Мекеме «АЭСА»

Тақырыптардың атауы
1 Жалпы бөлім
1 тақырып. «АЭСА» мекемесі туралы жалпы сипаттама
2 тақырып. «АЭСА» мекемесінің есептік.аналитикалық қызметін ұйымдастыру
2 Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1 тақырып. Ағымдағы активтер: ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттері
2 тақырып. Ағымдағы активтер: алынуға тиісті шоттар және басқа берешек қарыздар
3 тақырып. Тауарлы.материалдық қорлар есебі
4 тақырып. Негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің есебі
5 тақырып. Міндеттемелер есебі
6 тақырып. Еңбекақы және оның төлемінің есебі
7 тақырып. Меншікті капитал есебі
8 тақырып. Инвестициялардың есебі
9 тақырып. Өндіріс шығындарының есебі
10 тақырып. Дайын өнімнің және оны өткізудің есебі
11 тақырып. Қаржылық есеп беру құралы
3 Жылдық түгендеуді өткізу
4 Құқықтық қызмет
5 Салық салу
6 Аудит
1.1 «АЭСА» мекемесі туралы жалпы сипаттама

«АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА ИНСТИТУТЫ» Мекемесі, кейіннен «АКАДЕМИЯ» деп аталынды, ол білім беру және ғылыми-зерттеу мақсаттарды іске асыру және негізгі мен қосымша білім беру бағдарламапларды қолданысқа енгізу үшін құрылған.
«АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ» атты Мекемесі құрылуына «АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЯ» атты Ашық акционерлік қоғамның, тіркеу нөмері 25395-1910-АҚ (алғашқы мемлекеттік тіркелген күні: 29.03.1999ж.) өзгерту түрінде іске асырылатын қайта құрылуы негіз болады.
«АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКДЕМИЯСЫ» атты Мекемесі қайта құрылған «АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ» атты Ашық акционерлік қоғам мүлкінің, барлық құқықтар мен міндеттемелердің құқықмирасқар болып табылады өткізу актісіне сәйкес.
1.Академия коммерциялық емес ұйым болып табылады, мекеме нысанында құрылған; меншіктің нысаны – жеке меншігі.
2.Академия Қазақстан Республикасының Заңы, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, «Коммерциялық ұйымдар туралы», «Білім беру туралы», «Ғылым туралы» Қзақстан Республикасының Заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің актілері, Қазақстан Республикасының Үкіметінің қаулылары, Қазақстан Республикасының Білім беру және ғылым Министрлігінің нормативті құқықтары, сонымен бірге осы Жарғысы негізінде әрекет етеді.
Академияның атауы:
Мемлекеттік тілінде: толық – АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКДЕМИЯСЫ» Мекемесі, қысқартылған – «АЭСА» Мекемесі.
Орыс тілінде: толық – Учреждение «АЛМАТИНСКАЯ АКАДЕМИЯ ЭКОНОМИКИ И СТАТИСТИКИ», қысқартылған – Учреждение «ААЭС».
Академияның орындаушы органның мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 050035, Әуезов ауданы, Жандосов көшесі,59.
Мекеме ретіндегі Академия оны тіркеу мерзімнен бастап құрылған деп саналады.
Академияның қызмет ету мерзімі белгілі бір уақытпен шектелмеген.
- Осы жарғысымен анықталған тәртібінде Академияның істермен басқаруға қатысуға;
- Академияның мүлігін және қаржыларын пайдалану туралы шешім қабылдауға;
- Академияның қызметі туралы толық ақпарат алуға;
- Академияны қайта құру немесе тарату туралы шешім қабылдауға;
- Осы жарғысымен анықталатын басқа құқықтарды іске асыруға құқығы бар.
Құрылтайшылар/Меншіктенушілер/ олармен Академияға берілген мүліктің сақталуы мен тиімді пайдалануына бақылауын іске асыруға құқығы бар.
        
        АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ
«Есеп және аудит» кафедрасы
Диплом алдындағы өндірістік тәжірибе бойынша
ЕСЕП БЕРУ
Орындаған «Есеп және аудит» мамандығы 4 курс студенті
Аханова Данияш ... ... ... ... 2007 ... 29 ... 19 ... аралығында өтті
Есеп беруді өткізу күні ______________ 2007ж.
Тәжірибе ... ... ... ... аға ... беру «___» ... 2007ж. ... беру ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
|1 Жалпы ... |1 |
|1 ... ... мекемесі туралы жалпы сипаттама |1 |
|2 ... ... ... ... | ... ... | |
|2 ... есепті ұйымдастыру | |
|1 ... ... ... ақша ... мен олардың|3 |
|эквиваленттері | |
|2 ... ... ... алынуға тиісті шоттар және |3 ... ... ... | |
|3 ... ... ... ... |2 |
|4 ... ... ... мен ... емес |5 ... есебі | |
|5 ... ... ... |2 |
|6 ... ... және оның ... ... |3 |
|7 ... Меншікті капитал есебі |2 |
|8 ... ... ... |2 |
|9 ... ... ... есебі |3 ... ... ... ... және оны ... есебі |1 ... ... ... есеп беру ... |4 |
|3 ... түгендеуді өткізу |2 |
|4 ... ... |1 |
|5 ... салу |3 |
|6 ... |2 ... ... ... ... ... сипаттама
«АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА ИНСТИТУТЫ» Мекемесі, кейіннен
«АКАДЕМИЯ» деп ... ол ... беру және ... мақсаттарды іске
асыру және негізгі мен ... ... беру ... ... үшін ... ... ЖӘНЕ ... АКАДЕМИЯСЫ» атты Мекемесі құрылуына
«АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА ... атты Ашық ... ... ... ... (алғашқы мемлекеттік тіркелген күні:
29.03.1999ж.) өзгерту түрінде іске асырылатын қайта құрылуы негіз болады.
«АЛМАТЫ ... ЖӘНЕ ... ... атты ... ... ... ... ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ» атты Ашық
акционерлік қоғам ... ... ... мен ... ... табылады өткізу актісіне сәйкес.
1.Академия коммерциялық емес ұйым болып табылады, мекеме нысанында
құрылған; ... ... – жеке ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексі, «Коммерциялық ... ... ... беру туралы»,
«Ғылым туралы» Қзақстан Республикасының ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметінің қаулылары,
Қазақстан Республикасының Білім беру және ғылым Министрлігінің нормативті
құқықтары, ... ... осы ... ... әрекет етеді.
Академияның атауы:
Мемлекеттік тілінде: толық – ... ... ЖӘНЕ ... Мекемесі, қысқартылған – «АЭСА» Мекемесі.
Орыс тілінде: толық – ... ... ... ... И
СТАТИСТИКИ», қысқартылған – Учреждение «ААЭС».
Академияның орындаушы органның мекен-жайы: Қазақстан Республикасы,
050035, Әуезов ауданы, Жандосов көшесі,59.
Мекеме ... ... оны ... ... ... ... деп
саналады.
Академияның қызмет ету мерзімі белгілі бір уақытпен шектелмеген.
- Осы ... ... ... ... ... ... ... мүлігін және қаржыларын пайдалану туралы шешім
қабылдауға;
- Академияның қызметі туралы толық ақпарат алуға;
- ... ... құру ... ... ... ... ... Осы жарғысымен анықталатын басқа құқықтарды іске асыруға құқығы
бар.
Құрылтайшылар/Меншіктенушілер/ олармен Академияға ... ... мен ... ... бақылауын іске асыруға құқығы бар.
Академия қызметінің негізгі мақсаты жоғарғы оқу орындарынана ... ... ... ... ... асыру, жоғарғы кәсіпкерлік
білімі бар мамандарды дайындау, қайта ... және ... ... және қолданбалы мәндеге ғылыми бағдарламаларды жүзеге
асыру, оқитындардың тәрбиесін қамтамасыз ету.
Көрсетілген мақсаттарды іске асыруда ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын ғылыми-педагогикалық әлуеті мен оқу-
материалдық базасы негізінде ... ... сай ... қалыпты жоғары деңгейін қамтамасыз етуге;
- Академия студенттердің, оқытушылардың және ... ... ... және ақыл-парасаттық даму үшін ... ... ... ... ... беру ... ... көмек көрсетіп,
активті турде ғылыми-әдістемелік және ұйымдастырушылық ... ... ... беру қызметтерінен алынатын қаражаттары мен пайдасының
тиімді пайдалануын іске асыру.
Қазақстан Республикасының заңдылық актілерімен қарастырылған тәртібінде
Академия өзінің лицензиясымен сәйкес жоғарғы ... орта ... ... ... ... беру туралы дипломды берумен
жоғарғы, аяқталмаған ... ... орта ... ... бар
тұлғаларды дайындау, сонымен бірге қайда дайындау бойынша оның ... тыс ... ... ... ... филиалдары бар:
1.Павлодар филиалы;
2. Ақтөбе қаласындағы филиал;
3. Көкшетау қаласындағы Ақмола филиалы;
4. Өскемен қаласындағы Шығыс Қазақстан филиалы;
5. ... ... ... ... ... филиалы
7. Қостанай филиалы;
8. Қарағанды филиалы;
9. Астана филиалы.
Филиалдар заңды тұлғалар болып табылмайды және ... ... ... ... ... ... әрекет етеді, өз қызметін
Академия атынан іске асырады.
Академия білім беру қызметінің төмендегі түрлерін ұйымдастырады:
- негізгі және ... ... ... беру ... ... ... беру және ... мамандықтар мен мамандандырулардың
номенклатурасы бойынша түрлі курстарды ... шығу ... мен ... ... ... біліктілігінің жоғарылауын ұйымдастыру;
- түрлі білім беру бағдарламалар мен ... ... ... ... ұйымдастыру
- басқа да білім беру қызметтері.
Академияның қаржылық ресурстардың құру көздеріне өзінің ... ... ... ... ... ... және
басқа да қайырымдар, сонымен бірге басқа заңды ... ... ... ... және ... ... ... ұйымдар
табылады:
- Capital Line Consulting
- LEM ТОО
- ТОО MSM
- Агентство РК по статистике;
- Акваметр ... АО ... ... АО «New Age Tehnologies»;
- АО «БТА Страхование Жизни»;
- АО «ДАСУ»;
- АО «СК Казкоммерц-Полис»
- АО АПК ... РЭС ... АО АПК ... АО СК ... ... АО «Логиком»;
- АОФ Народного банка Казахстан;
- БИКО ТОО;
- МВК Атакент-Экспо;
- ТОО «Alser System»;
- ТОО «FENIX»;
- ТОО «InterPress»;
- ТОО «АЛСИ»;
- ТОО ... ... ТОО ... ... ТОО ... ... тәртіппен сәйкес құрылған академияның пайдасы материалдық
шығындарыды ... ... ... ... да міндетті төлемдерге,
Академия қызметкерлеріне ... ... оның ... кеңеюіне,
шығындарды өтеуіне, өзінің міндеттемелерінің орындалуына және ... ... ... да ... бағытталады.
Академия Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мен ... ... жүргізеді.
Академия және басқа қазақстандық пен шетел заңды және жеке тұлғалары
арасында пайда ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдылығымен қарастырылған тәртібінде ... ... ... сай ... ... ... есепті-аналитикалық қызметін ұйымдастыру
«АЭСА» мекемесінің бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін таңдап
алынған тәсілдер ... ... ... ағымдағы топтастыруы және
бухгалтерлік есептегі шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... көрініс табуы тиіс. ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
тетігі.
Бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы ... мен ... ... ... жүзеге асыру барысында нақты есептік саясаты келесідей
жорамалдардан ... ... ... өз ... өзімен - өзі болушылығы;
- толассыз қызметі;
- есеп ... ... ... ... ... ... ... анықтылығы.
Пайдаланатын есеп саясатының басты міндеті мен негізгі арналымы
–мекеменің ... ... ... ... ... үшін осы ... реттеу мақсатында толық, объективті және шынайы ақпаратпен
қалыптастыру. Ол есеп ... ... ... ... ... ... ұйымдық жақтарын.
Ұйым өзінің нақты жағдайына, ... және ... ... ... ... ... ... асырады: бухгалтерлік жұмысты
ұйымдастыру нысандарын дербес белгілейді; есептік саясатын қалыптастырады,
қаржылық пен өндірістік ... ... ... ету ... белгілейді,
шаруашылық операцияларына бақылау тәртібін әзірлейді, ... ... ... үшін ... да ... ... жасайды.
Ұймның құрылымдық бөлімшелерінде бухгалтерлік есепті жүзеге асыруға
АЭСА мекемесінің бас ... ... ... ... ... капиталының, міндеттемелердің және олармен
жасалатын шаруашылық операцияларының қосарлана немесе екі жақты ... ... ... есеп ... Бас ... сәйкестендіріліп
бухгалтерлік есебін жүргізеді.
Операцияларды құжаттармен рәсімдеу процесі бухгалтерлік есептің алғашқы
сатысы болып саналады, сондықтан аталған ... ... деп те ... есеп ... ... жөндеудің бірнеше әдісі бар:
Корректуралық (түзету) әдісі – текстегі немесе сомадағы қатенің үстінен
бір сызықпен сызып, қасына дұрыс ... ... ... тұрады және оған
осы құжатқа қол қойған ... қол ... ... ... туралы айтылады.
Бірақ бұл тәсіл банк пен касса құжаттарында пайдаланбайды.
“Қызыл жазу” тәсілін, шотар корреспонденциясында жіберілген қателерді
түзету үшін пайдаланады. Бұл ... ... ... ... сиямен жазады.
Нәтижесінде жіберілген қате жазбасы жойылады, демек қызылмен түскен жазулар
шегеріледі. ... ... ... ... ... ... ол әдеттегі сиямен жазылады.
Қосымша жазу (проводка) әдісі дұрыс шоттар корреспонденциясы жасалған
кезде қате сомасы болған жағдайда пайдаланады. ... ... ... жазу ... ... түзейді.
Ішінара қосымша тәсілі дұрыс шоттар корреспонденциясы жасалған кезде,
қате сомасы көп болған жағдайда пайдаланады. Қатені қызыл жазудың ... ... ... ... жазу қате ... дұрыс соманың арасындағы
айырмасына ғана жазылады.
Есептік жазабалар үшін пайдаланған құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... “Алынды” немесе “Төленді” деген
мөртаңбамен жабады.
Бухгалтерияға келіп түскен құжаттар тексеруден және ... ... ... ... және жинақтау ... ... ... ... ... ... ... соң
есептік регистрлерде топтастырылады.
«Алматы Экономика және Статистика Академиясы» мекемесінің үйымдастыру
қүрылымы
| Президент | | ... ... |
| ... ... |
|байланыстар бөлімі |
| ... |
| |
| ... ... және ... |
|факультеті |
|Үздіксіз |
|білім ... ... ... және ... ... ... |
|«Информатика» |
|«Әлеуметтік- |
|гуманитарлық |
|пәндер» ... ... ... ... ... |
|Жазғы, қысқы |
|мектептер, |
|кешкі ... ... ... ... ... |
|никациялық бөлім |
|Академиялық ... ... ... ... орталығы |
| Кадр ... |
| ... |
| ... |
| ... ... ... |
2 ... есепті ұйымдастыру
2.1 Ағымдағы активтер: ақшалай қаражаттар мен ... ... ... басқару қаржы рыногындағы өте күрделі ... ... ... ие. ... ... ... ... сай жаңғырту мен одан әрі даму үшін фирмадан ақшалай қаражат талап
етеді.Сондықтан ақшалай қаражатпен олардың ... ... ашып ... сыныптау мекеменің өтемпаздығын дәл бағалау үшін қажет.
«Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп» 4 ... ... ... ... ... және банктердегі шоттардағы қолма-
қол ақша ... ... ... ... ...... ... және қаржылық қызметінің нәтижесіндегі түсімімен
жұмсалуы.
«Ақшалай қаражат қозғалысы туралы есеп» 7 ... есеп ... ... ... ... қолма-қол ақша мен талап етілгенге
дейінгі салымдар кіреді.
Кассадағы ... ... ... ... және есептеу тәртібі есеп
саясатына сәйкес мекеме дербес ... ... ... ... ... – бұл ақша ... ... ететін арнайы жабдықталған бөлме.
Операция жүргізілетін уақытта есіктер ішкі жағынан жабылады, сейфтің және
темір ... ... ... ... ал ... ... пакетте мекеме басшысында болады. Қабылданған құндылықтардың
сақталуы үшін материалдық толық жауапкершілік ... ... ... ... ... жұмысқа тағайындау туралы ... ... ... оны кассалық операцияларды жүргізу тәртібімен
таныстыруға міндетті және толық жеке жауапкершілік ... шарт ... ... ... ... мен ... ... мен кассирдің қолымен бекітіледі. ... ... ... ... ... ... шарт жасасқан бухгалтер ... ... ... ... ... ... ақша алады, бұл
мақсаттар үшін оларға банк чектік ... ... ... чек жаза ... ... ... ... тағайындалуын (еңбекақы төлеуге, жәрдемақыға
және шаруашылық шығындарына және т.б.) көрсетуге міндетті. Қолма-қол ... үшін ... ... алдын ала талап етілген сомаға тапсырыс жолдайды.
Кассалық операцияларды құжаттық ресімдеу мен ... ... ... ақша ... соң бас ... ... өкілетті
тұлға қол қойған кірістік кассалық ордермен (ККО) (ф.№ КО-1) ресімдейді.
Ұйым ... ... ... ... ... үшін ... ... ақпаратты компьютерде өңдегенде де ... ... ... бухгалтерия қызметкері бір данамен жазады, оған бас бухгалтер
немесе уәкілетті ... және ... қол ... ... мөрімен
куәландырады, кірістік және шығыстық кассалық құжаттарды ... ... және ақша ... ... беріледі, ал ордер кассада қалады.
Қолма-қол ақша берумен байланысты операциялар шығыстық ... (ШКО) № КО-2 ф. ... ... ... ... ... ... туралы өтініш) және фиксальді коды бар бақылау-кассалық аппараттар
арқылы жүргізіледі.
АЭСА мекемесінде кассасына қолма-қол ... ... ... үшін ... ... де, ... ... өңдегенде де қолданылады.
Бухгалтерия қызметкері бір ... ... оған бас ... мен ... немесе уәкілетті тұлға қол қояды, кірістік және шығыстық кассалық
құжаттарды ... ... ... беру ... ... басшы және бас бухгалтер қол қояды. ККО,
ШКО және ... ... ... сиямен немесе шарикті қаламмен (қызыл
және ... ... ... ... ... ... тиісті, не
болмаса машинкада басылады. Бұл құжаттардың түзетілген жері, ... ... ККО, ... оны ... үшін ... ... ... тіркелетін құжаттар аталады. ККО, ШКО кассаға ... ... ... және ... ... тіркеу журналында (№КО-3
ф.) тіркеледі.
Кассалық ордерлер бойынша ақша қабылдау мен ... ... ... болады. ККО, ШКО-лерді алған ... ... ... ... құжаттарда бас бухгалтердің қолы бар-жоқтығын, растығын; ал ШКО-
да басшының да қойылған қолы бар екендігін тексеру;
- құжаттарды рәсімдеудің ... ... ... ... ... осы талаптардың бірі орындалмаса, кассир құжаттарды бухгалтерияға
қайтарады.
Түсу мен ... ... ... ... ... 1 ... ашылатын
(№КО-4 ф.) кассалық кітапқа жазады. Оны ... ... ... ... ... ... қайымдалуы тиіс және парақтардың жалпы ... ... ... ... көрсетілуі тиіс. Кітап мөрмен (печать)
мөрленіп, бас бухгалтер мен ... ... ... ... ... көшірме арқылы 2 дана болып жүргізіледі. ККО, ... ... ... кассалық кітапта күн басындағы ақша қалдығы
көрсетіледі. Жұмыс күнінің ... ... күні ... ... ... және күн соңындағы ақшаның қалған қалдығын шығарады.
Кассалық ... ... ... ... ... және кассирдің есебі
болып қызмет етеді. Есеп оған тіркелген бастапқы құжаттармен (ККО,ШКО)
бірге ... ... Егер ... ... көп емес кассалық
операциялар атқарылса, онда ... ... 3-5 ... 1 рет ... ... есеп пен ... бухгалтерия қызметкерлері
тексереді, ал кассалық кітаптың дұрыс ... бас ... ... ШКО-нда қолхатпен расталмай, кассадан ақша берілуі ... ... кем шығу деп ... және ... ... ... ... атына шығындық кассалық ордер жазылады. Егер қолма-қол ақша
сомасы кірістік ... ... ... алынбаса, онда ол касса артығы
деп ... және ... ... ... ... ... субъект
кірісіне есептеледі.
Кассалық операциялардың синтетикалық есебін 451 «Кассадағы қолма-қол
ұлттық ... 452 ... ... ... ... ... ... 45
«Кассадағы қолма-қол ақша» бөлігінде жүргізіледі.451, 452 шоттарындағы
операцияларды жазу үшін ... ... ... ... ... ... парақтары) негіз болып табылады. Дебет бойынша 451, 452
шоттарда кассаға тускен қолма-қол ақша сомасы көрсетіледі, ал 451 ... ... ... ... ... ... сомасы жазылады.
Мекемелер заңда рұқсат еткен жағдайларда шетелдік валютамен кассалық
операциялар жасауға ... ... ... ... валюта есебі
«Шетелдік валюта операциялары есебі» 9 ... ... 452 ... ... әр түрі ... ... операциялар шетелдік валютамен
көрсетілетін жеке кассалық кітап жүргізу қажеттігін қаперде ... ... ... қатысты бағамдық айырмалар теңге бағамы төмендеуге
байланысты (Д452 К725), ... ... ... (Д844 К452) ... валютамен операциялар жөніндегі бухгалтерлік есептегі жазбалар
операция атқарылған күнгі ҚР ұлттық банкінің бағамы бойынша ... ... ... есеп ... ... ... ... кірісі мен шығысы бойынша топтастырылған кассалық
есептердің корреспонденттелетін шоттар тұрғысынан күн сайын ... ... бір рет ... ... ... №1 ... (шығыс) және
№1 тізімдемеге (кіріс)жазылады.
Кассадағы ақшалай қаражатты кассада деп саналатын ақшалай ... ... эәне ... ... банктерді парақтап санап шығу
жолымен түгендейді. Түгендеу қорытындыларын «Ақшалай қаражаттың бар-жоғын
түгендеу ... жеке ... ... ... ... ... ... басшысы
бекіткен және жете дайындалған Ережелерге сәйкес өткізіледі. Қатаң ... мен ... ... және ... жол ... ... талон және
басқалары) кассаларын түгендеу, әдетте кенеттен, ... мен ... ... ... ... ... ... тексеріп
және қолма-қол ақшаны түгел парақтап санау арқылы жүргізіледі. Түгелдеу
басталғанға ... ... ... болған жағдайда) олар мөрленіп жабылады.
Кассир түгендеу сәтінде кассалық есеп ... ... ... қалдығын
кассалық кітап бойынша шығарады. Кассирден барлық кірістік және ... ... және ... ... сома жоқ ... қолхат алынады. Ақша
саналғаннан соң кассадағы ақшалай қаражатты түгендеу актісі ... ... ... бухгалтерлік есептің мәліметтерімен кассалық
кітап бойынша салыстырылады. Актіде кассирдің табылған бұрмалаулар туралы
түсініктемесі мен ... ... ... ... ... ... туралы
мекеме басшысының қарары (резолюция) жазылады.
Акт АЭСА мекемесінің кассасында тұрған ақшалай ... ... ... ... ... үшін ... ... ұйым
кассасындағы тұрған ақшалай құжаттарды, барлық ақшаны түгел қайтадан
есептеу ... ... бар ... ... Акт 2 дана ... ... түгендеу комиссиясы мен материалдарға жауапты адам қол ... ... ұйым ... ... ... материалдық жауапкершілікті
адамда ... ... ... ... ақша, ақшалай
қаражаттардыңсақталуы үшін жауап беретін материалдарға жауапты ... ... ... ... ... ... кірген. Материалдарға
жауапкер адам құжаттарды тапсырған ... ... ... ... ... ... материалды жауапты адамға, ақшаны, ақшалай
қаражаттарды ... ... ... ... және ... ... ... алынуға тиісті шоттар және басқа берешек
қарыздар
Берешек қарыз - сатып алушылардың немесе ... ... ... ... ... (жұмыс, көрсетілген қызмет) үшін ақша ... ... Ол ... ... ... циклді және
ағымдағы емес болып бөлінеді. Есепте саудалық және саудалық емес берешек
қарызды ... ... ... ... ...... іс-әрекет
нәтижесінде өткізілген тауарлар мен көрсетілген қызмет үшін ... ... ... ... емес берешек қарыз іс-әрекеттің
басқа түрлері нәтижесінде ... ... ... ... ... арналған депозиттер, алуға арналған дивиденттер
мен проценттер, үкімет органдарына салықтарды қайтару жөніндегі тілек-талап
және басқалар) пайда ... ... үш ... бөлінеді: алынуға тиісті шоттар, ... және ... ... ... ... қаражатқа, тауарға, көрсеткен қызметке
және АЭСА мекемесінің ақшалай емес активтеріне деген тілек ... ... ... алынуға тиісті шоттарды төлеу мерзіміне ... өтеу ... ... ... ... және ұзақ ... ... берешек қарыз шот-фактуралармен расталады. «Алынған вексельдер» бабы
ресми борыштық міндеттемелермен ... ... есеп ... ... берешек қарыздың пайда
болуы мекеменің ... ... ... процесс болып
саналады.Берешек қарыз пайда болу сипатына қарай қалыпты және ... ... ... өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің барысында,
сондай-ақ есеп айырысудың қолданыста жүрген нысандарымен пайда болғандары
қалыптыға жатады.
Мерзімінде төленбеген берешек ... ... ... саналады. Ол есеп
және қаржы тәртібін бұрмалаушылықтар, ұйымдағы және бухгалтерлік ... ... ... қорларды жіберуді бақылаудағы
босаңсулар салдарынан пайда болады.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... есептеу
тәсілімен айқындайтындықтан, күдікті борыштар бойынша резервтер ... ... ... қоры ... ... сол ... ... өтелмей қалуынан сақтандырады. Бухгалтерлік борышта берешек қарыз
күмәнді борыштар бойынша резервті есептен шығару үшін көрсетіледі.
Салық кодексіне ... ... ...... Республикасының
заңды және жеке кәсіпкерлері – ... ... ... ... ... ... ... жасайтын заңды тұлғалар-
резидент еместерге тауар өткізу, жұмыс орындау, қызмет ... ... ... және ... ... болған сәттен бастағанда үш жыл ішінде
қанағаттандырылмаған талаптар; сонымен ... ... ... жұмыс, көрсетілген қызмет бойынша пайда болған және Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес салық төлеуші-дебиторды банкрот деп ... ... ... да ... деп ... ... ... қарыз болуы ықтимал және бағалануы мүмкін болса,
оны шотта ... ... ... ... ... ... ... кезеңде күмәнді шығындары мойындалуын талап ... ... ... ... ... ... шығыс – күмәнді борыштар
шығыстары ретінде көрсетіледі.
Егер күмәнді ... ... ... онда ... мен ... тиісті
шоттарға ешқандай түзетулер талап етілмейді, ал берешек қарыз үмітсіз ... ... ... ... Мұндай амал тікелей есептен шығару
тәсілі деп аталады.
Егер ... ... ... ... біткен) және есепке алынуы мүмкін
болса, есепті кезең соңында түзету жазбасын жасау талап етіледі. ... ұйым 15000 ... ... ... ... ... ... күмәнді
борыш бойынша шығынды көрсететін мынандай проводка енгізіледі:
821 «Жалпы және ... ... шот ... «Күмәнді борыштар ... ... шот ... ... ... ... құру ... «Табыс» 5 бухгалтерлік есеп
стандартымен және оған «күмәнді борыш бойынша резерв құру ... ... ... ... ... ... ... резерв есепті
кезең соңында өткізілген берешек қарызды түгендеу қорытындылары негізінде
құрылады. Күмәнді борыштарды ... ... екі ... бар: ... ... ... қызмет көлемінің проценті тәсілі, төлеу
мерзімі бойынша шоттарды есептеу тәсілі.
Өткізу ... ... ... тәсілі – үмітсіз борыштардың
проценті жалпы өткізу көлемінде анықталады. Бұл үшін ... ... ... (ең азы үш жыл) ... ... ... ... көлемін және күмәнді
борыштар бойынша резерв пайда болуы үшін процентті ... ... ... ... талдау қажет.
Төлеу мерзімі бойынша шоттарды есептеу тәсілі – берешекті төлеу мерзімі
бойынша күмәнді талаптар ... ... Бұл үшін ... ... ... ... категориялар бойынша жіктеу қажет:
• өтеу мерзімі әлі болмаған шоттар;
• 1 күннен 30 күнге ... ... ... бар ... 31 ... 60 ... ... төлеу мерзімі бар шоттар;
• 60 күннен 90 күнге дейінгі төлеу мерзімі бар шоттар:
• 90 және одан көп күндерге төлеу мерзімі бар ... – бір ... ... ... ... бар ... ... төлем құжаты. Вексельді шығару мен ... ... ... ... №97-1 ... ... ... Заңымен реттеледі.
Вексельдер бойынша бухгалтерлік есеп «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есеп беру туралы» ... ... ... қызметі шоттарының Бас
жоспарымен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 7.02.2001ж. №23-2-2-
6/63/1510. «Вексельдік операциялардың ... ... ... ... беретін адамдармен және басқа да дебиторлармен есеп айырысу ... ... ... ... шығындарына және іс-сапар бойынша
шығындарға берілетін ақшалай аванс есеп берілетін сома деп аталады. Ақша
беру ... ... ... жүргізу ережелерімен реттеледі. Іс-
сапарлар бойынша есеп айырысуда қызметкерлердің іс-сапарларына байланысты
шығындарды өтеуін мынадай мөлшерлері ... ... ... 93 б. ... Басшылыққа алынды:
• Пәтер-тұрақты жалға алуды төлеу – тиісті құжаттармен расталған,
орын сақтағаны үшін төлем де кіретін, іс жүзінде ... ... ҚР ... іссапарда болған әрбір күн үшін ... ... екі ... ... ... ... керек;
• Іссапар орнына бару мен қайтаруға іс жүзінде шыққан шығындар,
бұған орын ... үшін ... де ...... ... ... сомада төленеді;
• ҚР-нан тыс жерлерге іссапарда болған әрбір күн үшін ... ... – ҚР ... ... ... ... іссапарға жіберу үшін ұйым басшысы ... орны ... ... ... ... Бұйрық негізінде қызметкерлерге
іссапарлық немесе №1а формасымен беріледі және іссапарлық сома ... беру үшін ... ... ... заңдарда белгіленген мөлшерлерге
сәйкес жол ақы, тәуліктік, пәтерлік құндарды ... ала ... ... ... ... тек қана ... ... жұмсауға рұқсат
етіледі. Есеп ... ... ... ... ... құжаттарды
тіркеп, іс жүзінде жұмсалған сома жайлы есеп тапсыруға міндетті. Іссапарға
шыққан шығындар жайлы есеп іссапардан келген соң 3 күн ... ... ... ... есеп ... адамдар кассаға қайтарады.
Бухгалтерия ұйым басшысы бекіткен ... ... ... ... ... есеп ... және басқа адамдардың берешегі» 333
белсенді шотында жүргізіледі, бұған «Есеп беретін адамдармен есеп айырысу»
1 қосалқы шоты ... ... ... есеп ... ... бойынша
жүргізіледі.
2.3 Тауарлы-материалдық қорлар есебі
Тауарлы-материалдық қорлар - өндіріс циклінде ... әр ... ... Олар өндіріс процесінде тұтынылып, өзінің құнын өндірілетін
өнімге толығымен аударады.
Бухгалтерлік есептің №7 ... ... ... ... ... қорларға мыналар жатады:
• Шикізат, материал, сатып ... ... ... ... ... құрылғылар мн тетіктер, отын, ыдыс (қап, қорап,
жәшік т.б.) және ыдыс материалдары, қосалқы ... ... ... ... мен ... ... арналған басқа
да материалдық қотлар;
• Аяқталмаған өндіріс;
• Мекеменің іс әрекеті барысында сатуға арналған дайын ... ... ... берудің халықаралық стандарттары) сәйкес қорлар екі
өлшемнің ең кішсімен өзіндік құнның және өткізудің таза ... ... ... ... ... ... тұрған жеріне дейін жеткізуге
кеткен шығындар мен өңдеуге, ... ... ... кіреді. «Тауарлы-
материалдық қорлар» есебі бухгалтерлік есеп стандарттарына (БЕС 7)сәйкес
алуға кеткен шығындарға ... алу ... ... ... ... төлеген делдалдық сыйақылар, көлікті дайындау шығындары ... ... ... байланысты басқа да шығындар (саудалық жеңілдіктер,
артық ... ... және т.б. ... ... алу ... ... қоса есептеледі) кіреді.
7 БЕС 4 т. Сәйкес ... ... ... таза ... ... ... ... сатуы алым бағасына тең минус
сатуды ұйымдастыру мен жинақтап, ... ... ... алу сәтінде нақты құны (синтетикалық есепте) немесе есептік
баға (аналитикалық есепте) бойынша көрсетіледі.
Материалдарды алудың нақты құны ... осы ... ... ... ... және ... алу бағасынан құралады.
Есептік бағалар (алудың ... ... құны ... ... ... және т.б.) бойынша материалдарды есептеуде есептік баға ретінде
қорлардың құны мен қор алудың нақты құны ... ... осы ... ... айқындалады.
Баланста материалдар есебі нақты құны бойынша көрсетіледі, осы баға
бойынша олар синтетикалық есепте, ал аналитикалық есепте – ... ... ... немесе жоспарлы есептік) есептеледі.
Егер материалдарды есептеу келісім-шарттық бағалар ... онда ... ... құны осы ... ... ... қосу көлік-дайындау шығындары (КДШ) қосылып шығарылады. БЕС-на
сәйкес КДШ құрамына жабдықтау-өткізу ... ... ... ... қосымша алымдарымен бірге жүкті тасығаны үшін кіре ақы төлемі, АЭСА
мекемесінің қоймасына материалдарды түсіру мен ... ... ... ... ... дайындау кеңселерін, қоймалар мен
агенттіктерді ұстауға арналған шығындар, материалдарды алу мен ... ... жүк ... ... жүргізушілері,
жүк тиеушілер)және іссапар шығындары кіреді.
Егер материалдар есебі алудың жоспарлы өзіндік құны бойынша ... ... ... ... құны осы ... ... материалдардың құнына
қосу, есептік бағалар бойынша құнынан алу нақты ... ... ... ... Жоспарлық-есептік бағаларды КДШ жоспарлы мөлшердегі
есепке алынған келісім-шарттық бағалар негізінде АЭСА ... өзі ... ... ... жоспарлы-есептік бағалар бойынша олардың құнынан
материалдардың нақты құнының ауытқушылықтарын ... ... ... ... бойынша ұйымдастырылса, мұндай жағдайда ұйым ... ... ... ... ... ... және топтарына
орай, сол шекте белгілейді, ал ауытқулар өндірістік қор ... ... және ай ... ... ... есеп ... ... босатылған материалдардың (КДШ мен ауытқулар талдаушы есеп шоттарында
жекелей ескеріледі) үйлесімді жоспарлы-есептік құны ... ... ... ... ... ... ... талаптар 7 БЕС 7-де
тұжырымдалған және есепті ұтымды ұйымдастыруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... – 7-нің 6 т. ... «Тауарлы материалдық қорлардың өзіндік құнына:
қорларды алуға жұмсалған шығындар, оларды қазіргі тұратын орнына жеткізуге
байланысты көліктік-дайындау ... ... ... материалдар құнын анықтаған кезде «Тауарлы
материалдық қорлар есебі» 7 БЕС мен ... 2 ... ... ... ... мүмкін:
• Орташа өлшемді құн бойынша – есепті кезеңде ... ... ... ... кезең соңында қолданылмағандардың да, өндіріске
босатылғандардың да бірлік орташа құнын есептеулер мен ... ... ФИФО – ... кезең соңында есепте тұрған материалдардың ... ... ... ... ... ... өзіндік құны бойынша
материалдарды есептен шығаруды болжайды. Яғни ... ... ... ... ... құн анықталады.
Қоймадағы және бухгалтериядағы тауарлы-материалдық қорларды құжаттық
рәсімдеу мен қозғалысын есептеу.
Қоймадағы материалдық қорлар ... ... ... ... номенклатуралық нөмір бойынша материалдардың әрбір түріне жеке
ашылады және ... ... күйі ... материалды-
жауапкершілік адамға қолхат арқылы беріледі. Карточкаға жазуды ... және ... ... ... жүргізіледі.
Бухгалтерия белгіленген мерзімде тікелей қоймада жазбаларды тексереді
және карточкадағы қалдықтарды бухгалтерлік есеп ... ... ... жолына қол қояды.
Құжаттарды қабылдау қоймада «Құжаттарды тапсыру реестрін» жасау арқылы
іске асады.
Материалды-жауапкершілікті адамның ... ... ... ... бас ... немесе басшылықты хабардар етуге тиісті.
Ай соңында ... ... ... ... ... ... материалдық қорлар қалдығы көшіріледі. Осылайша қоймадағы есеп
заттай ал бухгалтерияда қорлардың сақталған орны ... ... ... мекемесінің қоймасынан бухгалтерияға түскен «Құжаттарды тапсыру
реестрі» тіркелген құжаттармен бірге бағаланады.
Есептің ... ... ... ... ... ... бойынша материалдық қорлардың қалдығы мен қозғалысы
жайлы және материалды-жауапкершілікті ... ... ... ... есеп ... ... қызмет етеді. Оған материалдар қалдығы
тізімдемесінен, есепті кезең ... ... ... ... ... ... материалды-жауапкершілікті адамдардың
материалдық есептерінен мәліметтер көшіріледі. Материалдар қозғалысы есебі
тізімдемесі синтетикалық есептің мәліметтерін ... ... ... ... ... ... ... қорлар құны
синтетикалық шоттар шамасындағы немесе белгіленген есептік ... ... ... ... тізімделсе де алынған ... ... ... есептік бағалар бойынша құннан ауытқулары ... ... ... ... ... ... бағыттау бойынша (синтетикалық шоттар, ... ... ... шығынын бөлуге де қызмет етеді.
«Материалдар кірісі бойынша жиынтық мәліметтер мен ... ... ... бөлігі ай ішінде түскен материалдардың есептік құны мен нақты
құны бойынша жиынтық мәліметтерді ... ... Бұл ... ... мен ... ... дейін жүк жеткізу бойынша басқа да
шығындарды, темір жол ... және тағы ... ... ... тыс ... ... ... материалдық қорларды алу мен
дайцындауға жұмсалған шығындар ескерілген түрлі журнал-ордерлерден (6, 10,
1, 2, 7, 9 және ... ... Осы ... тізілімдеменің екінші
бөлігін материалдар қалдығы құны нақты өзіндік құны мен ай ... ... ... ... Оған ай ... түскен материалдар құны
қосылады. Сонан соң нақты өзіндік құнның есептік бағалар бойынша ... ... мен ... ... сомасы дегеніміз – осы көрсеткіштер арасындағы айырмашылық,
ауытқулар проценті – ... ... ... ... ... ... «+» ... «-» белгісімен болуы мүмкін.
Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу. Жабдықтаушылар ... ... ... және тауарлы-материалдық қорды жеткізушілер
жатады, сондай-ақ әр түрлі қызмет түрлерін көрсетушілер (электр қуатын,
буды, суды, газды және т.б. ... ... мен ... болып
саналады.
Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу не тауарлы-материалдық
құндылықтарды тиеу ... ... ... ... қызмет көрсеткеннен
кейін, не олардың ұйыммен ... ... бір ... немесе олардың
тапсырмасы бойынша, не алдын ала ... ... ... ... ... ... тәртіппен газды, суды, жылуды, электр энергиясын
есептеу шотының көрсеткіштері негізінде және т.б. ... ... ... ... үшін есеп ... құжатымен төленеді. Есеп айырысу,
сонымен қатар, инкассо, аккредитивтер, ... ... ... ... есеп ... есебі әрбір фактура-шоты бойынша және
әрбәр жеке жабдықтаушы бойынша ... Есеп ... ... алу
барысында олар жабдықтаушылармен есеп айырысу кітапшасына жазылады. Төлеу
шотына қабылдау бойынша ... ... ... ... және оны ... құжаттарымен бірге қаражаттың қайта есептелуі үшін банкке береді.
Төлем тапсырмасымен банк мекемелері арқылы алынған және қабылданған
тауарлар үшін ... ... есеп ... ... ... фактура-шотының нөмірі мен күніне, тауар-көлік жүкқұжатына және
тауар босатуды немесе ... ... ... ... ... сонымен
бірге тауарлық емес операция бойынша тапсырмаларына сілтемесін қызметтердің
есеп айырысуы жүргізіледі. Төлем тапсырмасы – бұл ... ... ... ... ... ... ... өз шотынан белгілі бір соманы басақа
ұйым ... ... ... нұсқау. Қаражатты үш немесе одан да көп алушыға
аудару арқылы қызмет еткен бір ... ... ... ... ... ... және ... есеп айырысу
алынған тауарлы-материалдық құндылықтар, орындалған ... мен ... ... ала ... ... ... чектер тәртібімен жүзеге
асырылады.
Жабдықтаушылармен есеп айырысу есебі бір айға ашылатын 671 «төлеу шоты»
кредит шоты бойынша №6 ... ... ... шоты ... ... және ... есеп айырысу бойынша
дебеттік айналым да көрініс табады.
Айдың аяғында ... ... ал ... ... ... шығарылады.
Тауарлы-материалдық қорларды түгендеу. Тауарлы-материалдық қорларды
түгендеу ... ... ... ... ... тауардың) орын-
орындарында және барлық қозғалыс кезеңдерінде сақталуын тексеруге, оларды
өндіріске ... ... ... үшін ... және ... уақтылы анықтауға саяды.
АЭСА мекемесінде түгендеу материалдарға жауапты адамдардың қатысуымен,
міндетті түрде қайта есептеу, қайта ... ... ... ... ... ... ... жауапты айтуымен түгендеу тізімдемесіне
жазуға болмайды.
Жеке бөлімшелерде жүйелі өткізілген түгендеуден ... ... ... ... ... Егер ... ... кезінде тауарлы-
материалдық қорлар түссе, онда оларда материалдарға жауапты адам ... ... ... және ... кейін тізілім немесе
материалдық есеп бойынша кіріске алады. Мұндай құндылықтарға түскен ... ... ... түгендеу комиссиясының төрағасы қолы қойылып,
«Түгендеу ... ... ... қорлар» атты арнайы тізімдеме
(опись) жасалады. Түгендеу негізінде, аса қажет болған жағдайда тек ... ... ... және бас ... ... ... қорлар басталады, ол түгендеу комиссиясының төрағасы
қол қойған «Түгендеу кезінде босатылған ... ... ... ... ... меншікті тауарлық-материалдық қорлармен бірге басқа
ұйымдарға тиісті және жауапты ... ... ... ... бар жеке ... кіргізілетін қорлар да тексеріледі.
Басқа ұйымдарда сақталып тұрған тауарлы-материалдық қорлар оларды
жауапты сақтауға ... ... ... ... түгендеу
тізімдемелеріне жазылады.
Басқа ұйымдарда қайта өңделу үшін тұрған тауарлық-материалдық қорлар
бойынша негізіне сүйеніп, ... ... ... ... ... жеке ... жасалады.
Жолдағы, бірақ сатып алушылар мерзімінде төлемеген тауарлы-материалдық
қорлар да жеке түгендеу тізімдемесіне ... ... ... ... ... ... ... тексеруге тиіс. Шоттарда тиісті
рәсімделген құжаттармен: жолдағысы – жабдықтаушылардың есеп ...... ... ұсынған құжат көшірмелерімен; төлем мерзімі
өткен құжаттар бойынша – банк мекемесінің ... ... ... ... ... тұрғандары бойынша түгендеу, өткізілген күнге таяу ай-
күнмен қайта рәсімделген, сақталған ... ... ... ғана
қалады.
АЭСА мекемесінде пайдаланылып жүрген тауарлы-материалдық қорлар –
тұрған орны мен материалға жауапты ... ... ұйым ... ... ...... қолхаттары бар, ашылған жеке
карточкаларда жазылған жауапты адамдар бойынша түгенделеді.
Аяқталмаған өндірісті түгендеудің мақсаты – оның ... ... ... ... ... ... (заттың, шикізаттың өндіріс қажетінен
артық ... ... ... ... ... ... тұрған бұйымдарды дайындау мен құрастырып ... ... ... ... құрастырылмаған және қоймаға тапсырылмаған
дайын бұйымдардың бар-жоғын, ескерілмеген ақауды анықтау; аяқталмаған
өндірістің нақты ... ... ... ... детальмен
қамтамасыз етілуін, жойылған тапсырыстар, сондай-ақ ... ... ... ... ... қалдығын айқындау.
Түгендеу нәтижелері түгендеу жүзеге асырылған айдың есебінде, ал жылдық
түгендеу – бір ... ... есеп ... ... ... керек.
2.4 Негізгі құралдар мен материалды емес активтердің есебі
Негізгі құралдар ... – ұзақ ... бойы (бір ... ... ... саласында да, өндірістік емес салада да еңбек құралы
ретінде іс-әрекет ететін материалдық активтер ... ... ... есебі Қазақстан Республикасының ... ... 1996 ж. 13 ... ... бекітілген қаржы-шаруашылық
қызметтің бухгалтерлік есебі ... Бас ... ... ... ... топтар бойынша мақсатты белгілеу мен ... ... ... ... ... жер;
2. үйлер;
3. ғимараттар;
4. машиналар мен жабдықтар;
5. табыстау ... ... ... ... да негізгі құралдар;
8. бітпеген құрылыс.
Қолда бар негізгі құралдар алынған сәтінен бастап үнемі қолданылмайды,
өйткені олар;
... ... ... ... –уақытша қолданылмайды;
• қоймада тұрады (қорда) – жөнделген, жоқтатылған, ... ... ... ... ауыстыру үшін қор
құрайды;
• жалға берілген немесе алынған – басқа ұйым ... ... ... ... жал ... шартпен белгіленген негізгі
құралдар.
Материалдық активтерді негізгі құралдар деп танитын тұста бағалауға
бірыңғай қарау ... шарт ... ... 6 «Негізгі құралдар есебі» БЕС
мен 16 «Негізгі құралдар» ҚЕБХС-на сәйкес негізгі құралдар мыналар ... ... құн ... ... ...... немесе ғимаратты
алуға сол сәтінде берілген, басқа өтелген әділ бағаның ... ... ... ... оның ... ... ағымдағы құнмен белгілі бір күнде қолданыста жүрген нарықтық баға
бойынша негізгі қаражаттық құны;
... ... ... ...... ... және жақсы хабардар
тәуелсіз тараптар арасында жасалған операциялар кезінде активті
ауыстыруға болатын сома;
• жойылу құны – ... ... ... пайдаланылған мерзім соңында
ұйым актив алатын деп үміттенетін таза сома немесе ... ... ... ... ... ... құнмен – жойылу құнын алып тастағандағы өзіндік
құнның орнына есеп ... ... ... сома мен ... ... баланстық құнмен – жинақталған тозу және баға түсуден жинақталған
залал ... алып ... ... ... ... ... Баға түсуден болатын залал – активтің баланстық
құны оның орнын толтыратын ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдар құралына
объектілердің есепке алу ... ... ... ... құралдарды қабылдау-тапсыру актісімен» (№НҚ-1 ф.) ... ... ... ... ету мерзімін (негізгі құралдарды қолданудан
экономикалық пайда алу көзделетін кезең нормативті ... ... ... ... ... ... ... тозуы есептелетін кезең
және жойылу құнын ( пайдалы қызмет ... ... соң, ... ... ... соң есептеп шығарылып, негізгі құралдарды жоюда пайда болатын
қалдықтар, қосалқы бөлшектердің болжанатын бағасы) өз ... ... ... ... ... қабылдау-тапсыру актісі негізінде
бухгалтерия мүліктік карточка ашылып, негізгі құралдардың таңдамалы ... ... ... әрбір объектісіне мүліктік нөмір беріледі.
Нөмірлеу әдетте реттік нөмір беріледі. Нөмірлеу әдетте реттік-сериялық жүйе
бойынша жасалынады. ... ... ... ... қабылдау-тапсыру
актісінде келтіріледі және ол пайдалануда тұрған уақыт бойы ... ал ... ... ... түскен объектіге ұзақ уақыт бойы
берілмейді. Толтырылған мүлік карточкалары әрбір жіктеуші топ ... ... ... ... ... ... мүлік түгендеу
карточкаларының тізімдемелерінде» (№НҚ-6) тіркеледі. Істен шыққан негізгі
құралдар бойынша категорияларды «Архив» ... ... ... ... салу ... алу жөніндегі барлық нақты болған қажетті
шығындар, соның ішінде сатып алынғанда өтелмеген салықтар мен ... ... мен жаңа ... алу ... төленген ҚҚС, сатып алу
келісім-шартты жасаған ... ... ... баж салығы және т.б.),
жеткізу, монтаж, пайдалануға беру, құрылыс кезінде ... ... ... ... ... ... үшін жұмыс істейтін жағдайға
келтіруге тікелей ... ... да кез ... ... кіретін бастапқы
баға бойынша кіріске алу сәтінде негізгі құрал-жабдықтар кіріске алынады.
АЭСА ... жер ... ... ... ... ... алу бағасы, жылжымайтын мүлік бойынша агенттерге комиссиялық
сыйақылар, ... ... ... ... жөніндегі заңгерлердің қызметіне
төлеу, мұндайда туындайтын салықтар мен алымдар, жерді мақсатты пайдалану
үшін дайындауға кететін шығындар ... бұзу ... ... ... түскен кірістерді шығарып, шегеріп, ескі үйлерді бұзу, тазалау,
тегістеу және т.б.) кіреді; сатып алынған жабдықтың ... ... ... тасу ... ... ішіндегі тасымал кезіндегі сақтандыру,
монтаж, пайдалануға берілетін жабдықтың жарамдылығын ... ... ... ... үйлер мен ғимараттарды салғанда бастапқы құнға құрылыс
жөніндегі шығындар: материалдар, еңбекті төлеу, қосымша шығындардың тиісті
үлесі, архитекторлардың, ... ... ... ... ... жұмсалатын шығындар, құрылысқа берілетін кредиттер бойынша
проценттер, ... ... алу үшін ... шығындар.
АЭСА мекемесінде қажетті болып саналмайтын шығындар (тасымал ... ... ... ... шығындар, монтаж кезінде ... ... ... ... және т.б.) ... құнға кірмейді, ал ағымдық
шоттағы шығындар ... ... ... ... ... ... резерв ретінде тұрады,
белгіленген тәртіппен тоқтатылып қойылады. Баланста саналатын ... ... іс ... ... сәйкес ұйымның басшысы белгілейді
және бекітеді.
Негізгі құралдардың істен шығуы. ... ... ... АЭСА
мекемесінің бухгалтерлік балансынан ... ... ... физикалық немесе сапалық тозу;
• шаруашылық қызметінде пайдаланылмайтын объектілерді өткізуде;
• басқа ұйымдарға негізгі құралдарды жарғы капиталына салым ... ... ... ... жеке ... ... беру;
• объектілерде ұзақ мерзімді (қаржыландыратын) жалға беру;
• кем шығу, табиғи апат және басқа себептер.
АЭСА мекемесінің негізгі құрал объектілерін өтеусіз беру ... ... ... жалпы жиналысында қабылданады.
АЭСА мекемесінің негізгі құралдардың жарамсыздығын, оларды қалпына
келтіріп, жөндеудің мүмкін еместігін және ... ... ... сондай-
ақ есептен шығаруға қажетті құжаттаманы рәсімдеу үшін ұйым ... ... ... ... ... комиссиялар құрылады.
Комиссия объектіні қарайды, есептен шығарудың нақты себептерін белгілей
ді, мерзімінен бұрын істен ... ... ... ... ... ... және ... материалдық құндылықтарды бағалайды.
Есептен шығаруды «Негізгі құралды есептен шығару актісі» (№НҚ-3 ф.) және
«Автотранспорттық құралды ... ... ... ... ф.) екі данамен
рәсімделеді.
Объектіні таратуға тек ұйым басшысының актісі бекітілгеннен кейін ғана
кіріседі.
Жарамсыз ... және ... ... ... ... ... стихиялық
апат, пайдаланудың нормативті шарттардың бұзылуы, ... ... ... ... және тағы ... ... ... жойылуға тиісті
негізгі құрал-жабдықтарды ұйым балансынан есептен шығарылады.
Негізгі құралдардың жарамсыздығын, оның қалпына ... ... ... ... ... тиімсіздігін АЭСА мекемесінің басшысы,
бас бухгалтер, қызмет мамандары құрамына кіретін, тұрақты жұмыс істейтін
комиссияның қызмет нәтижесі ... ... ... ... ... (ф. ... ... оның негізінде бухгалтерияда тиісті бухгалтерік
жазбалар жасалады. Актіде объектінің ... ... ... ... есептелген тозу сомасы, объектіні бөлшектегенде алынған материалдық
құндылықтардың құнын, тарату бойынша шығындар (бөлшектеу, ... ... ... ... ықтималдағы мен тартудың жалпы ... ... апат пен апат ... ... ... ... ... бойынша актіде құзырлы органның стихиялық апат туралы анықтамасы
не ... ... мен ... ... ... ... актінің
көшірмесі тіркелуі тиіс. Материалдық құндылықтарды сатудан түскен сома,
сондай-ақ бөлшектеуден ... ... ... ... ... ... ... түскен қаржы ұйымның қарауында қалады.
Негізгі құрал объектілерін өтеусіз беру туралы ... ... ... жиналысында қабылданады.
Негізгі құралдардың амортизациясы мен тозу есебі.
Амортизация – тозуды қызмет ету мерзімі бойы активтің амортизацияланған
құнын ... бөлу ... ... ... ... ... тозу дәрежесіне
қарай құнын бірте-бірте төмендету). Амортизацияланатын құн дегеніміз –
бастапқы құн мен ... ... ... ... ... ... ... сынықтардың, қалдықтардың түскен кезде болжанатын бағасы
арасындағы айырма. Амортизация лық ... ... ... ... ... ... мерзім үшін шығын есебінде мойындалады, табылады.
Мөлшер (норма) – амортизациялық аударымдардың ... ... ... ... ... жылдық сомасының қатынасы.
Негізгі құралдар бойынша есептеу қайтадан пайдалануға берілгендеріне
байланысты, ал ... ... ... – бұл ... құны ... ... қызметтің) өзіндік құнына толықтай көшіріліп,
берілген айдан кейінгі немесе соңғы айдың ... ... ... құру мен ... ... ... уақытында олар мүлдем
тоқтатылған және негізгі құрал-жабдықтарды тоқтатып қойған ... ... ... ... ... құралдар бойынша амортизацияны есептеуді жал
шарты формасына және шарт ... ... ... ... ... ... БЕС пен 16 ... «Негізгі құралдар» сәйкес амортизацияны есептеу үшін
мынадай тәсілдер ұсынылады.
Құнды біркелкі (тура сызықты) тәсілмен есептен шығыру тәсілі – объект
құны ай ... тең ... ... ... ... ... енгізу түзету мен негізгі құрал-
жабдықтарды жаңартуға қызығушылықты ... үшін ... ... жасау
мақсатымен ұйымдар амортизацияны тездетіп есептеу, сандар (кумулятивті
тәсіл) ... ... ... ... ... кемітілген қалдық тәсілдерін
қолдана алады.
Сандар сомасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... табудан тұрады. Коэффициент бөлгіші қорытындысы
пайдалы қызмет мерзімі сомасына, ал алым қызмет ету мерзімінің ... ... жыл ... тең ... ... кейінгі жылдарға қарағанда пайдалануға берілген
алғашқы жылдары жоғары болады.
Амортизацияны кемігіш қалдық ... ... ... ... ... бірінші жыл қолданғанда бірден көбейеді және ... ... ... ... ... ... емес, баланстық
құннан жасалады.
Түзу сызықты тәсілде амортизация мөлшері екі есе ... ... ... құны ескерілмейді, бұған жойылуға дейінгі
қалдық құнды кеміту үшін ... ... ... ... соңғы
жыл кірмейді.
Өндірістік тәсіл (амортизацияны ... ... ... ... амортизация объектісі пайдалану нәтижесі ғана
болуына, уақыттың бір ... оны ... ... ... ... негізделген.
Бұл тәсілді пайдалану мерзімі техникалық ... не ... ... ... ... шектелген жағдайда қолдануға
болады.
Пайдалануға алғаш берілген ... ... ... ... ... салықтық кезеңінде амортизациялық аударымдар кесімді
белгіленген активтер мәліметтерін кемінде үш жыл (Салық кодексінің 110 ... ... ... ... алу ... ... жағдайда амортизацияның
қос мөлшері бойынша атқарылады.
Негізгі құралдар объектілерінің салықтық ... ... жыл ... ... үшін ... ... амортизациясын есептеу
тізімдемесінде жүргізіледі.
Негізгі құралдардың әр түрлеріне сан түрлі тәсілдерді қолдануға болады.
Ұйым таңдаған ... ... ... есеп ... белгілеуге тиіс
және бір есепті кезеңнен екіншісінде дәйектілікпен қолданылады.
Толық амортизацияланған ... ... ... тозу ... ... түгендеу. АЭСА мекемесінде негізгі құралдарды
түгендеу олардың сақталуын ... мен ... бар ... ... №6 «Негізгі құралдардың есебі» бухгалтерлік есеп стандарттарына
сәйкес жүргізіледі.
Түгендеу басталмас бұрын ... ... ... ... ... құжаттар жоқ болса, оларды алу немесе рәсімдеу қажет. АЭСА ... ... ... ... ... байқап қарайды және «Негізгі
құралдарды түгендеу тізімдемесіне» олардың толық ... ... ... ... және ... ... және ... жазады. Есепке алынған объектілер табылғанда, сонжай-ақ
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... жоқ болса немесе
дұрыс көрсетілмесе, комиссия түгендей ... ... және ... ... ... ... сол ... бойынша дұрыс
мәліметтермен техникалық көрсеткіштерді енгізуге тиісті.
Егер комиссия күрделі сипатта жасалған (қабаттарды салу, ... ... салу және т.б.) ... ... құрылыс пен орнатылғандарды жекелеп
жоюды бухгалтерлік есепте көрсетпесе, тиісті құжаттар бойынша объектінің
баланстық құнын арттыруды ... ... ... анықтауды қажет және
регистрде болған өзгерістер жайлы мәліметтер келтіру қажет. ... ... ... ... әрә сол және ... объектілердегі конструктивті
өзгерістерді бухгалтерлік есеп регистрін де көрсетпеу себептерін ... ... ... ... ... ... (алыс рейстердегі, теңіз
және өзен кемелері, күрделі жөндеуге жіберілген автомашиналар және ... ... олар ... ... ... ... пайдалануға жарамсыз және қалпына келтірілмейтін
негізгі құралдар ... ... ... құралдарды түгендеумен бір уақытта жалға алынған және жауапты
сақталуда тұрған негізгі құралдар да ... Бұл ... ... ұйым ... жекелей түгендеу тізімдемелері жасалады, ... ... ... алу ... ... сақталуға қабылданғандығын растайтын
құжаттарға сілтеме беріледі. Оларда белгіленген мәліметтерден басқа ... жал ... ... мерзімі көрсетіледі. Түгендеу тізімдемесінің бір
данасы осы ұйымдарына жолданады.
Түгендеу нәтижелерін айқындау үшін бухгалтерияда есеп ... ... ... де қоса ... « ... құралдарды түгендеу
нәтижелерін салыстыру тізімдемесі» жасалады.
Түгендеу комиссиясы негізгі құралдардың кем немесе ... ... ... ... ... адамдардан айырмашылық себептері
жазбаша түсініктер жинайды. Ескертілмеген негізгі құралдарға жетпейтін
объектілербаланс ... ... жаңа ... карточкалары жазылады;
карточкалар «Архив» картотекасы бөліміне орналастырылады.
Түгендеу комиссиясының хаттамасын ұйым басшысы түгендеу аяқталғаннан
кейін 10 ... кем емес ... ... Қорытындылары түгендеу біткен
айдың есебінде көрсетілуі ... ... ... ... АЭСА ... үй, ғимарат, машина,
жабдық және транспорт құралдары түріндегі ... ... иесі ... ұйым оны ... бере ...... ... дүниені жалға алушыға уақытша пайдалану үшін
ақы ... ... ... Жал түрін мәміле анықтайды. Жалға беру негізінде
талданатын мүлікті пайдалану құқығына ... ... мен ... ... ... ... ... жалға берушіге көшетіні негізінде
белгіленеді. Жал пайдалану құқығына байланысты тәуекел мен сыйақы ... ... ... берілсе және төмендегі шарттардың тым болмағанда
бірі орындалса, қаржыландырылған деп саналады:
• жал ... ... ... пайдалы қолдану мерзімінің кемінде
80%-ін құраса, егер ол тек активтің қызмет ету мерзімінің 20%
шегінде басталмаса, егер жал ... осы ... ... соң ... жалдау ағымдаға деп жіктеледі;
• ең аз шамадаға жал төлемінің дисконтталған құны жалға ... ... ... ... кем ... ... мерзімі соңында активтің қалдық құны жал шарты жасалған
сәттегі өткізу бағасының 20%-інен аспаса;
• жалға алынатын активтерге меншіктілік ... ... ... ... ... ... белгіленген кесімді баға бойынша сатып алу
құқығына ие болады.
Осы шарттарға сәйкес келмейтін жалдаудың қай-қайсысы да ағымдағы ... ... ... ... ағымдағы жалға алу мерзімі біткен соң
объектіні жалға берушіге міндетті түрде ... ... ... жалға
алуда активті меншіктілікке байланысты тәуекел мен сыйақылар жалға берушіде
қалады.
Жалға алушы болып табылатын ұйым ағымдағы жалға алынған құралдарды ... ... ... ... ... тыс шотта ескереді. Шығындарды
мойындау әрбәр есепті кезеңде жүйелі негізде жасалады. Жалға берушімен ... 687 ... да ... ... ... ... ... тапсырылатын дүние-мүлік құны ... ... ... таза ... ... тең ... ... ретінде көрсетіледі.
Ең аз шамада түсіп жатқан жал төлемдерін жалға ... ... ... ... ... мен ... алу ретінде қарастырады. Қаржыландыратын жалға
дүние-мүлік беруден ... ... тану ... негізде жасалады.
Қаржыландырылатын жал кезінде жалға беруші жалға тапсырылатын объектілер
құнын баланс ... ... және жал ... бөлігінде көрсетеді.
Жалға алушының бухгалтерлік балансында (қаржыландырылатын жал) жалға
алынған дүние-мүлік ... ... ал ең аз ... ... ... ... – жал басындағы екі бағаның: өткізу бағасы немесе егер ең ... жал ... ... құны ... ... төмен болса,
төмен бағасы бойынша міндеттеме ретінде ... ... ... ... есептеуді жалға алушы жасайды. Амортизация бойынша
шығындар мен сыйақы төлеу жалдың ... ... бойы ... есепті кезеңде
танылады.
Материалды емес активтер. 38 «Материалдық емес активтер» ҚЕХС және 28
«Материалдық емес активтер есебі» БЕС ... ... емес ... мақсатта және басқа ұйымдарға жалға беруге, ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы (бір
жылдан ... ... ... ... ... жоқ, ... ... активтер, оларды:
А) анықтауға болады;
Ә) ұйым бақылайды;
Б) қолданудан ұйым болашақта экономикалық пайда алуды күтеді.
Материалдық емес бап ... емес ... ... саналады, егер:
А) материалдық актив анықтамаларына сәйкес келсе;
Ә) ... - ... сай ... және мынадай жағдайда есепте
тіркеледі:
- ұйымның осы ... ... ... болашақта күтілетін
экономикалық пайда алу ықтималдығы жоғары болса;
- актив ... ... ... ... ... материалдық емес активтерді тану сәтінде олардың бастапқы құн бойынша
бағаланғанында.
Материалдық емес активтердің бастапқы құны оларды сатып алу құнына ... ... ... ... ... және ... ... жағдайға (сатып
алу бағасы, роны толып өтелмейтін салықтар мен ... және т.б. ... ... ... ... ... ... емес актив объектілерін қабылдау-тапсыруды
құжатпен рәсімдеу үшін материалдық емес ... ... ... ... ... ... ай-күні, жылы (ұйымда жасалған ай-күні, жылы), объектінің
сипаттамасы, оның ... ... ... және ... ... мағлұматтар
көрсетілуі тиіс.
Материалды емес актив объектілерін қабылдауды рәсімдегенде акт
материалды емес актив ... ... ... бір данадан жасалады.
Материалды емес активтердің бірнеше біртектес объектілерін қабылдауды
рәсімдейтін ... акт ... ... Акт рәсімделегеннен кейін
материалдық емес актив объектісін немесе оны қолдануды жүйелеп ... ... осы ... ... ... сондай және тағы басқа
мүліктік құқықтарын растайтын ... ... ... ... оған бас ... қол ... және ұйым басшысы немесе соған
уәкілетті тұлға бекітеді. Басқа ұйымға материалдық емес активтерді бергенде
(сатқанда) акт екі дана ... ... ... ұйым және материалдық
емес активтер ... ... ... жазба жасалады.
АЭСА мекемесінің пайдалануына трүскен материалдық емес ... ... ... үшін қолданылады. Материалдық емес актив
объектілеріне жатқызу тәртібі мен олардың құралы ... және ... ... ... ... карточка жүргізіледі. Форма кіріске
алынуға ... ... ... емес активтерді қабылдау-тапсыру және
басқа құжаттама негізінде бір дана болып толтырылады. 8 ... ... пен ... ... ету ... ... ... мөлшер бойынша
ай сайын есептелетін амортизация сомасы көрсетіледі. «Материалды емес актив
объектілерінің қысқаша сипаттамасы» бөлігінде тек қана ... ... ... ... ... бар осы ... ... құжаттама мәліметтерін көшіруге болмайды.
Материалдық емес активтерді мынандай ... ... ... болады:
• лицензиялық келісімдер – ... ... ... немесе
муниципалитет беретін және қоғамдық меншікті монополиялық
пайдалануға (электр ... үшін ... ... пайдалануға және
т.б.) беретін құқықтар;
• бағдарламамен қамтамасыз ету, ол әдетте сатып алынады, не болмаса
ұйымның өзі жасайды және сыртқы ... ішкі ... ... патенттер – заңды түрде танылған және тіркелген айрықша құқықтар.
Патент белгілі бір өнім шығаруға, не болмаса арнайы ... ... ... ... ... құқық береді;
• ұйымдастыру шығындары (қалдырылған шығындар) – ұйым шеккен
шығындар, олардан тек ... ғана ... ... ... ... ... ... мекен-тұрақты ауыстыруына
байланысты шығындар, ұзақ мерзімді алдын-ала төлеу – бірнеше жыл
бұрын аванс болып төленетін) сақтандыру;
• гудвилл – ... ... ... байланысты сатып алушының
сауда сәтінде пайда болған құндылығы. Ол сатып ... ... ... мен таза активтердің жеке-жеке
нарықтық құн сомасы арасындағы ... ... ... ... үшін ... ... ... нақты бағасы мен таза
активтердің сәйкес теңестірілген әділ нарықтық бағасы арасындағы
айырма ретінде ... Таза ... ... ... ... ... ... – (авторлық құқықтар – шығарма, әзірлеме және т.б.
авторларға заңмен берілетін ... ... ... ... ... белгілер – ұйымға, өнімге (көрсетілген қызметке)
берілген атаулар, ... ... ... ... ...... ... пайдалану құқығына
ие болу немесе коммуналдық қызмет көрсету және т.б. үшін үкіметтік
рогандар береді.
Мемлекеттік емес активтердің ... ... ... ... ... ... ұсталу, тозу дәрежесіне қарай құнын
бірте-бірте төмендету) ұйымның қызмет ету мерзімінен ... ... ... амортизацияланатын сомасы оның пайдалы қызмет ету
мерзімінің бағасына ... жуық ... ... ... ... емес активтердің амортизациясын есептеу 6 – «Негізгі құрал-
жабдықтар есебі» БЕС-нда белгіленген тәсілдер ... ... ... тәсіл активті қолданудан түскен экономикалық пайданы ... ... Егер ... ... тұтыну үлгісін анықтау мүмкін
болмаса, онда тіксызықты есептен шығару тәсілі қолданылады.
Амортизацияланатын құн – ... құн ... ... құны» болып
айқындалады.
Жойылу құны нөлге тең есептеледі, ... ... ... ету ... ... оны ... алу ... үшінші
жақтың келісімі болмаса;
2. Мыналарға байланысты материалдық емес активтердің бұл түрі үшін
белсенді нарық болмаса:
А) активтердің пайдалы қызмет ету ... ... ... нарықтың
болуына
Ә) мүмкіндік, ықтималдық жоқ болса.
Нарық белсенді деп саналады, егер:
- нарықтағы тауарлар біртекті болса (компютерлерлік ... ... ... ...... мен сатып алушыларды қай
уақытта да табуға болатын болса;
- сатып алынатын және сатылатын тауарлар халыққа ... ... ... емес ... есептегенде оларды қолдану орнына
байланысты мынадай бухгалтерлік жазбалар жасалады: 935 ... ... ... 811 «Тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін
қызметті) өткізу бойынша шығындар», 821 ... және ... ... ... 111-116 ... емес активтердің тозуы» шоттарының
кредиті.
2.5 Міндеттемелер есебі
Міндеттеме – бұл бір ... ... ... ... ... тұлғаның
(кредит беруші) пайдасын көздейтін істі орындау борышы немесе міндеті.
Борышқордың нақты ... ... ... ... беру, жұмысты орындау,
ақша төлеу және ... ... ... бір ... ... (бас
тарту), ал кредит беруші борышқорынан өз ... ... ... етуге
құқылы,
Міндеттеме - өткен кезең оқиғасынан пайда болған ұйымның берешегі. Бұл
берешекті реттеу (жою) экономикалық пайдасы мол ... ... ... әкеп ... сомасы болашақтағы барлық ақшалай төлемдердің ағымдағы құны
ретінде өлшенеді.
Міндеттемелерді реттеу мынадай тәсілдермен іс жүзіне асырылады:
- ақшалай қаражатпен төлеу;
- активтерді табыстау;
- ... ... ... ... міндеттемемен ауыстыру;
- міндеттемені капиталға аудару.
Міндеттеме ағымдық (қысқа мерзімдік кредиттік берешек. Ол ... ... ... ... 12 айдың ішінде өтеледі) және ұзақ
мерзімді (төлеу мерзімі бір жылдан көп) болып жіктеледі.
Корпоративтік ... ... ҚҚС, жеке ... ... және т.б. салықтар
бойынша бюджетпен сеп айырысу есебі.
Корпоративтік табыс ... ... ... есеп ... 631 ... ағымдағы табыс салығы» деген пассивтік шотында жүреді.
Корпоративтік табыс салығының салық салынатын негізгі ... ... ... ... ... оның деңгейі жылдық табыс жиынтығы ... ... ... арқылы анықтайды.
Салық = ... ... - ... ... ... трабыс жиынтығына: жөнелтілген өнімдер, атқарылған жұмыстар,
көрсетілген қызметтер және басқа да ... ... ... ... ... ... немесе басқа қаражаттар, өзара есеп айырысу ретінде
үшнші тұлғаларға жіберілген, тікелей не жанама ... ... ... ... ... ... ... табысының жиынтығынан мыналарды шығарып тастау
керек:
- дивиденттер, ҚР заңды тұлға резиденттерінен алынған бұрындары
төлем ... ... ... ... ... ... олардың номиналдық
құнынан артқан деңгейі, яғни эмитенттердің орналастыру
кезінде және ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатқаннан түскен табыстары;
- әртүрлі апатты төтенше жағдайына душар болған жағдайда,
гуманитарлық ... ... ... ... ... егер ... ... бойынша пайдаланылса;
- мемлекеттік мекемелерден тегін негізде алынған негізгі
құралдардың ... ... ... ету ... ҚР ... сәйкес алынған
инвестициондық табыстары.
Жылдық табыс жиынтығынан келесі шегерімдер жасалынады:
-қызмет бабындағы ... ... және ... шығыстар бойынша
өтемдер сомаларын шегеру;
-сыйақы бойынша шегерімдер;
-төлеген күмәндіміндеттемелер бойынша шегерімдер;
-күмәнді талаптар бойынша шегерімдер;
-ғылыми-зерттеу және ғылыми-техникалық жұмыстарға ... ... ... ... ... шығыстарды шегеру;
-әлеуметтік төлемдерге және оқытуға жұмсалған ... ... ... ... ... және ... өндіруге әзірлік
жұмыстарына жұмсалған шығыстар бойынша ... және жер ... ... да ... ... ... ... оң бағамдық айырма ... ... ... ... активтер бойынша шегерімдер;
-жөндетуге жұмсалатын шығыстар бойынша шегерімдер;
-ұзақ мерзімді келісім-шарттар бойынша шегерімдер.
Қосылған құн салығы. Бұл өндіріс процесіне және ... ... ... ... сату ... ... құн бөлігінің
бюджетке аударылатын ҚҚС болып табылады, сондай-ақ ҚР аумағына ... ... ... ... Бюджетке төлеуге жататын ҚҚС тауар
айналымына қосылған құннан, орындалған жұмыстан, ... ... ... болып салық салынатын айналым және салық салынатын
импорт болып табылады.
ҚҚС салынатын ... ... ... ... ... ... құрайды.Салық салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге жататын
ҚҚС сомасы сатылған тауарға есептелген ҚҚС сомасы мен алынған тауарлар ... ... ҚҚС ... ... айырмасынан шығады.
2.6 Еңбекақы және оның төлемінің есебі
Еңбек және еңбекақы есебі – жұмысшылар ... ... ... ... ... категориясы, өндірістік шығын сияқты
мағлұматтар түгел қамтылатын дәл әрі оперативтік ... ... ... ... да ... жұмыстардың бірі болып табылады.
Қызметкерлермен еңбекақысының төлемі бойынша есеп айырысу есебі 681
“Қызметкерлермен ... ... есеп ... (3350) ... Бұл ... шот.
Басшылықтағы тұлғалармен есеп айырысу үшін 682 ... ... шоты ... ... адамдарға есптелген еңбек
төлемінің сомаларына 821 -шоты дебеттеледі де, 682 шоты кредиттеледі, ал
оны төлеген ... 682 шоты ... 451 шоты ... ... ... ... ... 681-шотының
кредитінен, басқа шоттардың дебетіне жатқызылған сомасы есеп объектілеріне,
тапсырыстарына сәйкес баптарына жазылуы керек, яғни ... есеп ... Бұл ... үшін ... тарату” деп аталатын әзірлік кестесін
пайдаланады, оған жазбаларды бастапқы құжаттардан түсіреді.
Қызметкерлер тобы мына ... ... ... ... ... да қызметкерлер тобына жататындар.
АЭСА мекемесі еңбекақы жүйесін дербес таңдайды. Ұйымдардағы еңбекақы
жүйесі ... ... ... ... берушінің актісімен анықталады.
Жұмысшылардың еңбегі мерзімдік еңбекақымен, кесімді ... ... ... ... ... ... ... жеке және ұжымдық
еңбектің нәтижелері үшін берілуі мүмкін.
Еңбекақының негізгі екі түрі бар:
• Мерзімді (негізі - жұмыстың бір ... ... ... ... қызметақы және жұмыс істелген уақыт);
• Кесімді (негізі - жұмыс көлемі және оның орындалған бірліктерін
бағалау).
Нарықтық ... ... ... ... ... ... түпкілікті нәтиже бойынша еңбекақының дәстүрлі ... кең ... ... ... ... ... ... немесе жұмыс
істелген уақыт үшін төленеді. Мерзімдік ақы мынадай жағдайларда төленеді:
• Жұмысшы өнім ... ... ... ... ... ... бағалауды анықтауға қажетті өнімділіктің толық көрсеткіші
болмағанда;
• Жұмыс уақытын пайдалануға қатаң бақылау ұйымдастырылып,
жасалынған жұмыс уақытына нақты қатаң бақылау ... ... ... ... яғни ... бар
жұмысшының орындаған жұмысы біліктілігіне сәйкес келгенде;
• Қызметкерлердің еңбекақысы үшін;
Еңбекақының ... ... ... екі төлем жүйесі бар:
мерзімдік-жай және мерзімдік сыйақы.
Мерзімдік-жай ақы тарифтік ... ... ... және ... ... ... санын қолдану арқылы анықталады.
Тәжірибеде бұл еңбекақыны есептеудің 3 ... ... ... ... бір ... мерзімдік сыйақы жұмыс жасалынған уақытының еңбекақысына қоса
жұмыстың нәтижесіне қарай шаруашылық етуші ұйым әзірлеген сыйақы жүйесіне
сәйкес сыйақы ... ... ақы ... ... ... қызметкерлерге беріледі.
Еңбекақының кесімді ақы формасы мынадай жүйелерге бөлінеді: тікелей кесімді
ақы, үдемелі кесімді ақы, кесімді сыйақы, жанама ... ақы, ... ... ... ... ... ... тек шығарылған бұйымдардың санына
және бұйым бірлігінің белгіленген бағалауына байланысты анықталады.
Үдемелі кесімді ақы белгіленген нормадан тыс ... ... ...... ... ... ... тыс жасалған
өнім үшін жұмысшыға тікелей кесімді бағалау бойынша еңбекақысын есептейді,
ал нормадан тыс – үдемелі өсетін баға бойынша, ... екі ... ... аспауы керек.
Кесімді сыйақыда жұмысшының кесімді еңбекақы сомасына қоса ... ... және ... ... ... ... ... кесімді ақы жүйесінде жабдықта және жұмыс орнында
қызмет ететін көмекші және басқа жұмысшыларға негізгі жұмысшылар ... ... ... ... бағалау бойынша еңбекақы есептеледі.
Кесімді ақы сияқты мерзімдік ақы жеке және ұжымдық негізінде іс ... мен ... ... және ... ... ... Республикасы Еңбек туралы” Заңының 45-бабына сәйкес
қызметкер және еңбек ... ... ... орындайтын уақыт
және жұмыс уақыты деп саналады. Жұмыс уақытының қалыпты ... ... ... аспауы керек.
Барлық категориядағы жұмыс істеушілердің жұмыс ... ... ... мен ... ... ... режимін қадағалауға,
атқарылған жұмыс уақыты туралы ақпаратты ... ... есеп ... ... ... стастистикалық есепті жасауға арналған «Жұмыс
уақытының есеп табелінде» (Т-13 ... ... ... ... саны мен ... ескерілетін мерзімдік –
сыйақылық еңбекақы жүйесі кеңінен тараған. Бұл жүйені қолдану ... ... мен жеке ... ... ... ... ... үнемдегені үшін, жұмысшылардың және жабдықтардың жұмыс
істемей бос тұрып қалғанын ... және ... ... ... ... апатқа ұрындырмағаны үшін, материалдарды үнемдегені
үшін беріледі. Сый мен сыйақы көлемі кәсіпорындарда әзірленген ... ... ... анықталады.
Сондай-ақ, бұл жүйеде жұмысшыларға нақты істеген уақыты үшін жай
мерзімдік еңбекақы төленеді. Алайда, жұмысшыларға нақты ... ... ... ... процентінде белгіленетін қосымша сыйақы
беріледі.
“Сыйақы туралы ережені” ұйым дербес ... Егер ... ... бөлімдер бойынша тұтас анықталса, онда ... ... ... еңбекақыға сәйкес жұмысшыларға ... ... ... ... мен ... ... сандық жұмыс көрсеткіштері
үшін есептеледі. Сыйақы көлемі ұйым мен бөлімдер бойынша тұтас ... ... ... мерзімдік еңбекақы бойынша есептеледі.
Өнеркәсіптегі өнім сапасын бақылау тәсіліне, ұймдыастыру мен еңбекақы
жүйесіне, ... ... ... мынадай бастапқы есеп құжаттарының
формалары ... ... ... ... ... (наряд),
бағыттық құжат (картасы), ауысым (смена) үшін ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесі (ведомость),
мерзімдік еңбекақыдағылар мен ... ... ... мен
нормаланған тапсырмасын қабылдау туралы акт.
Түнгі уақыттағы жұмыс және оның ... ... ... ... ... 48,73-баптарына сәйкес
сағат 22-ден сағат таңғы 6-ға дейінгі ... ... ... ... табылады.
Аяғы ауыр әйелдер түнгі уақыттағы жұмысқа тек олардың келісімімен ғана
жіберіледі.
Түнгі ... ... он ... ... кіші ... және ... түнгі уақытта жұмыс істеуге тыйым салынған кейбір тұлғалар
жіберілмейді.
Түнгі жұмыс уақытындағы әр сағат үшін бір ... ... ... ... керек.
Жұмыс уақытының есеп табелінде түнгі ... бір ... ... ... ... ... ... жұмыс кәсіпорында бекітілген
бастапқы құжаттармен рәсімделеді және ұйымның ұжымдық келісімшартында
бекітілген жоғары ... ... ол ... қарастырылған мөлшерден төмен
болмауы керек.
Демалыс пен мереке күндеріндегі жұмыс және оның еңбекақысы.
Ұйымдарда демалыс күндерінде өндірістік-техникалық ... ... ... қамтамасыз ету қажеттілігіне, сондай-ақ ұйымдағы үзіліссіз
өндіруге ... ... ... ... ... ... ... күндері
аптаның әрбір күнлерінде әр жұмысшылар тобына жұмыс ... ... ... ... ... ... Республикасына белгіленген мереке күндерінде өндірістік-
техникалық себептерге ... ... ... ... ... ұдайы қамтамасыз ету қажеттілігіне орай ... ... ... ... ... ... ... туралы” Заңының 73-бабына сәйкес мереке
және демалыс ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінен екі есе жоғары болуы керек.
Мереке күндеріндегі еңбекақы барлық қызметкерлерге мереке күндерінде
істеген сағаттарына қарай ... ... ... ... ... ... ... күндеріне дәл келсе, мереке күндерінде істелінген сағаттарға
екі есе мөлшерде төленеді (0-ден 24-сағатқа дейін).
Қосымша және ... ... ... ... ... ... – бұл еңбек заңына сәйкес жұмыс істелмеген уақыт үшін
қызметкерлерге ... ... ... ... ... кіреді:
• негізгі және қосымша демалыс уақыттарының төлемақысы;
• пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақылар;
• мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қызметтен босату жәрдемақысы;
• уақытша еңбекке қаблетсіздігі бойынша жәрдемақы.
Орташа жалақы – бұл белгілі бір ... ... ... көлемі.
АЭСА мекемесі еңбекақы бойынша есеп ... мына ... ... беру үшін бір ... ... есеп ... ... тізімдемесі және жекелеген төлем тізімдемелері; әр ... ... ... есеп ... жыл ... ... айналдырылған есеп айырысу тізімдемесі.
2.7 Меншікті капитал есебі
Жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін жаңадан
құрылған ұйымның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.
Ол ... ... ... сатудың, жеке капиталын салудың,
мемлекеттің қаражаттарының, ... емес ... және ... ... ... ... құқықтарының есебінен құрылады. Сонымен қоса,
жарғлық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз ... ... ... ... ... ... та табылады, ол құрылтайшылардың
(акционерлердің, қатысушылардың) қатысу үлесін және ... ... ... ... ... ... салымдары ақша да,
бағалы қағаздар да, мүлік те, мүліктік құқық та және ... да ... ... ... капиталына натуралды нысанда салынатын
салымдары немесе барлық ... ... ... ... ... ... жиналысының шешімі бойынша мүліктік құқығы ақшалай
нысанды бағаланады. Осындай салымдардың құнының ... ... мың ... ... асып ... керек, бірақ сол бағалауды тәуелсіз эксперт
қуаттауы керек.
Жарияланған жарғылық капиталының минималды көлемі ашық акционерлік
қоғам үшін ... мың ... ... көрсеткішін, ал жабық қоғам үшін –жүз
мың минималды ... ... ... ... жай және ... ... келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі құқтарын қанағаттандырады:
- дивиденттер алуын;
- қоғамды басқаруына қатысуын;
- қоғам жойылғаннан ... одан ... ... ... ... ... бойынша болатын операциялар есебі
Капиталдың қозғалысы бойынша операциялардың дұрыс көрсетілуінің
маңыздылығы әрбір кәсіпорын үшін зор ... ... ... ... ... тиісті операциялар көрсетілген.
Төленбеген капиталдың есебі. Төленбеген апиталдың есебін жүргізу үшін
511-ші “Төленбеген капитал” шотын пайдаланады. Бұл шотта ... және ... ... ... жарғылық қорына қосқан үлестері
бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат жинақталады.
511 “Төленбеген капитал” шоты ... Бас ... ... ... ... да, яғни ... ... шоттарының
қатарында болса да, ол өзінің табиғаты бойынша активтік шот болып табылады.
2.8 Инвестициялардың есебі
Инвестициялар деп ... ... ауыл ... ... басқа да салаларының ұйымдарында капитал түрінде салынып,
жұмсалынатын шығындардың жиынтығын ... ... ... нәтижесинде де кәсіпкерликтен табыс немесе процент алу ... ... ... ... ... ... бойынша:қаржылық және
нақты болып бөлинеді.
Нақты инвестициялар-бұл кәсіпорының негізгі капиталын және материалдық-
өндірістік қорын өсіруге салынатын салымдар.
Қаржылық инвестициялар-бұл субьектінің ... алу ... ... ... пайыздар, роялтилер, дивиденттер және жалға
ақысы), инвестицияланған капиталдың өсімі немесе алынатын басқа да ... ... ... ұйым ... ... ... үлесін алу арқылы
қаржылық салымдарын жүзеге асыруы мүмкін. Салынған ... ... ... ... не бақылаушы, не қаржылық немесе субьектінің
басқа да саясатына едәуір әсер ететін болып белгіленеді.
Егер де ... ... ... 50% және одан да көп ... ... 50%
және одан да көп дауыс беру құқы бар ... ... онда ... обьект бойынша бақылануда ... және ... ... ... де ... ... ... 20%-тен астам болса, бірақ оның дауыс
беруге құқы бар акциясы 50%-тен аспаса, онда ол ... ... оның ... әсер ... болатын және тәуелді серіктестік болып
табылады.
Егер де инвестордың ... ... 20% ... ... онда ол
бірлесіп бақыланатын заңды тұлға ... ... ... 14 ... ... ... оның құрамына мынандай синтеткалық шоттар кіреді: 141 «Еншілес
серіктестіктерге салынған инвестициялар», 142 ... ... ... 143 ... ... ... инвестициялар», 144 «Басқа инвестициялар».
Бұл бөлімнің шоттары еншілес, тәуелді серіктестіктер мен бірлесіп
бақыланатын заңды тұлғалардың ... мен ... ... бары мен ... ... ... ... қорытындылауға
бағытталған.
Тәуелді шаруашылық серіктестіктердің инвестициялық есебі. ... ... ... ... ... ... және ол ... серіктестігі де, бірлесіп бақыланатын заңды тұлғасы да ... ... ... ... едәуір ықпал етеді, оның тек 20%-
тен ... ғана ... ... ... болса да. Тәуелді серіктестіктер өз
инвестициясын жүзеге асыру үшін мына екі әдістің ... ... ... әдісі,
-құндық әдіс,
Үлестік қатысу әдісі-инвестицияларды иеленген мезетте сатып алу құнымен
көрсетіп, кейінірек тәуелді ... ... ... ... ... ... мойындалуына байланысты
олардың құнының ... ... ... алу ... ... таза ... ... инвестор үлесінің өзгеруі
қаржылық-шаруашылық қызмет туралы есептегі табысқа жатқызылады.
Құндық ... ... алу ... ... алу құны ... ... әдіс. Инвестордың қаржылық-шаруашылық қызметінің
нәтижелері туралы ... ... ... тәуелді шаруашылық
серіктестігінің жинақталған жалпы таза ... ... ... молшері алынғаннан кейін мойындалады.
Еншілес шаруашылық ... ... ... ... ... ... бақылауында болатын
серіктестік. Бұндай бақылау қаржыландыратын обьектінің 50% астам ... ... ... ... ... асуы ... Еншілес серіктестіктің
көрсеткіштері негізгі серіктестіктің қаржылық есеп ... ... ... көрсетіледі, бірақ онда қабылданған ... ... ... олар мына екі ... бірін пайдалануы мүмкін:
-үлестік қатысу әдісі,
-ұзақ мерзімді инвестицияны ... ... ... ... еншілес серіктестігіне инвестициясын бөліп,
біріктірілген қаржылық есеп беруін жасайды, ол кезде барлық жергілікті
және ... ... ... ... ... бақыланатын шаруашылық серіктестіктің инвестициясының есебі.
Бірлесіп бақыланатын шаруашылық серіктестіктің инвестициясын ... ... ... ... бір ... онда ... ... қызметін
бекіткен кезде әрбір қатысушы шаруашылық серіктестікте өзінің ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар активтерді бірігіп алады, жасалған
шығындарды таниды және алынған табысты анықтайды. ... ... ... мәмле жасай алады, өз қызметін қаржыландыру ұшін капиталдарды ... Бұл ... ... ... ... ... ... алынған олжадан өз үлесін алуға құқылы.
401 «Акциялар» шотында ... ... да ... ... ... ... алуға жұмсалған сомалары ... ... ... ... ... бір ... салынғанын
куәландыратын және ол оның иесіне дивиденттер түріндегі табыстың бір
бөлігін алу ... ... ... ... ... кезде 401 «Акциялар» шотының дебеті ... ... ... ... ... ... ... жасалынады:
сатып алынған акцияларды сатып алу құнына-671 ... ... есеп ... 687 ... ... ... ... 641 «Еншілес серіктестіктерге қарыз»т.б.
Акцияларды сатқан жағдайда және басқа да ... олар ... онда ... баланстық құнына 843 «Бағалы қағаздарды сатумен
байланысты шығыстары» деген шоты ... де, және 401 ... деп- ... өз ... ... ... табыс беретін
бағалы қағаздардың бір түрі. Облигациясы барлар эмитенттің ... ... ... ... және ... ... кредиторы болып табылады. Облигация-жалған капиталдың бір
түрі. ... ... ... оның ... акционерлік
қоғамның мүшесі бола алмайды және оның дауыс беруге де құқысы жоқ.
Облигациямен байланысты операциялардың есебі 402 «Облигация» ... 402 ... ... ... және ... займдардың
проценттік облигацияларына салынған қаржылық инвестициялардың ... ... ... және ... ... қағаздар сатып алу құнымен есептелінеді.
Опцион-опциондық контрактінің нәтижесі болып табылатын бағалы қағаз,
соған сәйкес ... бірі ... ... өткен соң бағалы қағаздарды
алдын-ала ескерілген бағасы бойынша ... ... ... ... ... ... ал екнші қатысушы болса, ақшалай сыйақы алу үшін қажет
болған жағдайда бағалы ... ... бір ... ... ... немесе сатып алуға құқысы бар.
Варрант-бұл негізгі бағалы қағаздарды шығарумен қатар (корпоративтік
артықшылығы бар акциялар, облигациялар) көрсетілген қор құндылықтарын ... ... ... үшін пайда болатын бағалы қағаздар. Варрант оның
иесіне белгілі бір ... ... ... ала ... баға ... ... ... қағаздарға берілген құқық. Варрантиесі –оның сатып алушысы.
Фьючерлік контракт-мәмле жасау кезінде белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар көлемін жеткізіп беру
туралы келісім жасалған құнды қағаздар. Фьючерлік контракттар бойынша есеп
айырысу әрбір ... ... ... ... ... ... түсетін биржалық есеп айырысу (клиринктік)палатасы арқылы
жузеге асырылады.
Ұзақ мерзімді қаржылық инвестиция ... ... ... процесі ең
қиын, әрі қайшылық туғызатын қаржылық мәселелер болып табылады. Инвестор
әрқашан да ұзақ ... ... ... сала ... ... ақша
қаражатынан бас тартып, болашақта табыс алуды ... ... ... тек қана ... жоба беру ... Сол ұзақ ... тиімділігін анықтау үшін, ен көп тараған талдаудың әдісін
пайдаланылады:
-инвестициялық табыстын орташа ... ішкі ... ... ... табыстың орташа нормасының әдісімен ұзақ ... ... ... кезде ұйымның белгілі бір уақыт
кезеңіндегі ... ... ... ... ... табыстан болған
ауытқудан есептелінеді, демек ол жобадағы инвестицияның ... ... ... асырылған қаржылық инвестицияның арасынан алынады. Инвестициялық
табыстың орташа нормасы инвестицияның не өсуіне, не ... ... ... ... ... қайта бағалауға тура келеді, демек оның әділ құнын
қалпына келтіру керек.
2.Инвестицияның өтеушілік ... ... ... ... ... ... ... жабу үшін қажет, өтеушілік мерзімін
анықтау, демек жобаны іске асырудан түсетін ақшалай түсімдер сомасын, ... ... ... теқ ... ... ... және де ... қаражаттың табыстарының есебінен қайтарылады. Өтеушілік
кезеңін есептеу әдісі жобаның тәуекелдігі жөніндегі ... ... ... береді.
3.Ұйымның ішкі табыстар нормасы өзінің физикалық мәні бойынша тек
инвестициялардан алынатын пайыздық ... ... және ... ... ... ... үшін несие алуына болатындығын
көрсетеді. Бұл нормалық пайыздың ... тек ... ... ... одан ... ... ақшалай түсетін қаражаттарының дисконтталған
құны сол жобаның дисконтталған шығын құнымен тең болса ғана қабылданады..
4.Таза ... ... ұзақ ... ... ... мақсатында ақша ағындарын дисконттаудың әдсі. Таза ағымдағы құн
келіп түскен ақшы ағыны мен ... ақшы ... ... ... ... ... инвестициялардың ағымдағы құнын анықтау. Әрбір ұйым
ағымдағы (нарықтық) құн ... ... ... қаржылық инвестицияларды
есепке алуға құқылы. Бұл кезде, есеп ... ... ... ... етіп, нарық құнының кезеңдік өзгермесімен бірге қарастырылады.Егер
ұйым иелігіндегі алынған қаржылық инвестициялары листнктік ... ... ... онда олардың құнын кез келген кезде анықтау ... ... ... ... инвестициялар қор биржасында
түзетіліп жазылмаса, онда ... ... ... есептеулерді жүргізе
отырып, иеленген қаржылық инвестициялардың табыстылығына ... ... ... ... есебі
Ұйымдар — түрлі өндірістерден және шаруашылықтардан (негізгі, көмекші,
қосымша, ... және ... ... ... механизм.
Ұйымның жекелеген өндірістік буындары бойынша жоспарлау және шығындарды
есепке алу мақсатында өндірілетін өнімнің атқаратын қызметіне қарай барлық
өндірістер негізгі жэне ... ... ... ... белінеді.
Негізгі ондіріске кәсіпорын шығаратын өнімдер, сондай-ақ өнімді сатуға
және зауыт ішінде ... ... ... престеу — машина ... ... ... дайындайтын ондірістер жатады.
Көмекші өндіріс негізгі өндірістің енімін әзірлеуге қатыспайды, бірақ
өнім ондіруге, қызмет корсетуге, жұмыс ... ... ... ... (жөндеу-
механикалық және аспаптық цехтар, электр-көліктік, сумен жабдықтау ... ... ... үйымдастырдың кез-келген ұйым үшін маңызы зор.
Өндірістің бухгалтерлік есебін үйымдастыру көбіне өндірістің тұрпатына
(типіне) байланысты болады. ... ... ... және жаппай өндіріс
болып үш топка (тұрпатқа) болінеді.
Жеке-дара (жекелеген) өндіріс — өнім ... ... ... ... ... тапсырыстарымен дайындалатын өндіріс. Жеке-дара
өндірісте, әдетте, шығындарды ... алу үшін және ... ... ... үшін ... әдіс ... бүл ... шығындар әрбір
бұйым (тапсырыс) бойынша есепке алынады.
Сериялық ... ... ... ... ... ... отыруымен сипатталады. Сериялардың көлеміне қарай өндірістер
мынадай үш ... ... ірі ... ... ... жыл бойы ... ... (мамандану анағұрлым тар, ал ондірістік желілер мен
цехтар бойынша және технологиялық жағынан ... ұсақ ... ... ... үсақ ... онім шығаруға арналған).
Сериялық өндірісте шығынды есепке алудың және өнімнің озіндік кұнын
калькуляциялаудың нормативтік немесе қайта жасау әдістерін ... ... — ұзақ ... бойы ... ... үздіксіз шығаратын
ондіріс тұрпаты (типі). Шығарылатын өнімдердің ассортименті (түрлері) көп
болмағанымен олардың шығарылатын молшері ... кеп ... ... бір ... ... жабдықтардың жоғары деңгейі жөне өндірістің
жүмыс ырғағыньң жоғары болуы өндірістің осы ... тән ... ... Бүл арада әдеттегідей өнімнің және оның негізгі элементтерінің
өзіндік қүнын ... ... және ... ... ... ... типі ... тек шығындарды есепке алуға және
өнімнің өзіндік қүнын калькуляциялауға ғана әсер етіп ... ... ... есепті ұйымдастыруға, талдамалық есепке да әсер ... ірі ... және ... ... ... өнім мен ... ... ішінде өндірілген өнім рапорттарына, ал жеке-дара және ұсақ
сериялық өндірістерде — ... ... ... ... ... парақтарына жазылады.
Кез келген өнімді өндіру, жұмыстарды атқару және ... ... бір ... байланысты, ондай есеп мынаны қамтамасыз етуі
керек: жалпы өнім ... ... өнім ... нақты өзіндік құнын
есептеу (калькуляциялау), қызметті ... ... ... ... нақты шығысын толық, дер кезінде жөне шынайы көрсету, сондай-ақ
жалпы бизнесті үйымдастыру және басқарушылық шешімді ... мен ... ... ... және ... ... ... үшін ақпаратгарды жинаған кезде белгілі бір шешім
типтерін қабылдау үшін ... бір ... ... ... ... ал
кейбіреулері үшін сол шығындар ескерілмеуі мүмкін. Шын ... ... ... ... ... жіктелуі мүмкін:
— шығындардың туындайтын орындары (өндірістер, цехтар, учаскелер)
бойынша; өндіріс тізбесі (соның ... ... ... ал олар ... алу мен ... кезінде ұйымның есеп саясатында анықталғандай етіп
бөлінеді;
— қызметтер, ... және өнім ... ... ... ... өнім ... ... құнына немесе біртектес өнім ... ... ... ... ... ену ... бойынша; тікелей — өнімнің
өзіндік құнына тікелей жатқызылатын, яғни жекелеген өнім түрлерін ... ... ...... ... ... ... яғни
бірнеше өнім түрлерін өндірумен байланысты болып бөлінеді;
— өндіріс шығындары өнімнің көлеміне қатысты екіге болінеді: айнымалы -
шығарылған ... ... ... ... да өсуі ... ... мүмкін
(негізгі материалдар мен шикізаттың шығысы, технологиялық энергия мен ... ... ... жөне т.б.); ...... ... ... кезде, деңгейі өзгермейтін шығындар ... ... мен ... кеткен шығыстар, ... ... ... түрі ... ... және ... ... элементтер бойынша шығындарға: материалдық шығындар; еңбекақы
шығындары; еңбекақыдан ... ... ... ... ... ... да ... кіреді.
Шығындар баскару қызметі (функциясы) бойынша:
— өндірістік (ондіріс процесінің барысында пайда болады);
— коммерциялык (сатумен байланысты);
... ... ... ... жөне ... ... ... шығыстарына жатады, ал олар
өндірістік калькуляциялауды есептеудің негізі болып табылады, ... ... ... етіп ... ... ... ... олардың кұжаттары бойынша қандай калькуляциялау объектісіне
жататындығын белгілеу үшін, есеп объектілерін, шығын баптарын кодтайды ... ... ... Ал бұл ... ... ... бойынша жөне
шығындарды калькуляциялау объектілері бойынша дүрыс топтастыруға мүмкіндік
береді.
Орташа және ірі ... ... ... есепке алу және өнімнің,
өзіндік құнын калькуляциялау үшін ұйым бухгалтериясы ... ... ... екі бухгалтерия, яғни қаржылық және басқару бухгалтериясы
болуы мүмкін.
Қаржылық бухгалтерия ... бас ... ... ... ... ... Бас кітабын, ұйым балансын және қаржылық
есеп беруін жасайды.
Басқару бухгалтериясы шоттардың Бас жоспарының 90-бөлімшелеріне енетін
шоттарды ... Ол ... ... туралы акпаратты қорытып,
өзіндік құнды калькуляциялайды, өндіріс шығындарының ... ... ... және ... ... ... өндірістегі
шалафабрикаттардың қозғалысын есепке алады, есептің ... ... ... және ... ... ... ... жабық (құпия) болып келеді. Бұл өз ... ... ... бір ... және ... ... озық деңгейін
ұйымдастыруды, "жаңалықтарды" өз ... ... ... ... ... ... Сондықтан басқару бухгалтериясы ақпаратының
сыртқы тұтынушылар үшін ғана ... ... ... осы ұйымның қызметкерлері
үшін де "жабық" болуы мүмкін.
Қаржылық және басқару бухгалтериясының арасында өзара қарым-қатынастар
болады.
Көсіпорынның қаржылық бухгалтериясында ... ... ... 211 - ... ... 212 "Өз ... шалафабрикаттары", 213 -
"Көмекші өндіріс", 214 - "Басқа да" шоттары пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... онда ... ... аяқталмаған
өндіріс қалдығы есептеліп, яғни есептік кезеңнің соңында ... ... ... ... ... 211-214 шоттары
дебеттеліп, 900, 910, 920, 950 шоттары кредиттеледі), содан соң ... ... ... қаржылық бухгалтериядан өндіріс бухгалтериясына
беріледі ... 900, 910, 920, 950 ... ... 211- 214 ... 211-214 ... "бір ... шоттар" болып табылады жене оның
қалдықтары осы шоттар бойынша ұйымның қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... соңғы өнімнің құрамына (яғни,
оның құнына) басқа да ... ... ... ... жұмсалған тікелей шығындар — бұл өнімді әзірлеуге ... ... ... есептелген еңбекақысы (еңбек ақыдан
аударылатын аударымдарды қоса ... ... ... ... цех ... ... ақысы тікелей еңбек ақы
болып ... ал олар ... ... ... ... ... ... барлық шығындардан тікелей шығындарды
(тікелей материалдар шығындары мен ... ... ... ... ... Одан ... үстеме шығыстардың қатарына:
амортизация шығыстары, жал ақысы, сақтандыру ... ... ... және ... да себептердің салдарынан өндірістің уақытша тоқтап
қалуының ... т.б. ... ... ... ... төрт ... кезеңге белуге болады:
- өндіріс түрлері бойынша "транзиттік" шоттарда ұйымның есепті кезеңнің
барысында тікелей шығыстар туралы ... шолу ... ... т.б. өндірістері бойынша).
- "Үстеме шығыстардың" шоттары бойынша ұйымның үстеме ... ... ... ... ... ақпараттар беріледі;
- үстеме шығыстарын белгіленген тәсіл бойынша негізгі, ... ... ... ... ... ... дайын өнім шотына
есептен шығарып, дайын өнімнің нақты өзіндік құны калыптасады, сондай-ақ
аяқталмаған өндірістің де ... ... ... ... ... ... шыгындарынын есебі.
Өндіріс шығындарын есептеу үшін 90 - "Негізгі ондіріс" болімшесінің
шоттары ... олар ... ... ... ... барлық шығындарды қорытындылау (шолу) үшін 900-
"Негізгі өндіріс" шоты арналған. Осы ... 901 - ... 902 ... ... ... ... 903 - "Еңбек ақыдан аударылатын
аударымдар", 904 "Үстеме шығыстары" жинақталады, содан соң жыл ... ... ... шотында қорытындыланады.
Калькуляция дегеніміз өнімнің, атқарылған жұмыстар мен көрсетілген
қызметгердің бір ... ... ... құны ... ... Ол ... жедел басқару үшін маңызды роль атқарады және ішкі резервтерді дер
кезінде ашуға және ... ... ... ... ... ... мен
қызметтерге көтерме және бөлшек бағаларды негіздеуге пайдаланылады.
Өндірісті ... ... мен ... ... шығындарды есепке алудың және өнімнің ... ... ... ... ... жасау мерзімі: алдын ала және кейінгі (немесе
кезектегі) болып екіге бөлінеді.
Алдын ала ... ... ... ... ... өндіріске
қажетті деңгейдегі шығындардың мөлшерін топшылайды. Оған жоспарлы, сметалық
және нормативтік калькуляция жатады.
Жоспарлы калькуляция — өнімге (жұмысқа, қызметке) және ... ... ... ... ... ... ... ол кезде жалақының,
энергияның, отынның, материалдардың нормасы, өндірістің ... ... ... ... калькуляция - бұл жоспарлы калькуляцияның ... ол ... және ... ... ... ... жасалады.
Ол жоспарлы калькуляцияны жасауға негіз бола ... ... ... ... ... бір түрі ... Бұл ... әдіс шығындарды есептеудің нормативтік ... ... ... пайдаланып жүрген өнімнің өзіндік құнының калькуляциясын
қолданады. Оның негізінде қол жеткен шығындар деңгейін ... ... ... етіп ... ... пайдаланады.
Нормативті калькуляцияның жоспарлы калькуляцияға карағанда дәлділігі
анағұрлым жоғарылау болып келеді.
Кейінгі ... ... ... онім ... ... есеп мәліметтері бойынша жасалынады.
Олар нақты шығынды көрсетеді. Оларға нақты (есеп беру ... ... ... жатады.
Калькуляциялау кезінде өнімнің өзіндік құнының калькуляциясын ... ... ... ... ... өте ... роль ... есеп объектісі болып сол шығындардың ... ... ... ... ... болып өнім түрлері,
жүмыстар, қызметтер саналады. Ұйым есеп ... өте жиі ... ... ... ... және ... ... байланысты
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және өндіріс ... ... ... ... Өнімнің өзіндік қунын калькуляциялау және
өндіріске кеткен шыгындарын есептеудің әдісі деп, ... ... ... ... ... ... құнын есептеу және ... ... ... ... ... ... бойынша әдістерінің жиынтығын атайды.
Өнімнің өзіндік кұнының әдісіне әсер ететін негізгі факторлар ретінде
мыналарды атауға ... ... ... өндірістің күрделілігі;
- шығарылатын өнімнің номенклатурасы мен сипаты;
- өндіріс циклының ... ... ... ... ... ... және көлемі.
Өндірістік циклы ұзак өнеркәсіп салаларында өзіндік ... ... ... ... айға ... ... созылуы
мүмкін және олар бірнеше сағаттар немесе күндер кұрайтын сомалармен
салыстырғанда ... ... ... келеді. Оның күрделілігі, ең алдымен,
үлкен аяқталмаған өндірістің ... ... ... және ... ... ... әсерінен болуы мүмкін.
7 БЕС шығынды есептеудің үш негізгі әдісін ... Одан ... ... жай ... әдісі де қолданылуы мүмкін.
2.10 Дайын өнімнің және оны ... ... ... негізгі және қосалқы цехтарының сатуға арналған өнімі.Дайын
өнімнің өндірісте жасалғаны, оның біртұтастығы, ... ... ... сәйкестігі, техникалық бақылау (сынау) қызметінен
өткендігі, паспорты, сертификаты (яғни сапасы) және ... ... ... ... ... ... қабылдап алғаны
және басқа жайлары- міндетті түрде актімен рәсімделеді.
Дайын өнімді есептеу үшін 221 ... ... деп ... ... ... шот ... Дайын өнім кәсіпорынның айналым
қаражатының құрамына кіреді және ол қаржылық есеп ... ... ... ... көрініс табады.
Дайын өнімнің нақты өзіндік құны есептік кезең (ай) ... ғана ... ... кезеңде өнім тұрақты түрде
қозғалыста (шығару, босату, жөнелту, сату) ... ... өнім ... үшін ... бағасы бойынша шартты түрде бағаланады, ол үшін ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құны, тіркелген
бағасы пайдаланылуы мүмкін.
Есептік кезеңнің соңында ауытқудың пайызы мен сомасын ... ... оның ... бағасын нақты өзіндік құнына дейін жеткізеді.
Ауытқудың пайызы мен ай ішінде түскен және ай басындағы ... ... ... ... ... ... ... олар да айын өнімнің шотында ... ...... ... ал ... жұмсалғаны - әдеттегі
(дағдылы) – жазумен ... ... ... ... ... немесе өнімді шығару
жиынтығы бойынша өндірістен қоймаға кірістеледі.
Қабылдау-тапсыру құжаты (накладнойы) цехта екі дана етіп ... ... ... ... ... ... бір ... қоймада,
екіншісі цехта қалады.Экономиканың әр түрлі салаларында қабылдау-тапсыру
құжатының ... ... ... ... ... ... ... орындалу барысын жедел байқап отыру үшін
және шығарылған дайын өнімнің құнын жедел есептеп ... үшін ... ... ... ... ... ... құжатының нысаны
қолданылады.
Осы жиынтық бойынша бір айдағы өнімді кірістеуге болады.Бұл жағдайда
оған тиісті накладнойлар қоса тіркеледі.
Қоймаларда ... өнім ... , ... ... ... ... карточкаларында жүргізіледі.Айдың аяғында карточкалардағы
шығарылған ... ... ... ... өнім ... кітабына
көшіреді. Дайын өнімнің кірісі мен шығысы жөніндегі ... ... ... бірге бухгалтерияға түседі.
Дайын өнімнің кірісі мен шығысы жөніндегі ... ... ... ... ... ... дайын өнімнің жинақтау есебінің
жинақ веомосына есептік топтар бойынша шығарады.жинақ ... ... өнім ... кітабымен салыстырып тексереді, бұл
қойма есебінің бухгалтерияда жүргізілетін ... ... ... шығуын қамтамасыз етеді.
Айдың аяғында есеп беру калькуляциясын жасағаннан ... ... ... ... құны және өзіндік құны мен жоспарлы ... ... ... ... ... құны мен ... келісімді бағалары
бойынша есептелген өзіндік құнының ... ... ... ... ... ... синтетикалық деректері 221 «Дайын ... ... ... 900 ... ... 920 ... өндіріс»
және 910 «Өз өндірісінің шала өнімдері» деген (егер шала өнімдерінің немесе
фабрикаттарының бір бөлігі сату үшін ... ... ... табады.
2.11 Қаржылық есеп беру құрамы
Қаржылық есеп берудің тұжырымдамалары (концепциялары)
Қазақстандық экономикалық жүйе толығымен нарықтық қатынастарға ... ... ... ... ... процесс жаңа
сипатқа, нарықтық экономикаға ауыстырылды. Елімізде нарықтық экономиканың
қалыптасып, мұның тұрақты түрде ... ... ... есеп ... жаңа ... пен жаңа бағытқа, халықаралық мазмұн мен мағынаға ауыстырылып
келеді.
АЭСА мекемесінің бухгалтері есептің екі ... ... ішкі ... ... ... есеп), екіншісі сыртқы есеп
ақпараттарын пайдаланушыларға (сыртқы есеп) арнап жүргізеді.
Қаржылық қорытынды есепке ... ... ... ... ... ... мен қаржылық қорытынды есебін даярлауға қойылатын талаптары
қазақстандық концептуалды негізде қаралған.
Қазақстандық концептуалды негіз ... ... есеп ... мүддесіне қарай қаржылық қорытынды есептің мақсаттарын
анықтайды. Есеп концепциясы – бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... ... Есептің базисі - әдістер жиынтығынан
және есеп саясаттарын жасауға қолданылатын тәсілдерден құралады.
ХҚЕСК ... ... ... ... ... ... ... негіз деп – “қаржылық есеп пен қорытындының табиғатын, оның
атқаратын ... ... ... анықтайтын, стандарттар жасау
процесіне ... ... ... ... ... мен ... ... айтады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 29 қазан 2002 жылғы №542
бұйрығымен «Қаржылық қорытынды даярлау мен ... ... ... ... ... ... ... тарауында қаржылық қорытындының жалпы
мәселелері, оны ... ... ... ... ... ... рөлі мен ... сипатталған.
Қазақстандық ұйымдардағы қаржылық қорытынды есеп жасаудың түпкі мақсаты
– ақша қозғалысын, табыстар мен ... ... ... ... ... өрісіндегі ақпараттарды қалыптастыру болып табылады.
Бухгалтерлік баланс
Бухгалтерлік баланс деп – ақшалай өлшеммен ... ... ... ... ... бір мерзімге жасалған қорытынды есепті
айтамыз.
Баланс деп – ұйымдар қызметіндегі активтер, меншікті ... ... ... ... өзгеріс көрсеткіштерді экономикалық маңызына
қарай белгілі бір мерзімге топтастырып, ақшалай өлшеммен өлшеуді айтады.
Қорытынды есеп құрамындағы бухгалтерлік баланстың мәні өте ... ... ... ... ... ... жөнінде анық және бұрмаланбаған
көрсеткіштер ... ... өзі ... ... ... ... негізгісі – еепті жылы ішіндегі
ұйымның қаржылық жағдайы жөніндегі өзгерістерді сипаттау ... екі ... ...... ... және аяғындағы
көрсеткіштерді ажыратып тұрады. Есепті екі жылдың көрсеткіштері жазылған
баланста осы жылдың ... ... ... ... мен баптарына
жазылған көрсеткіштер келесі жылдың балансын жасау үшін жылдың басындағы
көрсеткіштер болып, баланс бағанасына жазылып ... ... өз ... ... ... бастап жүргізуі үшін
бұлардың бастапқы ... ... ... ... капитал ұйым құрушы
құрылтайшылардың қосқан үлестік жарнасынан тұрады. Құрылтайшылардың қосқан
жарнасы – ... ... деп ... ... ... қалыптастыруға
салынған жарналар: материалды және материалды емес қаражаттардан тұрады.
АЭСА мекемесі тек қана өз меншігіндегі қалыптасқан активтер сомасымен
шектеліп қана ... ... ... ... ... ... басқалардан
қарыз сомалар мен ссуда алуға толық ... Сырт ... ...... ... көздері деп атайды. ... ... екі ... ... ұзақ және ... ... Бірінше топта ұйымдар меншігінде бір жылдан артық мерзімде
қолданылатын, ал екінші ... бір жыл ... ... және ... ... ... бір жыл ... ақшаға айналатын міндеттемелер
сомасы көрсетіледі.
Әр түрлі ... ... ... ... екі ... ... ұзақ ... және ағымдағы активтерге салынады. өндірістік
процесте біржылдан артық уақыт ... ... ұзақ ... ... жыл ішінде пайдаланылатын және ақшаға айналатын активтерді ... деп ... ... ... баланс – ұйымдар мен фирмалар т.б. заңды тұлғалардың жарғысы
тіркелгеннен соң, меншік иелерінің салған ... және ... да ... ... ... ... алып, жарғылық
қор мен активтерді қалыптастырудан басталады.
Аралық баланс – белгілі бір тапсырмаға байланысты, ... ... ... ... ... ... шеңберлі айналысы фазаларына, активті
қаражаттар қозғалысына талдау жасау жұмысын және ... ... ұйым ... ... тексеру жұмысын жүргізу үшін жасалынатын
балансты аралық ... деп ... ... ... – ұйым банкротқа ұшырап, өз қызметін
тоқтатқан жағдайда арнайы ... ... ... жэою мақсатында
баланс жасалынады. Жою балансы екі ... ... ... ... ... ... байланысты жасалса, екінші ... ... ... ... үшін жасалынады.
Төменде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінде 22 желтоқсан № 427
бұйрығымен бекітіліп, 5 ... 2006 жылы ... ... ... ... ... ... болып танылған бухгалтерлік баланстың
үлгісі (№1 үлгі) көрсетілген.
Табыстар және шығындар жөніндегі қорытынды есеп.
Қорытынды ... бұл түрі ... ... ... ... ... таза пайдасы немесе шеккен зиянына қосылатын ... ... ... ... ... ... және ... жөніндегі қорытынды есеп сату принципіне ... ... ... тарулар, жұмыстар және көрсетілген қызметтерді
сатудан түскен табыстарды есепке алу жөніндегі ... ... ... сату ... бойынша танылып тіркеледі.
Табы категориясы қаржылық қорытындының ең маңызды факторларына жатады.
Таза пайданың көбеюі және ... ... ... капитал көлемінің
көбейіп отыруы түскен табысқа байланысты болады. ... ... ... ... әдіснамалық ұсынысына сәйкес табыс категориясы
қаржылық нәтиженің ... ... ... ... Яғни ... деп – ... ... пен осы кезеңде жұмсалған шығындардың айырмасын
айтамыз.
Таза пайда (шеккен зиян) ... жыл ... ... ... ... ұйымның (тұлғаның) алған таза пайдасы болып табылады.
Қаржылық қорытынды есеп даярлау мен ... ... ... ... ... және ... ... қорытынды” есептің аңызы
мен ... ... өте зор. ... ... ... ... 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданылатын “Табыстар ... ... ... (№2 ... ... берілген.
Қорытынды есептің осы түріндегі негізгі баптарына қысқаша түсінік:
“Өнімдерді сатудан түскен табыс” бабында бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... дайын өнімдерді
(тараулар, жұмыстар, қызметтер, т.с.с.) сатудан түскен түсім көрсетіледі.
“Сатылған өнімдердің өзіндік құны” бабында ... ... ... ... жұмыстар орындауға, қызметтер көрсетуге байланысты нақтылы
жұмсалған шығындар көрсетіледі.
“Жалпы табыс” бабы ... нето ... және ... құн ... ... шығару көрсеткіші болып табылады.
“Әкімшілік шығындар” бабында тікелей өндірістік ... ... ... ... ... ... ... есебі
жүргізіледі.
“Сыйақы төлеу шығындары” бабында алынған займдар, ... ... ... ... ... және қаржыланатын жалға алынған
айналыс сыртындағы активтер бойынша сыйақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... келтірілген табыстар
мен шығындар айырымын шығарудағы есепті көрсеткіш дайындалады.
“Табыс салығы” бабында салық Кодексі және салық ... ... ... табыс салығының сомасы көрсетіледі.осы бапта
көретілетін табыс ... ... ... арнайы баптары және бұлардың
құрамына қарай шектеулі түрде жазылады.
“Таза пайда” бабында салық салынғанға ... және таза ... ... ... ... ... ... көрсеткіш анықталады.
“Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян)” ұйымдағы бөлінбеген пайда немесе
жабылмаған зиян сомасының қолда бары мен қозғалысы ... ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Ақша қозғалысының қорытынды есебі
Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары (ХҚЕС) талабына сай
қаржылық қорытынды есеп құрамына енгізілетін ... ... бірі “ ... ... ... ... ... Негізінен бұл үлгі баланс
және табыстар мен жұмсалған шығындар жөніндегі қорытындының ... ... ... өлшеп көрсетуге арналған. Ақша қозғалысын
қорытындыоауға арналған ... ... осы ... ... ...
сыртқы және ішкі пайдаланушыларға ақша қаражаттары қозғалысы жөніндегі
ақпараттар ... ... бір ... ... ... ... ақша қаражаттарының
жағдайы мен қозғалысына ағымдағы инвестициялық және қаржылық ... ... әсер ... Осы ... ... ... ақша қаражаты
өрісінде болған біршама өзгерістер жан-жақты ... ... ... ... ақша ... қорытынды есеп көрсеткіштерін өтеушілік
коэфициентін шығару және дивиденттік төлемдерді анықтау, қосымша алынған
инвестициялардың ұйымның ... ... ... әсерін бағалау үшін де
қолданады.
Ақша қозғалысына арналған қорытынды есепте ... ... ... жағдайда қалыптасқан ақша қаражаты мен сыртқы көздерден алынған
ақша қаражаты ... ... ... ... көрсетілуі
керек.
Қаржылық қорытынды есеп жасау жөніндегі әдіснамалық ұсыныста ... ... ... ... өз ... ағыны құқылы тұлғалардың
инвестициялық және қаржылық қызметіне жатпайтын, табыс алуға және ... ... ... деп ... есеп жүргізу тәжірибесінде ақша қозғалысы есебін жасауда
екі – тікелей және жанама әдіс қолданылады. Бұл әдістер ... ... ақша ... ... ... ... ... Республикасында операциялық қызметтен түскен ақша қозғалысы
тікелей және жанама әдістерге жұмсау үшін жинақталады. Онда тікелей ... ... ... ... ... ... ағыны мен түрлері
көрсетіледі.
Жанама әдісті қолдану барысында таза ... ... ... ... активтер және міндеттемелер өзгерісіне тигізетін әсерін, ақшалай
емес опреацияларды, сондай-ақ инвестициялық және ... ... ... кезеңдермен салыстыру мен реттеп отыру үшін де қажет.
Тікелей әдіс ақшаның жалпы ағынын ... ... ... ал ... әдіс ... ... ресурстары жөніндегі
мәліметтерді және бұлардың қозғалысын ақша ... ... ... қызмет деп – ұйымдардың ұзақ мерзімді активтер алу ... ... ... ... мен беру ... ... ... нәтижесінде пайда болатын ақша қозғалысының
мысалына:
- ақшаның түсуі:
- материалды емес активтерді, негізгі ... және ... да ... ... инвестицияларды, басқа да құқылы тұлғалардың берген
займдарын, басқадай жолдармен түскен ақшалардың кіріске алынуы;
- ... ... ... емес ... ... ... және басқа да ұзақ
мерзімді, қаржылық инвестицияларды, басқа да құқылы ... ... ... ... да ... ... ... ақшалар.
Қаржылық қызмет деп – ұйымдардың ... ... ... ... және ... ... қаражаттар өрісіндегі болған өзгерістердің
нәтижесін айтамыз. ... ... ... ... ... ... мысалына:
- ақшаның түсуі:
- акциялар және басқа да құнды қағаздар шығарудан, банктердің займдарын
алу, басқадай жолдармен түскен ақшалардың кіріске алынуы;
- ... ... ... шығарған займдарды өтеуге, өз меншігіндегі акцияларды сатып
алуға, дивиденттер төлеуге, басқадай төлемдерді ... ... ... ... ... жөніндегі қоытынды есеп ұйымдардың меншікті
капиталының жағдайы мен қозғалысын, ... ... ... және ... ... ... өзгерісін, сондай-ақ резервтік
капитал мен бөлінбеген табыстың қалыптасуы жөніндегі ... ... әр ... ... ... қозғалысы төмендегі
баланстық теңдік принципіне қарай былайша өрнектеледі:
БҚқ + Кқ - Ка = СҚқ
Мұндағы:
Кқ – ... ... - ... ... ... – есепті кезеңнің соңына қалған капиталдың әр түрінің, ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп мәліметтеріне ... ... ... ... ... және ... жекелеген
түрлерінің көбеюі мен азаюы жөніндегі ... ... ... есеп ... жөніндегі әдіснамалық ұсыныста берілген.
Әдіснамалық ұсынысқа сай және жоғарыда келтірілген теңдікке қарағанда
капиталдың көбеюі жарияланған жарғылық капитал, негізгі ... ... ... және ... табыс (зиян) есебінен көрсетіледі.
өз кезегінде капиталдың азаюы есепті жылдағы төленбеген капитал және шеккен
зиян ... жеке ... ... ... бухгалтерлік есеп
ережелеріне сай ... ... ... ... санының төмендеуіне
байланысты сомалар, акциялардың номиналды құнының төмендеуі және осыларға
байланысты шығындар сомасының азаюы жеке қаралып, ... ... ... әсер ... ... ... ... капитал қозғалысы жөніндегі
қорытынды есептің қазақстандық үлгісі берілген.
Меншікті капитал өзгерісі жөніндегі қорытынды есеп ... ... ... ... ... ... ... есебі, оны пайдаланушыларға беру,
бұлардың ... ... ... ... ... ... т.б. меншікті капитал есебіне ... ... ... ... ... есеп ... ... хаты:
1. Қаржылық есеп беруді дайындау негізгі мен таңдап алынған ... ... ... ... ... ұсынуы тиіс;
2. Бухгалтерлік есеп стандартын талп етілетін, ... ... ... ... ... ашуы ... Қаржылық есеп беруде көрсетілмеген, бірақ шынайлығын ... ... ... ... ... хат ... ... ұсынылуы тиіс. Бухгалтерлік баланстағы,
табыстар меншығыстар туралы ... ақша ... ... туралы
есептегі және меншікті капитал өзгерісі туралы есептегі әр бір бапқа өзіне
байланысты ... бар ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік баланста, табыстар мен шығыстар туралы
есеп берудегі, ақша қаражаттары қозғалысы туралы есеп пен ... ... ... ... көрсетілген сомалары жан жақты талдау мен
сипаттамалары кіреді.
Түсіндірме хат келесі ... ... ... есеп стандартыа сәйкестігі туралы өтініш;
2. бағалау мен есептік ... ... ... әрбір бап пен қаржылық есеп беру ... ... ... ... материал;
4. өзге де ашып көрсетуде: оның ішінде: ... ... ... де ... ашып ... қаржылық емес сипаттағы ашылымдар
3 Жылдық түгендеуді өткізу
АЭСА мекемесінің мүлік және міндеттемені түгендеу жылына бір рет ... ... ... оның ... АЭСА ... ... Түгендеу нәтижесі түгендеу күнінен жеті ... ... ... ... ауысарда, АЭСА мекемесінің қызметкерлері
белгіленген ... ... өрт, ... ... апат және ... кездейсоқ жағдайлар, ликвидациясы АЭСА ... ... ... және ... да жағдайлары Қазақстан Республикасының
заңдары және ... СБУ ... ... ... жүргізіледі.
АЭСА мекемесі өзінің құқығына тәуелді емес мүлік, бірақ ... де ... ... ... ... ... ... құрылады.
Есепке алынбаған объектілерді түгендеу құны нарық құнымен ... ... ... ... ... ... банк несиесімен, бюджетпен, сатып алушы және жабдықтаушы
жұмысшылармен және басқа да алашақ және берешектермен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың дұрыс
безендірілуі, шындық, бағалы қағаздар балансындағы есептеу құны, бағалы
қағаздардан алынған ... өз ... және ... ... бухгалтерлік
есепте көрсетілген.
Кассаны түгендеу толығымен барлық қайта есептелінген ақша купюралары,
бағалы қағаз, ақша құжаттары, бланк түріндегіесеп беру.
Түгендеу ... ... ... АЭСА мекемесінің
бухгалтериясында түгендеу есеп нәтижесінің көрінісін және тексеру нәтижесін
береді. Сонымен ... саны және ... ... ... бухгалтер
есебінде нақты берілген жазумен салыстырады, түгендеу және ... ... ... ... ... ... жүктелген міндеттерді іске асыру аумағында ол өз ... ... ... ... ... ... ... білім беру, оқу-әдістемелік, ғылыми-зерттеу және ... ... ... және ... іске асыру;
- оқытушылық құрамын дайындау, қайта дайындау және біліктілігін
жоғарылату үшін оқу бағдарламаларды және жоспарларды ... ... ... ... оқу ... негізгі бағыттары
аумағында зерттеулердің және оқу ... ... ... ... ... берудің көп деңгейлі ... ... ... жаңа ... ... ... ... мен нысандарын анықтау, жоғары кәсіпкерлі білім беру
облысында қолданылатын жалпыға міндетті ... ... ... мен ... ... ... қабылдау, оқыту үрдісін өткізу, оқыту үшін төлеу,
тыңдаушылырдың құқықтары мен міндеттері туралы ережелерін әзірлеу
мен ... ... ... ... және оқу ... ... мәселелерді
әзірлеу бойынша бекітілген тәртібінде уақытша өнерлік ұжымдарын
құру, оларды шешуге басқа ғылыми ... ... ... ... мен мамандарды шақыруға;
- оқу сабақтардың түрлері бойынша қалыптары мен оқу ... ... ... бекітуге;
- Академияның оқу және материалдық негізін тұрақтандыру мақсатында
жарғылық ... ... ... ... ... ... білім беру, ақпараттық-аналитикалық және ғылыми-
зерттеу қызметтері үшін төлемнің мөлшерін ... ... және ... ... ... оқу ... ... өткізуге жіберуге;
- Жарғылық мақсаттар мен міндеттерді іске асыруға бағытталған
қаржы-шаруашылық қызметін іске асыруға, ... және ... ... бірге оның құрылымдарының
әлеуметтік дамуын тұрақтандыруын, сондай-ақ ... ... ... іске ... ... және ... ұйымдармен келісімдерді жасауға, олардың
қызметіне қатысуға, шетел зерттеу мен оқу ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік үлгідегі жоғарғы білім туралы білім ... ... ... ... барлық мүдделі министрліктермен және ведомостволармен, басқа
республикалық ... мен ... ... ... ... ... білім беру мен ғылыми орталықтармен тікелей байланыстарды
орнатуға, білім беру ... ... ... емес ... ... ... Құрылтайшылыр, лауазымды тұлғалар, басқарушылық қызметкерлер
мен Академияның басқару ... ... ... алынған табысты
бөлмей-ақ пайдасын әкелетін қызметті іске асыруға құқығы бар.
Академия ... емес ұйым ... өз ... мақсаттарына сай
келісімдерді жасап, мемлекеттік органдармен ынтымақтасуға, ... ... ... ... ... ... Құрылтайшылардың келісімімен банктік несие алуға, соның ішінде
шетл ... ... ... ... ... ... ... үшін керек болып
табылатын, Қазақстан ... ... ... ... іске ... құқығы бар.
5 Салық салу
Табыс салығы. ҚР салық кодексіне сәйкес салық салудың объектісі болып
табылатын ... ... БЕС ... корпоративтік табыс салығының тәртібін
мыналар анықтайды:
- ... ... ... ... ... ұсталатын табыс.
Бұл көрсеткіштер Қазақстан Республикасындағы ... ... және ... ... операциялардан пайда болатын ағымдағы
ретінде, сонымен ... ... ... есеп беруінде мойындалатын
болашақта активтің (міндеттеменің) баланстық құнын ... ... ... ... ... ретінде, сонымен бірге қаржылық есеп беруде
салыққа қатысты ... ... және ... ... ... ... салық зиянды мойындауды қарастырады.
Анықтау. Табыс салығы – ҚРСК сәйкес салық салынатын ... ... ... ... ... салығы.
Ағымдағы салық – белгілі бір кезеңде салық салынатын табысқа (салықтық
зиянға) қатысты төлемге ... ... ... ... ... көрсеткішті анықтау төлем көзінен ұсталатын табыстың
салық салу объектісі болып ... ... ... ... ... ... ... (салықтық зиян) – ҚРСК сәйкес анықталған салық
салынатын пайдаға ... ... ... болуына қатысты белгілі
бір кезеңдегі пайда (зиян) сомасы.
Салық төлеудегі ... ... ... ...... және ... ... қатысты кезеңдегі таза пайда немесе шығын
есебіне кіретін жалпы мөлшер.
Активтің немесе міндеттеменің салықтық базасы – ... салу ... ... ... қосылатын шама.
Уақытша айырма – бұл активтің немесе міндеттеменің баланстық құнының
және оның ... ... ... айырма.
Уақытша айырма болуы мүмкін:
- бұл активтің немесе міндеттеменің баланстық құнын қайтарғанда немесе
сөндіргенде болашақ кезеңде ... ... ... ... анықтағанда салық салынатын соманың пайда болуына әкелетін
уақытша айырма болып ... ... ... ... ... ... активтің немесе міндеттеменің баланстық құнын
қайтарғанда немесе сөндіргенде болашақ кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы
болып таблатын шегерімнен уақытша айырма.
Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер – бұл салық ... ... ... болашақ кезеңде төлемге жататын салық салынатын
пайда сомасы.
Кейінге қалдырылған салықтық активтер – шегерімдік уақытша ... ... ... ... ... тасымалдау, болашақ
кезеңдерде пайдаланылмаған салықтық алашақ тасымалына байланысты болашақ
кезеңде қайтаруға жататын ... ... ... ... ... БЕС ... салынатын пайданы көрсету үшін ұйымның
қаржылық есеп беруінде ағымдағы ... ... ... ... ... ... нәтиже деп аталынатын) ғана емес, сонымен бірге есеп
беру күніндегі кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... ұйымның есеп беруінде міндеттемелер ... ... ... ... мен зиян ... қорытынды есепте
көрсетілетін есеп беру ... ... ... шығындар ағымдағы салық
салынатын пайда сомасы плюс ... ... ... ... ... ... ... сомасынан көрсетілуі тиіс.
Болашақтағы салықтық нәтиже эфектін мойындау қаржылық есеп беруде
кейінге қалдырылған салықтық активтердің ... ... ... ... мен ... ... ... арасындағы
айырмаға және олардың салықтық базасына байланысты пайда болады.
Активтің ... ... – бұл ұйым ... ... құнын
қайтарғандаалатын әр түрлі салық салынатын экономикалық ... ... ... үшін шегерілетін сома. Егер бұл экономикалық пайдаға
салық салынбайтын болса, онда ... ... ... оның ... тең ... ... пайдаланудың нәтижесінде амортизация бойынша шегерім
сомасына азаятын салық салынатын пайда алынады. Объектінің пайдалы қызмет
ету мерзімі ... ... ... ... сомасы оның құнына
тең болады. Сондықтан ғимаратты сатып алу ... ... ... ең ... есеп ... мен ... салу мақсаты үшін объектінің барлық
құнына азаятындықтан уақытша айырма пайда болмайды. Бірақ ол ... пен ... салу ... үшін ... әр ... ... кейін пайда болады. Бұл ғимараттың баланстық құны және
қаржылық есеп беру мен оның ... ... ... ... әкеледі.
Бұл көрсеткіш уақыт өте келе элиминировано болатын уақытша айырма болып
табылады, яғни активтің ... құны ... ... база мен ... құн тең ... ... салық салынатын табысты түзету жағдайында ҚРСК сәйкес
анықталған түрде және мөлшерде салық салынатын шығыннан басқа, мысалы ... ... ... ... ... ... шығыны уақытша
айырмаға жатпайды.
Міндеттемелердің салық базасы оның баланстық құнына тең, алдағы кезеңде
осы міндеттемелерге қатысты салық салу мақсаттары үшін ... әр ... ... ... шегерімге жатпайтын міндеттемелерді аудару кезінде, бірақ
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... мен пайлар, аударылған міндеттемелердің салық базасы ... ... ... ... ... мен ... мойындау. Есеп беру және
алдыңғы кезеңдегі пайдаға салынатын ағымдағы салық сомасы заңды тұлғалардың
шығындары мен табыстарына сәйкес пайда болған ... ... ... ... сомаға тең міндетттемелер ретінде мойындалады. ... ... ... пайда сомасы салық кезеңінде төленуге тиісті
сомадан асса, онда ол ... ... ... ... ... уақытша айырма және кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... ретінде
оның баланстық құнын болашақта қайтару кепілі бар. Оны ұйым болашақ кезеңде
алады. Активтің баланстық құны оның ... ... ... онда салық
салынатын экономикалық пайда сомасы салық салу мақсаты үшін рұқсат етілген
шегерім мөлшерінен асады. Бұл ... ... ... ... ... болып
табылады, ал алдағы кезеңде ... ... ... ... пайда болуы кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер ... Ұйым ... ... ... ... сайын салық салынатын
уақытша айырма өз ... келе ... және ... ... ... салық
пайда бола бастайды
Бұл – экономикалық пайда ұйымнан төлем ретінде шығады деген ... ... ... ... ... ... уақытша
айырма, мысалы:
- сыйақылар бойынша табыстар аударым әдісіне сәйкес қаржылық ... ... ... болған кезеңде);
- салық салынатын пайданы (салықтық зиян) ... ... ... ... құралдар бойынша амортизация қаржылық есеп беруде
шығындарды мойындауда қолданылатын амортизация есебінен ... ... ... ... қаржылық есеп беруде болашақта капиталданады ... ... ... салынатын пайданы анықтау кезінде бұл
шығындар олардың пайда болу кезеңіндегі шығындарға жатқызылады.
Уақытша айырмалар келесі жағдайларда пайда болады:
- басымды түрде ... ... құны ... салу ... үшін
түзетусіз теңдестірілген активтер мен міндеттемерге қатысты оның
әділетті құнынының басымдылығына ... ... ... салу ... үшін түзетусіз қайта бағаланғанда;
- іскерлік оң және теріс репутация (гудвилл) есеп беру ... ... ... ... ... ең алдымен ұйымның
басшылары өз ... мен ... ... ... ашу және ... есепті жүргізу ... ... ... білдіретін есептік ... ұйым ... ... ... ... шықпағанын
біліп алу керек .
Есптік ... ... ... ... , ... , ... капиталы , міндеттемелерді , қызмет
нәтижелерін және т.б. ... ... ... мүмкіндік
беретін бухгалтерлік есеп ... ... . ... ... ... ... ... тәсілдердің біреуін
таңдауды , ұйым қызметіне қарай ... және ... ... есепті жүргізудің және ... ... ... ... ... ... . Ол қаржылық
есептеменің ... ... әсер ... ... да
жауапты процедура болып табылады . Ұйымның ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың
шешім қабылдауы мен ... ... ... ... есептің жүргізу тәсілінің ... ... ... ... ... ма , міне ... алу ... .Қаржылық есептемелердің құрамында ашылуы
тиіс және ... ... ... ... ... ... жүргізу тәсілдері бар бухгалтерлік ... ... ... ... :
1) ... емес ... мен ... құралдар
құндарының орнын толтыру тәсілі ;
2) ... ... ... ... , ... ... ... бағалау ;
3) өнімдерді ... ... , ... ... түскен
табысты мойындау және ... ... ... ... ... ... және қаржылық жағдайда , ... ... ... ... ... шынайы
баға бере алмайды .
Жоғарыда ... орай ... ... ... ... ... көрініс табады :
- негізгі ... ... ... және ... активтер бойынша ... ... ... ;
- ... ... ... әдісі (орташа безбенделген
өлшемді құн , ФИФО , ... ... ;
- ... ... ... есеп ... (нормативті ,
қайта бөлістік , тапсырыстық әдістері) ;
- ... ... бөлу ... ;
- ... ... пен ... ... бағалау әдісі
;
- ... ... ... ... ... бөлу
әдісі ;
- негізгі құралдарды жөндеуді ... және ... ;
- ... ... (тауар , жұмыс ,қызмет) өткізуден түскен
табысты анықтау ... ... есеп ... ... мен ... ... ;
-мүліктер мен міндеттемелерді түгендеу тәртібі және ... ... ... ... ... ... шектеліп
қоймайды .
Аудитті жүзеге асыру туралы шешімді қабылдау үшін ... ... ... ... ... алып , зерделеу
қажет .
Аудиторлық тексерудің ... ... оның ... ... жағдайына қарай болатын және ... қол ... ... жұмыстың сипаты мен
ауқымы туралы ... ... ... ... ... .
Қаржылық есеп беру ... ... ... тиіс ... іс- ... жүргізу жағдайындағы
іскерлік ... жете ... . Ұйым ... осы орта
жағдайларына сәйкес есеп бергенде ... ... ... :
- ... ... ;
- ... жаңа ... жасау ;
- өндіріске қажетті ... ... алу ... ;
- өндірістік процестің ұйымдастырушылық сипаты ;
- өнімді (жұмысты , көрсетілген ... ... ... ... ... есеп беру ... ... іс ... ... ... ашып ... Сонымен бірге іс ... ... ... жөнелту мен
тұтынушылаға қызмет ету де атқарылады .
Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ,
негізгі процедуралары аудиторлық тәуекелділіктің деңгейін бағалау
, тексерудің ... мен ... ... ... ... жүргізіледі :
- компания клиентінің объектілері мен іс- ... ... ... ... ... ;
- ... ... елеулік деңгейін анықтау ;
- баланс ... мен Бас ... ... ... ... және қаржы нәтижелерінің ... мен ... ... , шығындарды өнімінің , жұмыстың ... ... ... ... жатқызудың дұрыстығын
тексеру ;
- өнімнің , жұмыстың және ... ... ... ... алу ... ... ;
- еңбек ақыны есептеу мен ... ... ... ;
- таза ... ... мен ... ... тексеру ;
- бюджетке ... ... ... мен ... ... ;
- ... капиталды қалыптастыру мен қолдануды тексеру ;
- міндеттемелерді ... ... мен ... ;
- ... және кредиторлармен есеп айырысуды ... ;
- ақша мен ... ... активтердің аудиті(касса ,
ағымдағы және валюталық шоттар ,құнды ... т.с.с ) ... ... ... ... мен ... мәні мен ... ... ... ... ... үшін ... мен бағалау іске асады . Бұл
кезең ... , яғни ... , ... ... және ... қайта қарау мен түзету қажеттілігі ... ... ... ... есеп ... ... ... басшылығы негізге алып жасаған тұжырымдаға ... ... ... аудиторлық тексеру ... ... , ... мен ... , ақша ... ... капиталдағы өзгерістер ... ... ... , есеп ... ... ақпарат пен ... ... ... ... қатар аудитор мыналарды тексеруі тиіс :
- жарғы ... ... ... ... ... ... орындалу толықтығын ;
- ... және ... есеп ... актив ,
меншікті капитал және ... ... ... ... теңбе- тең болуын ;
- қаржылық есеп беруде дебиторлық және ... ... ... ... ... мен ... кіргізудің түп-
түгелділігін, активтердің бағалаудың дұрыстығын және т.б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атомдық-эмиссиялық спектрлік анализ(АЭСА)16 бет
Негізгі құралдар мен материалды емес активтердің есебі12 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
«Федоров ауданының ауыл шаруашылығы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары9 бет
«Қазығұрт ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі26 бет
Автотранспорттық мекемедегі ақпараттық жүйені ұйымдастыру22 бет
Алматы қ. Алмалы аудандық прокуратурасының мемлекеттік мекемесінде өткен өндірістік тәжірибе есебі8 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидалары10 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы жайлы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь