Материалдық емес активтердің аудиті мен талдауы

КІРІСПЕ

1. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1. Бухгалтерлік есеп, оның мәні және экономиканы басқару жүйесінде алатын орны
1.2 Есеп саясаты
1.3 Материалдық емес активтердің түсінігі және анықтамалары

2. .МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕРДІҢ ЕСЕБІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫ
2.1.Материалдық емес активтерді бағалау
2.2.Материалдық емес активтердің түсу және шығу есебі
2.3.Материалдық емес активтердің инвентаризациясы
2.4.Еесеп берудегі материалдық емес активтердің ашылуы

3. КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ АУДИТТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты
3.2 Аудит мәліметінің көздері


ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан Республикасында нарықтық экономика кең құлаш жаюда. Оған қоса, шаруашылық процесінің реттеуші механизмінің негізі болып табылатын бәсекелестік те дами түсуде. Қазіргі экономикалық жағдайда әрбір шаруашылық субъектісінің қызметі, оның қызмет ету нәтижелеріне қызығушылық танытатын нарықтық қатынастарға қатысушылардың кең шеңберінің назарын аударып отыр. Ал оны, нарықтық қатынастарға қатысушылар мекемелердің шаруашылық қызметіне талдау жасай отырып және қаржылық талдау көмегімен бағалайды.
Қазіргі таңда кез келген кәсіпорынды басқару жүйесінде бухгалтерлік есеп маңызды роль атқарады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бухгалтерлік есеп Стандарттарында және субъектілердің қаржылық-шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп жоспарында бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылды және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілерінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен мәнін бағаламай кетпеуге болмайды.
Есепке алынған ақпараттардың көмегімен шаруашылық жүргізуші субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ағымдық жоспарлар жасау үшін, сөйтіп, ел экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдалынады.
Экономиканың саласындағы мамандар, оның ішінде, бірінші кезекте, бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп берудің жүйесін жақсы білулері, оларды оңайлатуды қарастыру қажет, субъект қызметін бухгалтерлік және салықтық есепке алуды ұйымдастырудың ережелерін, нұсқауларын және басқа нормативтік актілерін, қатаң сақтаулары керек.
Бухгалтерлік есепте материалдық емес активтерге негізгі құрамына берілетін анықтама жатады,яғни ұзақ мерзім ішінде пайдалану үшін алынды және қызмет процестерінде сату үшін арналмайды.Материалдық емес активтердің бас айырмашылығы, олар сезілмейді.
Талдау (“analisis” грек сөзінен) – зерттеліп отырған субъектіні, оларды зерттеу және түрлі факторлар ықпалынан өзгеру тенденцияларын айқындау мақсатымен, бөлшекті түрде мүшелендіру, берілген объектіге тән субъектіні элементтерге, бөліктерге бөлу.
Талдау процесі, соның ішінде қаржылық талдау, мекеменің өндірісті- шаруашылық қызметін аналитико-синтетикалық үш кезеңдік зерттеумен негізделген:
• Өндірістің нәтижелілігін анықтайтын маңызды факторлар жүйесін бақылау мен тіркеу кезеңі;
• Математикалық, графикалық, матрицалық үлгі түріндегі маңызды факторлар арасындағы өзара байланысты сипаттауға, табуға және олардың даму заңдылықтарын анықтауға мүмкіндік беретін зерттеліп отырған жүйені абстракциялық үлгілеу кезеңі;
• Айтарлықтай экономикалық жолмен көзделген мақсаттарға жетуге мүмкіндік беретін басқарушылық рационалды шешімдерді жетілдіру кезеңі.
Дипломдық жұмысты орындау үшін менімен “ Материалдық емес активтердің аудиті мен талдауы” тақырыбы таңдалды.
Диплом жұмысы үш негізгі бөлімнен, кіріспеден, қорытындыдан және әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы" 2002-жылдың 24-ші маусымындағы Қазақстан Республикасының Заңы.,
2. “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы" 1998-жылғы 20-қараша Заң күші бар №20 жарлығы (2001 ж. 15 қарашадағы өзгертулер мен толықтырулармен).,
3. Қазақстан Республикасы "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы 1998 жылғы 10 шілде №2811.,
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсынымдары Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы бекіткен 13.11.1996 №3 (өзгерістер мен толықтырулармен).,
5. Қазақстан Республикасының "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Салық Кодексі 12.06. 2001 жыл №209-11., (1-қаңтар 2005жылғы өзгерістер мен толықтырулармен).,
6. "Аудит", под редакцией доктора экономических наук, профессора В.И.Подольского, М., Юнити. 2000г-560с.,
7. Андреев В.Д. Практический аудит, М., Экономика. 1994г-500с.,
8. Әбдіқалықов Т.Ә., Сәтмурзаев А.А. Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, А., ҚазМБА. 1996ж.,
9. Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит, А., Қазақ университеті. 2004ж-226б.,
10. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, А., Экономика. 2000ж-320б.,
11. Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности, А., Каржы-каражат. 1998ж.,
12. Дюсембаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау, А., Экономика. 2001ж-378б.,
        
        Жоспар
КІРІСПЕ
1. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1. Бухгалтерлік есеп, оның мәні және ... ... ... ... Есеп ... ... емес активтердің түсінігі және анықтамалары
2. .Материалдық емес активтердің есебі және олардың амортизациясы
2.1.Материалдық емес ... ... емес ... түсу және шығу ... емес ... инвентаризациясы
2.4.Еесеп берудегі материалдық емес активтердің ашылуы
3. КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ АУДИТТІ
ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
1. Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... ... көздері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қосымша
Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында нарықтық экономика кең құлаш жаюда. Оған
қоса, ... ... ... ... ... ... ... те дами түсуде. Қазіргі экономикалық жағдайда әрбір шаруашылық
субъектісінің қызметі, оның қызмет ету ... ... ... ... ... кең шеңберінің назарын аударып отыр.
Ал оны, нарықтық қатынастарға қатысушылар мекемелердің ... ... ... ... және ... ... ... бағалайды.
Қазіргі таңда кез келген кәсіпорынды басқару жүйесінде бухгалтерлік
есеп маңызды роль ... Ол ... ... ... сипаттап және
басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола ... ... ... және ... да ... ... шынайы көрсетіп береді. Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есебі бухгалтерлік есеп Стандарттарында және
субъектілердің ... ... ... ... Бас есеп ... бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің
негізінде құрылды және ол бүкіл ... ... ... ... ... ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне
есептің сәйкес келуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық, ... ... ... ... іс ... ... асыру
мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек
ұжымдары шикізат пен ... ... ... ... қалдықтарын
азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға),
оның сапасын көтеруге, өнімнің өзіндік құнын ... ... ... мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық
құндылықтарын, ақша ... және ... да ... ... және
тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен
мәнін бағаламай кетпеуге болмайды.
Есепке алынған ... ... ... ... және ... ... ... қызметін жедел
басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ... ... ... ... ел ... даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу
экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдалынады.
Экономиканың саласындағы ... оның ... ... кезекте,
бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп берудің жүйесін жақсы
білулері, оларды оңайлатуды ... ... ... ... ... ... ... алуды ұйымдастырудың ережелерін, нұсқауларын және
басқа нормативтік ... ... ... ... ... материалдық емес активтерге негізгі құрамына
берілетін анықтама жатады,яғни ұзақ мерзім ... ... үшін ... ... процестерінде сату үшін арналмайды.Материалдық емес активтердің
бас айырмашылығы, олар сезілмейді.
Талдау (“analisis” грек сөзінен) – зерттеліп отырған ... ... және ... ... ... ... тенденцияларын
айқындау мақсатымен, бөлшекті түрде мүшелендіру, берілген объектіге ... ... ... ... процесі, соның ішінде қаржылық талдау, мекеменің өндірісті-
шаруашылық қызметін ... үш ... ... ... ... анықтайтын маңызды факторлар жүйесін бақылау
мен тіркеу кезеңі;
... ... ... үлгі ... ... факторлар
арасындағы өзара байланысты сипаттауға, табуға және олардың даму
заңдылықтарын ... ... ... зерттеліп отырған жүйені
абстракциялық үлгілеу кезеңі;
• Айтарлықтай экономикалық жолмен көзделген мақсаттарға жетуге мүмкіндік
беретін басқарушылық рационалды шешімдерді жетілдіру кезеңі.
Дипломдық ... ... үшін ... “ Материалдық емес
активтердің аудиті мен талдауы” тақырыбы ... ... үш ... ... ... ... және
әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2. Бухгалтерлік есеп, оның мәні және экономиканы ... ... ... ... ... ... ... мақсаты мен
міндеттері.
Экономиканы басқарудың жетіле түсуі, ... ... ... әр ... нысандарын пай-далану, шетелдік
әріптестердің қатысуымен бірлескен ... ... ... ... бағыт алу бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі мен
мәнінің алдағы ... да арта ... ... ... ... ... өзара байланысгы уш түрінен: жедел,
бухгалтерлік және статистикэлық есеп терден тұрады.
Жедел (немесе ... есеп ... ... ... ... ... ... асыру барысында бақылау ... ... - ... пен ... ... ... ... жеделдігі. Жедел есептің көмегімен басқару
қызметкерлеріне кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... оның тиеп-жөнелтілуі және сатылуы жайында,
ендірістік қорлардың қолда бары, шарттың ... ... мен ... ... ... және т.с.с. ақпараттар келіп түседі.
Бұл есептің басқаларына қарағанда (техникасы жағынан) ең қарапайым
түрі.
Жедел есеп ... ... мен ... ... ... ... ақшалай және еңбектік өлшеуіштердің көмегімен көрсетеді.
Оны бөлім, цех, қойма ... ... ... ... ... міндетті түрде құжаттарда тіркелмейді, оларды ауызша,
телефонмен, телеграфпен және т.б. ... ... ... ... есеп ушін ... құжат нысандары жасалады, мысалы: жұмысқа шығу мен
жумыс уақытын пайдалану табелі.
Жедел-техникалық есеп уақыты бойынша бөлінуі мүмкін және оған ... ... ... ... жедел есеп шаруашылық операциялары мен процесгерін олар
жасалып жатқан кезде қадағалауға және бақылауға арналған
Статистикалық есеп ... ... ... ... ... беру
және т.б. салалардағы көпшілік сипаттағы құбылыстарды зерттейді.
Статистика экономиканың жағдайы, оның дамуының урдістері. ... ... ... ... қағаздар, халықтың саны мен құрамы
туралы ... ... ... ... ... және
жорамал жасау мақсатында әзірлейді және жинақтайды.
Халық ... ... ... ... ... есеп
пен жедел есепті біріктіретін қорытынды есеп түрі.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық құбылыстарының сандық жағын ... ... ... заттық көрсеткіштермен, сондайақ ақшалай түрде
шаруашылық фәктілерін жалпылама, үздіксіз, құжатты негізделген және өзара
байланыстыра тіркеу ... ... ... ... көрсету деп барлық мүлікті. өндірістік
қорлардың барлық түрін, шығындарды, өнімдерді, ақша қаражаттарын, ... ... және ... ... ... ... ... түсінуге
болады.
Уақыты жағынан уздіксіз ... ... ... есеп ... ... ... және т.б.
қозғалысы туралы кәсіпорында жасалып жатқан ... ... ... ... ... ... шаруашылық фактісі құжатпен немесе бастапқы қағаз қужатпен
немесе құқықтық негізі бар ақпараттық машиналық тасығыштармен ... ... ... ... ... ... үшін ... демек құжат заңдьіқ күшке ие болады.
Бухгалтерлік есептің аталып ... ... оны ... ... және ... түрлерінен айырықшаландырады. Бірақ есептің
барлық уш түрінің ақпараттарын, яғни шаруашылық есепті бутін жүйе ... сана ... ... ... неғұрлым тиімді
басқаруға, өнімді тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыруға. жұмыстар
орындауға және ... ... ... ... ... мүмкіндік бермек. Есептің әрбір түрі бірін-бірі толықтыры
отырады.
Нарықтық ... ... мен ... ... ... ... әзірлеуге, негіздеуге және қабылдауға, кәсіпорынның ... ... және ... кәсіпорындардың жағдайын айқындауға және
т.с.с. қажетті, кәсіпорынның қаржы және шаруашылық қызметі туралы сапалы
әрі уақтылы ... ... ... ... негізгі мақсаты болып
табылады.
Шаруашылық есеп - бүл ең ... ... ... ... сан ... көрсету және өлшеу.
Алайда шаруашылық қызметі өзінің сипаты мен ... ... ... ... соншалық. тіпті оны сан жағынан көрсету және бақылау үшін
әртүрлі өлшеуіштер ... Ол үшін ... үш ... ... ... өлшеуіштер қолданылады.
Натуралды елшеуіштер еселте бір тектес обьектілерді керсету үшін
пайдаланылады. Олар ... ... ... (кг, тн), ... ... көлемімен (л, м) және т.б. белгіленеді, өлшем ... ... ... ... ... ... ... қундылық (шикізаттар мен материалдар,
негізгі қуралдар, дайын ... ... ... ... ... жұмыстарын шаршы және текше метрлермен, автокөлікпен (т.
км) есепке алу үшін қажет. Бүл ... ... ... сүрыптар мен атаулар бойынша есепке алу қолдану осы ... ... мен ... ... бір ... ... мүмкіндік
береді. Алайда натуралды өлшеуіштерді пайдалану ... ... ... ... ... ... уақыт бірлігіне жүмсалған еңбек санын өлшеу үшін
пайдаланады. Бүл әдетте жұмыс ... ... ... ... ... Бірақ көптеген жағдайларда ... ... ... еңбек өнімділік есепке алу үшін ... ... ... ... - ... есептеу үшін бүлардың маңызы зор
болмақ.
Ақшалай өлшеуіш ескерілетін ... ... ... ... өлшемде - теңгемен немесе басқа ... ... ... ... ... әртектес шаруашылық құралдарын жинақтауға мүмкіндік береді. Оның
көмегімен кәсіпорынның мүліктік қүқықтарының көлемі. бұрын ... ... ... ... ... анықтапады, сметалар, өндіріс-пк
тапсырмалар мен қаржы есептемесі жасалады.
Өлшеуіштерді әртүрлі үйлесімдермен де ... ... ... ... ... ... ... біріктіру және т.с.с.
Бухгалтерлік осеп - басқарудың аса маңызды функция-ларының бірі.
Нсірықтық экономикасы дамыған елдерде оны ... ... ісі ... есеп оның ... ... ... орындай алатындай
больт ұйымдастырылуы керек.
ҚР Министрлер Кабинетінің 22.12.99 ж. № 1063 ... ... ... ... есеп пен осеп беру ... ... ... басшылық ету мен ... ... ... ... ... ... ... банк органдарының пайдалануынз қажетті шаруашылық процестері мен
кәсіпорындәрдың, мекемелердің қызмет ... ... ... және ... ... ... қолда бары мен қозғалысына, материалдық, еңбектік және
қаржылық ресурсгардың ... ... ... сметаларға
сәйкес жүмсалуына бақылауды қамтамасыз ету;
- қаржы-шаруашыпық қызметіндегі жағымсыз ... ... ... ... Ішкі ... резервтерді анықтау және жұмылдыру
бухгалтерлік есептің басты міндеттері болып табылады.
Бухгалтерлік есептің алдына қойылған ... ... үшін ... ... сай болуы тиіс:
1. Ақпаратты берудің мерзімділігі шаруашылық қызметіне жедел ... ... ... ... жұмыстың кемшіліктерін, ресурстар
шығынының нормадан ауытқуын анықтауға бақылауды жүзеге ... және ... ... Бұл ... жүзеге асырған кезде есептік ақпәратты өңдеу және
алу үшін есептегіш техниканы пайдаланудың маңызы зор.
2. Есептік ... ... ... ... көрсеткіштерімен
салыстырымдылығы белгіленген керсеткіштердің есеп деректерімен
байланысын қамтамасыз етеді және осы ... ... ... ... ... ... ... объективтілік және қатаң негізді болу ескерілген ... ... дәл ... ... қужаттармен негізделген болу
керектігін аңғартады. Олар ... ... ғана ... ... де дұрыс көрсетіп беруге тиіс.
4. Толықтық. Есеп кәсіпорынның шаруашылық қызметіне толық сипат беруге
тиісті. Сонда гана шаруашылықты бзсқару ... оның ... ... ... ... ... есеп басқару мен басшылық етуге қажетті
барлық көрсеткіштерді аз шығын ... ... ... ... етуі ... ... қарапайымдылығы, оның үнемі жетілуі, қол еңбегін машиналыққа
ауыс-тыру және есеп қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... басқару аппаратын ... ... ... мен ... ... ... ақпараттың мәнін
үжымның әрбір мүшесінің түсінуіне, басқару үшін есептің ... ... ... іздеуге, қаржы жағдайын ... ... ... ... ... Есеп ... ... есеп стандартгарында және ол бойынша
жасалған әдістемелік ... ... пен ... ... ... тұрғысынан танылған тәсілдері мен әдістері, ережелері
мен кдғидалары белгіленген, онда әрбір кәсіпорындардың техникалықбазасына,
олардың ... ... ... ... ... карап нақтыланған.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... өлшемдері, ағымдағы топтастыруы және
бухгалтерлік есептегі шаруашылық ... ... ... ... кәсіпорыннын есептік саясатында көрініс табуы ... ... ... ... — бұл ... ... ... жүзеге асыратын
тетігі.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мен ... құжаттарда белгіленген.
Оларды жүзеге асыру барысында нақты кәсіпорынның есептік ... ... ... жөн:
- кәсіпорын өз мүлкімен өзімен-өзі болушылығы (кәсіпорын өз балансында
тек заң бойынша ... ... ғана ... ал калған барлық
құндылықтар мен міндеттемелер баланстан тыс шоттарда есепке алынады);
- ... ... ... ... ... ... қандай да бір
кабылданатын шешім, кәсіпорын өз қызметін болашақ кезеңде тоқтатпайтындығы
немесе қызмет масштабын қысқартпайтындығы басшылықка алынуы ... есеп ... ... ... ... ... әдісінің тұрактылығы, есеп беру жылының барысында ... ... ... ... бір ... ... ... еткен кезде де);
- шаруашылық қызметіндегі фактілердің мерзімділік ... ... ... немесе төленген кезіне карамастан, олар өзінің
орындалған немесе орын ... ... ... керек).
Пайдаланатын есеп саясатынын, басты міндеті мен негізгі арналымы —
кәсіпорынның қызметін барынша ... ... іс ... үшін ... тиімділігін реттеу мақсатында толық, объективті және шынайы
ақпаратпен каптастыру.
Ол есеп процесініңбарлықтараптарын ... ... ... ... ... ... деп кәсіпорында енімнің өзіндік құнын есептеу,
амортизацияны шығару, міндеттеме мен мүлікті бағалау үшін ... ... ... деп осы ... синтетикалык шоттарында
көрсету сызбасы, есеп регистрлерінде осы әдістің калай жүзеге ... ... деп осы ... ... ... түрғысынан жүзеге
асқандығын, оның кәсіпорынды басқару қүрылымындағы алатын орнын айтады.
Есеп саясатының әдістемелік бөлігі нақты шаруашылықахуалынан, ... ... ... және бухгалтерлік есеп Стандартының біршама
рүқсатымен бухгалтерлік есепті жүргізудің белгілі бір әдістерінен ... ... ... Егер де ... ... есепті жүргізудің
кейбір объектілері көрсетілмесе, онда ... есеп ... ... мен заң талаптарына сәйкес, кәсіпорыннын, өзі есеп
жүргізудің процедурасын дербес әзірлей алады.
Кәсіпорын бухгалтерлік ... ... ... өз ... ... келіп түскен негізгі құралдар объектісін бағалау — бухгалтерлік
есептің №6- шы ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген және кәсіпорынның сатып алуға
төлеген ... ... ... ... ... ... ... анықталады; құрылтайшылардың берген объектілері — олардың өзара
келісімі бойынша; тегін берілген объектілер — ... ... ... ... ... ... бойынша; ал кәсіпорынның өзі дайындаған
объектілерін — нақты ... құны ... ... ... ...... ... бойынша анықталады;
- негізгі қуралдың амортизациясы — ... ... ... ... есебінің" стандарттарындағы әдістемелік ұсынысына
сәйкес, амортизацияны есептеудің ... ... ... ... пайдалануына болады: кұнын есептен шығарудың бірқалыпты (түзу
сызықты) әдісі; құнын есептен ... үшін ... ... ... ... әдісі (өндірістік әдіс); кұнын ... ... ... ... есептелінетін әдісі (кумулятитівтік әдіс);
қалдық құнын азайтатын әдісі. Екі және одан да көп ... ... ... ... ... және негізгі құралдың
қандай түрі ... ... ... керек. Негізгі құралдың
бір түрі бойынша амортизацияны есептеудің бір ғана ... ... ... бір түрі ... ... ... ... болмайды; пайдалы қызмет ету мерзімі-кезеңі, негізгі құралды
пайдаланудан алынатын экономикалық ... ... ... жою құны —
есептен шығарылуымен ... ... ... құралды жою барысында
алынған запас бөлшектердің, қайтып ... ... ... алып ... ... негізгі қуралдарды жөндеу — жөндеу жұмысын жүргізудің кезеңдігі ... ... ... ... ... жөдеуге арналған резерв қорларын
жасауы; жөндеуді жүргізудің тәсілі ... ... ... өзі
шешеді;
- материалдық емес активтердің амортизациясы — әрбір материалдық емес
активтердің әрбір түрінің пайдалануына қарап ... ... ... ... ... әрбір кәсіпорын өз бетінше анықтай алады;
- ... ... ... — кезеңдері нақты анықталмаған
жағдайда, кезең барысында ол ... ... ... ... ... ... немесе басқа да кездерінің есебінен (тау-
кен дайындық жұмыстарына ... ... жаңа өнім ... ... ... жерді игеруге кеткен шығындарына) есептен шығарылуы
мүмкін, бірақ аталған жағдайлардың
_ барлығы да, яғни ... ... және ... шығару тәртібін
кәсіпорынның өзі анықтайды;
- алдагы шыгыстар мен төлем резервтері — ... ... ... кдндай көлемде құруды және олардың пайдадану тәртібін анықтап ... ... ... ақы ... ... кеп жылғы сіңірген еңбегі
үшін марапаттау шығыстары, маусымдык, салаларда ... ... ... ... шығындары және басқалары);
- күмәнді қарыздар бойынша резервтері — кәсіпорын ... ... ... ... ... ... болып
табылмайтындығын, резервтерді құрудың әдісін және резервтеуге жататын
шығындарын өзі ... ... ...... ұзақ ... ... инвестицияны
есепке алудың жолдарын өзі қарастырады: қайта бағаланатын ... ... ... алу құны ... ... ... мен сатып алу құңцарынан
алынған ең кіші бағасы бойынша; ұзақ ... ... ... ... ... ... ... шешеді: демек ол ... де, ... ... ... ... болуы мүмкін.
Еншілес, тәуелді және бірлесіп бақыланатын ... ... ... әдісін кәсіпорынның өзі
тандайды: үлестік қатынасу ... ... ... ... ... тану — №5 "Табыс" деп аталатын бухгалтерлік ... ... (БЕС) ... ... ... ... ... табыс сомасы барынша дәлденген деңгейі бойынша бағаланады;
экономикалық, олжа ... ... ... ... оны ... бар ... ғана, оны субъекті алады. Жалпы ... ... ... ... табысты танудың қосымша ... ... ... сату ...... ... алушыға меншік қүқығын
беру; мәміле бойынша күтілетін немесе нақты шығыстар, барынша дәлденген
деңгейде ... ... ... қызметі бойынша — есептік құнге жасалған мәміленің біту
сатысын барынша дәлденген деңгейде анықталады; мәмілені ... ... және ... ... үшін ... ... барынша дәлденген
деңгейде анықталады;
- дивидентгер, пайыздар түріндегі табыстар — пайыздар активтерден
алынатын нақты табыстарды ... ... ... ... танылуы тиіс;
роялтилер келісім-шарттың мазмұнына сәйкес есептелген әдісі бойынша танылуы
тиіс; диввдендтер акционерлер оны алу ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған барлық жағдайда табысты тек есептеу ... ... ... Есеп ... ... ... ... келесідей мәселелер қарастырылуы тиіс:
- негізгі құралдарды жөндеу есебі. ... ... ... ... оның ... ... ... (схемасының) бірін колдануы
мүмкін: жөндеу жұмысының атқарылуына ... ол ... ... ... ... ... мүмкін немесе алдын алг кұрылған ... ... ... Аталған схемалардың бірін тандау, кәсіпорынның қай
салаға жататындығымен де байланысты болып келеді;
- материалдардың ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының нақты езіндік құнын анықтау
тәсілі туралы шешім қабылдау қажет: орташа өлшенген кұны ... ... ... ЛИФО ... ... арнайы теңестірілген (ұксастырылған) әдісін
таңдайды. Шаруашылық жұргізуші субъекті аталған әдістердің бірін ғана
таңдай ... және ол ... ... ... ... басқарушы есеп. Есептің бұл түрі сыртқы пайдаланушылардың кең ... ... ... ... оның есеп беру ... сай келетін
үйлестірілген регистрлері де жоқ, сондықтан оны ішкі бақылау мен ... ... ... ... ... кәсіпорын ол үшін шоттардың
Бас жоспарындағы шоттарды немесе өндіріс шоттарының жүйесіне қосымша немесе
жекелеген шоттарын қолдануына болады. Бірақ ол ... ... ... және ... ... ... өндіріске кеткен шыгындар мен өнімнің өзіндік қунын калькуляциялау
есебінің әдісі. Кәсіпорын калькуляциялау мен есеп ... ... мен ... ... ... ... Кәсіпорын өзінің негізгі
қызметінің сипатына байланысты өзіндік ... ... мен ... ... ... үшін ... немесе тапсырыстык, немесе бөлістік
әдістерінің бірін немесе бірнешеуінің үйлескен түрін тандай ... ... ... ... ... шалафабрикаттық немесе
шалафабрикатсыз нұсқасымен жүргізілуі мүмкін.
- ... ... ... және ... ... №7 ... запастардың" бухгалтерлік есеп стандартында ... ... ... шығыстарын күрайтын шығындар ... ... ... ... отырып, қосымшалар мен
өзгерістерді енгізуге құқылы; ... пен ... ... ... ... шығыстары, өндірісті игеруге және дайындауға кеткен шығыстары
және басқа да осындай жағдайларға ... ... ... шығыстарының
құрамында, олардың үлес салмағы айтарлықтай көп болмаса, онда олардың есебі
жекелеген ... ... ... ... ... сметалық
мөлшерлемесін есептеудің әдістемесі мен олардың тарату ... ... ... ... енген, үстеме шығыстарының
нормативтік деңгейіне парапар (пропорционалды) етіп, ... ... ... ... ... ... ... ақы шығыстарына пара-пар
етіп, немесе оңайлатылған экономикалық әдістерді ... ... ... ... ... ... ... қасиетін және оның өңдеу
шығысынан алынған ... ... ... ... мен ... ... Міндетгі түгендеумен қоса,
құндылықтардың нақты барын тексеру үшін біршама қосымша түгендеулер де
жүргізілуі мүмкін. Бүл ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттемелердің тізімін белгілейді;
- бухгалтерлік есеп нысаны. Кәсіпорын бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... және есеп ... жүйелілігін, жасау
техникасын, өзара байланысын анықтайды;
- нақты (іс жүзінде) пайдаланатын шоттар жоспары. Кәсіпорын ... ... ... ала ... ... пайдаланатын шотгарын іріктей
алады, яғни оның құрамына кәсіпорынның ... ... ... жағдайын, мүліктік құрамын ... ... ... ... ... ... ... тиісті субшоттарының тізімін
жасайды. Сонымен қатар, кәсіпорын аналитикалық есептерінің де ... ... және ... ... ... ... ... басқарудың, талдаудың, бақылаудың және есеп берудің мақсатын
ескереді. Қажет болған ... ... ... ... ... Бас ... кәсіпорын қосымша шоттарды пайдалануына болады.
Бірақ ол жағдайда, ол шотгардың Бас жоспарында каралған ... ... ... ... ... ... есеп беру. Ішкі есеп беруді жүргізудің барлық
мәселесін кәсіпорынның өзі шешеді, оның кезектілігін, есеп беру ... ... және ... беру ... ... ... ... жасауға жауапты тұлғаларын анықтайды. Есеп ... ... ... ... ... ... қызметтің құрылымы мен ұйымдастырушылык ... ... ... ... ... бухгалтерияны үстау керек пе,
жоқ, әлде келісім-шарттық негізде тиісті ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру керек, яғни есеп
персоналдарының саны қандай болуы ... ... ... ... (есеп
айырысу, материалдық, өндірістік, жинақ бөлімдері), ... ... ... ... ... ... өзі ... Бірақ барлық жағдайда
кәсіпорынның басшысы бухгалтерлік есептің дүрыс ұйымдастырылуына қажетгі
жағдайларды жасауы керек.
- ... ... ... ... ... ... ... есеп орталықтандырылған нысанда ұйымдастырылуы мүмкін,
ол кезде кәсіпорынның барлық бөлімшелері біртұтас ... ... ал ... ... кәсіпорынның жекелеген
Қүрылымдық бөлімшелері дербес бухгалтерия ... ... ... ... ... циклын толығымен аяқтап, кәсіпорынға тек балансты жасауға
тиісті ... ... ... ... ... ... ... муліктер мен міндеттемелерді түгендеу. Міндетгі түгендеумен қоса,
құндылықтардың нақты барын ... үшін ... ... ... ... ... Бүл кезде кәсіпорын олардың кезектілігін, түгендеуді
жүргізудің құнін, мүліктер мен ... ... ... ... есеп ... ... бухгалтерлік есеп нысанын өзі
тандай алады, олардын. тізімін және есеп регистрлерін, жүйелілігін, жасау
техникасын, өзара байланысын ... ... (іс ... ... шоттар жоспары. Кәсіпорын шоттардың
Бас жоспарын басшылыкка ала отырып, ездеріне ... ... ... яғни оның ... кәсіпорынның қаржынық-шаруашылық қызметін және
қаржылық ... ... ... көрсететін синтетикалық шотгарын
енгізеді. Содан кейін синтетикалық шотгарына тиісті субшоттарының тізімін
жасайды. ... ... ... ... ... де толық
номенклатуралык, объектілерін және ... ... ... белгілейді.
Бұл кезде басқарудың, талдаудың, бақылаудың және есеп берудің мақсатын
ескереді. Қажет болған ... ... ... ... ... Бас жоспарына кәсіпорын қосымша шоттарды пайдалануына болады.
Бірақ ол жағдайда, ол шотгардың Бас жоспарында ... ... ... ... ... өндіріс ішіндегі есеп беру. Ішкі есеп беруді жүргізудің барлық
мәселесін кәсіпорынның өзі ... оның ... есеп беру ... ... және есепті беру мерзімін, сондай-ақ потенциалды ... ... ... ... ... Есеп ... ... келесідей мәселелерді қарастырады:
- бухгалтерлік қызметтің құрылымы мен ... ... ... ... ретінде, езінде бухгалтерияны үстау керек пе,
жоқ, әлде ... ... ... ... ... ... пе;
бухгалтерлік қызметтің жұмысын қалай ұйымдастыру керек, яғни ... саны ... ... ... ... бөлімдер қажет (есеп
айырысу, материалдық, өндірістік, жинақ бөлімдері), олардың бағыныштьиығы
қалай болуы керек деген ... өзі ... ... ... ... ... ... есептің дүрыс ұйымдастырылуына қажетгі
жағдайларды жасауы керек.
- есепті орталықтандыру ... ... ... ... ... есеп ... нысанда ұйымдастырылуы мүмкін,
ол кезде кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ал орталықтандырылмаған жағдайда, кәсіпорынның жекелеген
Қүрылымдық бөлімшелері ... ... ... баланска дейінгі есеп
жұмьюының барлық циклын толығымен аяқтап, кәсіпорынға тек балансты жасауға
тиісті мәліметтерді береді;
- ішкі ... ... ... ішкі ... ... ... ... және олардың басты элементтерін анықтап, олардың ішінен
алғашқы есептік құжатгарды ... және ... ... ... ... бөліп отыруын, олардын есеп қызметіне дер кезінде берілуін және
т.б. осы сиякты ... ... ... қызметкерлердің жауап беретін
аясы мен міндеттері айқындалады.
Есеп ... ... және ... ... ... жалпы танылған
талаптар мен кағидалар басшылыққа алынады және оны ... ... ушін де, ... ... ... да шаруашылық жағдайына
бейімделген есеп саясатын қалыптастыру мүмкіндігі туады.
Есеп саясатын кұрудың негізгі қағидалары мен талаптары № 1БЕС ... ... ... есеп ... ... ... ... өз мүліктері
мен міндеттемелерін басқа кәсіпорынның мүліктері мен міндеттемелерінен
бөліп көрсетуі тиіс ... ... жеке ... ... ... езінің кез жетерлік болашақ кезеңінде өз ... ... ... яғни ез ... ... ... ... жоқтығын
біддірсе, онда толассыздық, үздіксіздік қағидасын сақтағаны болып ... езі ... ... бухгалтерлік есепті жүргізудің тәсіліи жүйелі
пайдаланып, тек тиімді түзетулерді ғана жасап отырса, онда ол ... ... ал ... ... орын ... ... шаруашынық
фактілерін сол кезеңіне жатқызатын болса, онда мерзімділігі анықгалған
(белгіленген) ... ... ... ... Бұдан басқа, мынадай
талаптарды да ұстағаны жөн, атап айтқанда:
- шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... сақгық жағдайын ұстау керек, яғни бухгалтерлік есепте жоғалту
(шығыстар) мен ... ... ... ... тиіс, активтер мен
табыстарға қарағанда;
- ... ... ... ... яғни ... барлық фактілерін есепте керсетілуін қамтамасыз ету керек, демек
оның тек құкыктык негізін ғана емес, сонымен қатар, пайда болған ... оның ... ... да ... ... ... деп әрқилы есеп түрлерінен қалыптасқан ... ... есеп беру ... және синтетикалық,
аналитикалық есеп мәліметтерінің ұқсастылығын айтады.
- ұйымдылық (рационалдық) кәсіпорынның көлемімен, оның ... ... ... ... ... колайлылығын білдіреді.
Аталған кағидалар мен талаптар кез ... ... ... ... ... оның ... қалайды. Егер де олар толығынен
сақталмаса, онда бухгалтерлік есепті жүргізудің ... ... ... және ... ... бұрмалануы мүмкін.
1.3 Материалдық емес активтердің түсінігі және ... ... ... емес ... негізгі құрамына
берілетін анықтама жатады,яғни ұзақ ... ... ... үшін ... ... процестерінде сату үшін арналмайды.Материалдық емес активтердің
бас ... олар ... ... ... емес ... келесілер жатады:
-патенттер.
-авторлық құқық.
-франшизалар.
-сауда маркалары.
-ұйымдастыру шығындары.
-гудвилл.
Айырбасқа жататын материалдық емес активтер – бұл ... ... мен ... материалдық емес активтер.Мысалы:
1. Патент – бұл заңды түрде мойындалатын және тіркелген екенін құқық
патенттік құқық ... ... ... ... ... ... үлесін бұйым,процесс немесе қызметті пайдалануға.
2. Өнеркәсіп дизелді тіркеу патентке ұқсас өндірілетін бұйымдардың
формасына үлгілеріне қолданылады.Патент функциясы ол ... ... ... ... қорғайды.
3. Авторлық құқық – бұл заң мен берілетін көркем ... ... т.б. ... ... берілетін қоғамның формасы.
4. Сауда маркалары немесе сауда аттары – бұл өнімнің немесе қызметтің
немесе компанияға ... ... ... ... ... да анықтамалары
идентификациялық олар иеленуді негіздеу үшін ... ... ... – олар ... органдарына беріледі.Мемлекеттік меншікті
пайдалану құқығын иелену үшін немесе коммуналды қызметті ... ... үшін және ... ... пайдалану құқығын иелену үшін ... ... ... ... басқару – бұл арендаға ... ... құны ... ... ... ... шарт ... арендалық меншікті жақсарту арендалық ... ... ... меншікте жақсарту материалдық емес актив ... ... ... ... да ... ... ... аренданың ішінде немесе жақсартудың меншігінде
амортизациялануы керек,бұл қай кезең қысқартылуына байланысты.
7. ... ... ... ... емес а ... кей бір
материалдық емес активтар екі арнайы сипатқа ие болады, олар ұзақ мерзімді
аванстық төлемдер ... ... және ... ... сатуға мүмкіндік беретін
несие ешқандай құқық бермейді. ... ... емес ... ... және ... ... ... шығындар – бұл шығындар қызметті ұйымдардың барысында
орындалады.
3 Материалдық емес активтерді ... алу ... ... ... алу құны ... ... құнына активті алумен
байланысқан барлық шығындар жатады. Алу ... ... ... ... төлемдердің ағымды нарықтық құны.
Материалдық емес активтердің пайдалану мерзімін анықтау.
Пайдалану ... ... ... ... анықталуы керек:
1)матери алды пайдалану мерзімін ... ... бар ... және келісім шартты ... ... ... бар ... мен ... үшін ... мерзімін
азайтуға мүмкіндігі бар тозу сұраныс жаңа ... ... ... ... және қызметтің тобына сәйкес келетін
қызмет ... емес ... ... қабілеттілігі
шектеуге мүмкіндігі бар және басқа да ... ... ... ... емес активтен комплекске келетін басқа
да активтердің пайдалану мерзімі.
Материалдық емес ... ... ... емес активтің құны активті пайдалану мерзімінің ішінде
жүйелі түрде есептен ... ... ... тура әдіс орын ... ... емес активтерді пайдалану мерзімін кезең сайын ... ... ... ... ... ... 40 ... аспау керек.
Материалдық емес активтердің қаржыландырылуы.
Материалдық емес активтер пайдалану кезең ішінде ... ... ... Оның ... баланстық құны экономикалық пайдадан көбірек
болуы мүмкін.Мұндай ... ... ... ... шығару керек және
шығынды мойындау керек. Бұл активтерден құнды азайтады.
Сату,айырбастау немесе басқа да ... ... ... ... ... амортизациясы құнын есептен шығару керек, бұл жерден ... ... ... немесе шығынды көрсету керек.
4.Іскерлік репутация(гудвилл)-бұл көп тараған және маңызды анықталған,
көп тараған материалдық емес активтер ... ... ... ... ... сипаты пайда болғанда табылатын
құндылық.Ол табысты көтереді.
Іскерлік репутацияның концептуалдық негізі.
Іскерлік репутация фирманың кәдімгі көрсетілетін ... ... ... ... ... есептеу үшін іскерлік репутацияны
келесі түрде ... ... ... алу ... таза активтің әділетті нақты құны арасындағы айырмашылық.
Іскерлік репутацияны бағалау.
Алу құны мен ... ... құн және ... ... ... міндеттемелер арасындағы айырмашылық және актив түрінде мойындалу
керек.
Қосымша пайда ... ... ... ... әдісінің бірі оның пайда алу
қабілеттілігінің бағалануы болып табылады. Бұл әдіс қосымша пайда әдісі ... ... ... ... анықтау.
Пайданы анықтау.
Қосымша пайданы анықтау.
Гудвилді есептеу.
Жағымсыз іскерлік репутация.
Егер алынған таза активтің әділеттілігінің таза құны ... ... ... ... мұны ... үшін, бұл пайданы операция
болғандықтан тең бағасы және алынған активтердің ... құн ... ... ... ... деп аталады және жағымсыз
болады.Басқаша жағымсыз іскерлік репутация деп аталады.
Іскерлік репутацияның амортизациясы көп ... ... ... ... ... ... ішінде есептен шығару болып
табылады. Бірақ амортизацияның кезеңі 20 жылдан аспау керек.
5.Ғылыми ... және ... ... ... 38-де ... мен ... ... анықтамалар берілген.
1. Зерттеу -бұл жаңа ғылыми және ... ... алу ... ... ... ... нақты мақсатқа немесе
қолданысқа бағытталуы мүмкін.
2. Даярлау – бұл ... ... ... ... басқа
ғылымдардың нәтижелерін жаңа немесе жаңартылған материалдарды, приборларды,
өнімді, ... ... ... ... ... ... ауыстыру.
Даярлауға жататындар: түсініктер,зерттеулер өнімін даярлау және
тексеру, ұқсас өнімдерін ... ... ... ... кәсіпорындарды
пайдалану. Бұл дамытуға бар өнімге кезеңділік өзгерістерді енгізу жатпайды.
Ол нарықты немесе нарықтағы тауарларды тексеру, ... ... ... емес активтерге жататын қызметтердің түрлерін топтастыру.
1.Зерттеуге жататын қызметтің түрларі.
А) жаңа білімді алуға мақсатталған лабараториялық зерттеулер.
Б) жаңа зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... немесе өндірістік варианттарды даярлау немесе
түсініктеме беру.
Даярлауға жататын қызметтердің түрлері.
Г) өнім өндірісін даярлау үшін немесе балама ... үшін ... ... тексеру,жүргізу.
Д) өндіріске дейінгі модельдерді және ... ... және ... ... шаблондарды,құймалы формаларды және матрицаларды
даярлау, соның ішінде жаңа ... ... мен ... ... ... ... ... өндірістің ертелік этапында инженерлік-технологиялық
аяқтау.
Б)өндіріс уақыты ішінде сапасын бақылау, ... ... ... ... ... ... сынықтарды іздеу және жою.
Г)өнімге, өндірістік сызықтарға, қайта өңдеу өндіріске және ... ... және ... өзгерістерді ненгізу.
Д) клинеттің талаптары мен қажеттіліктеріне бар ... ... ... және ... күнделікті
даярлануы.
Ж)құрылыспен, қайта көшумен, жабдықты енгізумен байланысатын құрылыс
техника және құрылымдар ғылыми зерттеудің және даярлаудың нақты жобасы үшін
арналған ... мен ... ... ... ... шығару тәртібі, зерттеулер мен
даярлауға жұмсалған шығындар ... ... ... есептен шығарылуы
керек.Даярлауға жұмсалған шығындар келесі жағдайлар орын ... ... ... ұзартылуы керек.
А) өнім немесе процесс нақты анықталған және шығындар өлшенуі мүмкін.
Б)өнімнің немесе процестің техникалық негізі ... ... ... ... ... нарыққа өткізуін,
өндіруін және пайдалануын білдіртті.
Г)өнім немесе роцесс үшін ... ... ... ... ... үшін оның ... ... аяқтау үшін ресссссурстар бар.
6.Бағдарламалық қамтамасыз етуге жұмсалған шығындар.
Комплекстік бағдарламалық қамтамассыз ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз етудің дамуы,сату
үшін немесе арендаға беру үшін немесе қолдану үшін арналаған,ол ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалық
қамтамасыз ету пакеттерін жақсарту барысында орын ... ... ... ... ... ... үшін ... арендаға беру үшін арналған компьютерлік
бағдарламалық ... ... ... ... ... ... болып табылады және есептен шығарылуы керек.
2.Техникалық-экономикалық қызмет көрсетуді жүргізу үшін ... ... ... үшін ... ... капитализациялануы керек. Бұл
шығындарға тауарлы материалдық қорларды жүргізу үшін кодтау және ... ... ... жұмсалған шығындардың амортизациялануы
(капитализацияланған).
Амортизацияның жылдық сомасы шығындардан бағдарламалық қамтамасыз ету
негізінде есептелінеді және келесі көрсеткіштерден арту ... ... ... сатудан түскен шынайы,жалллллпы табыс
коэфициенті бөлінген оның пайдалану мерзімі ішінде бағдарламалық қамтамасыз
етуден күтілетін және ... ... ... ... ... ... мерзімі ішінде
амортизацияның бірқалыпты әдісін қолданып анықталады.
2. .Материалдық емес ... ... және ... ... емес ... ... емес активтер дегеніміз –белгілі бір табиғи ... ... ... бір ... ... бағаланатын, субъектіге үнемі ұзақ уақыт
бойы қосымша табыс әкеліп тұратын активтер.Бұл ... ... ... ... және оларды қолданудан субъект болашақта экономикалық
пайда табуды күтеді.
Материалдық емес активтерді ... ... егер оны ... ,алмастыруға болатын болса; егер оны қолданудан күтілген
болашақ экономикалық ... ... ... ... ... ... емес активтерді бақылайды, егер оны
пайдаланғаннан түсетін экономикалық пайдаға құқығы бар ... емес ... ... экономикалық пайда
алынады, егер: болашақта экономикалық ... ... ... ... рөлі анықталса; бұл активті қолдануға ... ... бар ... ... ... ... пайда алуға болатын,
қаржылық, адекватты техникалық және басқа да ... бар ... алу үшін ... емес активтер әр қашанда қайта
қарастырылуы керек, егер материалдық емес ... ... ... онда оның ... бірден шығынға шығару керек.Негізгі құралдарға
қарағанда материалдық емес активтері стандартқа сәйкес сақтауға болмайды.
Мысалы. 2006 жыл соңына қарай ... ... ету $ ... ... бұл бағдарламаны қолданбағандықтан, оны пайдаланудан
ешқандай пайда алмады.Сондықтан бұл ... ... ... керек.
Кезең шығындары $ ... ... ... ... емес ... жеке ... жоқ болғандықтан, ол
материалдық та материалдық емес активтер құрамына кіруі мүмкін.
Мысал.Кәсіпорын технологиялық ... ... ... ... етілген.Бұл бағдарлама құралдар құрамындағы
негізгі құрал немесе материалдық актив екенін анықтау үшін бұл ... ... ... ме, әлде олай емес пе соны ... ... ... кейін компания бағдарлама қайда және қалай есептелетінін пайымдау
арқылы ... ... ... ... ... не ... ... материалдық емес активтер мынадай заттарда ... ... ... ету – ... ...... ... – қағазда. Бұл жағдайда материалдық емес
активтердің критерия мен ... ... ... ... ... және ... ... болып табылатын дискета, ... емес ... ... қамтамасыз етілуі,фильм, заң
құжатаматексеріледі.
Келесі міндеттемелер бойынша материалдық емес активтерді анықтауға
болады:
1.Идентификация.
Патент, тауарлық белгі ... ... ... ... ... ... емес ... идентифициялануы мүмкін, басқаларының
бөлек иденцифиялануы мүмкін емес, керісінше материалдық емес ... ... ... ... қарым – қатынастарынан алынады, бұл
материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... сенімділігі негізінде қалыптасатын гудвилл бола алады.
2.Иемдену түрі.
Материалдық емес активтер топта, ...... ... кәсіпорын ішінде жасалған, бөлек алынуы мүмкін.
3.Күтілген кезеңдегі заттың көрсетілуі.
Бұл период экономикалық ... ... ... ... ... ... шектелуі мүмкін. Сонымен қатар период
шексіз ... ... ... ... ... ... ... және сатылатын немесе оның негізгі
бөлігі болатын қайтарылмай берілетін жеке меншік құқығы.
Субъект негізделген және анықталған ұсынысты ... ... ... пайда табуды бағалайды.
Активті қолданудан болашақта күтетін экономикалық пайданың объектті
дәлелі ... ... ... ... ... ... мүмкін
экономикалық жағдайларды басшылықтың бағалуы болады.
Материалдық емес активтерге мыналар ... ... ... ... ... ... белгіден алынған,қызмет ... ...... ... ... емес активтердің критерияларын қанағаттандыратын және басқалар.
Материалдық емес ... 4 ... ... ... ... материалдық емес активтер.Бұл топқа “ноу
-хау”, өндірістік ақпараттарды пайдалануға ... ... ... ... ЭЕМнің бағдарламалық қамтамасыз етілуі, микросхеманың интегралды
технологиясы,анықталған формуланы пайдалану, ... ... ... немесе
технологиялар, өндірістік үлгілер, сервитуттар және т.б.
”Ноу -хау”- өндірістік тәжірибеде және де ... ... ... ... ... ... ... анықтау үшін
қолданылатын термин, кең мағынада “ноу -хау” термині -өндірістің ... ... да ... ... өндірістік тәжірибеде дайындалған
техникалық құжаттама, техникалық, каммерциялық және басқа да білімдердің
бірігуін білдіреді.Бұл ұғым ... ... ... ... ... лизингте, тауарлық белгіде, патенттік ақпарат
және авторлық құқықта пайдаланылады, егер оның құпиясын ... ... ... ... ... ... ақпаратты қолдану құқығының есебі.Бұл мақсаттық емес
активтердің түріне белгілі бір уақытта ... ... ... ... ... ... субъекттердің оны жасауға кеткен
шығындары.Мысалы,шет ... және ... ... тауарды пайдалану,
шикізат жабдықтаушылар туралы банктердің мәліметтері.
ЭЕМ бағдарламалық қамту ... ... бойы ... ... және
бағдарламаны эксплуатациялау үшін алынған кәсіпорындардың бағдарламалық
құжаты және ... ... ... ... қызметпен байланысты материалдық емес активтер.Бұл
топқа ... ... ... ... ... ... және т.б.
Тауарлық белгілер және қызмет көрсету белгілері.Тауарлық белгі иен
қызмет көрсету белгісі ... ... мен жеке ... ... ... ... ... үшін ҚРқатысатын заңмен реттелетін және ... ... ... ... ... ... заңмен қорғалады, егер ол кәсіпкерлік қызмет атқаратын жеке тұлға
немесе заңды тұлға атын тіркелсе.
Тауарлық белгінің иесі ... ... ... ... ... ... ... оны қолднуға рұқсат бермеуіне болады.
Тауарлық белгі иесінің құқығын бұзушылық болып: санкцияланбай
дайындау, ... ... ... басқа
кіріспе немесе осы мақсатпен тауарды немесе тауарлық белгіні сақтау,осы
белгімен белгіленген ... ... ... қатысты араластыруға
болатын деңгейдегі ұқсастықты білдіреді.
Белгілер сөздік,көрсеткіданаік,ауқымды немесе олардыңкомбинациясы;
оларды түрлі ... ... ... ... тіркейдіМынандай тауарлық
белгілер тіркелмейді:тек мәннен тұратын,өзгешілігі жоқ немесе ... ... ... ... ... ... ... мекеменің толық немесе қысқаша
аттары,кепілдік және бақылау клейлалары,мөрлер,марапат белгілері.Тауарды
тұтынушы ... оны ... ... ... ... элементтеріне тіркеу жасалмайды.Тауар белгі иесі тауарды немесе оның
бөлігін ... және жеке ... ... ... ... ... тіркелген лицензионды келісімшарт бойынша
жасалынады.
Лизгольд –жалға берушініңқарамағындағы меншікке жалға ... ... ... ... мен ... ... ... бір уақыт кезеңіндегі бекітілген және келісімді аұша
төлеміне айырбас.
Тауар шығаратын ... ... ... орналасқан
пунктердің,географиялық объекттердің немесе жерлердің аттары,адамдардың
факторларымен және берілген ... ... ... ... ... ... ... атын білдіруге географиялық ... аты ... ... Ол ... ... ... ... енгізгенде, оны тауарда, рекламада, проспекттерде,
шоттарда ,бланктерде және ... ... ... ... ... мен шыққан жерінің атауы бәсекелестіккеәсер ететін
құрал.Егер осы жағдайда ... ... ... қасиеті мен ерекше элиттік
қасиетті тауар шығаратын жердің атауы кепілдейтін ... онда ... ... ... ... ұзақ ... сақтау үшін,сапасын жоғары
ұстау керек.Тауарды экспорттаушы кәсіпорын тауар ... мен ... ... ... ... нарыққа ену мен онда өз позициясын ұстауы
анықтайды.
Тауарлық белгі мен тауарлардың шыққан ... ... кең ... мен ... ... ... береді.Тауар белгісі,қызмет
көрсету белгісі және тауар шыққан ... ... ... ... ол “ ... ... көрсету белгісі және тауардың шыққан
жерінің атауы туралы” заңымен реттеледі.
4.Қолдану ... ... ... емес ... ... ... қолдану құқықтары және т.б. жатады.
Патентттер.Патент – бұл патентпен алынған адамға пән,процесс ... ... ... алынған және оны осылай басқа
тұлғаларға қолдануға рұқсат бермейтін құқық.Патент тек оны ... ... ... ... уақыты ұлттық заңмен (әдетте 15-20 ж.) ... ... деп ... бір ... сату және де сол ... куәландыратын құжат түсіндіріледі.Патент иесінің ерекше құқығы
болып оның туындысын қолдануға оның монополды құқығы болып ... ... ... өз құқығын иемденуге және патенттелген тауарды
қолдануға басқа тұлғаларға рұқсат беруге(лицензия) құқығы бар.
Франшиза – ... бір ... ... ... бір ... бір ... белгісі мен тауар атауын қолдануға,белгіліт бір
тауар мен қызмет ... ... бір ... ... ... ... келісімшарты.
Өндірістік үлгілер.Патенттер өндірістік үлгілерді қолдануға құқығын
анықтауға, заңға сай ... ... ... ... және ...... рұқсаттар өндірістік
үлгіге жатады.Өндірістік ... ... ... үлгі жаңа ... ... оның барлық белгісі
ҚРда белгілі болмаса.
Өндірістік үлгі өндірістік қолданылған болып есептелінеді,егер ол
шаруашылық айналымға енгізілу үшін ... ... ... ... ... оны ... ... саналады.Егер ол бірнеше азаматтың
еңбегімен шығарылса,онда олардың барлығы авторлас болып есептелінеді.
Лицензиялық келісім шарт бойынша патент иесі ... ... ... ... ... ... соңғысы келісімшартта
қарастырылғаны бойынша лицензияларға ақшалай төлем жасайды және де ... ... ... ... қатысты құқықтың, экономикалық және
ұйымдық сұрақтар ҚР заңымен ... ... ... ...... – қандайда
бір операцияларды орындауға компетенттік мемлекеттік органдармен берілетін
рұқсаттамалар. Лицензиялар келесі белгілермен ерекшеленеді:
Субъект бойынша:
- ҚР заңды ... мен ... ... ... ... мен ... жоқ азаматтарға,шетел
азаматтарына, шетелдің заңды тұлғаларына берілетін.
Қызмет ауқымы бойынша:
- генералды – шексіз уақытқа берілетін, ... бір ... ... ... қызмет түрлеріне генералды лицензия беріледі, егер
ол технологияның комплекс бірлестігіне кіретін болса
- біржолғы берілген ауқымда, салмақта және ... ... ... ... ... ... ... банк қызметінде және
операциясында валюталық бағалықты ... ... ... ... ... ...... уақытқа берілетін
- уақытша белгілі бір уақытқа берілетін
Территориалды ... ету ... ҚР ... ... ... ҚР барлық территорясында таралған қызмет;
- ҚР сыртында таралған қызмет.
Материалдық емес активтердің басқа түрлері. Бұл топқа “Фирма ... ... ... және тағы ... ... Бұл есеп көзінн қарағанда гудвилл компаниялардың қосылуы мен
оларды алғандағы баға айырмашылығы алынған компаниямен төленетін, ... есеп ... ... ... ... кәсіпорын материалдық және ... емес ... және ... есеп ... ... ... ... сату
және сатып алынған жағдайда туылады.
Гудвиллдың туындауы жағдайлары әртүрлі ... ... ... ... ... ... ерекше өткізу жүйесі, бәсекелестікті
өсіретін басқарушылар тобы немесе бәсекелес ... ... ... ... құқықтық жеңілдіктері және салық салу ... ала ... ... ... қолдану, персонолдық
мотивация жүйесі мен ... ... ... ... ... ... бағдарлама өткізу және персоналдық ... ... ... ... ... ... белгісіз табиғи
ресурстардың ашылуы, жоғары несие рейтингі, берілетін қызмет көрсету мен
тауардың ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі, жабдықтаушылармен жақсы, эффективті,
тұрақты қарым-қатынас және т.б. ... осы ... болу ... бар ... ... ... ол компанияны сатқандағы есебінде
көрінеді, өйткені осы жағдайда баға – ... ... ... сатып алған жағдайда ғана бағалауға болады.
Жоғарыда аталғандай гудвилл бағасы ... бір ... ... сатып алу бағасы мен кәсіпорынның таза актив ... ... ... туындайды. Активтің және міндеттердің бағасы
кәсіпорынның бухгалтерлік есеп негізінде қойылады. ... алу ... ... оның бағасы кәсіпорын болашақ кезеңінда ... ... ... ... ... ... ... активтермен
оның қарамағындағы әкелетін. Осылай гудвилл мөлшерікәсіпорынның табыс
бағасымен байланысты.
Мысалы, 2005ж. 31 желтоқсанда компания “А” ... “В” ... ... ... ... сату ... баланстық есебі ... ... ... ... ... компаниясының баланстық есеп беруі
2005жылы 31 желтоқсанда ($)
Активтер
Касса ... ... ... ... мен ... ... ... капиталы және міндеттемелер
Қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15000 ... ... 10000 ... 70000 ... мен құрылымдар 130000 ... ... ... ... ... ж 31 ... ($)
Активтер
Касса ... ... ... ... мен ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... әділдік бағасы
Активтер
көбейюі (азайюы)
Касса ... ... ... ... мен ... 130000
30000
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ашып тастағанға тең.
Таза активтер 185000-35000=$150000
Таза активтердің ... ... ... ... сатып алған бағадан таза активтердің әділдік бағасын
алып тастағанға тең.
$400000-$190000=$240000
Сатып алуды көрсету үшін компания “ А” келесі проводкалар жасайды.
Касса ... ... ... $ ... мен құрал жабдықтар ... $ ... ... ... ... ... ... алу бағасы оны сатып алу уақытындағы
ағымдағы активтердің бағасынан аз ... ... ... айырма
негативті гудвилл деп есептелінеді.Бұл сома бухгалтерлік есепте “Алдағы
периодтағы табыстар” шоты ... ... ... ... ... және ... қойылған, есептік кезең уақытындағы ... ... ету ... ... және амортизияланбайды (2006
ж. Стандарт бойынша).Жылдың ... ... ... тексеріледі,
бірақ ол келесі бетіне көбеймейді.
Мысал.2006 ж.1 қаңтарында кәсіпорын сатып ... ... ... болады.Жылдың соңында оны бағасыздануға тестелігенде, 31 ... ол $450 ... 2006 жылы ... ... ... ... $450
болып көрсетіледі, ал айырмасы $5000 –$450=$50 шығынға жіберіледі.Егер 2007
ж. Соңына гудвилл ... $600 ... ... онда бұл жағдайда баланстық
есепте гудвилл сомасы $450 болып көрсетіледі, яғни ... ... ... ... ... « ... ... мағынасы білдіреді:
артистердің қызмет іне қатысты оорындаушының дыбыс ... ... ... ... ... патентік және ойлап табу ... ... ... ... үлгіге құқығы, тауар белгісі, фирмалық
атаулар, комерциялық мағына, ... ... ... және ... ғылыми, әдебиет саласындағы интеллектуалды қызметтерге қатысты
басқа да құқықтар.
Егер субъект ... ... ... ... болатын кезде және осы
активтермен байланысты болашақта күтілген экономикалық табыс ... ... емес ... ... ... ... емес ... бағасы толықтай анықталады, егер тек
сатылатын тауарлар біртекті деп білдіретін актив нарықтары бар ... ... ... ... ... түсетін жергілікті жерлерге тиімді сатып
алынатын тауарлар мен ... ... ... алушылар мен сатушыларды
табуға болады.
Кейбір материалдық емес активтер, мысалы, тауарлық ... ... ... ... ... және ... шығарылымдар және тағы басқа
бұлардың әрқайсысы активтік нарық иеленбейді: сатып алу ... ... ... ... бір ғана активке төленген, басқа өлшенетін құнға негіз
бола алмайды. Бұл жағдайда ... еме ... ... ... емес активтер бастапқы құнмен бағаланады. Материалдық емес
активтердің ... баға құны ... ... ... ... ... ... қосылуы, мемлекеттік субсидия, ауыстыру) немесе шаруашылық
субъектінің ... ... ... емес ... ... ... Алу құны ... барлық шығыстарды, активтердің алынуы, соның
ішінде бағаны, тасу шығыстары, алумен бірге.
Егерде материалдық емес активтер толық ... ... ... ... онда оның бағасы сома болып табылады: ақшалай төленген және нарықтың
ақшалй емес құны. Егер де бұл құн толықтай ... онда ... ... нарықтық бағасы қолданылады.
Кәсіпорынды біріктіру кезінде сатып алушы келісім шартты жүзеге
асыру уақытында материалдық емес ... ... ... ... материалдық емес бөлімдерді мойындайды.
Мысалы, егер қаржылық есеп беруде кәсіпорынды ... ... ... ... ... қамтамасыз ету сәйкес құрал
жабдықтардың жоқ болуынан материалдық емес ... деп ... онда ... ... ... ... етуді материалдық емес актив
ретінде қабылдайды.
Несиеге алынған материалдық емес активтердің бастапқы құнына ... ... ... және олар ... ... ... тегін алынған материалдық емес активтердің бастапқы
құны олардың сатылу құны арқылы ... ... ... ... ... емес актив болып
табылады, себебі субъектінің шығындары шамамен болашақтағы ... ... емес ... емес ... ... ... ... белгілі материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... құрылған Гудвиллге кіреді және ол тек
кәсіпорынды біріктіру кезінде ... ... емес ... түсу және шығу ... емес ... ... және ... шығуы материалдық
емес активтердің қабылдау жіберу ... ... ... ... емес ... ... нақты аты және оның кәсіпорынға берілген
уақыты, объектінің ... оның ... ... ... ... басқада қажетті Көрсеткіштер көрсетілуі қажет. ... ... ... ... акт ... ... бір данадан құрылады.
Жалпыға бірдей актті құру ... ... бір ... ... емес
активтерді біріктіруге болады.
Материалдық емес активтерді басқа кәсіпорынға беру (сату) кезінде
акттің екі данасы құрылады; ... емес ... ... және
материалдық емес беретін кәсіпорын үшін
Материалдық емес активтерді есептеу халықаралық бухгалтерлік есеп
берудің стандартының №38 «материалдық емес » ... ... ... Бұл ... ... жағында материалдық емес активтердің айдың
басындағы және ... ... ... ... бойынша операциялар;
кредит жағында- материалдық емес ... ... ... және тозу құны
көрсетіледі.
Бастапқыда материалдық емес активтер олардың құны ... ... ... материалдық емес активтердің бастапқы
құны шыққан ... ... ... емес ... сатып алғаннан кейінгі шығындар ... ... ... ... ету ... 100 $, ... ... бағдарлама жетілдірілді және оны дамытуға кеткен шығындар
20 $ құрады. Бірақ бұл шығындар бағдарлама құнын ... ... ... ... ... шығындарына жатқызылады.
Кезең шығындары 20 $
Материалдар, жалақы және тағы басқа 20 ... емес ... ... ... ... емес активтерді құру шығындары » деп ... ... ... шығындарға мыналар кіреді;
а) материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... заң ... белгіленген еңбек ақыны төлеу бойынша түрлі
аударулар;
в) материалдық емес ... құру ... ... мен ... материалдық емес активтерді құру кезінде несиеге төленетін
сыйақылар;
д) тағы ... ( ... емес ... ... ... ... басқада шығындар);
е) қажетті шығын;
Материалдық емес активтерді құруға дейінгі кеткен барлық ... ... ... ... кірмейді және «материалдық емес
активтертер » бабының «материалдық емес ... ... ... ... ... кредитінен алынып «жалпы және әкімшілік шығындар » шотының дебет
жағында көрсетіледі.
Кәсіпорынның ішінде құрылған материалдық емес активтер материалдық
емес ... ... ... кәсіпорын өз күшімен сауда маркасын ойлап шығарды. Оны
дайындауға құны 70 $ құрайтын сома шықты және ... 100 $ ... ... ... дайындауға кеткен барлық шығындар 170 $ құрады, ол
шығындар кезең шығындарына жатады.
Кезең шығындары 170 $
Материалдар, жалақы 170 ... ... ... сауда маркасын дайындаумен айналысатын
басқа ұйымға бергенде онда бұл ... ... емес ... ... ... маркасы 170$
Төленуге тиісті шоттар 170$
Субъектінің өзімен құрылатын тауар белгісі материалдық емес актив
болып ... ... оның ... ... мүмкін емес.Жарнама жасайтын
компанияға кеткен шығындар материалдық емес акив ... ... емес ... емес ... ... бойынша шыққан
шығындар кезең шығындары болып табылады, егер;
А) бухгалтерлік есептің басқа стандарттарына сәйкес материалдық ... ... ... материалдық емес активтерді танудың белгілеріне ... ... емес ... ... кірмейтін болса;
Материалдық емес активтерге кірмейтін, бірақ кезең ... ... емес ... ... ... ... шығындар;
Б) жаңа цех немесе өндірістің ашылуына кеткен шығындар;
В) заңды тұлға құру кезінде құжаттарға ... ... ... ... ... ... ... шығындар;
Е) субъектінің өзімен құрылған шығындар.
Ж) белгілі қызмет түрін жүзеге асыруға арналған лицензиялар;
З) салық кодексінде белгіленген ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Өңдеуге кеткен шығындар материалдық емес актив болып ... ... ... ... көшірмесі алынса;
2.Белсенді нарық болса;
3.Шығындарды есептеу мүмкіндігі болса;
4.Техникалық экономикалық негізі болса;
Материалдық емес активтер бухгалтерлік баланстан ... ... ... ... ... табыс әкелмейтін болса.
Материалдық емес активтердің істен шығуынан алынатын табыс ... ... ... сату ... ... ... істен
шығуға кететін шығындарды алып тастау арқылы анықталады және олар ... ... ... ретінде көрсетіледі.
Материалдық емес активтердің құны уақыт өткен сайын төмендейді. Бұл
процесс материалдық емес ... ... деп ... ... ... ... емес активтердің
амортизациясы олардың құнының төмендеуіне байланысты істен шығарылады.
Мысалы. Лицензияның құны $500 ... ... ... ... $50
суммаға амортизация есептелінді.
Амортизация бойынща шығындар $50
Лицензия ... ... ... құны $450 құрайтын болады
Лицензия ... ... ... ... емес ... есепке алуда олардың экономикалық қызмет
ету мерзімін анықтау қиын, сондықтан материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... алынуы қажет:
а)қызметтің максималды мерзімін шектейтін заңдар, жалпы ережелер;
б)берілген қызмет түрін өзгерте алатын жаңартулар;
в)қызмет етуін төмендететін экономикалық ... емес ... ... ... ... жекелеген
активтердің құрамдас бөлігі болуы мүмкін.
Егер ... емес ... тозу ... ... ... онда ол 20 ... ... емес активтердің тозу мерзімін анықтау үшін ... ... тура ... сома саны ... ... және тозуды
есептеуді төмендететін әдіс. Әдісті таңдау активтен ... ... ... ... ... ... емес ... үшін тура сызықтық ... әдіс ... ... ... емес активтердің инвентаризациясы
Материалдық емес активтерді түгендеу кезінде тексеріледі; кәсіпорын
меншігіндегі материалдық емес активтердің нақты ... ... ... көрсетілуі; материалдық емес активтердің тозуын есептеудің дұрыстығы.
Алғашқы құжаттарда материалдық емес активтер объектілерінің толық
сипаттамасы, ... ... ... ... ... , ... ... және басқада мәліметтер қолданылатын бөлім болуы тиіс. Материалдық
емес активтерді түгендеу ... ... ... және оны ... ... барын ркастайтын құжаттар болуы керек. Оған материалдық
емес актив объектісін немесе оны пайдалану тәртібін сипаттайтын ... ... ... ... мүліктік құқығын растайтын құжаттар
жатады.
2.4.Еесеп берудегі материалдық емес активтердің ашылуы
Есеп беруде материалдық емес ... ... ... ... есеп беруінде материалдық емес активтерді есептеу ... ... ... ... қажет, сонымен қатар материалдық емес
активтердің әрбір түрі бойынша; тозуды есептеуде қолданылатын әдіс түрі;
жағымды ... ... ... бар материалдық емес активтердің есепті
кезең басындағы және соңындағы тозу ... және ... ... ... емес ... ... құнының есептік кезеңнің ... ... ... ... өзімен құрылған материалдық емес
активтердің тозу ... ... ... ... сонымен қатар материалдық емес ... ... ... түрі ... есеп ... қатар барлық шығындар сомасын көрсетуі
қажет.
Сонымен қатар материалдық емес активтердің ... ... ашып ... ... ... ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ АУДИТТІ
ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
2. Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... ... ... ... бұл ұғым әр түрлі
түсіндіріледі. Профессор А.Д. Шеремет "Кәсіпорынның ... ... ... ... ... және оны ... көздерімен
(меншіктік капитал және міндеттемелер, яғни ... ... ... Н.А ... (3) бұл ұғымды былайша анықтайды: «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ресурстарын жасау, тарату және пайдаланумен сипат-
талады. ... ... ... ... ... ... және ... да қызмет түрлері үшіағалау үшін Нарықтық
экономика жағдайында қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... бірден-бір көзіне, әр түрлі
ұйымдық-құқықтық нысандардағы шаруашылық субъектілерінің өзара ... және ... ... қабылдауға қажетті аналитикалық
есептердің ақпараттық базасына ... ... ... ... негізгі ақпарат көзі қызметін
бухгалтерлік баланс атқарады.
Баланс - есепті жылдың басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық
жағдайын сипаттайды және ... ... ... ... ... ... ... субъектісінің мүліктік жағдайымен
таныстырады. Осы ... олар бұл ... нені ... ... ... және ... қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада
үшінші жақ алдындағы өз ... ... ала ма, соны ... ... кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз
орны, таңдап алынған стратегиялық ... ... ... ... ... салыстырмалы сипаты және кәсіпорынды басқару
бойынша әр түрлі сұрақтарға шешімдер ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Пайдаланушылар үшін қаржылық есептің өте пайдалы ... ... ... ... белінген. Онда былай жазылған: "барлық маңызды ақ-
параттар, қаржылық есепті қолданушылар үшін анық және түсінікті ... ... ... ... және ... есепті жасаудың әдістемелік нұсқаулары негізінде
құрастырылған (16) бухгалтерлік баланс ... ... ... ... ... ... негізінде құрастырылған бухгалтерлік баланс
|Активтер ... ... және |
| ... |
|1 |2 ... ... активтер |I. ... ... ... ... : |- ... ... |
| |- ... |
|- жер | |
|- ... мен ... ... ... ... |
|- ... мен ... |- ... ... |
| |- ... |
|- ... ... кұралдар |резервтік капитал |
|- ... ... ... табыс (жабылмаған|
|- аякгалмаған күрделі ... ... ... емес активтер: |Жиьіны: |
|- ... |II. Ұзақ ... ... |
|- ... тауарлық белгі-лер және|- қайтарылуы қамтамасыз етілген |
|басқалар ... |
|- ... емес ... |- ... ... ... ... ... ... |- ... ... |
|- ... серіктестіктерге |серіктестігі мен оның ... ... ... ... |
| ... ... |
| | |
|- ... ... | ... | ... ... ... |- ... ... ... ... борыш: ... ... ... ... |III. ... ... |
|- ... вексельдер |- қысқа мерзімді несиелер және |
| ... |
|1 ... ... |
|- ішкі ... ... |- ұзақ ... несиелердің |
|нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... ... мен оның | ... серіктестерінің арасындағы | ... ... | |
| | |
| ... ... |
|- ... ... ... |- теленуге тиісті вексельдер және|
|тұлғаларының ... ... ... |
|- ... ... ... | |
|- ... ... ... | ... |- ... ... мен ... |
| ... алынған аванстар |
|II. Ағымдағы активтер | |
|- ... ... |- ... бойынша борыш |
|- алдағы кезең шығындары |- ... ... ... ... ақша ... - ... ... |- непзп шаруашылық серіктестігі |
|қаржылық инвестициялар |мен оның ... |
| ... ... борыш |
|- Дебиторлық борыш: |- ... ... |
| ... ... ... |
|- ... активтерді сатып |- басқадай ... ... ... ... аванс-тық телемдер | |
|- ... тиіс ... - ... |— төленуге берілген шығындар ... | |
|- ішкі ... ... |- ... ... ... ... пайда болған негізгі | ... ... мен оның | ... серіктестерінің арасындағы | ... ... | |
|- ... ... ... |- алдын ала қарастырылмаған|
|тұлғалардың дебиторлық борышы ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... айта ... жөн, ... құрудың түрін таңдау (көлденең, яғни
екі жақты немесе тікелей) шаруашылық субъектілерінің шексіз құқы болып
табылады.
Баланс ... мен ... құру ... ... ... қалып
отыр, яғни активтер олардың өтімділік деңгейіне байланысты, өтімділігі
төмен ... ... ... активтерге қарай, пассивтер ... ... ... ... ... ... мерзімінің жеделдігі
азынан көбіне қарай.
Тікелей түрде құрастырылған баланс 5 бөлімнен тұрады:
1) ұзақ мерзімді активтер;
2) ағымдағы активтер;
3) меншікті ... ұзақ ... ... ... ... ... есеп беруде үш элементті ... ... ... және ... ... екі ... - ... және шығын
- қаржылық- шаруашылық қызметі нәтижелері туралы есеп беруде көрсетіледі.
Қаржылық жағдайды талдау барысында тек ... ... ғана ... болмайды. Бұндай тәсіл біршама қарапайымдау,
себебі бухгал-терлік баланс кемшілік пен шек ... ада ... ... маңыздылары келесілер болып табылады:
1. Баланс табиғаты жағынан тарихи сипатта болады. Баланста келтірілген
мәліметтер оны құрған ... ... ... ... Бұл ... ... ... ретроспективалық және
перспективалық талдау мақсаттары үшін қолданылуы мүмкін.
2. Баланс кәсіпорын қаржысында және ... ... яғни ... ... есеп ... сай осы
кезеңде ... ... ... ... тұр ... ... береді, бірақ бұл жағдайға ... ... ... ... Бұл ... ... беру үшн, тек қосымша мәліметтер ғана емес,
сонымен қатар есеп және есеп ... ... ... талдануы қажет (мысалы, ... ... ... ... және ... ... салыстырмалы шаруашылық аралық талдау жүргізу үшін
қажетті база жоқ. Ол ... және ... ... ... ... оның ... ... жүргізілуі тиіс ... ... ... ... салық және орташа
прогрессивтік маңыздылығына шолу жасаумен толықтырылуы тиіс. ... ... ... тобы ... негізгі есептік көрсет-
кіштерді ашық жариялау қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... Баланста кәсһюрынның қаражаттарының айналымы ... ... ... сол ... ... бабы бойынша соманың аз немесе көптігі
туралы қортындыны баланстың көрсеткіштерін айналымының ... ... ... ғана ... болады. Мысалы, екі кәсіпорынның
баланстарындағы ... бабы ... ... бірдей, яғни 5 млн.
теңге. Бір ... ... ... бірінші кәсіпорында 60 млн. теңге,
ал екіншеде 10 млн. ... ... ... ... бірінші жағдайда
материалдардың қоры жылдық тұтынушылардың 1/12 ... ... қор), ... жағдайда 1/2 (5/10), яғни жылдық түтынудың жартысын (жарты жылдық
қор) ... ... ... ... ... басы мен ... ... мәліметтердің
жиынтығы болып табылады, яғни онда осы ... ... ... ... ... ... ... Ол
кәсіпорынның есепті ... ... ... ... көрсетпейді. Бүл ең
алдымен балакстың динамикалық баптарына қатысты, олар "материалдар", ... ... ... ... және ... ... жыл соңында
қолда бар өнім қорларының үлес салмағының көп ... мен ... ... ... ... ... жыл бойы ... болды дегенді
білдірмейді.
6. Баланста кәсіпорынның активтерін сатып ... ... ... ... жүргізіледі, ол мүліктің ... ... ... ... ... ... Баланстың жеке баптарына инфляциялық
факторлар мен нарық коньюктурасының өзгерісі ... ... ... ... ... ... ... шикізат пен
жабдықтарға бағаның өсуі және ... ... ... ... ... көптеген баланс баптары функционалдық қызметі жағынан бірдей,
бірақ есеп объекті-лерінін құны жағынан әр түрлі ... ... ... ... есеп ... ... ... аттас көрсеткіштерінің
салыстырмалығының бұзылуына әкеліп соқтырады. ... ол ... ... ... оның ... ... "бағасын" (гудвилл)
едәуір бұрмалайды. Бұл кедергі баланс валютасының кәсіпорын ... ... ... ... ... жиыны кәсіпорын активтері
мен оны жабу көздерінің есептік бағасын ғана көрсетеді, ал осы ... ... ... ... мүлдем басқаша болуы мүмкін және берілген
активтің ... ... мен оның ... көрсетілуі
қаншалықты ұзақ болса, есеитік баға мен ағымдағы ... ... ... ... көп ... ... және Қаржылық есеп берудің басқа да нысандары шаруашылық
субъектісі ... ... ... толығымен ... ... ... мен оның ... перспективасы тек қаржылық
сипаттағы факторлардың ғана емес, ... ... ... ... ... жоқ
факторлардың да ықпалында болады. Олардың қатарында: мүмкін болатын саяси
және ... ... ... ... және ... ... ... қайта құру, меншік түрінің
алмасуы, ... ... және ... ... ... және ... ... қаржылық есеп беруді соның ішінде бухгалтерлік ... ... ... ... тек бір ғана ... болып табылады.
Осы шектеулерге қарамастан, бухгалтерлік баланс кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдауды ақпараттық қамтамасыз етудің бірден-бір басты көзі болып
табылады, ал оны оқу осы ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына талдау ... ... ... ... есеи ... басқа да нысандарының
көрсеткіштерін қолдану қажет, әсіресе кәсіпорынның жыл бойғы барлық ... осы ... ... қызметін жүргізу үшін жұмсалған барлық
шығындар сомасымен салыстырудан тұратын ... ... ... ... ... ... оның баланстан айырмашылығы ол
кәсіпорынның мезеттік суреті және қатып қалған ... ... ... ... қозғалысы, есепті кезеңдегі ... ... ... ... Сондықтан кәсіпорынның балансына қарағанда,
бұл құжат талдаушы адам үшін анағұрлым ... және ... ... Ол бұл ... ... ... (шығын) зиян әкелетіндігін анықтау
үшін табыстар мен шығындар туралы жеткілікті мөлшерде бөлініп алынған анық
көрсеткіш-тердің ... ... бір ... ... ... баға береді. Батыс тәжірибесінде, балансты есеп ... ... ... ... ... ... елге ... табыс және зиян
туралы есепке біршама басымдылық берілуі кездейсоқ емес. Атап айтқанда, дәл
осы үлгі американдық, ... және ... ... ... ... болып келтіріледі. Мұның түп тамырын ... ... жөн, ... батыс фирмалары қызметіндегі маңызды
керсеткіш болып табылады, олар ... да оны ең ... ... ... көрсетуге тырысады.
Субъект қызметінің қаржылық нәтижесі туралы есеп бухгалтерлік есептің
№3 "Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы ... ... Онда ... ... ... құру және ұсыну мақсатында
қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөніндегі есептің баптарын жіктеу ... ... ... көрсетіледі, бұл өз кезегінде заңды ... ... ... ... ... ... мен ... заңды тұлғалардың
қаржы есептерін салыстыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ стандарт, негізгі қызметтен алынған табыс пен ... ... және ... операциялардан болатын табыс пен
зиянды, сондай-ақ есеп кезіндегі есептік ... есеп ... және ... есептегі елеулі қателерді түзетуден болатын әр
түрлі табыс және шығындарды ашудың тәртібін ... мен ... ... ... ажырату да субъектінің
жұмысының нәтижесін көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл белімдерге әр ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі
туралы есеп жалпы табысты, салық ... ... және ... салынғаннан
кейінғі негізгі қызметтен алынған табысты және таза табысты керсетуі
мүмкін.
Бұл есептің ... №3 ... есеп ... ... ... ... кесте
Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп
|Керсеткіштердің аты |Код ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |010 | |* ... табыс | | | ... ... ... |015 |* | ... ... құны | | | ... ... |020 | | ... ... | | | |
|- ... және ... |025 |* | ... | | | |
|- ... ... |030 |* | ... | | | ... бойынша шығыңдар |035 |* | |
|2 ... ... ... ... ... ... |040 | | ... (шығын) | | | ... ... емес |045 | | ... ... табыс (шығын) | | | ... ... ... ... |050 | | ... ... алынған | | | ... ... | | | ... ... ... |055 |* | ... ... салынғаннан кейін-гі |060 | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |065 | | ... ... (шығын) | | | ... Таза ... ... |070 | | ... ... бұл ... ... Мұнда табысты
пайдалануды, бюджетке төлемді, табыс салығы бойынша жеңілдіктерді есептеу
барысындағы шығындар ашып ... Ол тек ... ... ... ... ... ... немесе зиянды) ғана көрсетеді.
Есепті кезеңде табылған табыстар мен шығындардың ... ... ... таза ... ... ... анықтау барысында есепке алыңады.
Осылайша кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы
есеп, қаржылық есептің қалған екі элементі туралы - яғни ... пен ... ... ... ҚР ... 1995 жылы 26 ... ... есеп туралы" заң күші бар Жарлығында, сондай-ақ ҚР-ның
Ұлттық комиссиясының қаулысымен бекітілген бухгалтерлік есеп бойынша ... 12 ... №2 ... ... ... және ... ... негізінде айтылғандай, бұл элементтер субъектінің қаржылық
көрсеткіштерін өлшеумен ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді, ал шығындар -активтердың азаюын
немесе ееепті кезеңдегі ... ... ... ... ... көздері
Аудит мәліметінің көзі, олар бухгалтерлік, аналитикалық және есептен
тыс ... ... есеп ... ... ... есеп және ... ... және статистика ақпараттары;
талдамалы есеп көрсеткіштері. Бухгалтерлік есеп және оның ақпараты аудит
мәліметінің көзі ... ең ... ... ... ... ондағы
мәліметтер әрқашанда дұрыс, есеп құжаттары арқылы анықталған мәліметтер.
Оның көрсеткіштері кәсіпорынның бизнес-жоспарының орындалуын ... ... ... ... ... ... ... Онда
кәсіпорынның негізгі құралынын, өндіріс қорының, дайын өнімнің қозғалысы
түгелдей накты есеп ... ... бір ... ... Мысалы,
үздіксіз түгелдей бақылау арқылы шаруашылық ... ... ... ... есептер жүйесіне тіркеп, топтау әдістері қолданылған.
Статистикалық есеп және оның ақпараттары аудит мәліметі ретінде ... көп ... ... ... ... ... есеп тұлғасы. Оның ерекшелігі шаруашылық барысындағы фактілерді,
іс-әрекеттерді тек санымен ғана көрсетіп қоймай оның ... ... ... да, ол ... мәлімет. Себебі, статистика есебінің
мәліметі ... ... ... ... да оның ... аудит
қызметінде өте құнды материал б.т.
Оперативтік есеп және оның ақпараты, өзінің негізгі міндетіне сәйкес
кәсіпорын шаруашылығының әр ... ... ... ... және ... ... тікелей қолданылатын болғандықтан оның аудит мәліметі
ретінде алатын орны ерекше болады. Әсіресе, ішкі аудит қызметінде оның ... ... ... ішкі ... ... да. ... басшысы да
оперативтік есеп мәліметіне сүйене отырып жедел дұрыс шешім ... ... ... ... түрде фактілерге талдау жасап тиімді шешім
қабылдайды, ... ... даму ... талдамалы есеп корсеткіштері өте
қажет мәлімет ... ... ... ... өте ... ... ... оған
көптеген себептер бар. Сондықтан бухгалтерлік, статистикалық, оперативтік
есеп ... ... тек ... ... ... ... әдіспен
қолдану, аудит кызметінде тиімді мәлімет көзі болып отыр. Тағы ... ... ... ... есеп құжаттарынан алынады.
Тікелей мәлімет көзі — фактілерге тікелей кепілдік анықтама беретін
құжаттар, бухгалтерлік есеп кестелері, түгендеу ... ... ... ... ... ... Яғни, нақты материалдық қүжаттар
тікелей мәлімет көзі ... ... ... ... көзі - ... емес, бірақ сол кәсіпорын шаруашылығының кәсіпкерлік жұмысына
қатысты мөліметтер. Мысалы, шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... ... есеп құжаттары өзінің дәлел көзі мағынасында төрт ... ... ...... ... ... және ... құжаттар
болып бөлінеді. Алғашқы есеп құжаттары деп — ... ... ... ... орындалуына негіз болатын жазбаша анықтама, онда
фактінің саны және сапасы, құрамы туралы өлшемдер ... ... — олар ... ... ... ішкі ... өлшемдермен топталғандарын жинақтап, бір ... ... ... ... екінші сатыдағы құжаттар дейді. Оған ... ... ... ... ... тіркеледі.
Өзінше ерікті құжаттар — ол қүжаттарға мүліктік жауапкершіліктегі
жұмысшылардың ... ... ... өз ... ... Олар ... ... зандылығы жағынан белгіленген талапқа
сай, шаруашылық барысын бақылау жасап отыруға арналған құжаттар.
Қосымша қүжаттар - ол ... ... ... ... жасаушы
жеке қызметкерлердің пікір, ойын көрсететін, негізінде экономикалық
фактілерді, құбылыстарды анықтайтын, ... ... ... ... болатын құжаттар.
Алғашқы есеп қүжаттары арқылы нақты , материалдар ... ақша ... ... ... ... ... кемшіліктер анықталса, топтаушы құжаттар арқылы — бухгалтерлік
есеп кестесіндегі көрсеткіштерінің дұрыстағы анықталады. Ерікті кұжаттар
мен қосымша ... ... ... ... ... бірақ олардың
мәліметі арқылы аудиторлық тексеру бағытын, қызметкерлердің жауапкершілігін
анықтау негізделеді.
Аудитор өзінің жұмысында осы ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Себебі, тексеру барысындағы фактілер
тек құжаттар арқылы анықталады.
Аудит барысындағы жиналған құжаттарда ... ... ... ... ол ... ... , деңгейіне байланысты аудитордың
жұмыс қағазында тіркеледі. Аудитор тексеру актісін жасау үшін сол ... ... ... ... өз ... қорытындыларын дәлелдейді.
Қорыта келгенде, аудитор әр түрлі қүжаттар арқылы жан-жақты материалдар
дайындап шаруашылық субъектісінің табыстылық, қаржылық ... ... ... ... ... анықталғандығын дәлелдеп аудиторлық қорытынды
дайындайды. Онымен қоса жұмыс қағазындағы жиналған фактілерге сүйене отырып
кәсіпорын шаруашылығының тиімді даму ... ... ... пікірін
айтады.
Қаржы есебі және оның мазмүны.
Аудиттің негізгі мақсаты шаруашылық субъектісінің, бухгалтерлік есебін
тексеру болғандықтан, ... ... ...... есеп ... мазмұндағы қорытынды есебі болады. Осы ... ... ... есеп ... ... орын ... ... қандай есеп болса да есеп
көрсеткіштері есеп жасау үшін есеп кестелері арқылы бір жүйеге келтіріледі.
Өз кезегінде есеп ... сол есеп ... ... екі ... әдісін қолданып негізделген мәліметтер арқылы жасалынады.
Аудит тұрғысынан мәлімет көзінің ең негізгісі - ол қаржы ... ... ... ... ... барлық жағынан жетістіктері, қаржылық
жағдайы, табыстылығы толығымен көрсетіледі.
Қазіргі кезде біздін елімізде қабылданған "Бухгалтерлік есеп стандарты"
заңына ... ... үш ... ... есебін тапсырады:
бухгалтерлік баланс;
қаржы — шаруашъшық нәтижесінің есебі;
ақша қаражатының есебі.
Қандай құрылымдық түрде болса да, шаруашылық саласына қарамастан, ... ... ... ... ... ... заңды
талабына сәйкес, кәсіпорындар және жалпы кәсіпкерлікпен ... ... ... ... ... ... Оның ... бухгалтерлік баланс (форма № 1), қаржы — ... ... ... ...... ... ... өте күрделі бухгалтерлік есеп әдісі . ... ... ... ... ... ... , оның қаржыландыру
көзімен жүйелеуге келтіріп, оларды экономикалық ... ... ... ... ... ... байланыстырып көрсетеді. Қазіргі
кездегі бухгалтерлік баланстың ерекшелігі, ... ... ... жөне ... да осы ... ... ... көрсеткішіне сәйкес, кәсіпорынның, ... ... ... қаржылық көлемін, негізгі ... ... ... ... ... тағы ... жан-
жақты мәліметтерді анықтауға болады. Қазіргі кезде бухгалтерлік баланс
"Бухгалтерлік есеп стандарты" ... ... ... Онда бухгалтерлік
баланс қаржы есебі ... ... оның ... ... жалпы
кәсіпкерлік шаруашылық алатын орны анықталған.
Стандартта бухгалтерлік баланстың мақсаты, ол ... ... ... ... қаржылық мәліметті толық көрсету және оңда болған өзгерістерді
анықтау. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... есебінің негізгі принциптері көрсетілген.
Балансты тексеру, оның бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... көрсеткішіне дәлел болуы қажет. Ал одан әрі
нақты ... ... ... ... бухгалтерлік есептің аналитикалық
көрсеткіштерімен дәлелденуі қажет.
Республикамыздағы «Бухгалтерлік ... ... ... ... үлгісі (үлгі № 1) (3 Кесте)
3 Кесте
Бухгалтерлік баланстың ... ... ... ж. ... ... мүлкінің |Шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... ... құрал ... қор ... ... тозу ... ... ... төленген капитал ... ... ... ... ... төленбеген капитал |
|сомасы | ... ... ... (сомасы) |Резервтік капитал ... ... ... | ... ... өнім ... |Осы ... бөлінбеген табыс |
|сомасы ... ... ... алашақ |
| ... ... өнім | ... берешек табыс ... ... ... ... | |
| ... ... табыс |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... со- |
| ... ... ... | ... ... ... — шаруашылық нәтижесінің есебін жасаудың алдында кәсіпорын
табысына түсініктеме беру ... ... ... есеп стандарты
шаруашылық субъектісінің табыс соммасын анықтауға арналған. Бұл заңның
ерекшелігі сол, ол ... ... ... ... ... ... алған төлемі кәсіпорын табысы деп анықталған. ... ... ... ... ... ... ... пайдалануы әсерінен
алынған "процент", ақцияға жұмсалған қаржыдан дивиденд, ... ... ... ... жатады.
Стандарт талабына сәйкес "қаржы-шаруашылық нәтижесінің есебін " жасаган
кезде шаруашылық ... ... ... ... ... ... табысын анықтауға арналған есеп саясатында көрсетілген ... ... ... ... ... ... беруге міндетті; тауар сату табысына;
қызмет көрсету табысына; "процент" несие беру ... ... ... ... патент, сауда маркасын пайдаланғаны үшін төлем,
дивиденд ... ... ... ақша ... ... табысқа;
бухгалтерлік есеп стандарты бойынша каржы-шаруашылық нәтижесінің есебінің
үлгісі төмендегідей ... ... (4 ... ... ... есебі
|I. |Дайын өнімді сатудан түскен ... |(+) ... ... ... ... ... қүны |(-) ... ... ... ... табысы (%) |(1-2) ... ... ... ... және әкімшілік |(-) |
| |шығыны | ... ... сату ... |(-) ... ... ... шығыны |(-) ... ... ... табысы (зияны) |(3-4, |
| | |4а-5) ... ... ... ... ... |(+,-) |
|8. |Салық төленгенге дейінгі табыс |(6+7-8) ... ... ... (%) |(%) ... ... төленгеннен кейінгі табыс |(8-9) ... ... ... ... табыс (зиян) |(+,-) ... ... ... ... |? ... ... ... нәтижесінің есебін тексеру үшін аудитор алдымен
бухгалтерлік есеп жұмысының ұйымдастыруын, есеп жүргізу ... ... ... әр бір жолын тексеру үшін оның есебін жүргізу тәртібін
анықтап одан кейін ғана ... ... ... ... ... табыс - Бұл көрсеткіштің анықтығын
шаруашылық субъектісінің "есеп ... ... ... ... ... ... анықтау қажет. Онда "кассалық әдіс" немесе "
есептеу әдісі" қолданылуына ... ... ... ... ... құны — Бұл ... тексеру үшін
аудитор кәсіпорынның технологиялық ... ... ... ... ... ... әдісіне сүйене отырып оның "калькуляциясын" тексеруі
қажет, ал оның әр бабын тексеру үшін өңдіріс шығынын ... ... ... Президентінің "бухгалтерлік есеп" туралы
Указында (№ 2732, 26.12.1995 ж.) өндіріс өнімінің ... ... ... Онда ... ... ... үшін келесі топтау — бабы
белгіленген:
– материалдар шығыны;
– негізгі құралдың тозу табысы;
– еңбек ақы ... әр ... ... есептеу: әлеуметгік қамсыздандыру, міндетті
медицина, емдеу қоры, жолдар, жұмыссыздыққа қарсы ... суға ... ... ... ... занды тұлға үшін төлем,
геологиялық шығындарға төлем, тағы басқадай ... ... тағы ... ... ... ... есебін құжаттау барысында өте күрделі.
Бұл тексеру материалға жауапкершіліктегі жұмысшылар есебін тексеру арқылы
анықталады. Материалды кіріске алу ... ... ... ... үшін
жабдықтаушылармен есеп айырысу журнал - ордері арқылы тексеру ерекше орын
алады. Себебі, материалды кіріске алу, ол үшін ... ... ... ... ... ... Материалды шығысқа шығару есебінің
қүжаттарын тексеру, материалды кіріске алған ... есеп ... ... тексеріледі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы алғанда, Қазақстан Республикасы алдындағы міндеттер, алдына
қойған мақсат бұл - ... ... ... ... ... әлемдік кеңістікте өз орнын табу, экономикалық
тәуелсіздікті қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... Міне, осыған жетуіміз үшін, халықтың
тұрмыс дәрежесін көтеруіміз қажет, түрлі ... ... жол ... ... тиімді заңға негізделген іскерлікке қол жеткізуіміз ... ... ... ... ... ... қажет.
Нарықтық экономика жағдайында ұйымның жұмысын жетілдіру және бақылау
үшін бухгалтерлік есепті және аудитті белсенді пайдалану ... ... ... Демек, бухгалтерлік есеп және аудит шаруашылық қызметі
сипаттап қана қоймай, оның дамуына септігін ... ... ақ ... ... кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай
кезеңдегіден болмасын ... ... ... ... ... де ... жаңа кезеңінде өндіріс жабдықтарына түрлі меншіктер мен ... орын ... және ... ... ... Республикасының
меншік туралы заңдары арқылы кең өріс ашылуда. Осыған орай қазіргі ... ... ... ... ... және ... саясаты жаңа сипат алып отыр.
Кейбір ұйымдар өндірген өнімге норма бойынша қажетті еңбек ... ... ... ... ... ... жүр. Содан шаруашылықтың
табысын азайтып мемлекеттік ... тиіс ... ... ... ... ... еңбектің есебін жетілдіруге кері ... ... ... есебін жетілдіру және оған ақы ... ... ... ... ... ... тиімді еңбек
күнге көшірудің маңызы үлкен. Себебі, оның есебін ... аса ... ... ... үшін ... жұмысы қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарын қолданып
жазылған. Біріншіден осы темір жол ... ... ... қарастырылып және есеп саяасаты ашылған.
Бухгалтерлік есепте материалдық емес ... ... ... ... жатады,яғни ұзақ мерзім ішінде пайдалану үшін ... ... ... сату үшін арналмайды.Материалдық емес активтердің
бас айырмашылығы, олар сезілмейді.
Дипломдық ... ... үшін ...... емес
активтердің аудиті мен талдауы” тақырыбы таңдалды.
Диплом жұмысы үш ... ... ... ... ... тізімінен тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. "Бухгалтерлік есеп және ... есеп беру ... ... ... ... ... ... Заңы.,
2. “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы" 1998-жылғы 20-
қараша Заң күші бар №20 жарлығы (2001 ж. 15 ... ... ... ... Республикасы "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы 1998 жылғы
10 шілде №2811.,
4. Бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... есеп ... Ұлттық комиссиясы бекіткен
13.11.1996 №3 (өзгерістер мен толықтырулармен).,
5. Қазақстан Республикасының "Салық және ... ... ... ... ... ... Салық Кодексі 12.06. 2001 жыл №209-11., (1-
қаңтар 2005жылғы өзгерістер мен ... ... под ... ... ... наук, профессора
В.И.Подольского, М., Юнити. 2000г-560с.,
7. Андреев В.Д. Практический аудит, М., ... ... ... Т.Ә., ... А.А. ... ... ... ұйымдастыру, А., ҚазМБА. 1996ж.,
9. Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит, А., Қазақ университеті.
2004ж-226б.,
10. Дюсембаев К.Ш. ... и ... в ... управления финансами, А.,
Экономика. 2000ж-320б.,
11. Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., Дюсембаева З.К. ... и ... ... А., Каржы-каражат. 1998ж.,
12. Дюсембаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау, А., Экономика. 2001ж-378б.,

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық емес активтер есебін ұйымдастыру87 бет
Кәсіпорынның материалдық емес активтер есебін және аудитін ұйымдастыру теориясын және тәжірибесін зерттеу және осының негізінде оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау32 бет
Материалдық емес активтер аудиті6 бет
Материалдық емес активтер аудиті туралы29 бет
Материалдық емес активтердің есебі және аудиті 24 бет
Материалдық емес активтердің есебі мен аудиті66 бет
Қазақстан Республикасындағы аудиттің қалыптасуы70 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
«Қазақтың дәстүрлі материалдық мәдениеті». Оқу құралы97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь