Қазақстандағы ипотекалық несиелеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Ипотекалық несиелеудің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Ипотекалық несиелеудің түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Ипотекалық несиелеудің үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Ипотекалық несиелеу жүйесінің институционалды негіздерінің
қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 Қазақстандағы ипотекалық несиелеудің ағымдағы жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

2.1 Қазақстан Республикасының несие нарығына талдау жасау ... ... ... ... ... ... 20
2.2 Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің математикалық
үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
2.3 Қазақстан Ипотекалық Компаниясы және тұрғын үй құрылысын
дамытудың мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37

3 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеуді жетілдіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
Тәуелсіздік алғаннан бергі 18 жылда еліміз бұрын-соңды болмаған айтулы табыстарға жетті. Тәуелсіздік алғанға дейінгі қиыншылықтарды жеңіп, жаңа елде жаңа өмір басталды. Қазір қазақ елінің даңқы бүкіл әлемге тарап, енді ең өркендеген бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің қатарына қосылуға батыл қадам жасап отыр.
Дегенмен, бұл жетістіктерге қарап Қазақстанда қазір барлық мәселе шешілген, әлеуметтік-экономикалық, мәдени-рухани салада ортаға қояр ешқандай өзекті проблема қалған жоқ деп айта алмаймыз. Керісінше, ойландыратын, тез арада шешуді қажет ететін мәселелер әлі де баршылық.
Біздің азаматтарымыз үшін, әсіресе, жас отбасылар үшін тұрғын үйдің қолжетімділігі мен сапалылығы – мемлекеттің барынша өмірлік маңызы бар басымдықтарының бірі болып келді және алдағы уақытта да солай болып қала бермек.
Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасына мына бағыттар бойынша өзгерістер енгізу қажеттілігі пісіп-жетілді.
Бірінші. Мемлекеттік қызметкерлерге және бюджеттік саланың еңбеккерлеріне тұрғын үй құрылысының жинақ жүйелері арқылы жылдық мөлшері 4 пайыздан аспайтын алдын ала тұрғын үй займдарын беруді жүзеге асыру керек.
Екінші. Жалға берілетін тұрғын үй құрылысына, оның ішінде мемлекеттік қызметкерлер мен бюджеттік сала еңбеккерлері үшін салынатын үйлерге екпін түсірген жөн. Өзінің жеке меншік тұрғын үйлерін салғысы келетін азаматтар үшін мемлекет жеке меншік құрылысына арналған инфрақұрылымдар қалыптастырады.
Бағдарлама аясында бұл үдеріске ӘКК-лер белсенді қатысуы керек.
Үшінші. Құрылыс компанияларының қызметінде мөлдірлікті және саладағы бәсекелестікті арттыру дәрежесін заңды түрде қамтамасыз ету керек. Тұрғын үй құрылысы үлескерлерінің құқықтарын қорғауды арттыру қажет.
Жеке меншік тұрғын үй құрылысын дамытуды ынталандыру мақсатында жер телімдерін беру және тіркеу ережелерін мейлінше жеңілдеткен дұрыс.
Төртінші. Жеке меншік тұрғын үй құрылысында индустриялық, арзан және экологиялық таза технологияларды игеру басымдыққа ие болуға тиіс. Шет мемлекеттердің озық тәжірибелерін кеңінен қолдану керек. [12]
Менің курстық жұмысымның мақсаты – тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету мақсатында бәсекеге қабілетті, жоғары сапалы және әлемдік стандартты қажетсінетін тұрғын үй құрылысын дамытуға басым тәртіппен бағытталатын, ипотекалық несилеу жүйесінің ерекшеліктері мен қазіргі таңдағы жағдайына талдау жасау.
1. Сейітқасымов Ғ.С., Омарбекова А.Ғ., Сейітқасымова А.Ғ. және т.б. Ақша, кредит, банктер. Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2006. Б. 151-154.
2. Н.Н. Хамитов. Банк ісі. Оқу құралы. – Алматы: 2006, Б. 88-91.
3. Н.В. Кабашева. Казахстанская и американская модель ипотечного кредитования.// Қаржы – қаражат, 2008, №4. – Б. 26-31.
4. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы / Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА-ның академигі Сейітқасымов Ғ.С., 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. Б. 84-90.
5. А. Ж. Тұрлыбекова. Ипотекалық несиелеу жүйесінің институционалды негіздерінің қалыптасуы. // ҚазҰУ хабаршысы, 2005, №2 (48). – Б. 68-71.
6. Индира Алсейтова. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу жүйесі мен қазіргі жағдайы. // Экономика негіздері, 2008, №1 (25). – Б. 20-21.
7. Н.С. Шыныбеков. Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің математикалық үлгісі. // ҚазҰУ хабаршысы, 2005, №6 (52). – Б. 104-108.
8. Ерохина Е.С. Вопросы разработки модели жилищного ипотечного кредитования. Сб. Статьей студенческого семинара. – Москва. ГУУ. 1999.
9. Хачатрян С.Р., Егорова Н.Е. Моделирование инвестиций в жилищном секторе. М. ЦЭМИ РАН. 1998.
10. Развитие ипотечного кредитования. Финансово-кредитные проблемы рыночной экономики Казахстана. Материалы республиканской научно-практической Конференции (2 часть) Алматы. 2002г.
11. А.Ж. Турлыбекова. Қазақстан ипотекалық компаниясы және тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасы. // ҚазҰУ хабаршысы, 2006, №1 (53). – Б. 29-32.

ҚОСЫМША ӘДЕБИЕТТЕР.

12. 2008 жылдың 6 ақпандағы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың "Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты" атты Қазақстан халқына жолдауы
13. Мирас Мұқаман. Экономика локомотиві – тұрғын үй құрылысы. // Экономика негіздері, 2006, №6 (18). – Б. 14-15.
14. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы.Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы
        
        әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Экономика және бизнес факультеті
К У Р С Т Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... ... ... Н
Тексерген:
Тұрлыбекова А.
Алматы,2010
МАЗМҰНЫ
беті
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1 ... ... ... ... ... ... ... Ипотекалық несиелеу жүйесінің институционалды негіздерінің
қалыптасуы...............................................................
...........................................13
Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... жасау
........................20
5. Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің ... ... ... ... және ... үй ... ... ... ... ... жетілдіру
жолдары..................................................................
............................................44
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................47
ҚОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
.....49
КІРІСПЕ
Тәуелсіздік алғаннан бергі 18 жылда еліміз бұрын-соңды болмаған
айтулы табыстарға жетті. Тәуелсіздік алғанға ... ... ... елде жаңа өмір ... Қазір қазақ елінің даңқы бүкіл әлемге тарап,
енді ең өркендеген ... ... 50 ... ... ... ... ... отыр.
Дегенмен, бұл жетістіктерге қарап Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... қояр
ешқандай өзекті проблема қалған жоқ деп айта ... ... тез ... ... қажет ететін мәселелер әлі де баршылық.
Біздің азаматтарымыз үшін, әсіресе, жас отбасылар үшін тұрғын ... мен ...... ... өмірлік маңызы бар
басымдықтарының бірі болып ... және ... ... да солай болып қала
бермек.
Мемлекеттік тұрғын үй ... мына ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге және бюджеттік саланың
еңбеккерлеріне тұрғын үй құрылысының ... ... ... ... ... 4
пайыздан аспайтын алдын ала тұрғын үй займдарын беруді жүзеге асыру керек.
Екінші. ... ... ... үй ... оның ... ... мен бюджеттік сала еңбеккерлері үшін салынатын үйлерге екпін
түсірген жөн. Өзінің жеке меншік тұрғын үйлерін ... ... ... мемлекет жеке меншік құрылысына ... ... ... бұл ... ... белсенді қатысуы керек.
Үшінші. Құрылыс компанияларының қызметінде мөлдірлікті және саладағы
бәсекелестікті ... ... ... ... ... ету керек. Тұрғын
үй құрылысы үлескерлерінің құқықтарын қорғауды арттыру қажет.
Жеке меншік тұрғын үй ... ... ... ... ... беру және тіркеу ережелерін мейлінше жеңілдеткен дұрыс.
Төртінші. Жеке меншік тұрғын үй ... ... ... ... таза ... ... ... ие болуға тиіс. Шет
мемлекеттердің озық тәжірибелерін кеңінен қолдану керек. [12]
Менің ... ... ...... ... өсуді
қамтамасыз ету мақсатында бәсекеге қабілетті, жоғары ... және ... ... ... үй құрылысын дамытуға басым тәртіппен
бағытталатын, ипотекалық несилеу ... ... мен ... ... ... ... мақсаттарға жету жолында мен алдыма келесі міндеттерді қойдым:
▪ ипотекалық несиелеу ... ... ... ... ... мәнін
ұғу;
▪ ипотекалық несиелеудің ұсынылған үлгілері қазіргі ... ... ... толығырақ түсіну үшін, жүріп жатқан
процестерді жан-жақты бағалау;
▪ ипотекалық несиелеу жүйесінің институционалды негіздерінің
қалыптасуын анықтау;
... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы тұрғын үйді ипотекалық несиелеудің
математикалық үлгісінің тиімділігін жүзеге ... ... ... ... және ... үй ... мемлекеттік бағдарламасын талдау;
▪ Қазақстандағы ипотекалық несиелеу жүйесін ... және оған ... ... жұмыс материалдарын барынша игеру мақсатында мен ... 3 ... ... ... толық қарастыруға тырыстым.
І бөлім кіріспе орнына берілген, онда ипотекалық несиелеу ... ... және оның ... беріледі. Сонымен қатар ипотекалық несиелеудің
экономикалық мәні және олардың жалпы ел экономикасын ... ... ... несиелеу жүйесінің институционалды негіздерінің
қалыптасуы қаралады.
ІІ бөлімде елдегі қолайлы ипотекалық несиелеуге талдау жүргізіледі.
Қазақстан ... ... және ... үй ... ... ... қарастырылды.
ІІІ бөлімде ипотекалық несиелеу жүйесін жетілдіру және ынталандыру
шараларын ... ... ... ... ... ... ... Ипотекалық несиелеудің түсінігі
Жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын қарызды ипотека ... ... ... Ол ... үй ... ... және сатып алуға, жер
сатып алуға беріледі, әрі ұзақ ... ... ие. ... несиелеу
нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі болып ... Оның ... ... ... ... – бұл ... ... кепілзатпен берілетін
қарыз. Несие қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын
мүлік сатылады және одан түскен ... ... ... ... Сол ... де ... ... несие беруші үшін ең
“сенімді” несие ретінде саналады;
- ипотекалық қарыздың көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені,
ол ... үй мен ... ... ... ... ... үшін және жер ... игеру үшін пайдаланылады;
- ипотекалық несие, әдетте, 10-30 ... ... ұзақ ... ... ... ... кестеге сәйкес біртіндеп өтелетін болады.
Ипотеканың айрықша маңызды принциптеріне мыналар жатады: кепілге
салынатын ... ... болу ... яғни ... ... ... құқығының
объектісіне жататын нақты мүлікті анықтау; кепілдіктің жариялылығы, яғни
кепілге салынған мүліктің ауыртпалығын үшінші ... оңай ... ... несиелеудің жүйесі икемді болуы үшін ұдайы жетілдіріліп
отырады. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... өсетін қарыз: алғашқы бес немесе он ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп отыратын қарыз: жеңілдікті кезеңнің болуын
қарастырады, мұнда ... тек ... ғана ... ... ... ... борышқорға үлкен пайда береді;
- пайыз мөлшерлемесі ... ...... ... келісімшартта нақты шама түрінде тіркеледі әрі қандай да
бір нақты ... ... ... ... ... ... жарты жылдабір рет қарастырылады.
Ипотекалық несиелеуді рәсімдеуде негізгі ... ... ... өзге де ... ... жатады. Бұл құжаттарға ипотекалық компания
шығаратын ипотека облигациялары ... ... ... қайталама
нарығында баға белгіленуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... меншік құқығын кредит берушіге ұйғаратын құжат
болып ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етушісі болып табылады. Онда несие келісімшарты ... ... ... ... ... ... пайыз, салық,
алымдар және меншіктен өндіріліп алынатын өзге де ... ... ... ... оны бүлінбеген қалпында сақтау, жылжымайтын
мүлікті сақтандыру, оны ... ... ... ... ... тыйым
салынатыны және т.б. айтылады.
Өзіндік қаражат, ипотекалық облигациялар және клиент шотына тартылған
ресурстар ... ... ... ... ... ... туралы” заңы шыққаннан кейін
Қазақстанда ипотекалық несиелеу ... ... ірі ... ... ... ... ... ипотекалық компанияларын құрды.
2000 жылдан бастап ҚР Ұлттық банкісі жарғылық капиталы 100%-ды құрайтын
Қазақстандық ... ... (ҚИК) ... Ол ... құрылған күннен
бастап несие үшін алынатын пайыз мөлшерлемерін кеміту бағытындағы саясатты
жүргізіп келеді. 2005 жылы ҚИК ... ҚР ... ... ... Бұл несие үшін алынатын пайыздық мөлшерлемелерді кемітуге қажетті
бәсекелестік ортаның құрылуына өз ... ... ... ... ... да тұрақты түрде кеміп келеді. Ипотекалық несиелеудің дамуына
2003 жылы Мемлекеттік құрылыс- ... ақша ... ... ... ... 300 және 500 млн ... ... облигацияның екі шығарылымын
шығарып үлгерді және оларды сәтті орналастыра білді.
Қазақстанда ипотекалық несиелеу Қазақстан ... ... үй ... ... ... болып табылады. Бұл арада
Мемлекет халықтың қамтамысыздандырулуы деңгейі ... ... ... үй құрылысын салуына және сатып алуына әр түрлі әдістермен жәрдем
көрсетіп, олардың ... ... ие ... ... ... ...... алғашқы мемлекеттік ипотекалық
банк 1770 жылы Силезияда аса ірі помещиктік шаруашылықтарға қаржылық қолдау
көрсету мақсатында құрылды.
ХІХ ғасырдың бас ... ... ... ... ... ... ... де қоланыла бастады, ал ХІХ ғасырдың орта ... ... ... ... ... ... және “таза ипотекалық ... 1962 ... ... ... ... ... мәні бар ... фермерлік жер
банктеріне берілген, ал, Канадада – ипотекалық компанияларға ... ... ... ... ... ... айналысады. [1]
Ипотека кепілдік берушінің сатуына болатын немесе басқаша жолмен шеттете
алатын кез келген жылжымайтын мүлкіне қойылуы ... ... ... ықтимал;
- жер учаскесі;
- кәсіпорын, ... ... және ... қызметте
пайдаланылатын кез келген жылжымайтын мүлік;
- тұрғын үйлер мен пәтер;
- саяжай, бау-бақша үйі, гараж және тұтынылатын өзге де ... ... ... мүліктер.
Ипотека заттары кепілдік берушінің меншігі болуы керек немесе толық
шаруашылық ... ... ... ... ... (әрбір
меншіктеушінің ондағы үлесі белгілі болмайды). ... ... ... ... ... ипотека қойылмайды.
Меншіктің жалпы үлесіне қатысушы өз үлесін басқа меншік иелерінің
келісімінсіз баршаға ... ... ... сала ... ... ... салу ... негізгі ереже ипотека жөніндегі
келісімшарттың кепілхат түрінде бекітілуін қарастырады.
Мұндай келсімшарттың нақты ... күші ... үшін оны ... ... (яғни, ол реквизиттердің ... ... ... ... ... ... ... туралы келісімшарт мемлекеттік тіркеуден өткен сәтінен бастап
күшіне енеді.
Ипотека мемлекеттік тіркеуден өтуі үшін ... ... ... ... растайтын кепілхат пен құжаттар ұсынынлған
жағдайда оның ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ипотека тіркеуді жүзеге асыратын органға осыған қажетті құжаттар түскен
күннен бастап, 15 күннің ішінде тіркелуі ... Бұл ... ... күніне
құжаттардың тіркелуге түскен күні жатады. Тіркеу жазбасы мына ... ... ... ... ... ипотеканың заты туралы мәлімет, өткен ипотеканың ... ... ... ... ету мерзімін көрсету.
Ипотеканың тіркелгені жөніндегі мәлімет кепілхатқа енгізіледі. ... ... ... ... ... ... тіркелген күні мен орны
, тіркеу номері көрсетіледі. Бұл мәліметтер тіркеуді жүзеге асырған ... ... қол ... және мөрімен расталады.
Ипотека тіркеуі міндетті шарт болып табылады: кез келген тұлға тіркеуді
ипотека объектісіне сәйкес ... ... ... ... ... ... одан ... үзінді көшірмені) алуға құқылы.
Ипотека жөніндегі тіркеу жазбасы кепілдік берушінің және кепілзат
ұстаушының ... ... ... ... өтініші бойынша немесе
ипотеканы тоқтату туралы сот шешімі бойынша ... ... ... бойынша өзінің құқығын басқа ... ... ... ... бұлайша беру сол тұлғаға несие ... ... ... ... қамтамасыз етілген ипотека бойынша
құқықты бір мезгілде табыс ету ... ... ... ... ... ... ұстаушы жаңа кепілзат ұстаушының
пайдасына оған кепілхатты нотариалдық тұрғыдан расталған ... ... ... ... ... ... ... ипотекамен қамтамасыз етілген несие келісімшарты
бойынша борышқорға кепілхат жөніндегі құқықты табыс ... ... ... хабарлауы қажет. Борышқор осының негізінде жаңа кепілзат ... ... ... ... міндетті.
Кепілзат ұстаушы өзіндегі кепілхатты басқа тұлғаға ... ... ... қамтамасыз етуде кепілге сала алады.
Кепілхаттың кепілдігімен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... кепілхатты кепілге
ұстаушының талабы бойынша өз құқығын ипотекалық кепілзатты берушіге табыс
етуге міндетті.
Бұл құқықты қайта табыстаудан бас ... ... ... ... бұл ... сот ... ... аударуын талап ете алады.
Кепілзат беруші кепілзат ұстаушымен ... ... ... ... ... оның ... (толық шаруашылық жүргізуіне), жалға немесе өтеусіз
негізде уақытша пайдалануына беруге құқылы.
Бұл жағдайда ипотека өз күшін ... тек ... ... ... ... ипотека затының құқығын алған тұлғаға өтеді.
Кепілзат беруші ипотекамен қамтамасыз етілген міндеттемені ... ... ... ... ... ... кепілге
салынған мүліктің құнынан сот ... және ... сот ... Бұл, ... мына жағдайларға – тұтас ... үй, ... ... заты ... алға шыққан жағдайда немесе ... ... үшін ... ... ... басқару органының келісімі
қажет болған жағдайда қатысты болады.
Ипотека затын өндіріп алу ҚР ... ... ... ... ... көпшілікке арналған сауда-саттығында кепілге
салынған ... сату ... ... ... ... көпшілікке арналған сауда-саттықта сатуды жүзеге асыратын
ұйымды сот ... ... және оны ... ... да ... ... арналған алдағы сауда-саттық туралы ақпаратты ипотекаларды
сататын мамандандырылған ұйым (оны өткізгенге дейін бір ... ... ... ... ... ... салынған мүлікті сатып алған сатып алушыға
мамандандырылған ұйым сатып алынған ... ... ... оған ... ... ... куәлікті табыс етуге міндетті.[2]
1. Ипотекалық несиелеудің үлгілері
Ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру ... ... ... ... ... негізгі үлгілері бар.
Ипотекалық несиелеудің біршама қарапайым және біршама жетілген үлгісі
шартты түрде айтсақ, ... ашық ... Бұл ... ... ... ... ... ссудаларға деген барлық клиенттердің жалпы
өтініші банктің ... және ... ... қаражаттары: депозиттерде
жатқан клиенттердің қаражаттары; банкаралық несиелер және т.с.с. есебінен
қамтамасыз етіледі.
Қарапайым ашық үлгінің екінші бір ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлері елдегі несие-қаржы нарығындағы жалпы
жағдайға тікелей тәуелді болып табылады. Бұл ... ... ... байланысты олардың активтеріне және ... ... ... ... алу, сату ... ... ... несиелеудің жалпы сызбасы. [3]
Бұл үлгі негізінде ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру, әсіресе ... мен ... ... ... толық қалыптасып болмаған көптеген
елдерде іс жүзінде кеңінен таралған.
Бұл қарастырылған үлгіден ажыратылатын ... үлгі ... ... деп ... Бұл үлгі ... банктердегі ипотекалық несиелеу жүйесі
үшін несиелік ресурстардың қалыптасуы арнайы ұйымдастырылатын, жылжымайтын
мүліктермен қамтамасыз етілген екінші реттегі бағалы қағаздар ... ... ... ... ашық ... тек кеңейтілген ипотекалық нарық
құрылымының құрылған жағдайында, екінші нарықта айналыста ... ... ... ... тарапынан көмек көрсетілетін және жиі
бақылауға алу жағдайында ғана іске асырылады. Бұл үлгі іс ... ... бар ... кеңінен таралған. әсіресе, бұл үлгінің дамуы АҚШ-та
қанат жайды. Осындай себептерге байланысты бұл ... ... ... ... деп атап кеткен. Бұл үлгі 2-суретте көрсетіледі.
Американдық үлгінің қағидасы бойынша әр жылда белгілі бір табысы ... ... ... ... жартылай нақты ақшамен, ал қалған бөлігін клиенттің
иелігінде бар немесе сатып алғалы отырған жылжымайтын мүлікті ... ... ... арнайы ипотекалық банктің ссудасы есебінен төлеп, бірден
тұрғын үй ала алады. Мұндай ... ... ... ... ... ... әр ... табысына байланысты 15 – 30 жылдың ішінде жүзеге
асырылады.
Бұл тұрғын үйді қаржыландыруды ұйымдастыру үлгісінің дамуы ... ... ... актілерін сатуға мүмкін болатын нарықтың болуын
талап етеді. Американдық үлгі ипотекалық эмиссиондық ... үшін ... ... ... мәселесін шешетін қолайлы тәсіл ретінде ... ... ... үшін ... 3 ... ... ипотекалық несие (70-75%
үйдің бағасынан)
1 ... ... 15-30 ... – нарықтан тұрғын үйді сатып алу бағасы;
Р1 – ... ... ... ... ... нақты құны;
Абсцисса осінде – баға, ординат осінде – жылдар.
2-сурет. Ипотекалық ... ... ... [4]
Қарапайым ашық және кеңейтілген ашық үлгілердің сипатты белгісі олар
нарықтық ипотекалық несиелеу механизмін білдіреді. Мұндай ... ... ... мен ... ... және ауқымы көбіне екі өзара байланысты
көрсеткіштермен реттеледі:
1) ссудалар бойынша банктік пайыз мөлшері және ... ... ... ... ... байланысты анықталатын несиелік
ресурстар бағасымен;
2) сақтандыру компанияларын қоса ... ... ... ... ... ... ... аударымдар мөлшерімен.
Ипотекалық несиелеудің келесі бір үлгісі – бұл “балансталған автономды
үлгі”. Бұл үлгінің ең ... ... оның ... ... принципіне
негізделуінен көрінеді. Мұндай принцип барысында банктердің жиынтық
несиелік портфелі капиталдардың ашық ... ... алу ... ... ... ... кассалық көмек принципі бойынша болашақ қарыз алушының
қаражаттарын тарту есебінен құралады. Бұл үлгі ... ... ... ... ... ... бос қаражаттарын сұрайтын несиенің жартылай сомасы
мөлшерінде ... ... ғана ... алуға құқылы.
Мұндай шектеулілік алдындағы қарастырылған үлгілермен салыстырғанда
басты кемшілік болып табылады. Өйткені, бұл үлгі ... ... ... ... ... алудағы мүмкіндігін кешеуілдетеді.
Бірақ та бұл балансталған автономиялық үлгінің өзіндік ... ... яғни бұл үлгі ... ... күшіне байланысты жалпы қаржы-несие
нарығының жағдайына тәуелсіз. Балансталған автономиялық үлгінің іске
асырылуы ... ... банк үшін қай ... және қандай бағада
несиелік ресурс табу сұрағы мазаламайды, банкке тек өзінің ... үшін ... ... ... белгілеу ғана қажет. Құрылыс
қаражаттары салымы бойынша табыс мөлшері және ... ... ... ... мөлшері еркін жағдайда белгіленеді. Банк мақсаты жинақтарға
табыс төлемей-ақ сол төленетін табыс мөлшерінде несиенің бағасын қысқарта
белгілеуіне болады. ... ... ... ... ... 10%, ал
несиеге қойылатын пайыз мөлшері 13% ... онда банк ... ... ... ... шегеру арқылы маржаны 3% деп хабарлау мүмкін.
Демек, бұл үлгі қарызға алатын ақшалардың нарықтық бағасына да, ... бұл ... ... ... ... болып табылады. Балансталған
автономиялық үлгінің бұл сапасы ... ... ... ... ... үшін аса ... Бірақ та бұл жерде барлық ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ
аталған үлгінің тағы да бір ... ... ... ... ... ең ... тәуекелге барады.
Қазіргі кезде Германияда бұл үлгі іс жүзінде кеңінен қолданылуда.
Мұнда қорлану (құрылыс қаражаттары) механизмінен ... ... ... ... тұрғын үй жағдайын жақсартуға мақсатты ... және ... ... болатын азаматтардың инициативасына
қаржылық қолдау көрсетуге байланысты мемлекеттік ... ... ... елді қамтыған “құрылыс жинақтарының
жүйесі” құрылған.
Тұрғын үй алғысы келген азамат, тұрғын үйді ... ... ... ... 2-10 жыл бұрынырақ арнайы қаржы-несие жүйесімен өзара
қатынасқа түседі. ... ... ... арнайы банктерге немесе жинақ
кассаларына (Bausparkasse, Schwabisch Hall және т.б. құрылымдарға кіретін)
болашақта ... ... ... 45% ... ... ... барып, ол
мемлекеттік дотация ... ... ... 10% ... және ... ... ... банктен жеңілдікпен 10-15 жылға несие алуға
құқылы болып табылады.
Германияның үлгісі 3-суретте берілген.
Бірінші ... ... ... ... ... қаржылық
ресурстарды банк бұл осы жүйемен ертерек қатынас орнатып, ... ... ... яғни ... ... ... клиенттер үшін пайдаланады.
Басқаша айтқанда, Германияның ... ... ... үлгісі
жылжымайтын мүліктердің салынған мүлік туралы ... ... ... ... қағаздардың екінші нарығымен байланыспайды және ... ... ... ... жүйесінің ең басты бір артықшылығы –
оның шегінде пайдаланылатын мақсаты құрылыс қаражаттарына, ... ... ... ... ... ... болғандықтан да,
несие-қаржы нарығының жалпы жағдайына тәуелсіз болып табылады. Бұл сызбаның
басты ... оның ... ... яғни ... берілу көзі
ретінде құрылыс қаражаттарын жинақтау келісім-шартына ...... ... қаражаттардың қолданылуынан байқауға болады. Бұл
жүйені пайдаланатын ... ... ... ... нарықтан төменгі
жағдайда, пайыз төлеумен қатар, нарықтан төменгі жағдайда несиелер беру
мүмкіндігі ... үшін ... ... ... ... ... ... үйдің бағасынан)
............................................................................
...
2
Мемлекеттік депозит
............................................................................
...
1
Мақсатты салым
(45-50% үйдің бағасынан)
0
2-10 жыл ... үй ... 7-8 ... ...... ... үйді ... алу бағасы;
Р1 – несиені есепке алғандағы тұрғын үйдің нақты құны.
Абсцисса ...... ... ... – жылдар.
3-сурет. Германияның құрылыс қаражаттарын жинақтау үлгісі.
Германияда құрылыс жинақ жүйесіне мемлекет ... ... ... ... ... жинақталуына тұрғын үй құрылысына сыйақылар
беру немесе салықтық жеңілдіктер жасау арқылы ынталандырып ... ... ... ... ... ... бар. Егер ол ... (субсидия)
жолын таңдаса, онда оның жинағы 300 неміс маркасына ... ... ... 1600 ... (отбасылар үшін) жеткенде мемлекеттен 10% көлемінде
қосымша сыйақы алады.
Құрылыс қаражаттарын жинақтау жүйесіне ... ... ... ... Мемлекет өз тарапынан тұрғын үй құрылысына дотация беру
арқылы немесе салықтық жеңілдіктер арқылы меншікті ... ... ... ... құрылған Тұрғын үй – ... ... ... ... ... ... несиелеудің қазақстандық үлгісінің механизмі келесі 4-
суретте көрсетілген.
кепілдеме
кепілдеме пұлы
4-сурет. Ипотекалық несиенің қазақстандық үлгісінің ... ... ... ... институционалды
негіздерінің қалыптасуы
Ипотека деген термин ең алғаш рет ... ... ... ... Рим қаласының территориясында пайда ... ... ... ... ... ХІV ... пайда болды. Ипотека термині
(hyrotheke) – кепілдік, кепілзат, немесе кепілге салу ... ... ... несие дегеніміз – бұл қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын
үйді, өндіріс ғимараттарын, ... және ... ... алып ұзақ ... несие. Ипотекалық несие жеке тұлғаларды ... бір ... ... ... несиенің экономикалық мағынасы жағынан – бұл
банктен немесе басқа да қаржы ұйымдарынан ссуда алу ... ... ... ... ... ... табылады. Қарапайым тілмен айтатын
болсақ ипотека дегеніміз – бұл қарыз ақшаға үй ... алу. 2002 ... ... ... ... ... туралы” Қазақстан Республикасының
заңына сәйкес ипотекалық несие дегеніміз – кепілге берілген жылжымайтын
мүлік немесе ондағы ... ... ... ... ... ... ... мен
пайдалануында қалатын кепіл түрі. Жылжымайтын мүлік – жер учаскелері,
сондай-ақ ... ... және ... ... байланыстағы өзге де
мүліктер, яғни ауыстырылуы олардың мақсатына шектен тыс зиян ... ... ... ... Дж. М. ... пікірінше, “жинақтар нарықтық пайыздық
мөлшерлеме деңгейінің қызметі емес, жинақ деңгейі ... ... ... болып келеді”. Қарыз алушылар арасында бәсеке ... ... ... ... ... ... Ондай
ерекшеліктерге мыналар жатады:
- ипотекалық несиелеу мерзімінің ұзақтығы;
- берешекті қайтару мен ... ... ... ... ... мен ... төлеудің қабылданған
кестесіне байланысты ипотекалық несиелер екі ... ... ... де ... ... ... да ... толықта төлеу;
2) берешекті кезең – кезеңімен бөлшектеп төлеу.
Ипотека ... ... АҚШ, ... ... ... ... көп
дамыған. Мысалы, АҚШ-та қазіргі заманда жылына жалпы сомасы 3-4 ... 5 ... ... ... ... ... 1934 жылы құрылған
Федералдық тұрғын үй әкімшілігі жергілікті ... ... аса ... ... үшін ... ... бағдарламалар әзірлеп отырады. Ұлыбританияда
ипотекалы несиелер көлемі – жылдық ... ... ... ... ... астамын құрайды.
Ипотекалық несиенің қағидалары:
➢ меншік құқығын шектеу шартында борышқордың қолында мүліктің ... ... ... ... ... ... анықталуы;
➢ сол сияқты мүлікті үстеме ипотекалық ссудаға кепілге алу;
➢ сақтандыру есебі бойынша несие беру.
Әр жеке ... ... ала ... ... ... өткен жағдайда оған
мынадай жеңілдіктер жасалады:
❖ егер де несиегер алғашқы жарнаны салмау мақсатында қосымша
жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... үйге
несие алудың алғашқы жарнасы болмаған жағдайда несие алу
мүмкіндігі.
❖ Азаматтық-құқықтық жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі беруі.
❖ Егер де “Қазақстанның ипотекалық ... ... ... ... ... ... жасаған жағдайда, алатын үйдің
құнының 90%-ға ... ... ... алу ... ... Егер де ... ... жетпеген жағдайда, қосымша
несиегерді немесе кепілшіні, жеке тұлға әрі ... ... ... ... ... беріледі
Серіктес банкте алдын ала төлем қабілетін тексеруден өткеннен кейін
ипотекалық тұрғын үй несиелерін алудың сомасын ... және ... ... сай ... әрі ... борышын өтеуді ескеріп ай
сайынғы шығыстарын жоспарлауға, нарыққа арналған ... ... ... ... Несиегер алдын ала төлем қабілетін тексеру
рәсімдері өткеннен ... ... ... ... ... үшін ... ... комитетінің ипотекалық тұрғын үй несиесін беру ... үшін ... ... ... ... ... несиегер
банктің алдын ала төлем қабілетін тексеруді ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... екі деңгейлі болып
келеді. Бірінші деңгейінде иполтекалық несие беретін банктер мен ... ... ... ... кредиторлар, екіншісі осы кредиторлар
берген ипотекалық несиелер бойынша талап құқықтары мен ... ... ... ... асыратын қайта қаржыландырушы ұйым. Еліміздегі мұндай
ұйым Ұлттық Банк 2001 жылы ... ... ... ... Ипотекалық
Компаниясы” АҚ. Қазақстандық модельдің негізін қалау кезінде АҚШ-тың Fannie
Mae және Малайзияның Cagamas Berhad ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысы қаражаты жүйесі
Словакияда, Чехияда, Венгрияда, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... қадамын жасай бастаған тұрғын үй
құрылысы ... ... ... ... ... сыйақы ставкасы
жылына 5,5-6% құрайды. Тұрғын үй құрылыс банкісіне азаматтардың салатын
салымына түсетін ... ... ... ... 2,5-3 ... ... Соңғы жылдарда ипотекалық несие жүйесі 3 этаптан өтті.
- банктердің берген несиелері;
- ипотекалық компаниялардың берілген несиелері ... ... ... сатьп алу;
- ипотекалық облигациялардың шығарылуы.
2003 жылы қараша ... ... ... ... қоры
құрылады. Бұл қордың ... ...... несиелер бойынша
мерзімнің өсуі, олардың процент ... ... ... ... ... ... Қордың ең алғашқы қатысушылары ... ... ... ... АҚ және ... ”АҚ ... ... жылдарда ипотекалық несиенің көлемі тез өсіп ... ... көре ... Ипотекалық несиелер ұлттық және шетел валютасында
берілген. Халыққа берілген ипотекалық несиелердің ... ... ... ... ... талдау жасайтын болсақ, 2004 жылда берілген барлық
ипотекалық несиелердің ... ... 87927 млн ... ... ... 11439 млн ... ... валютада, ал қысқа мерзімдісі ұлттық ... млн ... ұзақ ... ұлттық валютада 11134 млн теңге құрайды.
Қысқа мерзімді несие шетел валютасында 290 млн ... ұзақ ... ... валютасында 87637 млн теңге. 2004 жылы ... ... ... ... ... 2009 ... салыстырғанда 7 есе өскен. 2009
жылдың 1 тамызына берілген барлық ипотекалық несиелердің 702537 млн ... ... 349814 млн ... ұлттық валютада, оның ішінде 1190 ... ... ... және 348624 млн теңге ұзақ мерзімге берілген. Ал,
352722 млн ... ... ... оның 3830 млн ... ... ... млн ... ұзақ мерзімге берілгенін көруге болады.
1-кесте. Банктердің халыққа ипотекалық несие беруі.
(млн. тенге, кезеңнің соңына)
| |2004 ... ... |
| ... ... ... мерзімді |
|облыс аттары |ы | | |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |702537 |1190 |3830 |348624 |348892 ... ... |100201 |53 |12 |64660 |35477 ... ... |264102 |499 |2703 |81447 |179453 ... |11436 |19 |8 |8003 |3407 ... |30015 |1 |0 |20998 |9016 ... |11157 |0 |3 |6269 |4886 ... |24833 |0 |38 |12523 |12272 ... Қазақстан |44137 |35 |18 |26078 |18007 ... |21821 |52 |162 |14581 |7027 ... ... |17139 |144 |- |10097 |6898 ... |37631 |71 |103 |24002 |13455 ... |19182 |- |7 |11777 |7398 ... |9059 |- |3 |7666 |1390 ... |31512 |176 |76 |18093 |13167 ... |19962 |33 |4 |14490 |5436 ... ... |11559 |14 |5 |6729 |4811 ... ... |48788 |93 |688 |21213 |26793 ... көзі: ҚР Ұлттық банкінің деректері бойынша.
Сауда-саттық аяқталып, сатып алушы ақырғы және өзінен талап ... да ... ... ... ... ... тұлғаға оған сауда-
саттықта жылжымайтын мүлікті сатып алғаны ... ... ... ... мәліметтер болуға тиіс:
1) сауда-саттықты өткізудің негізі;
2) оны өткізудің орны мен уақыты;
3) ... ... ... ... ... мен сипаттамасы, оның
орналасқан жері;
4) кепіл беруші – мүліктің бұрынғы иесінің аты-жөні және ... ... ... ... аты-жөні және мекен жайы;
6) сатып алушы төлеген сатып алу бағасы;
7) ... ... ... ... ... ... және мекен
жайы.
Ипотекалық несие алу үшін мынадай қажетті құжаттар тапсыру қажет.
• Үй иесінің сатып алу туралы ... ... ... көшірмесі);
• Пәтердің жоспары (көшірмесі);
• Техникалық жоспар;
• Жерге жеке меншік құқығы туралы акт (тіркелген уақыты көрсетілуі
тиіс);
• Пәтерде ... ... жеке ... Өз ... (төлқұжат, СТТН, үй иелерінің меншік ... ... ... ... ... кітапшасы немесе жұмысқа алу туралы келісім шарт;
• Табысыңыз туралы ... ... алу ... ... бөлімнен тұрады:
1. қарыз алушыны алдын ала мамандандыру кезеңі;
2. қарыз алушының несие қабілеттігін бағалау (андеррайтинг);
3. ипотека объектісі ретінде тұрғын үйді бағалау;
4. ... ... ... ... үйді ... мен есеп айырысуды жүргізу кезеңі;
- сатып алған үйді сақтандыру кезеңі;
- ипотека келісім-шартын жасау.
Компания жобасының ... ... ... ... ... ... – теңгеде несие беру.
Ұзақ мерзімді ипотекалық несие берудің ... ... ... мен ұзақ ... ипотекалық несиенің есебін монополияланудан
тәуелсіз тұрғын үй ... ... үй ... ... нарықтық қағидаттарына
негізделген, орташа кірісі бар азаматтарды шамасы жетерлік баға бойынша
тұрғын ... ... ... ... ... істейтін жүйесін құру болып
табылады. Бұл жүйені құру:
( тұрғын үй саласына халықтың ... және ... тыс ... ... қаржы ресурстарын тартуға;
1-сатып алу өтініші; 2-сатып алу туралы шешім; ... ... ... құны; 5-сатып алу сату келісімі; 6-ипотекалық ... ... ... қаражаттары; 9-ипотекалық облигация; 10-ақша қаражаттары.
Коммерциялық “Альянс Банк” ипотекалық несиелерді ... ... ... ... ... ... несие немесе ипотека – бұл
Қазақстанның кез ... ... үшін ... ... пәтерді кепілге қойып,
тұрғын үйді сатып алуға несие алудың бірден бір ... ... – сіз жаңа ... ... бірте-бірте тұрғын үйіңіз үшін
несиені өтеп отырасыз.
Малайзияның ... ... беру ... ... ... “Кагамас”
ұлттық ипотекалық корпорациясын құру арқылы қол жеткізді, оның құрамына
Малайзия ... (20%), ... ... (19,5%), ... ... ... ... ипотекалық несие беру жүйесінде дамыту моделі
неғұрлым ыңғайлы болып табылады.
Бүгінгі таңда ипотекалық ... ... ... ... ... ... мүлік нарығындағы операцияларды тиімді жүргізуді қамтитын көп
бейімді тетік әрі тұтастай бір жүйе десе болады. Бұл ... ... ... ... алушыдан басқа, құрылыс салу және сақтандыру компанияларын,
риэлторлық кеңселерді, инвесторларды қамтиды. Ипотекалық ... ... ... қосымша инвестициялық серпіліс алады, сұраныс ... ... ... тұрғын үй құрылысын өрістете түседі.
[5]
Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... ... Қазақстан Республикасының несие нарығына талдау жасау
Ипотека дегеніміз – ... ... ... ... ... ... т.с.с. кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге берілетін
ақшалы несие. ... 2001 ... ... халықаралық стандарттарды
ескере отырып ... ... ... ... ... Қызіргі
уақытта Қазақстан Республикасында АҚШ, ... және ... ... ... ... жасалған тұрғын үй ипотекалық
несиелеу жүйесі қызмет етуде. Аталған жүйе бойынша тұрғын үй ... ... екі ... тұрады:
- бірінші деңгейде – алғашқы тұрғын үй ипотекалық несиесін берушілер,
соның ішінде: банктер мен банктік емес ұйымдар;
- екінші деңгейде – ... ... үй ... несиесін
берушілерден берген несиелері бойынша талаптарын және кепіл
құқықтарын сатып ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіруді екінші деңгейдегі банктер ... ... ... асыруда. Елдегі ипотекалық несиелендірудің дамуы
нәтижесінде ипотекалық ... ... ... азаю ... ... ұшырады. Мәселен, 2003 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... 12-15%-ды құрап, бастапқы
жарна мөлшері жылына 15-20%-ға дейін төмендеді, ... ... ... 10-15 ... ... ... несиелендіру жүйесінің осындай дамуы кезеңінің өзінде
қызметтер көрсетудің бұл түрі ... ... ... ... ғана қолжетімді болды. Негізгі себептердің бірі – ... ... мен ... ... үшін ... ... жоқтығы. Осыған
байланысты “Қазақстандыұ ипотекалық компания” ЖАҚ (бұдан әрі ҚИК) құрылды.
Қазіргі кезде ҚИК-тің жарғылық капиталы 2,5 ... ... ... орын ... ... қиын ... банктік
несиелендіруде өзін көрсетуде. ... ... ел ... ақша ... ... несиелеу құрылымына қатты әсер етті.
Қазіргі кезде кейбір банктер ипотекалық несиелер рыногында көрсетілген
мақсатты көрсеткіштердің біреуін ғана ұсынады. Кешенді түрде үш ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ипотекалық
компанияның дамытудың қолда бар қаржылық институттарын пайдалана отырып,
жүзеге асыруға мүмкіндігі ... ... ... мен Астанада элиталық тұрғын үйлер көптеп салынуда.
Қазақстан үшін тұрғын үй ... ... ең оңай әрі ... жолы –
баспанаға зәру отбасыларға үй ... ... ... ... ... ... қоры ... жетеді. Жетпейтіні – шын жанашырлық. Оған қоса халыққа жер
беруде бюрократтық тосқауылдар өте көп. ... ... ... ... өсуі 2007 ... бірінші жартыжылдықта
қалыптасты. Əлемдік нарықтағы қолайсыз жағдайдың əсер етуі ... ... ... ... ... ... өсуінің бəсеңдеуі
байқалды (5-сурет).
5-сурет
Тұтастай алғанда 2007 жылы банктердің экономикаға кредиттерінің көлемі
7258,4 млрд. теңгеге (60,2 ... ... ... 54,7% ... ... ... ... қатынасының көрсеткіші 2006 ... 2007 жылы ... ... ... ... ... ... кредиттердің өсуінің ... ... ... ... сипаты болды. Ұлттық валютадағы кредиттер
2007 жылы 4158,4 млрд. теңгеге дейін 71,7%, шетел валютасындағы ... ... ... (25,7 ... долл.) дейін 36,6% өсті. Нəтижесінде
теңгедегі кредиттердің үлес салмағы 51,6%-дан 57,3%-ға ... ... жыл ... ... мерзімдер бойынша құрылымында да оң
өзгерістер болды, онда ... ... ... ... ... кредиттердің (мерзімі 1 жылдан асатын) өсуінің басым сипаты болды.
Ұзақ мерзімді кредиттер 5800,8 млрд. ... ... 68,9%, ... ... 1 457,6 ... ... ... 16,0% өсті. Ұзақ ... үлес ... ... ... ... ... жалпы көлеміндегі
ұзақ мерзімді жəне қысқа мерзімді кредиттердің үлес салмағы
2007 жылы нақты сектордың кəсіпорындарына кредиттердің ЖІӨ-ге көлемі
2006 жылғы ... ... ... ... ... ... жеке ... кредиттердің ЖІӨ-ге көлемі 15,0%-дан 20,3%-ға дейін
өсті.(8-сурет)
8-сурет
Бұған негізінен ипотекалық жəне тұтынушылық ... ... ... ... ... себепші болды. Мəселен, 2007 жылы тұтынушылық
кредиттер 1208,1 млрд. теңгеге дейін 55,5% өсті, ипотекалық кредиттер ... ... ... 72,6% ... жылы ... ... ... кредиттерінің көлемі 1508,2
млрд. теңгеге дейін 75,2% ... ... ... ... көлемінің
20,8% өсті.
Жеке тұлғаларға ұлттық валютамен берілген кредиттер бойынша ... ... ... 2006 ... желтоқсанмен салыстырғанда 2007 жылғы
желтоқсанда 18,0%-дан ... ... ал ... тұлғаларға кредиттер бойынша
12,2%-дан 14,8%-ға дейін көтерілді. (9-сурет)
9-сурет
«Кредит нарығының жай-күйі және өлшемдерінің болжамы»
екінші деңгейдегі банктерді ... 2008 ... ... Банк 2008 ... ... ... ... нарығының жай-күйі
және өлшемдерінің болжамы» тұрақты зерттеу нәтижесі бойынша 2007 ... ... ... ... ... айтарлықтай қатаңдатылды. Шетел
капиталы ағынының төмендеуі және ... ... ... ... ... ... саясатын айтарлықтай
қатаңдату қаржылық емес ... ... және сол ... жеке ... ... Атап айтқанда пікіртерім жүргізілген ... ... ... көбі ... ... емес ұйымдарға
қатысты, 68%-ы ипотекалық және 63% ... ... ... ... Осы ... ... бойынша алғашқы бестікті
құрайтын, активтердің 78% ... ... және ... ... ... ... ... банктерде байқалды.
I. Корпоративтік сектор заемдарының нарығы
1. 2007 жылдың екінші жартыжылдығында банктер ресурстарды кредиттеуге
сұраныстың өсуін атап ... ... ірі ... ... ... қатар диффузия индексінің[1] мәні 2007 ... ... ... ... екінші жартыжылдықта 0,25 құрады
(болжамдық күтілген әлдеқайда төмен), бұл ... ... ... көрсетеді. Бірінші жартыжылдықпен ... ... ... ... неғұрлым белсенді сұраныс байқалды,
ең алдымен, негізгі құрал-жабдықтар сатып алу ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, шетел валютасындағы ... ... ... ... сипаты болды.
1-диаграмма. Кредиттік ресурстарға
сұраныстың өзгеруі (диффузия индексі)
Банктердің кредит саясатын ... ... ... ... ... неғұрлым белсенді іздестіруі салдарынан екінші жартыжылдықта
банктердің бірінші бестігінде сұраныстың ... ... өсуі ... 0,40 ... ... ... ... мәні 0,50 құрады (2-
диаграмма). Бұл ретте ... ... даму ... ... ең
алдымен банктердің кредиттеу талаптардың айқындалмауы заемшыларды кредит
нарығындағы жағдайдың тұрақтануын күту ... ... ... ... басымдық беруді талап етті. Сонымен қатар, банктердің осы тобының
арасында қорландыру ... ... ... ... ... ... ресурстарын беру ниетінің неғұрлым көрсетілген төмендеуі
байқалады.
2-диаграмма. Ірі банктердің 5-гі бойынша кредит ресурстарына
сұраныстың өзгеруі (диффузия ... ... ... ... әсер ... ... ... талаптарының өзгеруі, атап айтқанда пайыздық ставкалардың ... ірі ... 5-нің ... мерзімінің неғұрлым көрсетілген
қатаңдатылуы болып табылады. Банктердің 2/3 неғұрлым тәуекелді кредиттер
бойынша, ал банктердің ... ... ... ... бойынша
кепілдік талаптарды қатаңдатты және маржаны өсірді.
Қаржылық емес ұйымдарға қатысты кредит саясатын қатаңдатуға әсер еткен
негізгі ... ... ... нарықтарындағы қаржы ресурстарына қол жеткізудің
төмендеуі және ... ... ... ... өзгеруі;
3) несие портфеліндегі тәуекелі жоғары заемдардың өсуі аясында
салалық ... ... ... мүлік нарығындағы теріс үрдістер жағдайында кепілмен
қамтамасыз ету құнының өзгеру тәуекелінің өсуі;
5) тұтастай алғанда елдің ... ... ... ... ... ... банктердің осы факторлардың әсер етуіне неғұрлым осал болғандықтан
кредит саясатын түзету (қатаңдату) тереңдігі оларда айтарлықтай болып ... ... ... ... ... (диффузия индексі)
3. 2008 жылдың 2-ші жартыжылдығында ... банк ... ... ... беру ... ... Қатаңдатуға
арналған ықтимал себептердің ішінен банктер ... ... ... ... ... ... ... тәуекелге
«тәбет» деңгейінің төмендегенін және басқа кредит институттары тарапынан
бәсекенің төмендегенін атап ... 5 ірі ... үшін ... ... ... себеп болды, бұл оларға кредит беру талаптарын неғұрлым
икемді қою мүмкіндігін береді.
4. Банктердің басым көпшілігі экономиканың неғұрлым ... ... ... ... және ... ... ... атады.
5. 2007 жылғы шілдеде өткен ... ... ... жасалған
болжаммен салыстырғанда, жарты жыл ... 77%-ан ... 69%-ы ... жақын арадағы 6 айдағы сұраныстың өсуіне
сенімі аз деп ... ... Бұл ... ... ... банктері осы топқа
кірмейтін банктерге қатысты сұраныстың неғұрлым баяу қалпына келетінін
күтеді.
Нақты сектордың іскерлік ... үшін ... ... 2008 ... ... да дамуы жалғасты – респонденттердің 1/3 ... одан әрі ... ал ... ... оны ... ... ... талаптарының арасынан 2008 жылғы 1 жартыжылдықта тәуекелді
және ... ... ... ... ... ... талаптар
неғұрлым қатаңдатуға ұшырайды. Сонымен ... ... ... ... қатаңдауға бейім болған кезде, ірі банктердің 5-гі кредиттеудің
бағаға жатпайтын талаптарын қатаңдатуға айтарлықтай мән ... ... ... өтімділік, пайдалылық және
жеткіліктілік көрсеткіштері мәнінің сақталуына ... ... баға және ... ... талаптарының одан әрі қатаңдатылуы
салдарынан заемшыларда 2008 жылдың бірінші ... ... ... ... кейбір қиындықтар туындайды деп санауға бейім. Атап
айтқанда кредиттер бойынша мерзімі өткен ... ... ... және ... ішкі және сыртқы рейтингтерінің төмендеуі күтіледі.
II. Жеке тұлғаларға берілетін заемдар нарығы
1. 2007 ... ... ... ... жеке ... ... ресурстарына сұраныстың айтарлықтай төмендегенін атап ... ... ... ... онда ... индексінің мәні
бірінші жартыжылдықтағы 0,23 салыстырғанда -0,21 болды (4-диаграмма) және
тұтынушылық кредиттеуде бірінші ... 0,41 ... ... ... Бұл ... жеке тұлғаларға берілетін заемдар
нарығындағы ипотекалық және тұтынушылық кредиттеу ... ... ... ... ... ... ... 55% –
ипотекалық кредиттеу бойынша, респонденттердің 41% – тұтынушылық ... ... ... ... ... ... ... Тұтынушылық кредиттеу бойынша сұраныстың өзгеруі
(диффузия индексі)
2. Ипотекалық және ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік нарығы дамуының
айқындалмаған перспективалары айтарлықтай әсер етті. ... ... жеке ... заем беру ... ... ... әсіресе ірі банктерде (6-диаграмма).
6-диаграмма. Ірі банктердің 5-гінің кредиттік ресурстар беру ниеті
(диффузия индексі)
3. Банктер кепілмен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қол ... жылжымайтын мүлік нарығының даму
перспективаларының, сондай-ақ жалпы экономикалық ... ... ... ипотекалық және тұтынушылық кредиттеуге қатысты
өзінің кредит саясатын қатаңдатты; респонденттердің үштен бір ғана ... ... ... ... ... ... ... бойынша кредит саясатын
өзгертуі
(диффузия индексі)
8-диаграмма. Банктердің тұтынушылық кредиттеу бойынша кредит ... ... ... шарттарының ішінде тәуекелді кредиттер бойынша маржа,
кепілдік талаптар жөніндегі ... және ... ... ... ету ... өзгеріске ұшырады.
5. Банктердің сұраныстарға қатысты күтулерінің ... ... 6 айда 2007 ... ... ... ... ... болды:
ипотекалық кредиттеу жөніндегі респонденттердің 41% ғана және тұтынушылық
кредиттеу жөніндегі ... 52% оның ... ... ... ... ... бойынша кредит саясатын банктердің 50%
жуығы және тұтынушылық кредиттеу бойынша 42% қатаңдатуға ниеті бар. ... 5-гі де ... және ... ... ... ... ... басым болуын қадағалайды. Кредиттің тәуекелді
түрлері бойынша ... ... ... ... бестікте де ипотекаға
қатысты жарнаның және пайыздық ставкаға ... емес ... ... ... қаралатын болады.
III. Тәуекелдер картасы
Банктер үшін кредит тәуекелінің маңыздылығын ... ... ... және ... талаптарын қатаңдату үрдісінің дамуы 2008 жылдың
бірінші жартыжылдығында да ... ... Осы ... ... ... банктердің 5-гі 2008 жылғы 1 ... ... ... кепіл мүлкін өндіріп алу ... ... ... ... ... 5-тің ... ... арадағы жартыжылдықтағы несие
портфелінің сапасына ... ... де ... ... ... одан әрі ... күту ... 80% жуығы жылжымайтын
мүліктің орташа құнының төмендеуін ... өз ... ... ... ... ... әсер ететін болады.
Төмендеу тәуекелі маңыздылығы бойынша кредиттік тәуекелден ... ... ... ... ... және ... ... ұстап
тұру мақсатында банктердің алынған пайданы қайта инвестициялауға, жұмыс
істеп тұрған ... ... ... ... және ... ... депозиттерге басымдық беруге ниеті бар. Халықаралық және ішкі
капитал нарығының, стратегиялық инвесторлардың және ... ... аса ... ... банктер өтімділікті ұстап тұру міндетін орындай алған
жағдайда, банктердің кредит ... ... ... ... ... жеткіліктілігін ұстап тұру мәселесі аса маңызға ие болады.
2. Қазақстандағы тұрғын үйді ипотекалық ... ... ... ... мәміледе тұрғын үй сатып алушы
кепілді ұстаушыдан несие алады. Несиені қайтарудың кепілі ретінде ... ... ... құқығын береді, сол ... ... ... ... ... өндіріп алуға тырысады.
Іс жүзінде берілетін несиенің сомасы ... ... ... ... ... ... ... келеді. АҚШ тәжірибесінде ипотекалық
несиелер сомасы ... ... ... аспайды. Ипотекалық несиелердің
келесі бір ерекшелігі олардың ұзақ мерзімділігі немесе 10-нан 30 және одан
да жоғары жылға ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді сатып алуға арналған
ипотекалық несиелердің бірнеше түрі болады. Олардың ішінде көбі бір ... ... ... ... ... ие. ... үйді сатып
алу барысында қарыз алушы банктен ипотекалық несие алсын делік. Оның сомасы
мүліктің ... ... ... ... ... бұл несие ай сайынғы
бірдей төлемдер ретінде 10,20 және 30 жыл ішінде қайтарылады.
Несиенің негізгі ... ... ... ... ... ... үйді
ипотекалық несиелеудің екі үлгісін қарастырайық. [8]
Үлгіде пайдаланылатын мынадай белгілемелерді берейік:
D – қарыз алушының сатып алатын ... ... құны ... ...... ... үй көлемінің 1 шаршы метрінің құны (АҚШ долларымен
өлшенген);
S – пәтердің (үйдің) жалпы көлемі, 1 шаршы ...... үй ... бағалау құнына байланысты несиенің ... ... 0 <

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасы18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Ипотека-кепілдің бір түрі ретінде65 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет
Ипотекалық және тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі кездегі жағдайы49 бет
Ипотекалық компания ТОО «нур-риэлти эстейт»38 бет
Ипотекалық компанияның несиелік қызметтерін басқару74 бет
Ипотекалық кредиттің экономикалық мәні мен мағынасы38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь