенді проблемалы жағдаятты жан - ... және ... ... әлеуметтік жұмыскердіц көмек
көрсетудегі тиімді ... ... ... ... тірейді.
Функционалды багыттың өкілдері алдыңғы көзқарасқа қарсы шыға отырып,
тұлғаға да, жағдаятқа да ... жан ... ... ... емес ... Сондықтан әлеуметтік жұмыскер клиентке озінің сауалын элеуметтік
жұмыскер нақты әлеуметтік қызмет немесе ... ... ... ... ара ... ... үшін көмектесу керек.
Проблеманың шешілуіне ... ... ... басты назарын клиенттің
интеллектуалды күш жігерін оның проблсмалы жағдайына байланысты нығайтуға
жэне оны ... ... ... өз ... жол ... ... ... багыт өздерінің теориялық бағдарларына сэйкес өз
назарын клиент мінез - ... ... ... жэне ... ... Жоғарыда аталған бағыттар іс - эрекет
принциптерінің сыртқы өзгешелігі, ... ... ... ... процедураларды қолдануда өзара бірін - бірі жоққа шығарушы
болып табылмайды.
Бастапқы ... ... ... ... ... жүмыскер мен клиенттің өзара эрекеттестігінде :
1) алғашқы коммуникацияның ... ( ... ... ... ... ... жағдаятты зерттеу мен талдауды ;
3) бірлескен жұмыстың мақсаты мен міндеттерін ... ;
4) ... ... ... жэне / ... өз - ... ... - қатынасының түр өзгертуін ;
5) бірлескен ... ... мен ... бағасын шамалап
ұйғарады.
Бұл бағыттар көмектің алуан түрлеріне бағытталған , мэселен , ... ... - ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады . Психосоциалды және « проблемалы бағыттанған » бағыттардың
диағностикалық тереңдетілген ... ... ... айқындай
түседі.
Топпен әлеуметтік жұмыс топтың іс - әрекетінің басымды мақсаттарына
байланысты ұйымдастырылады.
Топ ... жэне ... ... кең контекстегі жалпы ... ... ... Бұл ... ... жүмыскер топтың
сыртқы байланыстарының координаторы жэне үйымдастырушысы ғана ... ... оның ... ... және ... ... -қатынас
әсерінен жеке тәжірбиелері мен өзіндік сана аясының кеңеюі болуы мүмкін.
Бұл жерде топ « қарым-қатынастың лабораториясы» ... ... ... жұмыскердің іс-әрекеті топтық дискуссия немесе тренингті
жүргізуші мен ұйымдастырушы ретінде ... ... ... ... ... топ индивидтерді ұқсас кызығушылықтары мен
ұмтылыстары бар адамдармен мәнді қатынасқа енгізудің шынайы тәсілі ретінде
қарастырылуы ... ... ... осы ... ... ... ... құралы жэне индивидуалды өзіндік даму мен ... ... та ... ... ... кешенді моделі). Әлеуметтік
жұмыскер топтың сыртқы белсенділігі жағдайында да және ... ... ... де ... рөлінде болады.
Осылайша, топпен әлеуметтік жүмыс :
* топтық іс - ... ... мен ... ... ... жетуде
топ мүшелерінің әлеуметтік белсенділіктерін ұйымдастыру ;
* интенсивті және рефлексивті қарым -қатынаста өзіндік сана мен
индивидуалды тәжірбиенің ... ... ... ... жэне дамушы іс -әрекетке ендеуі
есебінен жүзеге асырылады.
Бірлестіктегі әлеуметтік ... ... ... ... әрекетке қатысуы арқылы ұйымдастырылады:
• адамдардың жергілікті, географиялық шектеулі бірлестігінің
дамуы бойынша кейбір ортақ маңызды мәселелермен ... және ... қ ... ... мен ... ;
• әлеуметтік жоспарлау , әр түрлі мекемелердің ... ... ... ... ... стратегияларын жасау және денсаулық
сақтау мен қорғау бойынша ;
• түрғындардың осал топтарының негізгі ... ... ... ... ... келтіретін қолданыстағы заң шығарушы жэне
ұйымдастырушы тәжірбиенің өзгеруіне бағытталған қоғамдық
компаниялар мен ... ... ... ... ... әдістерін анықтауға байланысты тағы бір бағыт
әлеуметтік жұмыстың теориясының ... ... бірі Мэри ... ... Ол ... ... ... тұлғасын индивидпе-
і немесе топпен өзара қарым-қатынаста жауапты және саналы ... ... ... ... ... ... ... деп есептеді. Осы өзара
әрекеттестіктің нәтижесінде әлеуметтік жұмыскер ... ... әрі ... Әлеуметтік жұмыстың эдісі клиенттің бағасын және
әрекеттің сәйкес жоспарын жасауды, ... ... ... Бұл
анықтаманың негізінде көмек керсетудің тура және тура емес ... ... - бұл ... ... топтарға бетпе-бет
әрекеттестікте «осында және енді» тікелей проблемаларын шешудегі ... Тура емес ... - бұл ... ... мен ... ... әлеуметтік шарттардың өзгеруіне багытталган ұзақ ... ... Тура ... ... ... ... ... жұмыста қолданылады және психологиялық теориялар саласынан
хабардарлықты ... ... Тура емес ... ... ... жұмыскерлер қолданады, сонымен қатар, олар
әдетте әр ... ... ... ... ... немесе қоғамдық органдар үшін жасалатын іс ... мен ... ... ... ... әлеуметтік жұмыстың тәжірбиесінде кең түрде қолданылатын
және табиғи жағдайда қалыптасқан ... ... ... екі ... оның ... интеграциясына байланысты тенденция ... ... ... орыс және ... ... ... әзірге
тұрақталған жоқ, сондықтан алуан түрлі болып ... ... : ... ( сазе ... ) , ... ... ... жағдайды
басқару және қолдау көрсету желілерін құру.
Индивидуалды менеджмент индивид деңгейінде қызмет ... мен ... жэне ... ... ... ... Жағдайды
басқару процесі жоспарланған мақсаттарға әлеуметтік жұмыстың басты
міндеттерін шешу, ... ... ... ала ... ... ... мәліметтерді жинау жолымен жетуге негізделген. ... ... ... индивидуалды әлеуметтік жұмыскерлерді индивидуалды
менеджерлер деп атау ... ... ... Бұл осы ... ... ... ... кеңінен танылуын байқатады ( СоиізһесІ В., 1991
). Индивидуалды менеджерлер адамдарға өздеріне қажетті және тілектеріне
сәйкес ... пен ... қол ... ... ... ... ... бойынша көмекті қарапайым ресми мекеме ғана емес, кез-
келген агенттік немесе ұйым, компетентті кәсіпқой да ... ... ... ... моделдері өзінің идеологиясы, іс
-әрекетінің түрлері мен бағыттары бойынша ... ... ... ... - ... жэне ... ... көбірек бағытталып,
үсынылатын қызмет көрсету бағдарламасын басқаруда клиентке үлкен ... рөл ... ... Индивидуалды менеджмент бағдарламасының кейбір
нұсқалары тек қызмет көрсетуді координациялайды, ал ... ... ... жэне ... ... ... индивидуалды менеджменттің әдісін сипаттайтын ортақ ... жоқ. ... ... ... ... функциясына қатысты
оның мамандар арасында жүзеге асырылуында толық келісімге қол ... ... ... ... ... ... көрсету пакеттерін
анықтауда; проблеманың шешілуіне бағытталған процедуралардың коордиыациясы;
процесс мониторингі; ұсынылатын қызмет ... ... ... ... ... ұсынылатын қызмет көрсету пакеттерінің
қажеттілігі жағдайындағы ... ... ... ... ... ... келесі
міндеттерді шешеді:
1) проблеманы табу және клиентпен байланысты ... ;
2) ... ... ... ;
3) ... әрекеттерді жоспарлау ;
4) клиенттің ... ... ... ... ;
5) ... көрсетуді орындау мониторингі;
6) клиент мүддесін крргау ;
Пайдаланушы жетектеуші маман оның атынан қызмет көрсету ... ... ... ... ... Қажеттілікке қарай ол басқа
мамандармен консультация ұйымдастырады. Пайдаланушының істі ... ... ... ... ... жүктемені атқаруға тиіс болады.
Әлеуметтік қолдау желілерін ұйымдастыру.
Бұл әдіс белгілі бір айтарлықтай деңгейде әлеуметтік жүмыс әдіснамасының
дамуына әжептәуір үлес ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қарағанда желі «қарастырылған
адамдардың әлеуметтік мақсаттарын интерпретациялау ... осы ... ... ... пайдалануға мүмкіндік беретін адитивті
қасиеттер тән адамдар арасындағы өзара байланыстардың белгілі бір жиыны » (
Міісһеіі, 1969 ) ... ... ... ... спецификалық мағынасы бар
нүктелер арасындагы байланыстардың үлгісі немесе ... ... ... ... ... бүл :
* ... ... кездесетін жерлер
* адамдар орындайтын әрекеттер
Байланыстар адамдар бір - бірімен кездесу, оларды ... ... ... ... ... ... қатысу үшін қабылдайтын арласуларды
көрсетеді, Осылайша, әлеуметтік желі клиенттің мінез - қүлқын және ... ... ... береді және әлеуметтік көмек көрсету мақсаты
үшін ресми емес ... ... ... ... ... жұмыстың тәжірбиесі үшін маңызды мәнге ие.
Табиғи әлеумегттік желілерді формалды әлеуметтік ... ... ... үшін ... ... ... Бұл ... негізгі техника -бұл
әлеуметтік жұмыскерлердің клиенттің айналасын немесе оның анағұрлым кең
социумындағы «орталық фигураларды» анықтау мен ... Бұл ... ... оған ... ... ... ... жеткілікті психикалық
және эмоцианалды ресурстарға ие болуы керек. «Орталық фигура» ... ... ... мен ... бір ... бөле алу ... бар
клиенттің көршісі немесе жақын арадағы ... ... бола ... ... ... ... клиенттің қатынастарының желісін
тереңірек түсінуге көмек бере алады және осы процесс арқылы оның әлеуметтік
байланыстарының кеңеюі мен ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыскердің негізгі рөлі - ... ... және ... өз ... ... физикалық
ресурстарын әлсіретіп алуы ... ... ... алып, клиенттермен
әріптестікке талпыныстарына қолдау көрсетіп отыру.
Мәселенің мәнін аша ... ... ... ... алу ... ... процесі өз бойына институционалдық жобалауды, болашақтағы
даму мен оның салдарынан болатын ықпалды бағалауды жинақтаған.
Әлеуметтік жұмыстағы болжау – ... ... ... жағдай
барысында баға беруді, орындау нәтижесін, жоспарау мен ... ... ... ... отыруы қажет. Ол кез-келген уақыт аралығын
қамтуы мүмкін. Болжам, жоспар және ... ... ... ақпаратар
тасқынын реттеу әдістері арқылы ажыратылады. Алайда, ... ... ... ... болжау әдістері әлі толық зерттелмеген.
Болжамның типологиясы әлеуметтік болжаудың мақсатына, міндетіне,
нысанына, ... ... ... бекітілген кезеңіне,
әлеуметтік жұмысты болжау әдістерін ұйымдастыру әдісіне құрылуы мүмкін. ... ... ... екі ... ... ... ... негізі: болжаудан және себеп-салдарлық байланыстарды болжаудан
құралады. ... ... және ... ... ... ... міндеттер
сатысын айқындау маңызды. Оны қай бағыт бойынша құру керек: мемлекеттік
институттар құрылымына сәйкес ... ... бе, ... бойынша тікелей
тәуелді ме дегн сауалдардан ... ... ... ... ... Басқаруды нақтылау сипаты критерийі ... ... ... ... ... ... ізденісті және
нормативтік болжамдар.
Әлеуеттік ізденістік ...... ... ... ... ... ... анықтау. Мұндай болжам “ бар
тенденциялардың сақталу жағдайында әлеуметтік жұмыстың ыққтимал ісі ... – дегн ... ... ... ... ...... тұрғысында қабылданатын құбылыс ретіндегі әлеуметтік жұмыс
субъектісінің мүмкін болатын ... ... ... мен ... ... ... ... және сырттай орнықты әлеуметтік қызмет
субъектісін қалыптастыру қандай жолдармен жүзеге асырылуы қажет?” – ... ... ... ... ... ... мен олардың арасындағы байланыс
Алдын алу кезеңі – болжам есептелген уақыт аралығы бойынша
өндірістік ... ... – орта – ұзақ ... және алыс ... ... ұзақ ... ... ажыратылады.
Болжамдардың уақыттық градациясы түр-типтеріне, ... ... шама ... ... және сол болжамның сипаты мен
мақсатына тәуелді ... ... ... ... ... ... жұмыс
объектісін болжамдау негізінде болашақ туралы ақпараттың өзара әсер етуші
үш көзі жатыр:
... ... ... ... ... ... даму болашағына тәжірибе негізінде баға беру.
• Өткендегі және қазіргі даму заңдылығы жеткілікті ... ... ... ... жалғасы
(экстрополяциясы).
... ... ... ... жай ... сәйкес әлеуметтік жұмыс объектісін болжауды әзірлеу
тәсілінің үш түрі болады:
... ... ... ...... ... баға ... реттеу, негіздеу мақсатында
сараптаушылардың халыққа сұрақ ... ... және ... ... ... субъектісі жай
күйінің белгілі бір екі тұсы ... ... ... анықтау) –
болжанатын әлеуметтік жұмыс объектісі ... ... ... болжамдарды негіздеу кезеңінің өн бойында құру ... ... ... алу (болжамдық әзірлеудің ретроспекциясы
мен проспекциясы).
• Модельдеу – болжанатын әлеуметтік жұмыс объектісін ықтимал немесе
қалаулы өзгерістерін ... ала ... ... мен өзгерістер бағыты
туралы қолда бар тура ... ... ... ... ... ... ... арнап ізденістік немесе нормативтік моделдерді құру.
Модельдер түрі: теңдеулер жүйесі, сценарийлер, имитациялар,
графалар, матрицалар, көрсеткіштер ... ... ... ... ... әдістер. Ауызша таралатын ақпарат. Жазбаша және ауызша
ақпараттар көзі ... ... ... ... бір ... мен ... өңдеуде, әрине, басшылыққа алынады. Талдау барысында ауызша
әдістер жиынтығы, ауызша ақпарат айрықша жиі ... ... ... ... және телебағдарлама тұтынушылар, жеткізушілер, бәсекелестер
сауда кеңестерінде, кәсиби мекемелерде (бұларға “Ротари”, ... ... ... ... ... бухгалтер, қаржылық
тексеруші,кеңесшілерден алынған ақпараттардың жеткізілуі бақыланады.
Мұндай ауызша таралатын ақпарат ... ... ... ... ... ... факторларға қатты әсер етеді.
Ол ашық түрде болғандықтан, оны алу оңай және одан ... ... ... бар. Бірақ кейде мәліметтер ішінде дәлдігі жетіспейтін ... ... ... ... де ... Егер ... орын алғанда, яғни басшылық мекеме мақстын қалыптауда санасыз
ақпаратты пайдаланса, мәселелер саны едәуір көлемді болуы ... ... ... 1980 жылы Москвада өтетін олимпиялық ойындар қарсаңында
мекеме мыңдаған атаулы өкім шығарды. Ең жас саналған ... ... ... ... ... ... туралы ақпар берген.
Алайда соңғы минуттарда президент Картер СССР-да болатын сапарынан бас
тартып ... ... ... ... ... шығын жұмсалған
өнімдерді тұтынушысына жол тартпай, щығынға қалған.
Жазбаша ақпарат. ... ... көзі ... бюлетендер,
кәсіби журналдар, жылдық есептер болып есептеледі және бір жазбаша
ақпарат көзі, яки бәсекелес есепте 10К. Бұл ... ... есеп ... барлық ашық акционерлік компаниялар комиссиясының қатысуынан
құралады. Кітапханалар мен барлық колледж, университеттерде 10К ... Тағы да ... бұл ... да ардап шегетін
фактолары ауызша тарайтын ақпаратқа тән белгілер. Нақтырақ айтқанда, бұл
ақпарат жаңа, өнімді әрі ... ... ... ... және ... әлемдегі электрондық өкілі,
компьютер және оның жабықтарын даярлаушы фирма. Оның 18 рет құпия түрде
жүргізген ... ... ... “Ай Би Эм” ... ... үшін ... тұтқындалған.
Тұтқындалғандар “Ай Би Эм” фирмасының жаңа заман талабына ... ... ... ... ... түрде ФБР
(агенті) тыңшысына жеткізу үстінде айыпталған.
Тыңшылық ... – бұл ... ... ... емес. Бұл кейде бәсекелестердің мәліметтерін жинауда табысты
тәсіл болып саналады. Және бұл ... ...... ... ... асады. Біз бұл жерде құнды мәліметтер, сондай-ақ сіздің
интеллектуалдық ... ... ... қорғау жөнінде
естеріңізге саламыз. Мақсаттылық осы.[10]
Болжаудағы ... ... ... ... ... ... болады. Ол тек іс-әрекет өткен уақытта ... ... ой) ... ... ... да жалғасын апса және
статистикалық ... ... ... ... әрі тәуелділік
жағдайында. Сондай-ақ ... ... ... ... қолдану
керектігін міндетті түрде білуі керек, өйткені тиімді шешімдерден шыққан
нәтиженің пайдасы қалып ... ... ... ... басу ... қатар сараптамасы. Анализдің бұл түрі ... ... ... іс-әрекет тәжірибесі болашақ істің бағасына
ықпалы бар. Бұл ... ... ... және ... ... жалғасуын білдіреді. Оны таблица болмаса графикалар көмегімен
координаттық жүйе нүктесімен жүре отырып көруге болады. Яғни бұл өткен
мен ... ... , ... ... ... ... қажеттіліктер бағасы, болжамдар
құрылымының өтімділігі, маусымдық комбинация (тербеліс) ... кадр ... ... ... жиі ... ... “Бюргер Кинг” атты ресторан директоры колбрлік гамбургерге сұраныс
тапсыру үшін, ол өзіні шешімін керек. Өткен жылы ... ... орай ... ... 10% ... деп сараптама шешімі дәлелдеуі
мүмкін. Болмаса жалпы соңғы төрт жылда оның ... ... 19% -дық ... ... ... ... мен болашақтың үндестігі болжамның дәлдігін ұсынады. Егер
де ... ... ... ... ... ... маусымдық
қатар сараптамаларының маңызы болмайды. ... ... ... ... ... ... октябрьдің соңғы күндері
ресторанының жанынан ресторанын ашса, ол ... ... ... бере алар ма еді. ... жоқ ... да ... ... болашақта “Иелбу пейдж” анықтама телефонындағы
рекламасына қаншалықты ұсыныс болып, стабильділік ... қай ... ... үшін осы ... ... Сондай-ақ осы әдісті “Ралф
Лорек” фирмасы да жұмыс істемеске: Ерлер көйлегінің жаңа ... ... жыл ... ... ... ... ... Өйткені қашанда сәнді киімдердің бәсекелестері ... ... ... ... ...... ... әрі ұжымдық жоғын көздейтін болжамдаудың негізгі сандық
әдісі. Ол көбіне ситуациялық жағдайларда ... Жеке ... ... ... кепілдік актілеріндегі басым процент
көрсеткіштері, мәселен жаңа ... ... ... ... қалыптау – бұл ситуациялық жағдайларда нендей
процестердің жүріп ... ... яғни ... тәуелді зерттеу жлымен қарастырылып отырған факторлар мен
басқа да ауытқуларды бақылау.
Статистика тілінде бұл коррелляция (өзара байланыстылық) ... ... ... ... ... ... жарамдылығы арта түседі,
яки жоғарылайды. Толық ... (1000) ... ... ... ... ... да шын болады. Егерде түрлі-түсті ... ... 10%-ға ... ... азық түлік жалпы 4%-ға төмендесе ,
мұндай жағдайда “Форнинг Гласс” фирмасының ... ... ... ... ... отырғанын сеніммен айтуға болады.
Каузальдық (себепті) қалыптаудағы ең күрделі тип – ... ... бұл ... ... ... ... болжауда
аса қиындық тудырады. Бұл болжаммен Пенсильвак университетінің орталық
Уортовская моделі айналысады. Мықты компьютерлер ... ... ... ... ... ... ... Модельдер бағасының
бағалығы сонша, тіпті ірі компаниялардың өздері өздерінің жеке даярлаған
модельдерін пайдаланбай, осы ... ... ... ... ... да осында. Алайда осындай қиын, күрделілігіне қарамастан
, каузалдық модельдер тек дұрыс шешімдер бере бермейді. Ол анық ... ... ... ... ... ... – тануға қабілетсіздігін куәләндырады.
Болжаудың сапалық әдстері.
Ақпараттардың жеткіліксіздігі, жетекші мүмкін қиын ... ... ... әдіс ... тыс қымбатқа түссе, басшылықтың болжаудың
сапалық түріне жүгінуі ақиқат. Бұл уақытта болашақты болжау ... ... ... ... ... ... көп ... төрт
түрлі әдісі бар: 1) қазылар пікірі, 2) өткермешінің жиынтық пікірлері,
3) тұтынушыны күту әдісі, 4) ... ... ... ... (Мнение жюри). Бұл әдіс болжамы ... ... ... ... ... ... жаңа модельді
компьютердің рентабельділігін (пайдалылығын) арттыру мақсатында “Контрол
Лейта” фирмасы өз менеджерлерін ең басты-басты ақпараттармен қамтамасыз
етіп, ... мен ... ... қалай өтімді болуы
жөнінде пікір, көзқарастарын сұрап отырады. Бұл процесте басты менеджер
болып, фирмада нәтижені сол жүзеге ... ... ... ... ... түрі “ми ... (мозговой штурм) деп аталады. Қатысушы бұл уақытта
ең алдымен үлкен идеяларды қалай сіңіріп ... ... ... ... ... Процесс аяқталғаннан кейін ғана идеялардың қалай жүзеге
асқандығы бағалауда көрінеді. Бұл көп уақыт алуы ... ... ... ... ... мекеменің жаңа идеялар мен альтернативті
баламаларына зәру ... Бұл осы ... аса ... ... ... ... ... Тәжірибелі сауда агенттері негізінде болашақ
сұраныстың шамасын жақсы біледі. Оолар тұтынушылармен ... ... ... әрекеттердің барлығына есептеп, сапалық ... ... ... ... Одан басқа жақсы сауда агенті
анықталған ... ... ... ... іс ... ... ... көрсетеді.
Тұтынушыларды күту моделі. Өзінің аты көрсетіп тұрғандай тұтынушыларды
күту болжамы болып табылады. ... ... ... ... (опрос) барысында ешнәрсе айқын болмай, шешім тек нәтиже
арқылы ... ... ... ... ... ... ... жаңа талап бойынша. Осы жолмен жиналған ... ... ... өз тәжірибесі бойынша жөндеулер де
енгізіп, жиынтық қажеттілік есебін шығарады.
Эксперттік ... ... Бұл – ... ... ... Әдіс ... рет ... Корпорейшн” фирмасының әскепилерге
қызығушылық тудырған оқиғаны ьолжауында қолданылды. Эксперттік баға
әдісі эксперттердің ... келу ... ... ... ... ... ... облыстардан жиналған эксперттер
қарастырғалы отырған ... ... ... ... Әр ... соң өзге ... жиынтық жауаптарын алады. Жиынтық жауаптар
жинастырылып, шешуші болжам жасалады. Сонымен қатар олар ол ... ... ... ... ... ситуация.
“Метро Стадиума” сынды басшы операцияларымен Кэти ... ... ... ... ... қабылдаған. Кэти, мәселен,
киоскілер ашып, қақпашылар мен дүкеншілерін жұмысқа шақыратынын ай ... ... жиі ... кеш ... ... командаларының, ойын-сауық
топтарының жетекшілерімен телефон арқылы хабарласып, ... ... ... Жыл ... соң ... түрде болжамнан көңілі қатты
қалады. Оның негізгі басты себебі – адамдардан баға алу үшін өте ... ... ... Ол ылғи да ... көтеріп отырған нәтижесінде
стадионда шектен тыс жұмысшы көбейіп, шығынға ... ... Кэти ... тиімді тәсілдерін үйренуге көшкен. ... ... ... ол әдіс екі ... ... ... ... керек:
1) әдіс тез әрі жағдайға тәуелсіз қарапайым ... ... ... кешке тәулік уақыты қалғанда ақпараттарды толығымен
пайдалана алу ... бар. Кэти ескі ... ... ... ... ... (себепті) модель сай келетінін байқап, таң
қалған. Ол математикалық кесінділерге тәуелді түрде:
A=Cº сº + сº Хº + с² х² + ...+сª ... ... ... ... х- ... қатысуға тәуелді, ьарлық с-
констант (тұрақты ... ... ... ... статистикалық
мәлімет әдістері. Егер де каузалдылық өзгерістерді (барлық х) қабылдаса
нақты жағдайда модель болжам есебі үшін (А) ... ... ... : әр ... кешке сай келуі үшін әр түрлі
типті модельді пайдалану ... Ол өз ... ... ... жөн санайды. Алғашқы этапта каузалдылық құбылыстардың барлығын
моделіне енгізу үшін ... Бұл ... ... ... 24 ... билеттер саны айқын болатын болған.
Болжамды әзірлеудің ... ... ... ... ... келіп тіреледі:
1) Болжам арасындағы бағдар. Болжам жасау тапсырмаларын анықтау: сипаты,
ауқымы, объектісі. ... мен ... алу ... ... ... ... ... гипотезасының тпроблемаларын, құрылымды
зерттеулер ұйымдастыру әдістерін айқындау.
2) Болжанатын әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... тәсілімен құру.
3) Жоғарыда аталған әдістермен болжамдық аяны жинақтау.
4) Болашақтағы болжамдық ... ...... ... ... құру.
5) Ең аз, ең көп жіне едәуір ықтимал ... ... ... профильдік және
аялық көрсеткіштерін іздестіру әдісі арқылы болжанатын әлеуметтік жұмыс
объектісінің гипотетикалық (алдын-ала) моделін құру.
6) ... ... ... ... гипотетикалық нормативтік
модельдердің сериясын құруды алдын-ала ... ... ... ... ... ... ... (яғни болжамдық ая
шеңберімен шектелген) және (яғни сол шеңберден ... ... ... ... анализ әдісімен жүргізу.
7) Болжамның ... мен ... ... ... ... ... ... нақтылауды әдетте
сарапшыларға сауал беру әдісімен жүргізіледі.
8) Ізденістік және нормативтік модельдерді ... ... ... ... ... ... әзірлеп шығару. Ұсыныстарды
нақтылай түсу үшін сарапшыларға қосымша ... ... ... орай ... ... ... ... – оларды ары
қарай нақтылай түсу үшін әзірленген ұсыныстарды жүзеге асырудың ... ... ... құрылуы мүмкін.
9) Болжамдар мен ұсыныстардың сараптамалық талқысы (сараптамасы), талқыны
ескере отырып оларды жетілдіре түсу.
10) Болжамдық ... жаңа ... бар ... әзірленген болжам
материалдарын шендестіру негізіндегі қайталама алдын ала болжам бағдары
және зерттеулердің жаңа ... ... ... ... арналған халықты
жұмыспен қамту бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметі
қаулысының ... ... ... ... ... тиіс |Әзірлеуші мемлекеттік органның ақпараты |
| ... ... | ... ... ... ... Республикасыныц ... ... ... ... ... ... халықты жұмыспен |
| ... ... ... ... ... |
|2. |Әзірлеуші мемлекеттік орган |Қазақстан Республикасының ... және |
| | ... ... ... ... |
|3. |Жобаны ... ... ... ... 2003 |
| |негіздемесі ... 5 ... № 903 ... |
| | ... ... |
| | ... ... 2003-2006 |
| | ... ... ... іске |
| | ... ... Іс-шаралар жоспарының |
| | ... ... ... ... ... ... ... қамтуды қамтамасыз|
| ... |ету, ... ... ... |
| ... ... |
| ... қүқықтық салдар | ... ... іске ... ... бюджеттерден каржыландыру |
| ... ... ... ... ... және Алматы қалалары |
| |шыгыстары ... ... ... 2005 жылы -|
| | |3 882,9 млн. ... |
| | |2006 жылы - 4 269,1 млн. ... |
| | |2007 жылы - 4 497,5 млн. ... ... ... мақсаттары және жоба |902,1 мың жаңа жұмыс орындарын құру, |
| ... ... |403,17 мың ... жұмысқа |
| ... ... ... ұйымдастыру, 338,69 мың адам|
| |мерзімі, енгізілетін ... ... ... ұйымдастыру, 70,64|
| |ұсыныстардың тиімділігі |мың адамды ... ... және ... |
| | ... ... және 2007 ... аяғына |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |Жобада көрсетілген мәселелер|Барлық визалар бар |
| ... ... | |
| ... орган мәселелер | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... болмауы себептері | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... | ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 1991 |
| |бойынша Президенттің ... ... № 348; 1994 ... |
| |және/немесе Үкіметтің қандай|15-шілдедегі № 1800; 1995 жылғы 13 |
| ... ... ... №820; 1996 ... 12-сәуірдегі |
| |кесімдерінің бұрын |№432; 1997 ... ... №539 |
| ... және |шешімдер;. |
| ... ... ... | |
| ... ... ... |
|9 ... ... ... ... жоқ |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... |Жоқ ... |Заң ... ... |Жоқ |
| ... жөніндегі | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... өзгеістер мен | |
| ... ... | |
| ... ... | ... келе әрбір ғылымның пәнін анықтау – сол ... ... ... ... және ... ... дамуымен
байланысты жүзеге асырылады. Егер объект ғылымға тәуелсіз пайда болса, ал
пән сол ғылыммен ... ... сол ... ... ... ... ғылымнын объектісі мен панінін тандаулы әлеуметтік
жумыстың теориясы мен панінің таңдаулы әлеуметтік жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... теориясы үшін
оның нақты айқындалуына ықпалын тигізетін бағыттардың ... ... ... ... ... мен пәні, бір жағынан, практикалық
әлеуметтік жұмыстың бағыттарымен негізделген, ... ... ... ... мен ... мазмұны мен шекарасына ... ... ... ... Қазіргі жағдайда әлеуметтік жұмыс
көмекке аса мұқтаж адамдарға әлеуметтік көмек шегінен шығып, Адам ... ... ... сол ... ... ... түзеуге тырысады.
Қазіргі кезде әлеуметтік жұмыстың маңыздылығы артуда. Әлеуметтік
жұмысты болжаудың әлеуметтік ортада әлеуметтік ... ... ... ... ... көп ықпалы бар. Әлеуметтік жұмыстың кез-келген
объектісі (қарттар, ... ... ... ... ... ... ... жай-күйін алдын ала анықтауға әлеуметтік болжамның
ықпалының әсері әлеуметтік көмек көрсетуді жеңілдетеді.
Болжау субъективті факторларға әсер ... ... ... ... ... Әлеуметтік болжауға өзінің ішкі көңіл-күйінің
өзгеруіне ... ... ... бір ... – “ангажирлік
синоптиктер”, яғни қиын жағдайларды болжап айтып береді. Қоғамдағы әлеумет
райын тиімді, керекті етіп ... Ол ... ... ... ... тұрады. Олардың көпшілігі өзінің шындыққа жанасатын
ұсынысымен қоғамдық пікірді қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... болуы керек.
Әлеуметтік өлшемдер – бұл болашақ ... айту ... ... ... ... ... ... - өмірде бар әлеуметтік-
саяси болмыстар жиынтығына ғылыми негізделген диагноз жасау.
Басқарушы еш ... ... ... ... ... ... өтілімдер бар. Көптеген жоспарлар операцияларына бұл ... ... ... ... ішкі және ... ... ... болса, солғұрлым жоспар құруына үлкен жағдай туғызады.
Сонымен болжау - өткен тәжірибеде ... ... ... ... және оның ... ... қолданылатын әдісі. Болжау
саналы жасалса, жоспарлау негізіне қолданылатын болашақтың бейнесінің
нәтижесін көруге ... ... ...... мамандандырылған аймақ ,
болжаумен айналысатын ... ... ... ... ... алуға болады.Ол түрлі саяси және әлеуметтік ... ... ... және ... ... мамандандыру. Еліміздің
президенті Н.Ә.Назарбаев өз жолдауында ... ... ... ... ... Бірақ заман талабына сай, алдымызға мақсат қоюға болады.
менің жоспарым ... және ол ... ... ... күнде алыс емес!
Бұл – қарттарға қамқорлық пен жақсы тұрмыс, ... ... ... болашақ,
баршағызға – денсаулық пен білім, әр үйге – тыныштық пен бақыт. 2012 ... бір де бір ... ... ... Қазақстандағыдай бола алмайды. Біз
Шығыс Еуропа елдерінің деңгейіне жетеміз.” Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... арта түсері сөзсіз.
Абайдың “ақырын жүріп анық бас, еңбегің кетпес далаға” ... ... ... ... ... ... ... дұрыс нәтижеге
шұғыл және уақытымен қол жеткізуге ... И.В. ... / ... и ... ... ... 2000. стр23.
2. И.В. Романенко / Социальное и экономическое прогназирование. Санк-
Петербург. 2000. ... ... ... стр556.
4. Вопросы статистики. 1999 № 2 стр.28.
5. Тарасеевич В.М. / стр.108
6. Әлеуметтік оксфорд сөздігі.редакциалаған Гордон Маршал. 542б.
7. Козлов А.А., Иванов Т.Б. ... ... ... ... ... социальной работы / Под ред. П. Д. Павленка. М.:
Инфра - М , 2001. ... ... ... ... / Под ... Зайнышева. М.: 2002
10. Основы Менеджмента / ... ... ... ... ... И.В. ... / ... и экономическое прогназирование. Санк-
Петербург. 2000. ... ... ... ... А. Н. ... ... : ... в
специальность.
Караганды, 2004.
1. Козлов А. А., Иванов Т. Б. ... ... ... ., ... ... Д.В. ... модели ... в ... ... ... . Автореф. дис...
канд.соц. паук . М., 1996 .
3. Основы социальной работы / Под ред. П. Д. ... ... - М , 2001 .
4. ... социальной работы / Под ред. М. А. Гулиной .
СПб.:Питер,2002.
5. Социальная ... ... в ... / Под общ. ред. ... А . А . М., 2005 .
6. ... ... / Под общ. ред. В . И. ... . Ростов
н/ Д., 2003 .
7. Социальная работа : теория и практика / Отв. ред. Е. ... , А. С. ... . М.: ... - М , 2003 .
8. ... ... по ... работе . М.: Юрист , 1997 .
10. Теория и методология социальной работы / Под ред. С. ... М.: ... 1994 ... Теория социальной работы / Под ред. Е. И. Холостовой . М., Юрист
12. Қ.Р. ... ... ... ... ... материалдары, Ал-2001 А.Б.Айтбембетова
13. Социальное и экономическое прогназирование. / ... ... ... Е.В. / ... ... ... Кемерово: Кемеровский
государственный Университет,2002.
Мерзімді басылымдар:
1. Егемен ... // ... ... ... ... 2001ж
2. Казахстанская правда // Субъективный фактор - прогназирование. апрель
2003 №28
Сөздіктер:
1. Словарь - ... по ... ... /Под ред. Е. ... . М, 2000 .
2. ... ... ... – Алматы, 2002.
3. Социологиялық сөздік / Жалпы редакциясын басқарған К.Ү.Биекенов ... ... ... ... социологический словарь. Общ.ред. Ран ... ... ... под редакцией С.А. Ерофеева. М. “Экономика”
2004.
-----------------------
Модельдеу ... ... ... ... ... ... ... – техникалық болжам
Психологиялық болжам
Сәлует қала құрылысы болжам
Сыртқы саяси болжам
Ішкі ... ... ... - ... ... және денсаулық сақтаудағы болжам
Әлеуметтік болжам
Заңдық болжам
Әскери болжам
Мәдени-эстетикалық болжам
Этнографиялық болжам
Экологиялық болжам
Биологиялық болжам
Экономикалық болжам
Географиялық болжам
Гидрометеорологиялық ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
Жоспарлау мен болжаудың түсінігі және маңызы12 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Айман - шолпан жырының типологиясы34 бет
Болжаудың түрлері5 бет
Жылжымайтын мүлік объектілерінің сипаттамасы және типологиясы62 бет
Мемлекет типологиясы: ұғымы мен тәсілдері8 бет
Мемлекет типологиясының түсінігі, оны жіктеудің әдіс-тәсілдері9 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері44 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері туралы147 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь