Материалдық емес активтердің есебі туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕРДІҢ ЕСЕБІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Материалдық емес активтердің негізі, олардың түрлері және бағалануы... ..
1.2 Материалдық емес активтердің есебінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Материалдық емес активтердің есебінің халықаралық тәжірибесі ... ... ... ..

2 КӘСІПОРЫНДАҒЫ МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС
АКТИВТЕРДІҢ ЕСЕБІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Зерттелетін кәсіпорынның нарықтағы орны мен есеп саясаты ... ... ... ... ... ..
2.2 Материалдық емес активтердің кірісі мен шығысының
есебі мен түгенделуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Материалдық емес активтердің амортизациясының есебі ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒА ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Нарықтық қатынастардың технологиялық өзгерістерінің тез әрі қарқынды түрде дамуына байланысты бәсекеге қабілеттілікті тек материалдық және қаржылық факторлармен қамтамасыз ету мүмкін емес. Бұндай жағдайда бәсекеге қабілеттілігі мен табыстылығын жоғарлататын құрал ретінде ұйымның қызметінде материалдық емес сипаттағы факторларды қолдану экономикалық қатынатарға түсушілердің ерекше қызығушылығын арттырады. Айналымдағы емес құралдардың құрамында материалдық емес активтердің болуы ұйымның нарықтық құнын ұлғайтады, инвестициялық тартымдылығын жоғарлатады, қиянатшыл бәсекелестіктен қорғайды, сыртқы және ішкі нарықта бәсекелестіктердің артықшылықтарын қамтамасыз етеді.
Алайда, материалдық емес активтер объектілерін құрғанда, қайта бөлгенде және коммерциялық айналымға қатыстыру кезінде оларды қолданумен, есептеумен, басқарумен, аудитпен және талдаумен байланысты көптеген мәселелер туындайды. Заңнамалық базаның жетілдірілмеуі, материалдық емес активтер объектісінің нақты сыныптамасының болмауы, материалдық емес активтер объектісінің есебінің, талдауының және аудитінің әдістерінің теориялық жетілдірудің жетіспеуі сияқты және басқа да мәселелер зерттеу үшін бүгінгі күні біршама өзекті болып келеді.
Айта кететін жай, бұған дейін біздің елімізде материалдық емес активтер түсінігінің өзі болмаған. Нарықтық қатынастардың дамуына қарай бұл түсінік
Қазақстандық бухгалтерлік есеп теориясына кіре қоймай, сонымен қатар тәжірибеде қолданыла бастады. Материалдық емес активтердің есебі, талдауы және аудиті көптеген сұрақтар туғызады, бұл зерттелетін тақырыптың тәжірибелік маңыздылығын және қажеттілігін куәландырады.
Өндірістің тиімділігін жоғарлатудың басты бағыттарының бірі - материалдық емес активтердің қолданылуын жақсарту, олардың қайтарымдылығын ұлғайту, қызмет ететін материалдық емес активтерді қазіргі жаңарту жүйелерін және құрлымын жетілдіру.Қазақстан Республикасының есеп жүйесіне материалдық емес активтерді алғаш рет КСРОҚМ 01.11.91ж. № 56 бұйрығымен енгізілді. Бұған дейін материалдық емес активтердің бар болуы жалған капитал ретінде саналды. Соның көмегімен табысты азайту мақсатында фирманың меншік иелері шығындарды өзгерте алады. Бухгалтерлік есепте материалдық емес активтердің жоқтығы кәсіпорынның қаржылық көрсеткіштерін төмендетті. Өндірістің дамуына бірінші шенді рөл атқарған нақты бар капитал - интеллектуалдық меншіктің бар болуы жоқталды. Ал бұл активті танып, оны бағалай білгендерге үлкен табыс алып келеді.Жұмыстың мақсаты – ұйымдағы материалдық емес активтердің есебі мен аудитін зерттеу.
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г., Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау /Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. – 330 бет
2. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: 4-басылым – Минск: 000 «Новое знание», 2000. – 688с.
3. Баймуханова С.Б., Балапанова Ж., Бухгалтерлік есеп. Алматы - 2001ж.- 236б.
4. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері / Оқулық, ЖШС «Таугуль-Принт». Алматы – 2006.–535 бет.
5. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит. Алматы Экономика. 2006. – 264 бет.
6. Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп негіздері. –Алматы: Экономика. 2006.- 255бет.
7. Назарова В.Л. Шаруашылықтың субъектілеріндегі бухгалтерлік есеп. –Алматы: Экономика. 2005.- 325бет.
8. Рахимбекова. Қаржылық есеп. –Алматы: Экономика. 2005 .- 286 бет.
9. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005. – 400 бет.
10. Сатмурзаев А.А., Укашев Б.Е. Аудиттің теориясы. –Алматы: Ұлағат 2005.- 278бет.
11. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М. Аудит. Оқу құралы. Алматы: Қазақ Университеті: 20047-229 бет.
12. Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета. Москва:Финансы и статистика, 2003.-496с.
13. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмит О.И. Бухгалтерский учет на предприятии.-Алматы: Центраудит-Казахстан.-200.-335с.
14. Друри К. Введение в управленческий и производственный учет. Москва «Аудит» : ЮНИТИ, 1998.-783с.
15. Нурахметова Л. Различия НМА в учете по КСБУ и МСФО// Бухучет на практике №6 (43), июнь 2007год.
16. Материалы конференции «Переход на Международные стандарты финансовой отчетности в Республике Казахстан», проведенной 19 сентября 2003г. В городе Алматы// ББ МСФО; №9, 2003
17. Қазақстан Республикасының Заңы, 2007 жылғы ақпанның 28-і. №234-ІІІ, Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы – Алматы: «Издательство LEM», 2008.
18. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары
19. Ұлттық қаржылық есеп стандарттары № 28 ҚБЕС «Материалдық емес активтердің есебі»
20. Халықаралық қаржылық есеп стандарттары №38 «Материалдық емес активтер»
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................
1 МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕРДІҢ ЕСЕБІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ.................................................................
..................
1.1 Материалдық емес активтердің негізі, олардың түрлері және ... ... емес ... ... Материалдық емес ... ... ... ... ... ЕМЕС
АКТИВТЕРДІҢ
ЕСЕБІ.......................................................................
.....................
2.1 Зерттелетін кәсіпорынның нарықтағы орны мен ... ... емес ... ... мен ... мен ... ... емес ... ... ... ... технологиялық өзгерістерінің тез әрі қарқынды
түрде дамуына байланысты бәсекеге қабілеттілікті тек ... ... ... ... ету ... ... Бұндай жағдайда
бәсекеге қабілеттілігі мен табыстылығын жоғарлататын ... ... ... ... емес ... факторларды қолдану
экономикалық қатынатарға ... ... ... ... емес ... құрамында материалдық емес активтердің болуы
ұйымның нарықтық құнын ұлғайтады, инвестициялық тартымдылығын жоғарлатады,
қиянатшыл бәсекелестіктен ... ... және ішкі ... артықшылықтарын қамтамасыз етеді.
Алайда, материалдық емес ... ... ... ... және ... айналымға қатыстыру кезінде оларды қолданумен,
есептеумен, басқарумен, аудитпен және талдаумен ... ... ... Заңнамалық базаның жетілдірілмеуі, материалдық емес
активтер объектісінің ... ... ... ... ... объектісінің есебінің, талдауының және аудитінің әдістерінің
теориялық ... ... ... және ... да ... үшін ... күні біршама өзекті болып келеді.
Айта кететін жай, ... ... ... ... материалдық емес
активтер түсінігінің өзі болмаған. Нарықтық қатынастардың дамуына ... ... ... есеп теориясына кіре қоймай, сонымен қатар
тәжірибеде қолданыла бастады. Материалдық емес активтердің есебі, ... ... ... ... ... бұл зерттелетін тақырыптың
тәжірибелік маңыздылығын және қажеттілігін куәландырады.
Өндірістің тиімділігін жоғарлатудың ... ... бірі ... емес ... қолданылуын жақсарту, ... ... ... ... ... емес активтерді қазіргі
жаңарту жүйелерін және құрлымын жетілдіру.Қазақстан Республикасының ... ... емес ... ... рет КСРОҚМ 01.11.91ж. № 56
бұйрығымен енгізілді. Бұған ... ... емес ... ... ... ... ... саналды. Соның көмегімен табысты азайту
мақсатында фирманың меншік иелері шығындарды ... ... ... ... емес ... ... ... қаржылық
көрсеткіштерін төмендетті. Өндірістің дамуына бірінші шенді ... ... бар ... - ... ... бар ... Ал бұл активті танып, оны бағалай білгендерге үлкен ... ... ...... ... емес активтердің есебі мен
аудитін зерттеу.
Зерттеудің міндеті:
- материалдық емес ... ... ... бағалануын,
қағидаларын қарастыру;
- олардың келіп ... мен ... ... есебін анықтау
болып табылады.
1 МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕР ЕСЕБІ МЕН ... ... ... ... емес активтердің негізі, олардың түрлері және бағалануы
Соңғы кездерде кәсіпорындардың ... ... ... ... өсуде. Бұл көбінесе үлкен технологиялық
өзгерістермен, активті ... ... ... күрестің күшеюімен,
ішкі және әлемдік нарыққа ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Материалдық емес активтер - бұл ... ұзақ ... ... үшін ... ... ... қызметтерді), сатуға,
әкімшілік мақсатта және басқа субъектіге жалға беруге арналған ... ... жоқ ... емес ... Бұл ... анықтауға
болады, олар субъектінің күшімен бақыланады және ... ... ... экономикалық олжа табады деп күтіледі.
Материалдық емес активтерді былай анықтауға болады: егерде ... ... ... айырбастаса; егерде оны қолданудан ... олжа алып ... ... ... ... ... емес активтерді басқарады, егерде ... емес ... ... ... ... ... алу
құқығы бар болса.
Келешек экономикалық олжа, осы материалдық емес активпен ... егер олар ... ... ... болашақ экономикалық олжаны
өсіруде материалдық емес ... ролі ... ... ... ... ... мен ниеті болса; бүгінгі күнге ... ... және ... да ... бар ... ... күтілетін болашақ экономикалық олжаны алуға қолайлы жағдай
туғызса.
Материалдық емес (ұстап көруге болмайтын) ... - ... ... жоқ ... ... ие ... материалдық активтердің
де, материалдық емес активтердің де құрамында кездесуі мүмкін.
Кең мағынада «ноу-хау» техникалық құжаттама ... ... ... , ... бір өндірістің түрін ұйымдастыруға қажетті
өндірістік тәжірибесінің техникалық, ... және ... да ... ... ... ... ... келісім - шарттарда ,
техникалық ынтымақтастық туралы шарттарда, лизингте, ... ... ... және т.б. қызмет көрсетудің сан алуан ... ... ... ... ... ... авторлық
құқықтар мен патенттік ақпараттар субъектінің меншігі ... ... ... құпиясын сақтап, оны пайдаланудан ... ... ... жағдайда ғана материалдық емес активтердің
анықтамасына жауап бере ... ... ... мен басты көрсеткіштерімен құнды. Өзінің
табиғаты және төлем нысаны жағынан ол ... ... ... ... алушылардан қосымша алынған табыстың есебінен қалыптасады және ол
оның иесіне ... ... ... тағайындалған сомасы
түрінде көрсетіледі. Субъект белгілі бір ... ... ... мен ... ... өзгешелігі, ол әдетте,
субъектінің жарғылық капиталына құрылтайшының қосқан ... ... ... мүмкін. «Ноу-хаудың» субъект балансына алынатын құны
құрылтайшылар немесе ... ... ... ... ... құқықтарын есепке алу. Оған
материалдық емес активтер ... ... бір ... ... ... табыс
әкелетін, ақыға сатып алынған ... ... ... субъектінің
өнімін болашақ кезеңдегі ... ... ... және ... ... ... бәсекелестері және
тағысы тағылар туралы мәліметтер жатады.
Ұйымдастыру шығындары. Бірлескен немесе акционерлік кәсіпорындарды
құру ... ... ... ... ұйымдастыру шығындарына
жатқызылады.Бұл шығындар ... ... ... ... ... ... болып есептелінеді. Бұған кәсіпорын ... ... ... мен ... әрбір қатысушысының ұйымдастыру
шығындары кірмеуге тиіс. Мұндай шығындарға ... ... ... ... ақы, ... ... ... дайындау,
банктерде шоттарды ашу және т.б. шығындары жатады.
ЭЕМ бағдарламасымен ... - ... ... ұзақ ... ... ... ... бағдарламаларды падалануға қажетті мәліметтерді
талдау және бағдарламалық құжаттар жүйесінің жиынтығы.
Коммерциялық қызметпен ... ... емес ... ... тауар таңбалары, тауарлардың шыққан жері және т.б. жатады.
Тауар таңбалары мен қызмет көрсету таңбалары деп ... ... ... ... ... ... айтады. Кәсіпкерлікті жүзеге
асырушы заңды немесе жеке тұлға атына ... ... ... ... ... ... ... таңбасының иесі тауар
таңбасын қалай пайдаланамын десе де ... ... бар, ... ... ... сала алады. Тауар таңбасын немесе тауарды рұқсатсыз
жасау, қолдану, әкелу, сатуға ұсыныс жасау, ... ... ... тағы ... осы іспеттес әрекет жасаса, онда ол ... ... қол сұғу ... ... сөз ... ... ... көлемді немесе бәрінің
комбинациясы түрінде ... ... ол кез - ... түсте немесе түстер
үйлесімінде тіркеледі.
Айыру белгісі жоқ, тек бір ғана ... ... ... елтаңба, ту, эмблемалар , мемлекеттердің ресми аттары,
халықаралық немесе ... ... ... толық немесе
қысқартылған аттары, ресми қабылданған бақылау , ... және ... ... ... ... ... белгілері және
басқа да айырым белгілерінен немесе ... өте ... ... ... ... ... ... рұқсат етілмейді.
Тауарды, тұтынушыны ... ... ... ... ... мүдделер мен адамгершілік принциптеріне қайшы келетін тауар
таңбалары да тіркелмейді.
Заңды немесе жеке ... ... ... ... немесе оның бір
бөлігіне қатысты тауар таңбасын, оның иесінің келісімі ... бере ... ... ... ... ... ... тәртіпке сай
істелінеді.
Тауардың шыққан жерінің атауы - ... ... үшін ... елді ... ... немесе басқа географиялық объектінің атын
қоса және басқа да ерекшеліктері арқылы ... ... ... ... географиялық объектінің тарихи атауы
болуы мүмкін. Ол белгіленген ... ... ... ... ... атауын пайдалану деп оны тауарда, қорабында, ... ... және ... да ... шаруашылық айналымына
енгізуге байланысты басқа да құжаттарды пайдаланғанды санайды.
Тауар ... мен ... ... жерінің атауы бәсекелестіктің
әрекет етуші құралы болып табылады. Мысалы, ТМД ... ... ... ... және ішкі нарықта сатылатын «Беларусь»
(тракторлары), «Зенит» (фототауарлары), «Новоя ... ... ... ... ... ... және «Чайка» (сағаттары)
және тағы басқа тауарлық белгілерімен бұйымдарды шығарушылар өздерінің
сенімді де ... ... ... ... ... қатар шетелге өнім
шығарушы кәсіпорын тауар таңбаларымен тауарлардың шығу орындарының атын
қорғаға да ... ... жөн, ... ... ... ... немесе дәл сондай шетелдік тауар таңбаларын ... арам ... де ... ... ... ... қайшылықтарға
ұрындырмауы мүмкін. Ал енді географиялық белгілеулерге келсек, олардың
арасынан ... ... ... өте жиі кездеседі, ... ... ... ... септігін тигізеді және ол тауарлардың
сипаттау мүмкіндігін кеңейтеді, сатып алушылардың санын ... ... ... жағдайында тауар таңбасы кәсіпорынның
өте қымбат тұратын активі болып табылады, себебі кәсіпорын оны сата ... ... ... ... ... ретінде пайдалану құқығын береді.
Бірақ ол үшін тауар таңбасының құнын білу ... Есеп ... ... ... ... бірнеше әдісі бар: өзіндік құн,
сатып алу құны, нарықтық құны ... ... ... ... тауар
таңбаларын өзіндік құны арқылы есепке алған дұрыс болса, сатып алынған
тауар ... ... ... ... ... лицензиясын сатып алу
құнымен, ал жарғылық ... үлес ... ... ... ... ... ... алған жөн. Тауар таңбасының ... ... үшін ... ... ... керек.
Тауарлық таңбалар, қызмет көрсету ... ... ... атауын қорғау және қолданумен байланысты туындаған
құқықтық, ... және ... ... - ... жылғы қаңтардың 18-і күні Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі
қабылдаған «Тауарлық ... ... ... ... және ... жерлердің атауы туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен
реттеледі.
Қолдану құқығымен байланысты материалдық емес ... Бұл ... ашу ... ... ... қолдану құқықтары, копирайт
(көшіру ... ... және ... ... ... оның ... патент қамтыған нәрсесін,
процесін немесе қызмет түрін және дәл ... ... ... тұлғаның
жүзеге асырылуына тиым салатын, бақылайтын, сататын, өндіретін ... ... ... ... ... күші оны берген мемлекеттің
аумағында ғана жүреді. ... ... ... ұлттық заңдармен
белгіленеді. Сонымен қатар, патент деп ... ... ... тауар
сатып алумен шұғылданатын тұлғаларға берілген құжат ... ... ... алым ... Патентті алуға көптеген ірі
кәсіпорындар мүдделі болып келеді. Себебі, ... ... ... ... жаңалықтарды өндіріске енгізуге де қаржысы болуы керек.
Өнеркәсіптік үлгілер. Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес
беріледі. Өнеркәсіптік үлгілері: ... ... ... ... ... ... Егер ... қоғамдық белгілері
Қазақстан Республикасында немесе шетелдерде, белгісіз болып келсе, ... жаңа ... үлгі ... ... Егер ... ... ... бұйым ретінде жасалынып, ... ... ... болса, онда оның өнеркәсіпте қолдануға болатындығы
мойындалады. ... ... ... ... ... ретінде
мойындалады. Егер өнеркәсіптік үлгі бірнеше азаматтардың бірлескен
еңбегінің ... ... онда ... бәрі ... ... болып есептеледі. Өндірістік ... ... ... ... ... ... соң беріледі.
Лицензиялық келісім бойынша патент иесі (лицензиат) өнеркәсіптік
үлгіні пайдалану ... ... ... да бере алады, ал ... ... ... ... және ... қарастырылған
басқа да іс-әрекеттерді орындауға міндетті. Өндірістік ... ... және ... қатынастары Қазақстан
Республикасының ... ... ( ... ... ... ... ... алынған) – қандайда
бір операцияларды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
Субъект бойынша :
- Қазақстан Республикасының заңды және жеке тұлғаларына берілетіндер:
- шетелдік заңды және жеке ... ... жоқ ... ... ... ... көлемі бойынша:
- негізгі (бас) - мерзімі шектеусіз, белгілі бір ... ... егер де ... ... ... ... кіретін болса, онда бас лицензия қызметтің бірнеше түрімен
шұғылданатындарға да беріледі;
- бір ... ... рет ... берілетін) – белгілі бір шаруашылық
операциясын жасау үшін ... ... ... ... көлемін ,
санын немесе салығын алуға беріледі;
- операциондық – ... ... ... валюталық
құндылықтарды пайдаланумен байланысты белгілі бір банк ... ... үшін ... ... ... ... - берілген мерзім шектелмеген;
- уақытша - белгілі бір ... ... ... ету ... әрекет ету аясы) бойынша:
- тұтастай Қазақстан Республикасының аймағында әрекет етеді;
- Қазақстан Республикасының ... бір ... ғана ... ... Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде де таратылады.
Материалдық емес активтердің басқа да ... ... ... бұл ... ... бағасы» (гудвилл) , интеллектуалдық меншік
және тағы басқалары кіреді.
Гудвилл. ... ... есеп ... ... ... біріктіріп немесе сатып алған ... ... ... ... және оның ... бірлік болып тұрған ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтердің бұл түрі бүтіндей жұмыс істеп
тұрған кәсіпорындарының немесе олардың құрлымдық бөлімдерінің бір ... ... ... ... ... пайда болу себептері әрқилы болып
келеді. ... ... ... ... ... емес,
аукционда, кәсіпорынның болашақтағы табыс әкелу ... ... ... нарығындағы беделіне және басқа ... ... ... ... немесе сатып алынатыны нарықтық
қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... ... оның ... активтерінен асып түсуі «Фирма бағасын» құрайды.
Демек, кәсіпорын өзінің баланстық құнынан артық бағаға ... ... ... ... бар ... ... ең ... ерекше тиімді жанама саясаты,
бұрындары белгісіз болған табиғи ресурстардың ... ... ... , ... машықтығының жоғары болуы, геогорафиялық
орналасуының ... ... ... және ... ... т.б. ... кәсіпорынның бүкіл қызметінің барысында
жоғарыда келтірілген факторларға ... ... ... ... ... ол есеп ... тек ... сатқанда ғана
көрініс табатындығын ... де, ... ... ... ... ... ... бағалаумен тікелей байланысты болып келеді [13].
Материалдық емес активті бағалау. Бағалау - бұл ... ... және ... ... қателік тәуекелділігімен
ерекшеленетін бухгалтерлік есеп әдісінің элементі, ... ... ... құндылық, ақшалай өлшемінің тәсілі. Мүлікті
бағалауға өндірістің ... ... ... ... ... емес ... ... отырып
бас бухгалтер бірнеше сұрақтарға тап болады.
- материалдық емес актив ... не ... ... емес ... ... ... әдісін таңдау керек.
- бағалауда қателік тәуекелділігін қалай азайтуға болады;
- ... ... ... ... бағалаудың дұрыстығын дәлелдеуге
болады;
- есеп саясатында материалдық емес активтерді бағалау әдісін ... ... есеп ... ... бағалаудың бірнеше түрлері
белгілі:
- сатып алу құны , яғни нақты құны ;
- сату жойылу құны;
- бастапқы ... ... ... қалпына келтіру құны;
- номиналды құн;
- қалдық құны ( қаржылық және экономикалық мақсатқа);
- құқықтық құны ( баланстың активті ... ... және т.б ... емес ... ... ... бас бухгалтер
28 БЕС «Материалдық емес ... ... ... ала ... БЕС 14, 15 ... ... материалдық емес актив ретінде мына
жағдайда танылады:
- берілген ... ... ... ... ... күтілетін
экономикалық табасты алу мүмкіндігі жоғары болса;
- ... ... ... шынайы анықтауға болса;
- материалдық емес актив тану кезінде бастапқы құн ... ... ... 28 БЕС ... емес актив есебінің»
8 параграфында беріледі. Бастапқы құн – бұл төленген ақшаның немесе
олардың эквиваленттерінің ... ... ... емес активтерді алу
немесе құру кезіндегі өзге компенсациялардың ағымдағы бағасының құны.
- материалдық емес активтің бастапқы құнының өзгеруі ... ... сырт ... алып ... ... ... өзімен құрылуына
байланысты болып келеді. Басқаша ... ... емес ... олардың шығу көзіне байланысты, яғни:
- материалдық емес активтің жарғылық капиталының ... ... ... құны ... ... ... келісілген ақшалай
бағалануды білдіреді. Мұндай үлестің бағалануы тәуелсіз ... ... ... ... емес активті заңды және жеке тұлғалардан
ақыға алса, онда олардың бастапқы құны ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Оның құрамына:
- жасалған сату-сатып алу келісімі ... ... ... ... емес ... алумен байланысты ақпараттық және
консультациялық қызметтер үшін басқа кәсіпорындармен төленген сома;
- делдал кәсіпорындармен төленетін ... олар ... ... ... ... материалдық емес активтерді қолдануға ... ... ... ... және ... алумен тікелей байланысы өзге де шығындар;
- материалдық емес активтер өзге кәсіпорындардан, ұйымдардан,
тұлғалардан ... ... ... құны келісілген баға бойынша немесе
эксперттік жолмен анықталған кірістелген баға болып ... ... ... емес ... басқа ұқсамайтын ... ... онда оның ... құны айырбасқа алынған активтің
алынған және төленген ақша сомасына түзетілген сату құны ... ... ... немесе ұқсас ... ... ... ... алынған материалдық емес активтердің бастапқы құны
айырбасталған активтің баланстық құны бойынша анықталады. ... ... алып ... ... ... ... ... өзімен құрылған материалдық емес активтердің бастапқы
құны ... тура ... ... мен ... емес ... мен тану ... ... емес статьяның сәйкестік
кезеңінен ... ... ... бойынша қолдануға дайындау және
құруға парасатты негізде таратылған ... ... ... ... ... емес ... анықтамасы мен тану критерилеріне
сәйкестік ... ... ... емес ... құруға кеткен
шығындар активтің бастапқы құнына кірмейді және осы ... ... ... деп ... ... ... материалдық емес активтер объектілерін құруға және
енгізуге, ... ... ... ... үлгілерді
дайындауға, ғылыми-зерттемелік және ... күту және ... ... ақшалай кетулерді ұйғарады. Бұл
шығындар статьялардың қиықтарында құжаттамалық түрде расталуы керек:
- ғылыми-зерттемелік және ... ... ... ... ... зерттемелерге, арнай әдебиеттерді оқып тануға,
патенттік және ақпараттық ізденістерді жүргізуге кеткен ... ... ... ... көрсеткіштер жинауға
кеткен шығындар;
- техникалық құжаттаманы дайындауға кеткен шығындар;
- техникалық проекті орындауға ... ... ... кеткен шығындар;
- тәжірибелі үлгілерді дайындауға кеткен шығындар;
- ғылыми-зерттемелік және тәжірибелік-консультативтік жұмыстарды
рәсімдеу және ... ... ... ... маркетингке кеткен шығындар;
- берілген объектіні құруға және қосуға байланысты ... ... және ... да шығыстар;
- жоғарыда айтылған әрбір статья экономикалық элементтер бойынша
бөлулерге жатады: материалдық шығындар; ... ... ... және ... тыс ... аударымдар және басқа да
шығындар;
- материалдық емес активтер ... ... ... ретінде құқық негізінде (авторлық объектілер және оларға ұқсас
авторлық ... ... ... ... және басқа да
интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... ... құрылатын құқық негізінде (ұйымдастыру шығындары),
үшіншіден, мемлекеттік органдар меншігі құқығы негізінде ... ... (жер ... су ... ... сәйкес ақыға алынған мүлікті бағалау оны
сатыпалуға ... ... ... ... ... ... өтеусіз
алынған мүлік;
- кіріске алынған күніне нарықтық құны бойынша; ... ... ... – оны құру құны бойынша жүргізіледі;
- 28 БЕС «Материалдық емес ... ... ... ... емес актив пен байланысты ... ... олар ... ... ... ... танылуы керек, тек егерде олар:
- бұл шығындар активтердің ұлғайуына ... ... және бұл ... ... алмайды және берілген активке ... ... ... алмайды.
Берілген шарттарды орындау барысында материалдық емес ... ... ... шығындар оның баланстық құнына енгізіледі.
- ... емес ... ... құны ... есептеу
жолымен және оны өндірістің ұстап қалуларына қосу ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бастапқы танудан кейінгі бағалау. Материалдық емес актив бастапқы
танудан кейін оның ... ... ... әділ ... ... қайта
бағаланатын сома минус кез келген кейіннен жинақталған амортизация және кез
келген ... ... ... болған залалдарды білдіретін
қайта бағалау сомасы бойынша есепке алынуға тиіс. Осы Стандартқа сәйкес
қайта ... ... үшін әділ құн ... ... ... ... ... тиіс. Қайта бағалаулар активтің баланстық құны мен оның
әділ құны арасында елеулі ... ... ... алу үшін барынша
тұрақты жүргізілуге тиіс [18].
1.2 Материалдық емес ативтердің есебінің ерекшеліктері
Қазақстандық стандарттар ... ... ... ... ... 28 БЕС ... емес активтердің есебі» сәйкес
жүргізіледі. ... емес ... ... ... ... стандартына сәйкес 38 «Материалдық емес активтер» ХҚЕС-мен
басқарылады.
Кәсіпорындар белгілі бір критерилерге ... ... ... негізінде
ғана материалдық емес активтерді тану керек. Мұндай критерилерге мыналар
жатады:
1. Материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... сенімінің болуы.
2. Материалдық емес активтердің құны сенімді, дұрыс бағалануы мүмкін.
Бұл талаптар кәсіпорынның ... ... және ... емес активтерге қолданылады. Басқа ... оған ... олар ... ... ... ... ... танылуы керек. Бірақ бұл
объект кәсіпорындардың бірігуі негізінде ... онда ол ... ... емес активтерді тану оларды құру немесе алумен ... ... алу ... ... материалдық емес активтер ... тану үшін ... ... тану ... ... ... емес активтерді таниды. Егерде ... емес ... ... ... онда бұл ... жеке танылмайды, гудвиллге
енгізіледі.
Материалдық емес активтердің ... ... ... ... алу ... ... ... Алу құнына кіретін қайтарылмайтын салық;
- Заңды қызмет көрсетулерге төлем;
-Тағайындалуы бойынша қолдануға ... ... ... байланысты
шығындар;
- Артық төлеуді қайтару және жеңілдіктер сияқты шегерімдер.
Егерде материалдық емес активтер үшін төлем мерзімі ... ... ... ... онда ... ... нақты құны біржолғы төлеу
кезінде оның бағасына тең деп саналады.
Кейбір кездерде ... емес ... ... ... мемлекеттік
субсидия арқылы номиналды қарсы ұсынуға алына алады. Бұл материалдық ... ... ... ... еткен немесе бөлген кезде орын алуы
мүмкін, ... ... ... ... және телехабарларды тарату құқығы;
- импорттық лицензиялар немесе квоталар;
- немесе өзге шектелген ресурстарға қол жеткізу құқықтары.
20-«Мемлекеттік ... ... алу және ... ... ... ашу» Халықаралық стандартына сәйкес ұйым алғаш рет материалдық
емес ... де, ... да әділ құны ... ... ... Егер ... әділ құны ... алғаш рет тануды қаламаса, ол оны алғаш ... ... ... (20 IAS Халықаралық стандартымен рұқсат етілген
есепке алудың басқа тәртібіне сәйкес), бұған қоса, активті мақсатына ... үшін ... ... кез ... ... ... Шетелдік кәсіпорындар мен Қазақстан Республикасының халықаралық
келісімдер жолы бойынша қазақстандық кәсіпорынның ... ... ... ... кезде лицензиялық келісімді осы салада активті
нарықтың болуымен ... ... ... емес ... ... болса, онда олар
айырбасталған активтің төленген ақша қаражаттар ... ... ... ... әділ құны ... ... емес ... ұқсас әділ құны бар басқа материалдық емес
активтерге айырбасқа алына алады (яғни коммерциялық негізде емес) ... не ... ... әділ құны сенімді бағалана алмайды. Мұндай
жағдайда табыс та, шығын да ... ... ... ... ... жаңа ... ... құны болып, берілген активтің баланстық
құны болып табылады.
Егер материалдық емес активтер басқа ... емес ... ... ... ... онда ... ... емес
активтердің нақты құны оның әділ құнына тең ... ... ... ... құны мен жаңа ... емес активтердің анықталған
нақты құны айырбастау ... ... пен ... ... материалдық емес активтер қорлық құралдарға айырбасталса, онда
бұл ... ... құны ... үлестік қаржылық құралдардың
әділ ... ... ... ... емес ... ... бірігуі кезінде алынса,
онда ол ... алу ... әділ құны ... ескеріледі.
Бағалану пікірінің негізінде жеке тану мақсатында материалдық емес
активтердің әділ құны жеткілікті ... ... ... ... ... ... ең ... бағалануын ағымдағы нарықтық баға қамтамасыз
етеді. Сонымен ... әділ ... ... ... ... жасалған
келісімнің бағасы құра алады. Материалдық емес ... ... сату мен ... алуға үнемі қатысты кәсіпорындар әдетте
материалдық емес ... әділ ... ... ... ... әділ құнды дисконтталған түсім, нарық үлесі, операциялық
табыстар негізінде ... ... емес ... құра ... ... материалдық
емес активтерді тану бойынша 38 ХҚЕС шарттарын басшылыққа алу қажет.
Кейбір жағдайда шығындар болашақ экономикалық табыстар алу ... ... ол 38 ... та аталған тану критерилеріне жауап беретін
материалдық емес активтерді құруға алып келмейді. Егер ... бар ... ... ... ... емес ... ... немесе алынбаса,
онда бұл шығындар олар пайда болған кезде шығыс ретінде танылады.
Бастапқы ұстап қалулар алдын ала ... қоса ... ... ... жаңа ... ... өндірістік қызметтерді ұйымдастыруға
кеткен шығындар;
- жаңа коммерциялық немесе өндірістік қызметтерді меңгеруге нарыққа
жаңа өніммен шығу, жаңа ... ... ... ... ... ... кеткен шығындар;
- нарықта қызмет көрсету мен ... ... және ... ... ... ... емес активтердің есебінің халықаралық тәжірибесі
Материалдық емес активтерді ... алу ... ... ... алу
тәжірибесіндегі аса бір күрделі және біржақты шешімін таба қоймайтын
мәселелердің бірі ... ... ... алу тұрғысынан алып қарағанда гудвилл дегеніміз
компаниялардың бірігуі немесе ... енуі ... ... отыратын
сатып алынып жатқан компания үшін төленіп отырған баға мен ... ... алу ... ... ... ... ... нарықтық
құнының арасындағы айырма. Гудвилл компанияны тұтастай сатып-сатып алған
жағдайда ғана белгіленуі мүмкін, себебі оны ... ... алу ... ... ... және ол ... өзге ... және
материалдық емес активтерімен үйлескен түрде ғана орын ... ... ... болу ... ... болып келеді, мысалы, тиімді
жарнама саясаты, айрықша әсері бар ... ... ... ... ... ... болуы, жоғары ... ... ... ... ... болуы және т.б. Яғни
гудвилл компанияның бүкіл қызмет ету мерзімі бойы орын ... ... тек сату ... ғана ... себебі бұл жағдайда оның
объективті ақпаратқа, яғни фирма сол бойынша сатып ... ... ... ... ... баға ... ... Гудвилл бірнеше кезеңмен
бағаланады.
1-кезең. Келешек кезеңдердің ... ... ... ... ... ... соңғы 3-5 жыл ішіндегі есептілігі ... және ... ... ... ... ... шама ... Сол сала үшін қалыпты болып келетін ... ... ... ... ... есеппен алғандағы саладағы компаниялар
бойынша активтердің баланстық құнына қатысы ретінде анықталады.
3-кезең. Қалыпты табыстылық деңгейі жағдайындағы гипотетикалық сатып
алынып ... ... ... Бұл ... баланстық құнын орташа
салалық табыстылық деңгейіне көбейту арқылы жүзеге асырылады.
4-кезең. Сол ... ... ... ... ... есепке алу
кезеңіндегі пайдасының есептік гипотетикалық деңгейінен асу мөлшерін
анықтау. ... ... ... ... ... соның табыстылығы
мен активтерінің құнын біле отырып оның келесі есептік кезеңдегі пайдасының
бағалық көрсеткіші (соларды көбейтумен) анықталады. Осы ... ... ... ... ... ... ... есептеу. Шын мәніне келсек, бұл компания табысының
өзінің мөлшері 4-кезеңде анықталған қалыпты деңгейден асуымен анықталады
деген ... ... ... ... табылады.
Бұл көрсеткіш гудвилдің бар-жоғын анықтайтын факторлардың әсер етуінің
ұзақтылығымен белгіленеді. ... ... ... ... асу
мөлшерін, соның сақталып отыратын жылдарының бағалық санын біле ... өзін де ... ... кезең бойғы қалыпты деңгейден асуының
қазіргі кездегі құнын есептеп шығуға ... ... алу ... ... ... ... төрт ... Актив ретінде есепке алынады және пайдалы пайдалану мерзімі бойы
шығынға жазылып отырады. Шығынға жазу ... 40 жыл (АҚШ) және бес жыл ... ... ... ... мен ... ... сатып алынған жағдайда дереу
түрде шығынға жазылады. Абайлылық ... ... ... ... ... болмайды деп есептеледі, себебі ол менеджментті бақылаудан тыс
қалып отырады, компания ... ... оның құны ... ал ... ... ... ... емес.
3. «Тұрақты актив» ретінде есепке алынады, тозбайды, құнын анық ... ... ... ... ғана шығынға жазылады. Сатып алынған
гудвилл құнын жоймайды деп есептеледі, себебі ... ... ... ... ... ... ... отыруы тиіс. Гудвилдің жойылу
құны (артынша сату кезінде) соған сәйкес соның бастапқы құнына тең болатын
болады, ал демек, ... ... ... база жоқ ... сөз. ... ... ... күйінде ұстап отыруға жұмсалатын шығындар шығындарға
жатқызылған, ал егер олар ... ... бұл ... ... ... ... Меншікті капиталға «ілініп тұрған» дебет ретінде есепке алынады.
Гудвилл әдеттегі ... ... ... ... оның ... жоқ деп есептеледі, және мұндай көзқарас бір жағынан оның ерекшелігін
көрсетуге мүмкіндік берсе, ал екінші жағынан пайдаланушыға «гудвилл» ұғымын
өз бетінше ... ... ... ... ... ЕМЕС ... ЕСЕБІ
2.1 «ТемірКаркас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің нарықтағы орны
мен есеп саясаты
Қазақстан ... ... ... тапсырыс
берушілердің, салушылардың қызметінің жандандырылуына байланысты құрлым
ұйымдарында ... есеп ... ... мен ... ... ... ... өтудің бірінші жылдарында тек ... ... ... ғана ... ... ... және құрылған
нормативтік ... еш ... ... деген ойлар пайда ... ... ... ... ... инвестициялар,
капиталдандыру немесе ағымдағы шығыстар ... ... ... ... ... ... және есепті талап етеді.
Бұл этапта құрлыс Қазақстан Республикасының қызметтерінің ішінде
көшбасшылық орын ... өзін өзі асып ... ... ... басында біздің осындай
жетістіктерге жетуімізге ешкім сенген жоқ. Қазір ... анық ... ... ... ... қатар, мектепке дейінгі мекмелердің,
ауруханалардың, емханалардың құрлысында біраз төмендеуді көруге болады.
Жыл ... ... ... ... мемлекеттік және шетелдік
ұйымдалдың саны азаюда. Жұмыстың көп бөлігін жекеменшік ұйымдар атқарады,
2006 жылы 291622 млн. ... ... ... ал ... ұйымдар
жекеменшік ұйымдар мен шетелдік ұйымдармен салыстырғанда ... ... 6383 млн. тг. ... ЖШС Қазақстан Республикасының құрлыс ... ... орын ... Оның ... ... ... ... өндірістік
потенциалында және жоғары квалификацияланған ... ... ... кездің талаптарының кез келген ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 27.12.1994ж.
қабылданған Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... шектеулі және қосымша
серіктестіктер туралы» Заңына сәйкес ... және ... ... ... және ... ... ... Республикасының «Шағын
кәсіпкерлік туралы» Заңына сәйкес ... ... ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес Серіктестік ... ... ... ... Серіктестіктің барлық қызметкерлерінің орта ... ... ... келісім шарттар және мердігерлік шарттар бойынша , Серіктестіктің
филиалдарының , өкілдіктерінің және ... ... ... бойынша елу адамнан аспауы тиіс;
- Активтердің жалпы құны жылына орта есеппен көрсеткішінің алпыс мың
айлық есесіне дейін.
Серіктестіктің ... ...... табыстар алу және оның Қатысушысын тұрақты табыстармен
қамтамасыз ету ... ... ... ... Серіктестіктің қызметінің мәні қызметтің келесі
түрлерін жүзеге асыру болып табылады:
Құрылыс қызметтері; ... ... сату және ... ... ... ... ... мен іске қосу реттеу жұмыстары;
халыққа тұрмыстық қызмет көрсету; ... ... ... ... тауарлар мен делдалдық сауда ... ... ... ... ... ... және сату, пісірме, құрылыс цехтарын ұйымдастыру;
Қазақстан Республикасында және шетелдерде әр ... ... ... және
иеліктен шығару, құрылыс салушы немесе жалгердің құқықтарымен ... алу; ... ... ... тыйым салынбаған
басқа да қызметтермен айналысады.
Басқарудың жоғарғы органы болып Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес және кәсіпорынның ... ... ... ... Құрылтайшы
болып табылады.
Есептік жұмыстың көлемі бухгалтерлік ... ... ... мүмкіндік береді және ол барлық бухгалтерлік құжаттарға
қол қоюға құқылы.
Кәсіпорында ... есеп жеке ... ... ... ... жеңілдетілген түрде жүргізіледі.
Бухгалтерлік құжаттардың барлық түрлері ... 3 ... ... ... ... де тағы 2 жыл ... ... барлық
құжаттар 5 жыл сақталады.
«ТемірКаркас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі заңды ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасы
негізінде және өзінің жарғысына сәйкес атқарады. ... ... ... еркін мүліктік, эқономикалық және қаржылық
негізінде жүргізеді. ... ... ... ... атауы көрсетілген
мөртаңбасы, ағымдағы және басқа да банктік шоттар бар.
Серіктестіктің есебінде ... ... 1 ... жылды 1
қаңтардан 31 желтоқсанға дейінгі уақытты құрайды.
Қазақстан ... ... есеп және ... ... ... сәйкес «ТемірКаркас» жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің ... ... ... ... ... есептілікті жүргізу «ТемірКаркас» ... ... ... ... іске асырады.
«ТемірКаркас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ... 1С: ... ... ... ету ... ... әдіспен жүргізіледі. «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... 10 ... ... есеп регистрлерінің құрамы және ішкі ... ... ... рұқсаты бар тұлғаларға және
Қазақстан Республикасының заңнамасымен қарастырылған ... ... ... қызметтік тұлғаларына ғана көрсетіледі. Есептік
бухгалтерлік ақпараттарға ... бар ... мен ... да ... ... рұқсатынсыз көрсетілген ақпаратты жаймауға
міндетті және бұл ... өз ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігіншоттар жоспатын
жүргізудің біртұтас жүйесімен қамтамасыз ету ... ... ... бухгалтерлік есептің жұмыс істейтін ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... Министрінің 23.05.2007 жылғы №185 «Бухгалтерлік
есептің ... ... ... ... туралы» жарлығына сәйкес
құрастырылған.
Құжаттардың уақытылы және сапалы толтырылуына , ... ... ... бухгалтерлік есепте мәліметтерді көрсетіге
құжаттардың уақытылы берілуіне құжатта қол қоятын тұлғалар жауап ... ... ... ... - ... ... шектеулі серіктестігінің қаржылық ... ... және ... ақпарат беру, есепті кезең ішінде жасалған
шаруашылық операцияларды сипаттайды. «ТемірКаркас» жауапкершілігі ... ... ... және қызметтілігін талдауды Қазақстан
Республикасының заңнамасының шартарына сәйкеә ... ... ... ... ... ... баланстан;
2) табыс пен шығыс туралы есептіліктен;
3) ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есептіліктен;
4) капиталдың өзгерісі туралы есептіліктен;
5) түсініктеме хаттан ... ... ... ... ... ... бекітетін
бастапқы құжаттар негізінде жасалады. ... ... мен ... әсер ететін барлық шаруашылық операциялар және
Серіктестіктің шаруашылық қызметінің ... да ... ... ... ... ... ... құжаттары операция
жасалған сәтте құрастырылады, ал егер ... ... ... ... ... ... құрастырылады.
Материалдық емес активтер - бұл өндірісте ұзақ ... ... үшін ... ... ... қызметтерді), сатуға,
әкімшілік мақсатта және ... ... ... ... ... табиғи
нысаны (мәні) жоқ ... емес ... емес ... ... ... мен ... ... шектеулі серіктестігі ... ... ... 38 ХҚЕС «Материалдық емес активтер» талаптарына сәйкес
жүргізеді. Серіктестік 38 ХҚЕС –ын ... ... емес ... үшін ... емес активтер нақты теңестірілген болуы ... ... емес ... ... егерде олар материалдық
емес активтердің анықтамасы мен критерилеріне жауап берсе:
- активтерді қолданудан Серіктестікке болашақ ... ... ... бар ... ... құны ... бағалана алады.
Материалдық емес активтерден түсетін болашақ экономикалық пайда
Серіктестіктің активті ... ... ... табылатын , тауарды
сатудан ... ... ... түсетін түсімді, шығындарды үнемдеуді
және басқа да пайданы қоса ... ... ... ... ... саудада сатып
алған кезде оны заңды және ... ... ... ... ... ... ... иесі өзінің ерекше құқықтары мен лицензияланған мәміле
бойынша құқықтарын емес, тек ... ... 1 ... берсе;
Материалдық емес активтер - бұл өндірісте ұзақ ... ... үшін ... ... (жұмыстарды, қызметтерді), сатуға,
әкімшілік мақсатта және ... ... ... ... ... ... (мәні) жоқ ақшалай емес активтер. Материалдық емес ... үшін ... емес ... шоты ... материалдық емес активтер»
Материалдық емес активтерді бағалау. Қолдануға дайын жағдайына келтіру
шығындары ... ... ... салу ... компьютерлік
бағдарламаны жөндеумен және орнатумен ... ... мен ... ... ... ... ... сомасынан тұратын бастапқы құны
бойынша бағаланады.
Материалдық емес активтерді ақшаға ... ... да ... ... алу ... материалдық емес активтердің өзіндік құны
сенімді бағалануы мүмкін өзіндік құнға кіреді:
- ... алу ... ... алымдар, кедендік баждар, патенттік баждар ... емес ... ... ... ... ... басқа
да ұқсас төлемдер;
- сатып алуға қайтарылмайтын салықтар;
- ... емес ... ... ... ... тіркеумен
байланысты делдал ұйымдарға қызмет ... үшін ... ... материалдық емес активтерді қолдануға дайындаумен ... ... ... ... ... көрсетулерге шығындар.
Материалдық емес активтердің келіп түсуі. Материалдық емес активтердің
келіп түсуі «Материалдық емес ... ... ... ... мыналар көрсетіледі:
1. Материалдық емес активтердің дәл атауы.
2. Кәсіпорынға өткізілген (келіп түскен) күні.
3. Объектінің сипаттамасы
4. Бастапқы ... ... ... емес ... ... түсуін толтырған кезде құжат
әрбір жеке объект үшін 1 данада толтырылады. Материалдық емес ... ... ... қосымша құжаттарына бас бухгалтер қол қойылып,
директормен бекітіледі. Актінің ... ... ... емес
активтер бойынша операцияларды бухгалтерлік есепте көрсетеді.
«Материалдық емес активтер» ... ... ... ... ... емес ... есебінің карточкаларында жүргізіледі.
Карточка бухгалтериямен материалдық емес активтердің әрбір жеке ... ... ... ... ... ... ... емес активтер
объектісін алу фактісін растайтын құжаттар ... 1 ... емес ... жойылу құны нолге тең деп саналады.
Қайта бағалау. Материалдық емес активтер бастапқы танудан кейін ... ... ... әділ ... білдіретін қайта бағаланатын сома минус
кез келген кейіннен жинақталған амортизация және кез ... ... ... болған залалдарды білдіретін қайта бағалау
сомасы бойынша ... ... емес ... ... болатын қайта құнсыздануы
бухгалтерлік есепте Дебит шоты «Активтің құнсыздануынан болатын шығыстар»,
- Кредит шоты ... ... емес ... ... ... емес активтердің құнсыздануы.
Сыртқы тануға жатады:
- активті нарықтағы ұқсас ... емес ... ... ... ... өзгерістер, экономикалық шоттардың өзгеруі және т.с.с.
- нарықта күтілетін өзгерістер;
- басқа да ... ... ... ... емес активтердің моральды ескіруі;
- материалдық емес активтерді ... ... ... ... оны ... алу кезінде ұйғарғаннан әлде ... емес ... ... ... мен есептен шығару
есебі. Материалдық емес активтердің құны ... ... ... ... шығарылады:
- заңды және жеке тұлғаларға интеллектуалдық меншік ... ... ... ... ... ... және жеке ... сату;
- қайтарымсыз беру;
- моральды ескіруі;
- ... да ... ... емес ... ... ... есептен шығарылуынан болатын ... ... ... ... кейінгі таза түсіммен және активтің баланстық
құны арасындағы айырмашылық ... ... және ... ... шығыс ретінде танылады.
Материалдық емес активтердің амортизациясы. Материалдық ... құны оның ... ... мерзімінің ең жақсы бағалануы кезінде
жүйелі түрде есептен шығарылады. Анықтаған кезде Серіктестік ... ... ... ... ... ... технологиялық және ескірудің басқа да типтері.
Материалдық емес активтердің пайдалы ... ... ... ... ... байланысты ... ... ... ... ... етудің қызметінің мерзімі
пайдалы қолдану мерзімімен анықталады.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ету
мерзімі және бастапқы құн негізінде ... ... ... ... ... емес активтердің немесе амортизация нормасын
анықтау мүмкін болмаса, онда амортизация есептелмейді.
Серіктестік материалдық емес ... үшін ... ... ... ... қолданады:
- бағдарламаман қамтамасыз ету -6,5 жыл;
- өзге ... емес ... жыл ... ... емес ... сатып алу*
|Операция мазмұны ... ... |
|1 |2 |3 ... емес ... ... алу ... ... сома |3310 ... | 1250 «Қызметкерлердің |
|шотына |мен ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... | ... ... |2730 ... |3310 ... мен |
| ... емес ... қысқа |
| ... ... ... |
|2 ... ... ... есепке алу |1420 «ҚҚС» |3310 ... мен |
| | ... ... |
| | ... берешек» |
|Ұйымдар мен заңды |2730 ... | 3310 ... ... ... емес ... ... |
| ... |мерзімді берешек» |
| | |3390 ... ... |
| | ... кредиторлық |
| | ... ... ... алу |1420 ... |3310 ... мен |
| | ... қысқа |
| | ... ... |
| | |3390 ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... мен ... |2730 ... | 6220 « ... алынған|
|тұлғалардан Материалдық |материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | ... ... сәйкес | 3310 «Жеткізушілер | 2730 «өзге ... ... ... ... |материалдық емес |
|активтерді қайтару ... ... ... |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | |
| ... ... ... тоқтату кезінде | 7410 «Активтердің | 2730 ... ... емес ... ... ... |материалдық емес |
|активтердің баланстық құнын|шығыстар» ... ... ... | | ... емес ... 2740 ... | 2730 ... ... және ... да шығу ... емес |материалдық емес ... ... ... |активтер» ... ... ... | ... ... | | ... емес | 1254 |2730 ... ... ... және ... |емес активтер» |
|жетіспеушілігін есептен |қысқа ... | ... ... берешегі» | |
| ... |2730 ... ... ... қалдық құнына |материал-дық емес |емес активтер» |
| ... | |
| ... |1254 ... |
| |1030 ... ... ... |
|- жетіспеушілік пен ұрлану |банктік шоттардағы |дебиторлық берешегі» ... ... ... қаражаттары», | ... өтеу ... ақша | |
| ... | ... көзі: ұйымның есеп саясатынан
Серіктестікте қорлардың қозғалысы Қазақстан Республикасының ... ... ... № 22700 ... ... ... құжаттардың келесі формаларымен толтырылады:
- материалдық емес активтер объектілерін қабылдау-өткізуін құжаттамалық
түрде толтыруға ... ... емес ... ... ... ... ... келіп түсетін материалдық емес ... ... ... есебі
үшін және әр объектіге жеке ... ... емес ... ... ... нысаны).
Қаржылық есептілікте ақпаратты ашу. Ұйым материалдық емес активтердің
әрбір класы үшін іште құрылған материалдық емес активтерді және ... ... емес ... ... ... ... ақпаратты ашуға
міндетті:
- пайдалы қызмет мерзімі айқындалмаған немесе айқындалған ... ... ... ... ... ... ... немесе қолданылған
амортизациялау нормасы көрсетілсін;
- пайдалы қызмет мерзімі белгіленген материалдық емес ... ... ... ... басындағы және аяғындағы жалпы баланстық құны және жинақталған
амортизация (құнсызданудан болған жинақталған залалдармен топтастырылған);
- материалдық емес активтердің кез келген ... ... және ... ... есептің желілік бабы (баптары);
- кезеңнің басы мен аяғындағы жай-күйі бойынша мыналар ... ... ... ... ... қаржылық есептілік келесіні ашып көрсетеді:
- материалдық емес активтердің амортизациясының кезеңі 2700 жылдан
жоғары болу ... ... ... ... үшін ... ... кез ... емес активтердің қалған амортизациясының ... ... ... ... әділ құны бойынша таныған және мемлекеттік ... ... ... емес ... ... а) бұл ... үшін бастапқыда таныған әділ құнын;
- б) олардың ... ... ... ... емес активтер бойынша ... ... ... емес активтердің кірісі мен шығысының есебі мен түгенднлуі
Материалдық емес ... ... ... ... мен ... сатып алынған материалдық
емес активтер есепте оларды ... ... ... ... ... көрсетіледі;
2) кәсіпорынға өтеусіз келіп түскен материалдық емес активтер
сараптау жолымен бағаланады;
3) жарғылық капиталға ... ... ... ... ... есепте тараптардың келісімімен ... ... ... емес ... ... бары мен қозғалысының есебі 2700-
бөлімшенің активтік шоттарында жүргізіледі:
- 2731-лицензиялық келісімдер;
- 2732- ... ... ... 2733- ... ... шығындары;
- 2710- гудвилл;
- 2736- басқалар [17].
Материалдық емес активтердің ... ... мен ... бір данада
жасалған №1 нысыандағы «Материалдық емес активтерді қабылдау - ... ... ... ... ... емес активтердің дәл атауы.
7. Кәсіпорынға өткізілген (келіп түскен) күні.
8. ... ... ... ... Амортизация нормасы.
Материалдық емес активтер басқа кәсіпорынға табыс етілгенде
(сатылғанда, өтеусіз берілгенде) акт екі ... ... ... ... ... ... ... бойынша талдамалы есеп
материалдық емес активтерді есепке алудың №2 МЕА ... ... ... ... ... деректерін
материалдық емес активтерді есепке алу ... ... ... келтіріледі:
а) материалдық емес активтердің атауы;
б) ай басындағы және соңындағы қалдықтар;
в) ай ішіндегі қозғалысы [3].
Материалдық емес активтердің кірісі мен ... ... ... активтердің барлық түрлерін сатып алу кезінде келесідей шоттар
корреспонденциясы құрастырылады:
2700 «Материалдық емес ... ... ... шоты ... – ҚҚС ... ... емес активтердің құнына;
1420 «Өтеуге аралған ҚҚС» дебит шоты - салықтық шот –фактураларда
көрсетілген ҚҚС ... ... мен ... есеп ... ... ... шот-фактуралардың жалпы сомасына;
Акцептелген шот-фактураларды төлеу кезінде
3310 «Жеткізушілер мен мердігерлермен есеп ... ... ... ... банк шоттарындағы ақша қаражаттары», 1030 «валюталық
шоттағы ақша ... 1010 ... ақша ... ... ... ... ... емес активтерді құрумен байланысты
шығындарды өзі ... (ЭЕМ ... ... ... ... ... және т.б.), онда бұл шығыстар алдын
ала 8110 ... ... ... ... емес ... қабылдау - өткізу актісі» негізінде
материалдық емес активтерді құрумен ... ... 8110 ... ... 2700 ... емес ... бөлімшесінің сәйкес
дебит шоттарына олардың нақты өзіндік құны ... ... емес ... ... ... жарғылық капиталына
үлес ретінде салына алады. Басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталына үлес
ретінде салған кезде келесідей ... ... ... - кәсіпорында (әр түрлі материалдық емес активтерді ... ... ... ... істен шығуы бойынша шығыстар» дебит шоты,
2731 «Лицензиялық ... 2732 ... ... ... ... 2736 ... материалдық емес активтер» кредит шоты -
берілетін жақтың ... ... ... емес активтердің
баланстық құнына;
2741 «Материалдық емес активтер амортизациясы – ... 2742 ... емес ... ... - ... ету», 2743 «Материалдық емес активтер ... ... емес ... ... ... ... емес активтер» бөлімшесінің кредит шоты (2731-2734,
2736 шоты) – есептелген амортизациямен жабылатын ... ... ... ... емес ... ... «Еншілес ұйымдардың ұзақ мерзімді дебиторлық берешегі», 2130
«Тәуелді серіктестіктерге инвестициялар», 2130 «Бірлесіп- ... ... ... ... ... ... шығуынан алынатын кірістер» ... шоты ... емес ... сомасына келісімде көрсетілгендей
инвестиция ... ... емес ... ... ... ... «ҚҚС» дебит шоты
1420 «Өтеуге арналған ҚҚС» кредит шоты - ... емес ... ... ... ала ... ҚҚС ... кәсіпорындарда келесідей шоттар корреспонденциясы
құрастырылады:
Жарияланған жарғылық капитал сомасына:
5110 «Төленбеген капитал» дебит шоты,
5020 «Жай ... 5010 ... ... 5000 ... үлестер мен жарналар» кредит шоты;
Алынған материалдық емес активтердің келісілген құнына:
2731 «Лицензиялық келісімдер», 2732 «Бағдарламамен ... ... ... , 2736 ... ... емес ... ... шоты
5110 «Төленбеген капитал» кредит шоты
5110«Төленбеген капитал» шотының дебиті мен кредиті ... ... ... әлі де ... ... ... ... сомасын көрсетіледі.
Ұйымдастырушы кәсіпорынға уақытша қолдануға берілген ... ... мен ... есебі.
«Шаруашылық серіктестіктер туралы» атты заңды күші бар (6 ... ... ... Жарғысына сәйкес, ... ... ... нәтижесіне құқықпен қоса иеліктен
шығарылатын мүліктік құқықтарды жарғылық капиталға үлес ... ... ... ... әдетте табыстылық әдісі ... ... ... ... ... бойынша (жалдау пайызын қоса
алғанда) бағаланады. Ғимарат, құрлысты, ... ... ... ... ... ... ... Бұл сомаға келесідей шоттар
корреспонденциясы құрастырылады:
2736 « Өзге материалдық емес активтер» дебит шоты
5110 ... ... ... ... ... ... берілген ғимарат, құрлыс және
құрылғылар келісілген құн ... ... тыс ... ... ... ... бағасы» ұйымның іскерлік байланыстарының шартты ... ... ... тәжірибе, клиенттердің тұрақтылығын, сонымен қатар,
басқарушылық, ұйымдастырушылық және техникалық ... ... ... өндірістік және өтімділік ... ... ... және шетелдік бухгалтерлік есептілікті ... ... ... ... «фирма бағасын» бағалау әдестері
әлі де жасалмаған. Ол тек қана істеп ... ... ... ... ... алу кезінде ғана анықталады.
Егер кәсіпорын оның активтерінің құнынан төмен сомаға объект ... ... онда ... ... ... ... баланстық құны -10,0 млн. теңге, сатып алу құны -7,0 ... ... -3,0 млн. ... ... ... ... құны ... төленді:
5520 « Өткен жылдардың бөлінбеген пайдасы» дебит ... « ... ... ақша ... кредит шоты -7,0 млн. теңге
«бэдвилл» сомасы сатушы кәсіпорынның есебіне енгізіледі және салық
салуға ... « ... ... ... ... ... ... емес қызметтен түскен өзге табыстар» кредит шоты -
3,0 млн.теңге
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынға күтілетін ... ... ... ... ... ... шығарылуы мүмкін.
Материалдық емес активтер оларды сатумен, өтеусіз ... ( ... және ... да себептермен байланысты шығарыла алады.
Материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... және кәсіпорынға табыс ... ... ... емес ... ... ... тозуына байланыстыесептен шығару кезінде келесідей
шоттар корреспонденциясы құрастырылады:
7410 « Активтердің істен шығуы бойынша ... ... ... ... емес ... бөлімшесінің кредит шоты (2731-2734,
2736 шоты)- шығып кеткен материалдық емес ... ... ... емес ... амортизациясы» бөлімшесінің дебит
шоты (2741-2744,2746 шоты)
2700 ... емес ... ... ... шоты ... ... ... емес активтердің тозған құнына [6].
Сатылып кетуіне байланысты ... емес ... ... Сатылып кетуіне байланысты материалдық емес активтердің есептен
шығару кезінде келесідей шоттар ... ... « ... ... ... ... ... дебит шоты,
2700 «Материалдық емес активтер» бөлімшесінің кредит шоты ... ... ... материалдық емес активтердің баланстық құнына,
2740 «Материалдық емес активтердің амортизациясы» бөлімшесінің ... ... 2746 ... ... емес ... ... ... шоты (2731-2734,
2736 шоты)- сатылған материалдық емес активтердің амортизациялық құнына;
1210 «Сатып алушылар мен тапсырушылардың қысқа ... ... ... ... «Активтердің шығуынан алынатын кірістер» ... шоты – ... ... ... ... емес ... ... «ҚҚС» кредит шоты – сатылған материалдық емес активтер ... ҚҚС ... ( ... ... «Ағымдағы шоттағы ақша ... ... ... ... ... ... ... шоты - сатылған материалдық
емес активтер үшін сатып алушымен шот төленді.
Қайтарымсыз берілген ... емес ... ... берілген)
бекітілген тәртіп бойынша енгізіледі, келесідей жазулармен көрсетіледі
7410 « Активтердің істен шығуы ... ... ... ... 2700
«Материалдық емес активтер» бөлімшесінің кредит шоты (2731-2734, 2736 ... ... ... материалдық емес активтердің баланстық құнына
2740 «Материалдық емес активтердің амортизациясы» бөлімшесінің дебит
шоты (2741-2744,2746 шоты);
2700 ... емес ... ... ... шоты ... ... материалдық емес активтердің тозған (амортизацияланған)
сомасына,
7410 «Активтердің ... ... ... шығыстар» дебит шоты,
3130 «ҚҚС» кредит шоты– қайтарымсыз берілген ... ... ... ... ҚҚС ... ... дебит шоты, 1030 « Ағымдағы шоттағы ақша қаражаттары»
кредит шоты – бюджетке ҚҚС-ғы және ... ... ... ... емес ... ... мен ... «материалдық емес
активтерді қабылдау- өткізу актісімен» толтырылады.
2700 «Материалдық емес ... ... ... ... есеп ... емес ... ... инвентарлық
карточкасында» жүргізіледі.
Материалдық емес активтердің есебі ... ... ... « ... істен шығуы бойынша шығыстар» шотын қолдану ... 7410 ... ... ... ... материалдық емес
активтердің әрбір түрінің бастапқы құны көрсетіледі, ал кредит бойынша ... ... шығу ... ... тозу ... көрсетіледі [3].
Материалдық емес активтер заңды және жеке ... сату ... ... кезінде, даңды және жеке тұлғаларға қайтарымсыз ... ... ... ... ... есептен
шығарылғанда, басқа заңды тұлғалардың жарғылық ... үлес ... ... ... ... ... емес активтер шығу кезінде немесе оны қолданудан
ешқандай ... ... ... жағдайда бухгалтерлік баланстан
есептен шығарылады.
- материалдық емес активтердің шығуынан алынған табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... шығыс
немесе табыс ретінде танылатын шығу ... ... ... құны мен ... ... ... ... ретінде анықталады.
- материалдық емес активтерді сату кезінде ұйым оның ... ... ... ... құны ... ... бойынша
мәміледе немесе тәуелсіз эксперттің (бағалаушы) көмегімен анықтала алады.
Авторлық құқық ... ... және ... ... ... бағалау кезінде эксперт ... ... ... емес ... ... ... ... қызметінің
мерзімінің өту кезінде және олар түгелдей ... ... ... емес ... ... кезінде мыналар тексеріледі:
- меншік құқығы негізінде кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... ... дұрыс әрі уақытылы көрсетілуін;
- материалдық емес активтердің тозуын дұрыс есептеу;
- моральдық ескірген ... бар ... емес ... мүліктік түгендеу ... бар ... және оны ... ... ... құқығы
бар материалдық емес ... ... бары мен ... ... ... және уақытында көрсетілуін, материалдық емес активтердің
тозуын есептеудің дұрыстығын, ... ... ... активтерін
тексереді.
Негізгі құжаттарда материалдық емес ... ... ... болуы керек, олардың бастапқы құны, пайдалану
мерзімі, амортизациялану нормасы, пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... емес ... мүліктік
түгендеу барысында объектінің нақты барын және кәсіпорынның оны ... ... ... да ... Бұл ... ... емес
активтердің объектісі немесе оны ... ... ... ... ... ... ... құжаттары жатады. Материалдық
активтерді сипаттайтын немесе олардың пайдалану тәртібін белгілейтін,
сондай – ақ, ... ... ... ... ... ... емес ... есебі мен олардың тозуын дұрыс нақты
ұйымдастыру нарықтық қатынаста үлкен рол ... және ... ... емес ... ... ... кезінде немесе оны ... ... ... ... алу ... ... шығарылады.
Материалдық емес активтерді шығуынан алынған табыстар мен шығыстар
шығу бойынша шығыстарды қоспағанда ... құны мен сату ... ... ... анықталады.
Ақпаратты ашу. Ұйым материалдық емес активтердің ... ... ... ... материалдық емес активтерді және басқа да ... ... ... ... ... ақпаратты ашуға міндетті:
- пайдалы қызмет мерзімі айқындалмаған немесе айқындалған ... ... ... ... пайдалы қызмет мерзімін немесе
қолданылған ... ... ... пайдалы қызмет мерзімі белгіленген материалдық емес активтерге
қолданылатын амортизациялау әдісі;
- кезең ... және ... ... ... құны және жинақталған
амортизация (құнсызданудан болған жинақталған ... ... емес ... кез ... ... ... ... залал туралы есептің желілік бабы (баптары);
- кезеңнің басы мен аяғындағы ... ... ... ... ... ... ... ішкі дамудан алынғандарын бөліп көрсете отырып, өсімдер, жеке-жеке
сатып алынған, және кәсіпорынды біріктіру арқылы алынғандар;
- ... ... ... толық жіктелген, 5 IFRS Халықаралық
стандартына сәйкес сату үшін ... ... ... ... ... тобына енгізілген активтер;
- кезең ішінде танылған кез келген амортизация;
- қаржылық есеп көрсеткіштерін ұсыну валютасына қайта ... ... ... ... ұйым ... ... ... санау кезінде
уындаған таза бағамдық айырма:
- баланстық құнның кезең ішінде басқа да өзгеруі.
2.3 Материалдық емес активтердің амортизациясың есебі
Материалдық емес ... ... ... ... ... мен ережелері Қазақстан Республикасының бухгалтерлік
есеп пен ... ... ... Ережесі бойынша белгіленген.
Амортизация - бұл ... емес ... ... ... ... амортизацияланатын соманың жүйелік бөлінуі.
Амортизацияны есептеудің мақсаты - ... ... ... уақыт ішінде олардың құнын өтеу, жабу болып табылады.
Патенттер мен куәліктердің, ерекше құқықтардың құны ... ... ... ... ... интеллектуалдық меншік объектілері коммерциялық ... ... ... ... ... есеп ... ... жүргізу Ережесі п. 56).
2. Егерде интеллектуалдық меншік объектілеріне ерекше құқықтар басқа
ұйымдарға жатса, ... ... ... ... емес ... ... коммрциялық концессиялар келісімдері бойынша
және тағы басқалар бойынша берілсе және ... тыс ... етіп ... ... ... ... ... сәйкес материалдық емес активтер объектілеріне
амортизацияны есептеудің негізгі ережелері келесілерден ... ... ... ұйым ... ... байланыссыз
есептеледі және есептілікте көрсетіледі;
2. Амортизациялық аударымдар олар жасалған есептілік кезеңнің (ай, ... ... ... ... ... ... ұйымның консервация жағдайынан басқа жағдайларда
объектінің бүкіл пайдалы ... ... ... тоқтатылмай
жүргізіледі;
4. Амортизация объект бухгалтерлік есепке қабылданған ... ... ... ... ... ... емес ... құнының толық
өтелуіне дейін немесе ... ... ... дейін есептеледі;
5. Материалдық емес активтер ... ... ... құны ... ... ... ... шығып кеткен айдан кейінгі айдың бірінші
жұлдызынан бастап есептелмейді және есепте көрсетілмейді;
6. ... ... ... осындай объектілер бойынша амортизациялық
аударымдар ... ... 1/12 ... ... ай ... есептеледі;
7. Мезгілдік, маусымдық өндірісте ... ... ... ... ... ұйым ... ... мерзімі ішінде бірқалыпты
есептейді;
8. Ұйымның іскерлік белсенділігінің ... 10 жыл ... ... ұйым қызметінің мерзімінен көп емес);
9. Ұйымдастыру шығындары бойынша амортизациялық аударымдар 10 жыл ... ... ... азаю ... ... көрсетіледі (бірақ ұйым
қызметінің мерзімінен көп емес).
Бухгалтерлік есепте есептелген амортизация өнімнің, жұмыстың , қызмет
көрсетудің өзіндік ... ... ... мен ... ... жабу ... ... сомасы олардың пайдалы қызмет ету мерзімімен ... ... ... ... ... ... қолдану
мерзімі - бұл объектіні қолданудың күтілетін мерзімі, сол уақыт ішінде
ұйым экономикалық ... ала ... Ол ... өз ... объектіні
қолдануға жіберілген күніне анықталады.
Материалдық емес ... ... ... ... бойынша активтің
әрекет ететін мерзім бойына жүйелі түрде есептен шығарылып отыруы ... емес ... ... ... ... ету ... ... түрде күрделі болып саналады және ... ... ... ... ... барысында келесі факторларды
ескерген жөн:
- заңды, реттеуші, кесімді жағдайларын ескеріп, олардың ... ету ... ... ... ... немесе ұзарту жағдайлары келсе, онда оның ... ету ... ... ... ... ... және тағы басқа да экономикалық факторлар ... ету ... ... ... ... ... және ... да субъектілердің
әрекеті (іс-қимылы) материалдық емес ... ... ... шектеуі мүмкін;
- материалдық емес активтердің кейбір түрлерінің қызмет ету мерзімі
сол активтердің құрамдас бөліктері ... ... ... ... белгіленген материалдық емес активтердің
амортизацияланған сомасы осы мерзім ішінде жүйелі негізде ... ... ... ... үшін ... етілген кезде, яғни активтің
орналасқан жері мен ... оны ... ... сәйкес пайдалануды
қамтамасыз еткен кезде ... ... ... ... әдісі ұйымның болашақ экономикалық пайдасын ... ... ... ... Егер ... кесте сенімді айқындалмаса,
бірқалыпты есептеу әдісі ... ... ... қызмет мерзімі
белгіленген материалдық емес активтерді ... ... және ... ... ... қаржылық жылдың аяғында талдауға жатады. Егер пайдалы
қызметтің ... ... ... ... ... өзгеше болса, онда
амортизациялау кезеңі тиісінше өзгертілуі ... ... ... ... ... ... ... кестесінде өзгеріс болса, онда
амортизациялау әдісі осындай өзгерістерді көрсету үшін өзгертілуі тиіс.
Материалдық емес ... ... ... ... оның пайдалы қызмет
мерзімін бағалау дұрыс болып табылмайтыны айқын көрінуі мүмкін. ... ... ... тану ... ... ... нұсқауы
мүмкін. Уақыттың өтуіне қарай материалдық емес активтерден ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы,
бірқалыпты есептеу әдісі емес, азаятын қалдық әдісін қолданған жөн болып
көрінуі ... Тағы бір ... ... ... лицензияларды пайдалану
құқығы бизнес-жоспардың басқа құрамына қолданылғанға дейін мерзімі ... ... ... ... Бұл ... ... ... активтерден
экономикалық кіріс неғұрлым кейінгі кезеңдерге дейін алынуы мүмкін.
Пайдалы қызмет мерзімі ... ... емес ... ... ... ... жүйелі негізде бөлу үшін оның
пайдалы ... ... ... әр ... ... ... ... Оларға:
-материалдық емес активтердің бастапқы құны және ... ... ... ... ... ... ... түзу сызықты әдісі;
-материалдық емес активтердің баланстық қалдық құнымен және ... ... ... ... ... ... ... азайту әдісі;
-материалдық емес активтердің бастапқы құнымен және ... ... ... ... ... көлемінің сомасына
пропорционалдық әдіспен тарату жатады.
Материалдық емес активтердің ... ... ... дайындық
кезеңінен бастап амортизациясын есептейді.
Амортизациялық сомасы әдетте, шығыс ретінде ... егер де ... да ... ... ... ... ... әдісін
тану бір есептік кезеңнен екіншісіне жүйелі ... ... ... ... ... ... ... моделі айтарлықтай өзгермесе.
Материалдық емес активтердің жою құны өте сирек кездеседі, ... олжа тек ... ету ... ... ... Сондықтан
материалдық емес активтердің жою құны нольге тең болады.
Материалдық емес ... ... ... ... ... емес ... ... деп аталатын бөлімшесінің
шоттары арналған:
2741 «Материалдық емес активтердің амортизациясы – ... 2742 ... емес ... ... ... 2743 ... емес ... амортизациясы
– патенттер», 2744 «Материалдық емес ... ... ... ... 2745 ... емес активтердің амортизациясы –
«Гудвилл», 2746 «Материалдық емес активтердің ...... ... ... ... ... болып келеді, олардың
кредиті бойынша ай басындағы амортизацияның қалдығы, ... ... ... және есеп берілген айдың соңындағы
амортизацияның қалдығы ... ал ... ... - ... ... амортизациясын есептен шығарылған ... ... емес ... ... ... бастапқы құнынан және
тиімді ... ... ... анықталған нормалар бойынша әр
ай сайын есептелініп отырады.
Әрбір кәсіпорын материалдық емес ... ... ... ... ... ... есептер бойынша анықталуы
тиіс.
Амортизацияның есептелінген ... 7110 ... сату ... көрсету бойынша шығыстар», 7210 «Жалпы және ... 8410 ... ... ... ... де, ... кредиттеледі [15].
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпорынның нарықтық қатынастарға көшу жағдайларында бухгалтерлік
есептің кәсіпорын мүлкі мен оның ... ... ... және ... алу және сол ... пайдаланушыларға дейін дер кезінде
жеткізудің аса маңызды құралы ретіндегі рөлі артуда.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... емес ... ... қажет. Сол себептен менің еңбегімде мүліктің осы түрін сатып алу,
амортизациясын есептеу және ... қалу ... ... ... ... ... есепке алуды орнату мен жүргізу
саласындағы құқықтарының кеңеюіне орай бухгалтерлік қызметтердің ... ... ... ... ... емес активтердің,
өндіріс және өткізу процестерінің, есеп ... ... ... салымдардың есебін оңтайлы ұйымдастыру мәселесі туындайды.
Осы дипломдық еңбек материалдық емес активтердің есебі мен ... ... ... ... қарастырады. Жүргізілген
жұмыстың нәтижесінде келесідегідей қорытындылар жасауға болады:
- материалдық емес ... ... ... үшін ... құрамы мен
арналуына қарай сан-алуан түрлі болып келетіндігіне орай оларды жіктемелеу
маңызды, соған негізделумен материалдық емес ... ... ... ... есептілік жасалады, осыдан құралдардың осы түрлерінің
есебі бухгалтерияда ... ... ... түріне байланыссыз
солардың түрі бойынша бөлінген есебі ұйымдастырылады;
- есептеу техникасын ... ... ... ... ... ... уақыт шығындарын азайтуға, бақылау сапасын арттыруға
мүмкіндік береді, ақпаратқа жылдам қатынауды қамтамасыз етеді;
- материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... жүргізудің ерекшелігіне өзін не пайдаға, не шығынға
жатқызумен, осы операция бойынша ... ... ... ... емес активтердің аудитіне кәсіпорында қолданылып отырған
материалдық емес активтердің есебін ... ... ... ... ... құны мен ... ... қалыптасуын
реттейтін нормативтік актілердің талаптарына, сондай-ақ оларды есепке алу
ережелерін бекітетін ... ... мен ... талаптарына
сәйкестігін анықтау кіреді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г., ... ... ... /Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. – 330
бет
2. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: 4-басылым
– Минск: 000 «Новое знание», 2000. – ... ... С.Б., ... Ж., ... ... ... - 2001ж.-
236б.
4. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері / Оқулық,
ЖШС «Таугуль-Принт». Алматы – 2006.–535 бет.
5. ... З.Н., ... Н.Ә., ... Ж.Ғ. ... ... 2006. – 264 бет.
6. Кеулімжаев К.К. Бухгалтерлік есеп негіздері. –Алматы: Экономика.
2006.- ... ... В.Л. ... ... бухгалтерлік есеп.
–Алматы: Экономика. 2005.- 325бет.
8. Рахимбекова. Қаржылық ... ... ... 2005 .- 286 бет.
9. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005. ... ... ... А.А., ... Б.Е. ... теориясы. –Алматы: Ұлағат 2005.-
278бет.
11. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М. Аудит. Оқу ... ... ... 20047-229 бет.
12. Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета.
Москва:Финансы и статистика, ... ... В.К., ... В.В., Шмит О.И. ... учет ... ... Друри К. Введение в управленческий и производственный учет. Москва
«Аудит» : ЮНИТИ, 1998.-783с.
15. ... Л. ... НМА в ... по КСБУ и ... ... ... №6 (43), июнь ... Материалы конференции «Переход на ... ... ... в ... ... ... ... 2003г. В городе Алматы// ББ МСФО; №9, 2003
17. Қазақстан Республикасының Заңы, 2007 ... ... 28-і. ... есеп пен ... ... туралы – Алматы:
«Издательство LEM», 2008.
18. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар ... ... ... есеп ... № 28 ҚБЕС ... ... ... Халықаралық қаржылық есеп стандарттары №38 «Материалдық емес активтер»

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық емес активтер. Материалдық емес активтердің есебін құжаттау61 бет
Материалдық емес активтердің амортизациясы15 бет
Материалдық емес активтердің аудиті мен талдауы51 бет
Материалдық емес активтердің есебі44 бет
Материалдық емес активтердің есебі және аудиті 24 бет
Материалдық емес активтердің есебі мен аудиті66 бет
Материалдық емес активтердің есебін құжаттау32 бет
Материалдық емес активтердің түрлері11 бет
Материалдық емес активтердің түрлері туралы8 бет
Материалдық емес активтердің қолда бары мен қозғалысының есебі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь