Су – тіршілік көзі. Жердегі су қоры

Кіріспе

1. 1 Су . тіршілік көзі. Жердегі су қоры.

Негізгі бөлім

2. 1 Судың сандық мөлшерінің сарқылуы мен ластану мәселелері.
2. 2 Судың эвтрофикациясы.
2. 3 Су тапшылығы мәселесін шешу.

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Жердегі судың әлемдік қоры орасан зор. Олар 1353985 мың км . Егер гидросферадағы барлық суды біртекті етіп Жер бетіне жайсақ, оның қалыңдығы шамамен 2,5 км болар еді. Әлемдік мұхит шегінде орташа тереңдік 3,96 км, ал ең терең максималды тереңдік 11022 м (Мариан шұңғымасы).
Жердегі судың басым көп бөлігі тұзды су болып табылады. Ол жалпы қордың 97,5% үлесін құрайды, бірақ тұщы судың көлеміде өте көп. Оның мөлшері 35 млн. км -ге тең.
Әлемдік мұхит деңгейінің өзгермелі жағдайында Жердің су балансы төмендегідей болады. Планетаға түсетін жауын-шашын буланумен теңеседі. Екі шама да 577000 км /жылына жуық. Мұхиттің булануы жауын-шашыннан 47000 км /жылына артық. Құрлықта кері заңдылық байқалады – булану жауын-шашыннан 47000 км /жылына кем. Осы су өзен ағыстарымен мұхиттарға қайтарылады.
Қазіргі кезде әлемдік су балансы мұхит жағына қарай ығысқан. Соңғысы судың буланған мөлшерінен жыл сайын 430–550 км артық алады. Осының нәтижесінде мүхит деңгейі біртіндеп көтеріліп келеді (соңғы жүз жылда 15 см.) Қосымша ылғалдың 75% мұхиттар мұздықтардың еруі, 18,5% - жер асты қорының пайдалануы, 7% - көлдердің есебінен алады.
Құрлықтағы жауын-шашынның толық буланбауы (47000 км ) жылудың жетіспеуінен емес, экожүйенің реттеушілік рөліне байланысты болатынын атап өту қажет.
 Г. С. Оспанова, Г. Т. Бозшатаева «Экология», Алматы, 2002 ж.
 А. Т. Қуатбаев « Жалпы экология», Алматы, 2008ж.
 Баешов А. Дәрібаев. Ж. Е. Шакиров. Б. С. «Экология негіздері»,Түркістан, 2003ж.
 Акимов. Т. А Хаскин: В.В « Экология» Москва, 1998ж.
 Бейсенова. Ә. С. Шілдебаев. Ж. Б. «Экологиялық оқу құралы» Алматы, 1999ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. 1 Су – тіршілік көзі. Жердегі су ... ... 1 ... ... мөлшерінің сарқылуы мен ластану мәселелері.
2. 2 Судың эвтрофикациясы.
2. 3 Су тапшылығы ... ... ... - ... көзі
Жердегі судың әлемдік қоры орасан зор. Олар 1353985 мың км. ... ... суды ... етіп Жер ... ... оның ... 2,5 км ... еді. Әлемдік мұхит шегінде орташа тереңдік 3,96 км,
ал ең терең максималды тереңдік 11022 м ... ... ... ... көп ... ... су ... табылады. Ол жалпы қордың
97,5% үлесін құрайды, бірақ тұщы судың көлеміде өте көп. Оның ... ... ... ... ... ... ... жағдайында Жердің су балансы
төмендегідей болады. Планетаға ... ... ... ... ... да 577000 ... ... Мұхиттің булануы жауын-шашыннан 47000
км/жылына артық. Құрлықта кері заңдылық байқалады – булану жауын-
шашыннан 47000 ... кем. Осы су өзен ... ... ... ... су балансы мұхит жағына қарай ығысқан. Соңғысы
судың буланған ... жыл ... ... км ... ... ... мүхит деңгейі біртіндеп көтеріліп келеді (соңғы жүз жылда ... ... ... 75% ... ... еруі, 18,5% - жер асты
қорының пайдалануы, 7% - көлдердің ... ... ... ... ... (47000 км) ... ... экожүйенің реттеушілік рөліне байланысты болатынын атап
өту қажет.
Судың сандық ... ... мен ... мәселелері
Қазір адам әртүрлі су көздерінен алып, тұщы судың табиғи қорының ... - ын ... ... ... ... ... сырт көзге судың
жетіспеуін туғызбау керек ... Оның ... ол ... ... зат ... ... ... су көздеріне қайтып келеді. Бүкіл
гидросфера аумағында ... ... ... ... бірақ бұл мәселе аймақтық
тұрғыда болуы мүмкін.
35 млн. км тұщы ... ... 70%-ы ... ... мен ... түрінде болады. Бұл суды адам іс жүзінде пайдаланбайды. Олар «өлі» су
қорын түзеді. Сонымен ... ... су, ... су мен ... су ... ... суын ... шектелген.
Жердің терең қабаттарындағы суды игеру қиын. Тұтас алғанда ... ... млн. км суды ... ... Бұл қоғамның техникалық
мүмкіндіктеріне ... су ... ... су ... ... қалпына келу
жылдамдығын есепке алу қажет.
Техникалық және экологиялық жағынан ең тиімдісі – жылдам ... ... ... ... ... бірқалыпты орналасуы, жоғары
дәрежеде өздігінен ... ... ... өзен ... ... ... ... суды пайдалану өзен көздерінен алынады.
Қазіргі дүние жүзі бойынша пайдаланылатын судың жалпы ... ... (4 ... м) жақын. Судың негізгі ... ... және ... да ... ... суды ... ... суармалы егістікке тән. Бұл жерде ол
60-70% және одан да ... Бұл ... суды ... негізгі мақсаты
судың максималды булануымен байланысты және ол судың ... ... ... ... ... жетіспеуі өзен ағыстарының біртеті болмауы нәтижесінде де ... Оның ... ... су тасу ... байқалады ( қоңыржай белдеудің
жазық аудандарында – көктемде, тауда – мұздықтардың еруі ... ... ... – жауынды кезеңде).
Ағыстың уақытында әрекеттілігін нейтралдау үшін су ... ... ... Бірақ бұл кезде де өзіндік теріс әсері болады.
Олар ... ... ... ... алу, су ... ... көп булануы және т. б. ... ... ... ... тұщы су ... көп ... ... адам
мен көптеген экожүйе үшін судың ... ... Ол ... ... баяу ... ... кеңістікте
біртекті емес таралуына, уақыт бойынша су қорының динамикалығына ... суы ... ... ... және тағы басқа құбылыстармен
байланысты болды. Уақыт өте келе ... ... ... іздеу қажет.
Судың ластану мәселесі. Ластануға судың ... ... ... жерасты, әр түрлі дәрежеде ұшырайды.
Судың әсіресе ауыз ... ... ... ... ... факторлардың бірі болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық
сақтау ... ... ... ... ... ... болуы
себепті шамамен 5 млн. адам ... ... ... де, ... дәрежеде уланған немесе ауырған адамдардың саны 500 млн – ... млрд – қа ... ... ... ... ... заттар болады. Судағы ... ... ... ... ... калий жатады.
Судағы химиялық элементтердің жиынтығы ... мен ... ... ... ... Бұл ... суда ... ... бола ... (15 – ... ... ... онда ... химиялық заттардың жалпы
мөлшерімен немесе ... ... (г/л) ... ... ... ... мына ... бөліп көрсетеді:
Адам қаны мен ... ... ... ... ... ... ... заттардың жиынтығынан % |
| ... суы ... қаны ... |49,3 |55,0 ... |30,0 |30,6 ... |9,9 |5,6 ... |1,8 |1,1 ... |0,8 |1,2 ... Тұщы су – 1 г/л ... Тұздылау – 1 – 3 г/л;
• Аз тұзды – 3 – 10 ... ... және өте ... - 10 - 50 ... Рапа – 50 г/л ... ... ... 35 г/л тұз ( 35% немесе 35% ... ... ... ... ... мен әр түрлі жүзіп
жүрген ... ... ... ... ... да болды.
Адам суды оны пайдалану мақсатына ... ... ... ... ... үшін, ауыл шаруашылық қажеттілігі
үшін және т.б.
Судың ... ... үшін ... ... ... ... қолданылады.
Ауыз судың сапасын бағалауда химиялық критерийлермен қатар
бактериялогиялық және ... ... ... жағдайы төмендегідей анықталады: 1) судағы
бактериялардың жалпы ... ол ... 1 ... 100 – ден
аспауы керек; 2) ішек ... ... ... ... Ол коли – ... судың 1 литріндегі ішек таяқшасының
шамасы ... көп ... ... ... коли – ... Бір ішек ... ... ... ... ... мл – ден кем болмауы керек) анықталады.
Органолептикалық көрсеткіштерге ... ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіші – ондағының оттегінің
болуы. Оған ... ... ... мен ... тазаруға қаблетті тәуелді болады.
Судың оттегімен қамтамасыз ... ... ... ... ... анықталады (ОБПК). (ОБПК) дегеніміз –
биохимиялық ... ... ... ... ... ... оттегінің мөлшері. ОБПК – ні анықтау үшін су
микроорганизмдеріне қажетті ... ... ... ... ... 5 күнде бір литр суда (ОБПК) ... ... көп ... ... су ... және
басқа биодеградациялаушы заттармен ластанған.
Суларда биологиялық ыдырауға төзімді ... ... ... ... еріткіштер). Оларды ОБПК ... ... ... ... ... химиялық пайдалану ... ... ... Ол су ... ... ... калий бихроматы мен ... ... ... ... ОХПК 100 мг/л ... ... су ... төгуге рұқсат етеді.
ОБПК мен ОХПК ... ... ... өздегінен
тазару қаблетін көрсетеді. Егер бұл ... ... тең ... ... ... ... Егер бұл қатынас бірге ... ... ... ... ең ... ... ... заттардың барлық ... ... ... болады.
Суды ластаушы заттар. Сулардың ластануы ең ... рет ... әр ... ... ... ... түсуіне байланысты
болады. Екінші ретті ластану бірінші ... ... ... ... реакцияларға түсуі арқылы ... ... ... топырақ эрозиясының өнімдері, ... улы ... және т.б. ... ... ... және ... ... элементтер мен олардың қосылыстары,
органикалық ... ... ... ... ... ... ... заттардың басым бөлігін атмосфералық жауын – ... ... ... ... ... ... ... қалдықтармен, су транспорттарымен ластану да
жоғары.
Су жүйелеріне жылулық ластану айтарлықтай зиян келтіреді. Ол ... төгу ... ... да ... әсерінен температураның өзгеруі
нәтижесінде орын алады.
Қазір бүкіл планетада іс ... ... да бір ... ... ... ластанбаған беттік тұщы су көзі жоқ деуге болады.
Солттүстік суларының тазалығы туралы тек ... ... Бұл ... олардың олиготрофтылығынан (тіршіліктің кедейлігі) өздігінен
тазару қабілетінің ... ... мен ... ... ... ... ... мұхиттың өздігінен тазаруға қабілеті туралы түсінік
қалыптасқан. Қазір ... ... ... ... ... ... жер
еместігіне көз жеткізіп отыр.
Атақты француздың мұхит зерттеушісі Жак Кусто егер оны ... оның ... ... ... ... ... ... Қазір кең
таралып отырған қауіпті ластаушы заттарға ... мен ... ... ... ... ... қазір мұхиттың суына жыл сайын 30 –
дан 50 млн. тоннаға дейін ... ... Ал оның әр ... 12 км ... ... жаба алады. 0,005 мг/л болғанда ... су ... ... тіршілігін жояды. Иістік құбылыстардың әсерінен
балықтар мен басқа да тіршілік иелерінің миграциялық жолдары ... мен және ... ... ... ... ... Оың
жойылуы көптеген басқа ағзалардың тіршілік етуіне ... ... ... су ... ... ... ... жылу баланысынң өзгеруіне және ғаламдық жылу мен ... ... ... ... айтарлықтай мөлшері
жағалауға атқаратын ... ... ... ... қалпына келуіне өте көп ... ... ... ... грунтқа сене отырып, ... ... одан су ... ... ... көзіне қайта оралады. Қиын ... ... ... ... ... де, ... ара қашықтыққа
таралады.
Егіншілікпен айналысатын аудандарда ауылшаруашылығы ... ... ... ... Су ... бұзылу
өнімдерімен, тыңайтқыштарымен, улы ... мал ... ... ... ... ... кешендері кейбір аймақтарда негізгі мәлеле
болып табылады. Мысалы, ФРГ – де мал ... ... ... тұрмыстық сулармен салыстырғанда бес есе көп. ... ірі қара мал басы бар ... ... ортаны млн халқы бар
қаламен бірден ... ... ... негізгі ластауы
органикалық заттармен және ... әр ... ... атап
айтқанда, нитраттар, нитреттер, аммиак, биологиялық агенттермен
байланысты.
Судың ... ... атап ... ... ... ... көзі жылу және атомдық ... ... Осы және ... ... суды ... ретінде
қолданады. Жылу элктростанцияларында ... ... ... алу 1,5 – 2 км ... суды жылыту арқылы жүреді. ... ... ... су ... ... ... шаққанда 2 – 3 есе көп. ... ... ... салқындатылып, қайтадан өндірістік процестерде
пайдалануы керек. Бірақ жылы ... ... ... ... ... олардың жылулық ластануын туғызады.
Сулардың ... ... ... ... ... тыс су жинағыш бассейіндерде, айналымның бұзылу
нәтижесінде орын ... ... ... ... ... орманды және батпақты аудандарда қайта ... ... ... пайдалануға оны қалдықтармен қоқыстардан, соның ішінде
улы және ... ... ... үшін ... ... қалдықтар суға контейнерлерде тасталсада, олар уақыт өте
келе ... да ... ... суға ... ... ... өзендер, әсіресе
солтүстік, ... ... ... ... ... ... ... осындай мақсатта пайдаланылатын өзендерде
бірнеше қабат ... ... Олар ... ... және басқа
да органикалық заттардың көзі болып табылады.
Айтарлықтай теріс ... ... су ... ... ... ... ... немесе нашар
ұшырайтын заттар қоймасы болып ... ... су ... ауыр ... ... элементтер шоғырланған. Олар
әдетте метан мен басқа да шіру ... ... көзі ... ... су қоймаларының суының деңгейінің ... және ... ... ... ... әкеледі.
Мұнан да ауқымды мәселелер су ... жою ... ... Себебі әрбір ең ірі болсын су қоймасының өзі ерте ... пе ... су ... ... ... көзі ... жояды.
Су экожүйелеріне екінші ретті ластану да көп ... ... ... ... ... эвтрофикациясы мысалында
қарастырамыз.
Судың эвтрофикациясы
Судың биогенді элементерімен, ... ... ... ... осы ... бар ... баюы ... деп аталады. Эвтрофикация ( грекше эу – ... ... ... ... бай ... ... ... маңызды құбылыстары,
тізбекті ... ... ... ... әсері, су
скцессиялары және ... ... ... ... ... ... ... – балдырлар мен басқа өсімдіктердің қарқынды ... ... ... ... мен басқа да ағзалардың шіру
өнімдерінің жиналуы. Бұл өлген ... ... ... ... ... ... мен ... газына дейін
ыдыраттатын дедуцент - ағзалардың ... ... ... ... ... ... органикалық заттарды
энтенцивті түрде сіңіреді. Мұндай құбылыс ... - су ... ... ... ... өтуі ... Аноэроты процес натижесінде қоршаған ортаға күкірт ... ... ... да улы ... ... шығарлады. Осыдан
бірдей екі тіршілік ортасына әр ... ... анық ... биогенді заттармен байытылуы барлық жағайда ... ... және ... ... ... бірлестік
өнімділігі артады, ... ... ... әсер ... Және
өздігінен тазару қаблеті күшейеді.
Сулы ортада аталған әсер суын ... ... - ... әкеледі. Эвтрофикацияның қолайсыз әсері олардың жылулық
ластану кезінде артады. Жылулық ... ... ... ... себебі температура артқан сайын оттегінің ерігіштігі
және биохимиялық процестердің ... ... ... табиғи және антропогенді факторлар ... ... ... ... ... де ... ... баяу жүреді және су қоймасының маңызды
грунт пен тау ... ... ... және ... Су қоры мол және ... ... ... су ... ... ... ... Олар
жылдар бойы олиготровты ... яғни таза ... ...... көлі бая ... мұздық шығу тегі бар
көлдерге тән. Олар ... таза ... ... қоймасы. Су
қоймаларынан тіршіліктің аз ... және ... ... ... ... ... ... ластануға
сезімтал.
Су ағыстарынан қоректенетін шағын су қоймалары азот ... ... ... қамтылған және ... ... Олар ... ... ... жетілген, және
қартайған күйге батпаққа, одан шым ... ... ... ... ... ... барлық ішкі су қоймалары мен ... ... Оны ... ... факторларға минералдық
тыңайтқыштар кейде жуғыш заттар (құрамына енетін беттік белсенді заттар
фосфорлық ... ... ... ) ... тұрмыстық және өнеркәсіптік шайынды сулар, мал
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... суға айналдыру және басқа да адам қызметі туғызады.
Қоректік заттарға кедей табиғи ... ...... ... ірі ... ... Бұл өсімдіктер су қоймасының түбінде
орналасып қажетті биогенді ... су ... ... ... ... ... шығатын оттегі судың
төменгі қабаттарында ериді. Судың жоғары ... су ... және ... ... оттегімен байтылады. Екі
процесс те тепе – ... ... да, су ... ... ... ... ... элементтерді
тікелей қоршаған ... ... ... ... жасалды. Бұл
судың жоғарғы қабатында фитопланктонның интинсивті жиналуына ... ... ... ... ... жойылуына
әкеліп соқтырады. Мұнда оны ... ... ... ... ... – ағзалар сіңірді.
Эвтрофикация кезінде тек судың ... ғана ... – ақ ... ... ... да ... ... терең қабаттары оттегіне кедейленіп, аэробты ... ... ... да, су улы ... ласатанады.
Су пашылығы мәселесін шешу
Су қорының сандық сарқылыуының ... ... ... іс ... Суды аз ... ... қолдану;
2) өндірістік жағдайда суды бірнеше рет пайдалануға өту ... ... ... ... өндірістік процестерде ауыз суға ... ... ... Бұл ең ... ... ... жер асты
суларына қатысты;
4) ауыз су, тамақ дайындау және ...... ... суды ... ... Суды ... ... ысырап болмауын және суды ... ... ... су ... ... пайдалану;
6) тұтынушыларға жеткізу кезінде және әкетуде ... ... жол ... суға ... ... ... бағаны
тағайындау. Ол суды ... және ... ... болуы қажет. Іс жүзіндегі бағаны қою ... 1, 5 - 2 есе ... Су ... ... және оның ... ... ... шығынды болдырмаудың негізгі жолы – ... ... ... ... мен ... ... ... Ірі су ... ... салу ... ... ... ... суды кеміту;
10) Суармалы ... суды ... ... ... мен жаңа ... әдістерін қолданудың
мүмкіндіктері зор.
11) Судың ... ... оны ... ... ... ... ... арқылы шешуге болады. Бұл шаралар
экологиялық тұрғыдан жан – жақты ойластырылуы қажет.
12) Су ... ... ... көбінесе әр түрлі
ластаушылар мен ... ... ... ... түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер
▪ Г. С. Оспанова, Г. Т. Бозшатаева «Экология», Алматы, 2002 ж.
▪ А. Т. Қуатбаев « Жалпы ... ... ... ... А. ... Ж. Е. Шакиров. Б. С. ... ... ... Т. А Хаскин: В.В « Экология» Москва, 1998ж.
▪ Бейсенова. Ә. С. ... Ж. Б. ... оқу ... 1999ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі 6 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Күн-ең жақын жұлдыз10 бет
Өндірістік экологияның болашағы6 бет
Қорықтар Аймағы8 бет
Ай4 бет
Айдың табиғатқа және тіршілікке тигізетін5 бет
Атмосферадағы зиянды қопалардың таралуын есептеу және санитарлық-қорғаныстық зонасын анықтау4 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Карталардың ерекшеліктері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь