Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығындағы қылмыстық ұрып соғу

ГЛОССАРИЙ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
РЕФЕРАТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1 Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығындағы қылмыстық ұрып соғудың жалпы сипаттамасы мен түсінігі ... ... ... ... ...10
1.1 Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығындағы ұрып соғу ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.2 Ұрып соғу үшін қылмыстық жауаптылық институтының тарихы аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

2 Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің нормаларындағы қолданылатын ұрып соғу бойынша қажетті қорғану мен оларды анықтау мәселесі мен заңды талдамасы ... ... ... ... ... ... ... ... .40
2.1 Ұрып соғуда қатысты қажеті қорғануды қолдануға құқықтық негіздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.2 Ұрып соғу және оларды жасауға қатысуды анықтаудың мәселесі мен жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48
2.3. Ұрып соғудың обьективтік және субьективтік белгілері ... ... ... ... ...57

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 80

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...83
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазіргі қазақстандық қоғамдағы әлеуметтік өмірдің заңдық негіздерін жаңартқан қоғамдық құндылықтар иерархиясының жүйесін қайта қарауды керек етті. Сондықтан да Қазақстан Республикасының Конституциясында адамды, оның өмірі, құқығы мен бостандығы ең жоғарғы құндылықтар деп жарияланды.
Тән ауруын келтірген , бірақ осы Кодекстің 105 бабында көзделген зардаптарға әкеп соқпаған ұрып соғу немесе өзге күш қодану әрекеттерін жасау- Қылмыс құрамынынң объективтік жағына ұрып -соғу , басқа да тән ауырлататындай күш қолдану жатады. ¥рып - соғу зардаптарынан адамның денсаулығының қысқа мерзімге бұзылуы немесе жалпы еңбек қабілетін айтарлықтай емес тұрақты жоғалту сияқты сипат болмайды.
Тән ауыртатын өзге де күш қолдану әрекеттеріне Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 105 бабында көзделген зардаптарға әкелмейтін , бір жолғы зорлық актілері жатады. Оған қол бұрау, шымшу , тебу , итеру тағы басқа да тәнді ауыртатын әрекеттер жатады.
Қылмыстың субъективтік жағы кінәнің қасақана нысанымен сипатталады. Кінәлі жәбірленушінің тәнін ауыртатындығын ұғынады, денсаулыққа зиян келетіндігін немесе келуі мүмкін екендіігін алдын ала біледі, соны тілейді ( тікелей ниет) немесе саналы түрде жол береді не немқұрайды қарайды ( жанама ниет).
Бұл қылмысты жасауға себеп қызғаныш, бас араздық, т.б. болуы мүмкін. Мұндай мақсат жәбірленушінің тәнін ауырту.
Жәбірленуші үшін ауырлау зардаптарға алып келетін ұрып соғу немесе басқадай зорлық әрекеттер Қылмыстық кодекстің тиісті баптары бойынша саралануға тиіс.
"Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын сот -
медицина тұрғысынан бағалаудың ережесінде" тармағына сәйкес, ұрып - соғу жарақаттың ерекше түріне жатпайды. ¥рып - соғу дегеніміз - неше
қайтара ұру. Егер ұрып - соғу нәтижесінде жәбірленушінің денесіне жарақат түссе , оның денсаулыққа келген зиян ретінде ауырлығы жәй белгілерге сүйеніп бағаланады. Егер ұрып – соққан кейін ешқандай көрнекті із қалмаса , сот медициналық сараптама өз қортындысында жәбірленушінің шағынғанын атап өтеді , ешқандай көрнекті із қалмағандығын көрсетеді. Қылмыс жасаудың бұл тәсілінің кең таралып отырғандығы және оның қоғам үшін аса қауіпті екендігі, яғни Ұрып соғу оған зорлықты және пайдакүнемдік-зорлықты қылмыстың бір түрі ретінде баса назар аударып, онымен күресудің қылмыстық-құқықтық тәсілдерінің тиімділігін арттыру жолдарын іздестірудің керек екендігін көрсетіп отыр.
1. Қазақстан Респуликасының Конституциясы;
2. 2007 жылы 21 мамырда қабылданған №254-ІІІ «Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
3. 1997 жылғы 13 желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі;
4. 1994 жылы 15 қыркүйекте қабылданған №154-ХІІІ «Жедел іздестіру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
5. Закон РК “О порядке и условиях содержанин под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлении,
утвержденных Указом Президиума Верховного Совета ССР от 30 марта 1999 года;
6. Приказ Генерального прокурора РК от 12 марта 2001 года “Об организации прокурорского надзора предварительного следствия и дознания” А: 2001 г.;
7. “О порядке применения п. 4 ст. 109 УПК РК Указание
Генерального Прокурора, Министра внутренних дел Председателя КНБ РК от 17.04.1995 г.;
8. Ведомости Верховного Совета СССР 1976 год.;
9. Комментарии к УПК РСФСР.


ІІ. Арнайы әдебиеттер:
1 Сборник Пленума Верховного суда Казахской ССР, Пленума Верховного суда Республики Казахстан, нормативных постановлений Верховного суда Республики Казахстан (1968-2008 г.г.). – Алматы, 2008. – 289 с.
2 Даль В. Толковый словарь живого великорусского языка. Т. 2. - М., 1994. – 950 с.
3 Сборник Пленума Верховного суда Казахской ССР, Пленума Верховного суда Республики Казахстан, нормативных постановлений Верховного суда Республики Казахстан (1968-2008 г.г.). – Алматы, 2008. – 289 с.
4 Кригер Г.Л. Квалификация хищений социалистического имущества. - М., 1971. – 283 с.
5 Кригер Г.Л. Квалификация хищений социалистического имущества. - М., 1971. – 283 с.
6 Севрюков А.П. Хищение имущества: криминологические и уголовно-правовые аспекты. - М., 2004. – 288 с.
7 Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации / Отв. ред. А.В. Наумов. - М., 1996. – 980 с.
8 Владимиров В.А. Борьба с посягательствами на личную соб-ственность по советскому уголовному праву: Дисс. ... канд.юрид.наук: 12.00.08. - М., 1967. – 155 с.
9 Хулагова Л.Г. Характеристика объективной стороны разбоя. - М., 1991. – 277 с.
10 Комиссаров В.С. Уголовная ответственность за бандитизм: Дисс. ... канд.юрид.наук: 12.00.08. - М., 1993. – 150 с.
11 Кибальник А.П., Соломоненко И.Г. Преступления против мира и
безопасности человечества. - СПб., 2004. – 310 с.
12 Волженкин Б.В. Вопросы квалификации краж, грабежей и разбоев, совершенных с целью завладения личным имуществом граждан. - Л., 1981. – 299 с.
13 Сорокин П.А. Человек. Цивилизация. Общество. - М., 1992. – 256 с.
14 Архив Алмалинского районного суда №1 г. Алматы (2006-2008 г.г.). - Алматы, 2008. – 455 с.
15 Алауханов Е.О. Криминологические проблемы предупреждения
корыстно-насильственных преступлений. - СПб., 2005. – 286 с.
16 Гаухман Л.Д. Борьба с насильственными посягательствами. - М., 1969. – 271 с.
17 Литвинов А.Н., Гавриш Т.С. Профилактика преступлений. От теории
к практике: Научно-практическое пособие. - М.: ЭКМОЕ, 2003. – 245 с.
18 Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу
Казахстана. – Астана, 2008. – 68 с.
19 Таганцев Н.С. Русское уголовное право: Лекции. Т. 1. - М.: Наука,
1984. – 450 с.
20 Русская Правда (Пространная редакция) // Российское законодательство Х-ХХ в.в. Т. I. - М.: АН СССР, 1990. – 480 с.
21 Памятники русского права. 2-изд. // Памятники права феодальной Руси XII-XVI в.в. - М., 1953. – 323 с.
22 Правда сыновей Ярослава //Российское законодательство Х-ХХ в.в.
Т. 1. - М., 1990. – 423 с.
23 Алауханов Е.О. Пайдақорлық-зорлық қылмыстардың алдын алудың криминологиялық проблемалары: з.ғ.д. ғыл ... дисс. - Алматы, 2004. - 201-б.
24 Уголовный кодекс РСФСР 1922 года. - М.: Госюриздат, 1924. – 233 с.
25 Уголовный кодекс Республики Казахстан: Учебно-практическое пособие. - Алматы: 2008. – 254 с.
26 Уголовный кодекс Республики Казахстан: Учебно-практическое пособие. - Алматы: 2008. – 254 с.
27 Алауханов Е.О. Криминология: Учебник. - Алматы: Жеті Жарғы, 2008. – 620 с.
28 Декрет СНК РСФСР «О суде» от 20 июля 1918 года // СУ РСФСР. - 1918. - № 52. – С. 3.
29 Борчашвили И.Ш. Уголовно-правовые проблемы борьбы с преступностью против собственности. – Караганды, 1997.;
30 Постановление Пленума Верховного Суда РСФСР «О судебной практике по делам о хищении социалистической собственности» от 4 августа 1932 года // Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР (1924-1977 г.г.) - М., 1979. – 345 с.
31 Курс советского уголовного права. Т. 3. - Л.: ЛГУ, 1973. – 456 с.
32 Курс советского уголовного права. Т. 3. - Л.: ЛГУ, 1973. – 456 с.
33 Конвенция о привилегиях и иммунитетах ООН от 13 февраля 1946 года // Международное публичное право. Сборник документов. Т. 1. - М., 1996. – 410 с.
34 Венская конвенция о консульских сношениях от 24 апреля 1963 года // Ведомости Съезда народных депутатов СССР и Верховного Совета СССР. - 1989. - № 12. – С. 11.
35 Ткаченко В.И. Необходимая оборона // Законность. - 1997. - № 3. – С. 8.
36 Ткаченко В.И. Необходимая оборона // Законность. - 1997. - № 3. – С. 8.
37 Каиржанов Е.И. Уголовное право Республики Казахстан: Общая часть. - Алматы, 1997.
38 Ткаченко В.И. Теоретические основы необходимой обороны и квалификации преступлений, совершенных при превышении ее пределов: Автореф. дисс.... д-ра юрид.наук: 12.00.08. – М., 1983. – 35 с.
39 Нормативное постановление №8 «О судебной практике по делам о хищении» от 11.07.2003 года // Казахстанская правда. - 18.08.2003. – С. 4.
40 2004 жылғы 12 ай ішіндегі ішкі істер органдар қызметінің қылмыстарды тіркеу мен нәтижелері туралы мәліметтік есебі.
41 Борчашвили И.Ш. Уголовно-правовые проблемы борьбы с преступностью против собственности. – Караганды, 1997.; Владимиров В.А., Ляпунов Ю.И. Ответственность за корыстные посягательства на соц. собственность. – М., 1986.; Кригер Г.А. Квалификация хищений соц. имущества. – М., 1974.
42 Кригер Г.А. Ответственность за разбой. – М., 1968. 23-бет.
43 Борчашвили И.Ш. Квалификация преступлений против собственности. Монография. – Қарағанды, 2002. 62-бет.
44 Комментарий к изменениям и дополнениям в УК и УИК РК. // Под ред. Борчашвили И.Ш. и Оразалиева М.М. – Караганды, 2003. 88-90-беттер.
45 Қазақстан Республикасы Жоғары сотының 2003 жылғы 11-шілдедегі «Ұрлау туралы істер бойынша сот тәжірибесі туралы» нормативті қаулысы. (21-тармағы).
46 Постановление Коллегии по уголовным делам Верховного Суда РК 09.04.2002. № 2Н-169-02.
47 Нормативное постановление Верховного Суда РК «О некоторых вопросах законодательства об ответственности за бандитизм и другие преступления, совершенные в соучастии» 21.06.2001. (18-б.).
48 Борчашвили И.Ш. Квалификация преступлений против собственности. Монография. – Қарағанды, 2002. 62-бет.
49 Комментарий к изменениям и дополнениям в УК и УИК РК. // Под ред. Борчашвили И.Ш. и Оразалиева М.М. – Караганды, 2003. 88-90-беттер.
50 Зарипов З.С., Кабулов Р.К. Квалификация краж, грабежей, разбоев, совершенных путем проникновения в помещение или иное хранилище. Ташкент, 1991. 23 с..
51 Каиржанов Е.И. , Исимов С.А. Борьба с кражами грузов на желенодорожном транспорте. Алматы :Академия МВД РК, 2001.
52 Каиржанов Е.И. , Исимов С.А. Борьба с кражами грузов на желенодорожном транспорте. Алматы: Академия МВД РК, 2001.
53 Коняев В.П., Пинкасова Э.Б. Квалификация грабежей личного имущества граждан. Ташкент, 1990. 67 с.
54 Постановление № 14 Пленума Верховного Суда СССР «О применении судами законодательства, обеспечивающего право на необходимую оборону от общественно опасных посягательств» от 16.08.1984 года // Судебная практика по уголовным делам. - М., 2005. – 380 с.
55 Алауханов Е.О. Как уберечься от преступника? – Алматы, 1997. – 257 с.
56 Акимочкин В. Нападение и защита // Российская юстиция. - 1998. - №1. – С. 12.
57 Бабаев М.М., Кригер Г.А. На страже социалистической собственности. М., 1981. 112 с
58 О некоторых вопросах квалификации хищений чужого имущества: Постановление Пленума Верховного Суда РК от 25.07.1996 г. N 9( с изменениями, внесенными постановлениями Пленума Верховного Суда РК от 20.12.1996 г. N 11 и от 5.05.1997 г. N 3).
59 Ляпунов Ю.И. Общественная опасность деяния как универсальная
категория уголовного права. - М., 1989. – 277 с.
        
        Мазмұны
Глоссарий...............................................................
....................................3
Реферат.................................................................
........................................4
Кіріспе.................................................................
.........................................5
1. Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... мен ... ... Республикасының қылмыстық құқығындағы ұрып соғу
ұғымы............................................................
..........................................................10
2. Ұрып соғу үшін ... ... ... ... ... ... ... кодексінің нормаларындағы
қолданылатын ұрып соғу бойынша ... ... мен ... ... ... ... ... Ұрып соғуда қатысты ... ... ... құқықтық
негіздер....................................................................
..............................................40
2.2 Ұрып соғу және оларды жасауға қатысуды анықтаудың мәселесі мен
жауапкершілігі..............................................................
.........................................48
2.3. Ұрып ... ... және ... ... іс жүргізу –қылмыстық істі ... ... мен ... ... іс жүргізу заңнамасымен рәсімделген, басқа ... ... ... тұлғалар мен азаматтардың қатысуымен мазмұны
қылмыстық істі қозғау, тексеру, соттың қарауы және ... ... ... ... ... ала ... прокуратура және соттың қызметі.
Дәлелдеме - оның негiзiнде анықтаушы, тергеушi, прокурор, сот осы Кодексте
белгiленген тәртiппен Қазақстан ... ... ... ... болғандығын немесе болмағандығын, айыпталушының бұл
әрекеттi жасағандығын немесе жасамағандығын және ... ... ... емес ... ... iстi ... шешу үшiн ... бар өзге де
мән-жайларды анықтайтын заңды түрде алынған iс жүзiндегi деректер қылмыстық
iс бойынша дәлелдеме болып табылады..
Құқық субъектілік - тұлғаның ... ... мен ... ие ... өз әрекетімен құқыққа қол жеткізу әрі оны ... ... өзі ... ... оны ... мүмкіндігі.
Құқықтық қабілеттік - құқыққа, бостандықтар мен міндеттерге ие ... Сот ... ... ... алқасы -  судьялар
корпусының қалыптасуына маңызды роль атқаратын тәуелсіз органдар болып
табылатын. 2008 жылғы қарашаның 17-сінен ... бұл ... ... Сот ... Сот Кеңесі - ... мен ... ... ... ... ету ... ... мекеме.
Адам құқығы - адам баласы үйелменінің барлық ... тән ... ... мен ... алынбайтындығын тану, бостандық пен
әділдіктің және жалпыға бірдей бейбітшіліктің негізі, табиғи құқық, ... ... оған ... ... ... ... мен белгілеулер
ҚР – Қазақстан Республикасы
ҚК – Қылмыстық кодекс
ҚІЖК – Қылмыстық істер жүргізу кодексі
РФ – Ресей Федерациясы
ІІМ – Ішкі істер министрлігі
б – ... – тағы ... ... ... Қазіргі қазақстандық қоғамдағы әлеуметтік
өмірдің заңдық негіздерін жаңартқан қоғамдық құндылықтар иерархиясының
жүйесін қайта ... ... ... ... да ... Республикасының
Конституциясында адамды, оның өмірі, құқығы мен бостандығы ең ... деп ... ... келтірген , бірақ осы Кодекстің 105 бабында көзделген
зардаптарға әкеп ... ұрып соғу ... өзге күш ... ... ... ... объективтік жағына ұрып -соғу , басқа да тән
ауырлататындай күш ... ... ¥рып - соғу ... ... ... ... ... немесе жалпы еңбек қабілетін
айтарлықтай емес тұрақты жоғалту сияқты сипат ... ... өзге де күш ... ... ... ... кодексінің 105 бабында көзделген
зардаптарға әкелмейтін , бір ... ... ... жатады. Оған қол бұрау,
шымшу , тебу , итеру тағы басқа да ... ... ... жатады.
Қылмыстың субъективтік жағы кінәнің қасақана нысанымен сипатталады.
Кінәлі жәбірленушінің тәнін ... ... ... ... немесе келуі мүмкін екендіігін алдын ала ... ... ( ... ... ... ... түрде жол береді не немқұрайды
қарайды ( жанама ниет).
Бұл ... ... ... ... бас ... ... мүмкін. Мұндай мақсат жәбірленушінің тәнін ауырту.
Жәбірленуші үшін ауырлау зардаптарға алып ... ұрып соғу ... ... ... ... ... ... баптары бойынша
саралануға тиіс.
"Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын сот -
медицина тұрғысынан ... ... ... ... ұрып ... ... ерекше түріне жатпайды. ¥рып - соғу дегеніміз - неше
қайтара ұру. Егер ұрып - соғу ... ... ... ... , оның ... ... зиян ретінде ауырлығы жәй
белгілерге сүйеніп бағаланады. Егер ұрып – ... ... ... ... ... , сот медициналық ... өз ... ... атап өтеді , ешқандай көрнекті із ... ... ... бұл тәсілінің кең таралып отырғандығы және оның
қоғам үшін аса қауіпті ... яғни Ұрып соғу оған ... ... ... бір түрі ... баса ... ... күресудің қылмыстық-құқықтық тәсілдерінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... күресудің бүгінгі бар құқықтық айла-тәсілдері дұрыс
қолданыла ... ... ... ортаға елеулі нұқсан келтіре алады.
Сонымен қатар, қылмыскерліктің қоғамдық ... жаңа ... ... ... және ... де өзгертетін қасиеті оның адамдар арасында
қалыптасқан жаңа ... тез ... ... септігін тигізеді. Мұны
бәрі, бір жағынан, онымен күресу ... ... жаңа ... іздеуге
және дәстүрлі тәсілдерді ұтымды қолдануды міндеттеп отыр.
Қылмыскерлікпен ... ... жән өзге де ... ... дұрыс
пайдалану үшін олардың мақсатты функцияларын тереі ұғынып, ... ... ... ... ... ... құқық ғылымында және криминологияда ұрып соғуды қылмыстық-
құқықтық санат ретінде теория ... ... оның ... ... ... ... осы ... дейін онша көңіл бөлінбеді.
Бұл мән-жайлар ұрып соғуды, әлеуметтік және қылмыстық-құқықтық феномен
ретінде кешенді зерттеудің, құқықпен қорғалатын объектілерге тікелей ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық тәсілдерінің
тиімділігін көтері жөнінде шаралардың, оларға қарсы тұрудың ... ... ... ... ... Осы ... ... ұрып соғу өзінше дербес
қылмыстық-құқықтық санат ретінде арнайы ... ... жоқ, ... бұл ... аралас проблемаларды зерттеу барысында жанама назар
аударды.
Ұрып соғуды анықтайтын белгі болып табылатын зорлықты ... ... ... ... үлес ... Р.Д. ... күш ... зорлыққа
арнайы диссертициялық зерттеу жүргізді, ал ... ... Е.О. ... К. ... Ю.М. ... бұл ... Ұрып соғу ... зерттеудің негізгі тақырыбына қатар
біршама назар аударған.
Ұрып соғу ... ұрып ... ... ... көптеген жұмыстардың
авторлары көңіл бөлген, олардың ішінен Е.О. Алауханов, Б.И. ... ... Г.И. ... В.А. ... А. Гравин, М.Б. Гугучия, Ю.М.
Каракетов, Е.С. Никифоров, А.И. ... В.М. ... С.И. ... ... Л.Г. ... ... ... еңбектерін айтуға болады.
Бандитизмді және оның ұрып соғудан айырмашылығын зерттегенде ұрып соғу
ұғымына Е.О. Алауханов, Р.Р. Галиакбаров, А. Ивахненко, В.С. Комиссаров, ... ... Ш.С. ... Т.Д. ... және т,б, біршама назар
аударған.
Ұрып соғудың белгісін теңіз қарақшылығына қатысты зерттеген ... Л.Н. ... Л.В. ... М. ... Т.Ю. ... ... В.В: ... және басқалар жатады.
Халықаралық қорғауды пайдаланатын жеке ... ... ... ... Ұрып ... белгісіне А. Кибальник, И.Г. Солоненко,
Д.Л. Сухарев басқалар жұмысындаелеулі орын ... ... ұрып соғу ... ... ғалымдардың қандай да
бір назар аударғандығы бұл қылмыстық-құқықтық санаттың ... және ... ... ұрып ... ... ұрып ... және халықаралық қорғауды
пайдаланатын ... ... ... ұрып соғу ... ... ... ... мақалалар деңгейінде, және де қалмыстық құқықтың
Ерекше бөлімі бойынша ... және ... ... ... берілген түсініктеменің параграфтары ауқымында жүзеге асырылды.
Екіншіден, ұрып соғуды немесе бандитизмді зерттеуге арналған ... ... ... Ұрып соғу ... осы ... ... берілген. Профессор В.А. Владимиров ... ... ғана ... бір ... теориялық анықтамасы деуге болады, ол оны қандай да бір
қылмыстық мақсат үшін ... және сол ... ... ... ... дереу қолдануды тікелей және нақты қауіп төндіретін агрессивтік
құқыққа қайшы әрекет деп санайды.
Үшіншіден, ұрып ... ... ... әдебиеттегі сипаттамасы ҚР
Жоғарғы Сотының 21.06.2001 жылғы ... ... және ... ... ... үшін ... ... заңнаманы қолдануының
кейбір мәселелері туралы» № 2 қаулысындағы анықтама шеңберінде беріледі.
Әрекет ретіндегі ... ... ... жасалған болып санала
алмайды, себебі ол Ұрып соғудын ... та, ... те ... пікір ұрып соғуды өзінше дербес қылмыстық-құқықтық санат ретінде
зерттеу процесінің аяқталмаудан әлі алыс ... ... ... ... ... атап ... – Өзбекстанда, бұл
тақырыпты зерттеумен нақты айналысып жүрген ғылым Ю.М. Каракетов, ол ... ... ... ... ... мектебінің негізін қалады, ал
З.С. Зарипов, ... К.Р. ... И. ... М.Ю. ... және
басқалар криминологиялық зерттеулер саласындағы көрнекті ғалымдар болып
табылады.
Ал, Қырғызстанда қылмыстық Ұрып соғумен байланысқан ... ... ... ... ғалымдар қатарына К.И. Жаянбаевты, Б.Т. Түгелбаева
мен Л.Ү. Сыдықованы жатқызуға ... ... ... ... әрекеттермен күресу мәселесіне
(атап айтқанда – ұрып ... ... ... Н.М. ... ... Г.И. ... К.Ж. Балтабаев, У.С. ... ... Н.Т. ... А.Ш. ... Б.Ж. ... С.М. Иманбаев,
Е.И. Қайыржанов, М.С. Кемали, Р.Ж. Мұқанов, А.Х. Мендіғұлов, И.В: ... ... М.С. ... Б.М. ... Е.А. ... ... И.И. Рогов, С.М. Рахметов, Г.Р. Рустемова, Н.З. Султанова,
С.Сапаралиева, Н.Н: Турецкий, Г.Д. Тіленшиева, К.Ш. Уканов, Д.С. ... ... ... ... болады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – қылмыстық Ұрып ... ... ... ... ... ... ... ұғымын жасау, оның
функционалдық міндетін анықтау, ол қылмыстық құрамның конструктивтік белгі
ретінде танылатын ... ... ... Осы ... үшін мынадай міндеттер қойылған:
- ұрып соғудың отандық қылмыстық ... ... ... үңілу;
- Ұрып соғуда теориялық көзқарасты жинақтап ... және оның ... ара ... ... Ұрып соғу ... ... ... туралы істер бойынша сот
практикасын талдау, соттардың қылмыстық Ұрып соғу ... ... ... ... нормаларды, сот практикасының материалдарын және
қылмыстық ұрып соғудың теориялық сипаттамаларын талдау негізінде ... және ... ... ... оның ... белгілерін
айқындау.
Зерттеудің объектісі мен заты.
Қылмыстық құқықпен қорғалатын адамдарға немесе ... ... ... ... ... ... ... және де бұл
қатынастарға қылмыстық-құқықтық баға берудегі сот ... ... ... ... ... ... адамдарға немесе объектілерге ұрып соғу
арқылы жасалатын қылмыстар туралы ... ... ... және сот
практикасы, және де ұрып соғуды қылмыстық-құқықтық бағалаумен және зорлықты
қылмыстарды саралаумен ... ... ... ... ... ... құрайды.
Қорғауға ұсынылатын тұжырымдар мен қорытындылар:
1. Ұрып соғу дегеніміз қылмыстық мақсатқа жету үшін ... ... ... ... онымн санаспай, не зиянды көрсетілген объектілерге
ашық немесе жасырын тосыннан күш ... ... ... ... ... Қазақтардың тарихи әдет ғұрыпының, патшалық ... ... ... ... ... және де ... шет
елдердің қылмыстық заң нормаларының талдамасы ҚР ... ... ұрып соғу деп ... ... ... бұл ... теориялық тұрғыдан зерттегенде айқындалған барлық белгілердің
мұнда қалай да болатындығын көрсетті.
Қажетті қорғануда негіз ... ұрып соғу тек ... ғана ... қорғайтың басқа объектілеріне де қауіп төнгенде қолданылуы мүмкін.
3. Қылмыстың объективтік жағына жататын ... ... ... ... ғана ... ... ... тікелей қатысуы қылмыстық
әрекетті бірлесіп жүзеге асырудың алдын ала ... ... ... ... ... көрініс тапқан адамдарды да
қылмыстық ұрып соғу арқылы жасалған ... ... ... ... деп тану ... ... кіріспеден, белгілеулермен қысқартулар тізімінен, екі
тараудан және ... ... бес ... ... және
пайдалынған әдебиет көздерінен тұрады.
1 Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ұрып ... ... мен ... ... Республикасының қылмыстық құқығындағы ұрып соғу ұғымы
Қылмыстардың жасалу өзіндік сипатқа ие. ... ... ... ... үшін әр түрлі тәсілдерді қолданады. Сондай тәсілдерінің
бірі ретінде ұрып соғу жасау арқылы ... ... ... ... ... сипаты бұрынғы және қазіргі қолданыстағы қылмыстық заңда орын
алғандығы біздерге мәлім. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексімен ұрып
соғумен ... ... ауыр ... қатарына жатқыза отырып қатаң
жауаптылықты көздеген.
Қазіргі қолданыстағы қылмыстық кодексте «Ұрып соғу» термині бес бапта
ғана бар, ... ... ... ... 237-бап («Бандитизм»), 240-бап
(«Теңіз ұрып соғуы»), ... ... ... ... бұзу»), 163-бап («Халықаралық қорғау аясындағы адамдарға немесе
ұйымдарға Ұрып соғу ... Ал, ... ұрып соғу ... емес, тойтару үшін әскери кезекшілік ... ... ... бір ... белгілерген зардап ретінде сипатталған, сондықтан да
оның біздің зерттеуімізге онша ... ... ... ... ... кодексте заң шығарушы шауыл белгісін
тікелей көрсетпесе де, оған ұйғарым жасайтын нормалар бар. Мұны, мысалы,
адам ... ... ... ... «в» ... ... немесе
денсаулыққа қауіпті зорлық қолданып ... оны ... деп ... ... алу ... 234-бабы 2-бөлігінің «в» тармағы), сондай-ақ
басқыншылқ соғысты жоспарлау, әзірлеу, тұтандыру ... ... ... ... және ... ... тиым ... құралдары мен әдістерін қолдану
(ҚК-нің 159-бабы) туралы нормалардан көруге болады.
Ұрып соғу белгісін заң шығарушы әр түрлі заттарды ұрлау туралы ... да ... ... ... өмір мен ... үшін ... қолданылатындығын көрсететін диспозияциялары ұрлықтың ұрып ... ... ... ал мұндай жағдайда қалай да ұрып ... ... ... ... ұрлау немесе қорқытып алуды (ҚК-нің
248-бабы 3-бөлігінің «a» тармағы), қару-жарақ, оқ-дәрі, жарылғыш заттар ... ... ... ... ... ... (ҚК-нің 255-бабы 4-
бөлігінің «б» ... ... ... ... ... әсер ететін
заттарды ұрлауды немесе қорқытып алуды (ҚК-нің 263-бабы 3-бөлігінің ... ... ... заттарды ұрлауды (ҚК-нің 180-бабы 1-бөлігі)
жатқызуға болады.
Сонымен қатар, ұрып соғу ... ... да ... ... ... өлтіру, әйел зорлау, бұзақылық және т.б.)
Ұрып соғу белгісі ҚК-нің Жалпы бөлімінің ... ... ... ... ... ... қол сұққанда Ұрып соғу жасау
(ҚК-нің 32-33-баптары) қарсы әрекеттердің ... ... ... ... ... ... немесе қылмыс жасаған адамды ұстауға тура келеді.
Бұл екі жағдайда да қолсұушылықтың (Ұрып соғудын) болуы ... ... не ... емес деп ... ... не жеңілдететін мән-
жайларда жасалған деп тануға (ҚК-нің 109-110-баптары) алып келеді.
Сонымен, «Ұрып ... ... әр ... рөл ... бұл оның
көпфункционалды екендігін көрсетеді.
Бұл белгінің негізгі қылмыстық-құқықтық функциялары ... ... ... қорғануға негіз деп те (ҚК-нің 32-бабы);
б) қылмыс жасаған адамды ұстауға негіз деп те (ҚК-нің 33-бабы);
в) қылмыстардың ... ... ... ... ... деп те ... ... 237-бабының 2-бөлігі, 240-бабы, 163-бабы);
г) қылмыстық қызметтің мақсаты деп те (ҚК-нің 237-бабының 1-бөлігі);
д) бланкеттік диспозицияда баяндалған ... ... ... деп те ... 156-бабы, ҚК-нің 159-бабы);
е) қылмыстың объективтік жағының факултативтік белгісі деп те (ҚК-нің
96-бабы, ҚК-нің 125-бабы, ... ... және т.б.) ... ... Ұрып соғу ... көп ... оның қылмыстың әр
түрлі құрамдарындағы әр түрлі мазмұны Ұрып соғу ұғымын қылмыстық құқықта
анықтау үшін ... ... ... келген ғылыми терминнің мәнін, оның мазмұнын ашқанда алдымен сол
зерттелетін терминді білдіретін ... егер ол ... ... ... ... В.Даль сөздігінде «Ұрып соғу» біреуге «күш көрсетіп тап
бергенді» ... ... ... сөзі ... тап ... «күш ... ... әретке жасауды» білдіреді екен, ол көбінесе ... ... ... ... сондай мағына береді.
Заң шығарушы ұрып соғу қылмыстардың кейбір құрамдарының ... деп ... ол ... жіне оның ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының 21.06.2001 ... ... ... және ... да ... үшін ... туралы
заңдарды соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы» №2 нормативтік
қаулысында Ұрып соғуға берілген түсініктемені ... және ... ... Сот ... ол тиісті бағасын алмайды, тіптен назар Ұрып соғу
кезінде қолданыталытн зорлыққа аударылатындықтан ол ... да ... ... ... Ұрып соғуға, қылмыстық-құқықтық санат ретінде
кешенді зерттеу жүргізілген жоқ, ... да Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Сотының «Қатысып жасалатын бандитизм
және басқа қылмыстар үшін ... ... ... ... ... мәселелері туралы» №2 нормативтік қаулысының 8-тармағына
сәйкес Ұрып соғуда жәбірленушіге зорлық қолдану не оны ... ... ... ... ... ... ... нәтижеге қол жеткізуге бағытталған
әрекет деп түсіну керек[4].
Ұрып соғуға берілген бұл сот ... ... ... ... ол ... ... ... құрамның объективтік жағының
міндетті белгісі (элементі) бола ... ... ... өзін ... соғу мен ... ... теңдестігін сөз етпегеннің өзінде,
Ұрып соғудын кенеттік белгісінің дұрыс ... ... ... Кригер «Ұрып соғу» мен «зорлық» заңдық маңыздылығы жағынан ұқсас
ұғымдар, олардың жігін ашу өте қиын деген тұжырым жасайды[5].
Оның ойынша, ... Ұрып ... да, ... да ... ... ... ... зорлық көрсетуден басқа Ұрып соғу жасау сияқты қосымша
белгіні ... ... ұрып соғу ... ... сәтсіз редакциялануы
екен[6].
Ұрып соғу мен зорлықты ұқсастыру позицияларында да байқалады, ол «ұрып
соғу кезіндегі ұрып соғу дегеніміз жәбірленушіге ... ... ... ... ... ... ... ашықтан ашық немесе жасырын
(тасада тұрып ату және т.б.) жасалуы мүмкін. «Зорлық ... сөз ... ... ұрып ... ... ұрып ... объективтік жағын
құрайтын әрекетпен ұқсастырғандығын көрсетеді.
«Ұрып соғу» және «зорлық» ұғымдарын ұқсастыруда дәлелді деп ... Егер заң ... бұл екі ... ... ... онда ол бір
құбылысты білдіру үшін қауіпті Ұрып соғу деп те, зорлық деп те ... екі ... те ... ... ... ... ұрып соғу ... іс-
әрекетті саралау үшін Ұрып соғу өмір немесе ... үшін ... не ... ... көрсетемін деген қорқытумен немесе олардың
екеуімен де ұштасуға тиіс[7].
Ұрып соғудың біршама өзінше дербес элементтері ... Ұрып соғу ... ... ... әр ... ... бар, ... заң шығарушы олардың
әрқайсысын ұрып соғу туралы нормаға кіргізген.
Екінші көзқарасты жақтаушылар Ұрып соғуда ... ... деп, ... ... ... ... деп ... соғу Ұрып соғуда айытының зорлық қолданып немесе оны қолданамын
деп ... ... ... ... оны ... ... мүмкіндігінен немесе ниетінен айыруға тікелей бағытталған
әрекеті деп түсіну керек.
«Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... ... өзінің физикалық күшін қолдануымен не ол пайдаланатын
құралдармен байланысты екпінді әрекеттерінен көрініс табады..
Қылмыстық мақсатта жасалынатын және ... ... асты ... ... тікелей қауіп төндіретін агрессивтік және құқыққа қайшы әрекетті Ұрып
соғу деп түсініп, олар Ұрып соғуда ... ... ... ... бір
формаға жатқызады. Бірақ, Ұрып соғу мен зорлықтың ара қатынасы туралы
бастапқы ... бұл ... бір ... позиция ұстамайды.
Ұрып соғу, әдетте, бірнеше әрекеттерден тұрады, яғни, Ұрып соғу ... ... ... ... да оны ... белгілі бір уақыт
аралығында нақты қауіп төндіруі мүмкін ықпал ету ... деп ... ... соғу – ол ... ... аралығындағы жәбірленушіге зорлық
қолданылуы мүмкін нақты қауіпті білдіретін процесс. Сондықтан да Ұрып ... ... ... ... онымен теңдес емес. Сол себепті заң
зорлықпен байланысқан ұрып соғу жайында ... ... Ұрып ... ... ... формасы ғана рөлңн
беру бұл объективтік белгілердің дербестігін шектеу ... еді. Ұрып ... ... ... не ... ғана деп ... «Ұрып соғу» сөзінің
мәндік түбіріне қайшы келеді. Ұрып соғу ...... тап ... (В.
Даль), «зорлық көрсету үшін тап беру» (Д.П. ... да Ұрып соғу ... ... ... ... не ... өзінше белсенді агрессивтік әрекет. Бұл тұжырымды қылмыстық-құқықтық
әдебиет те ... ... А.В. ... ... ұрып соғуының құрамындағы «әрекет – теңіз
немесе өзен кемелеріне Ұрып соғу ... Ал ... ... оны ... ... ... болып табылады» - дейді[8].
Ғалымдардың төртінші тобы Ұрып соғуда зорлық қолданарға дейінгі әрекет
деп қарастырады. ... В.А. ... Л.Д. ... Н.В. Гевархян, В.И.
Симонов, В.Г. Шулихин және басқа да авторлар Ұрып соғуда ... ... ... ... деп ... ... ... бір
әрекеті деп санайды.
«Ұрып соғу» дегеніміз – бөтен ... ... ... ... ... не денсаулығына қауіпті зорлықты оған тікелей және ... ... ... ... ... әрекет» дейді ... соғу ... ... жалпы теориялық анықтамасы берілді,
ол «... қылмыстық-құқықтық тұрғыдан алғанда, ұрып соғуды қандай да бір
қылмыстық мақсатта ... сол ... ... құралы ретінде зорлық
табан асты қолданудың нақты және тікелей ... ... ... ... ... да В.А. ... Ұрып соғу мен зорлықтың уақыт бойынша
арақатынасын көрсетеді, яғни олардың арасында белгілі бір ... ... ... ... Ұрып соғу және ... одан кейін болатын зорлық
(зорлықпен қорқыту) бір мақсатпен – ... ... ... ... екі ... актінің органикалық бірлігін құрайды.
Бәрақ бұл айтылғандарға ... Ұрып соғу мен ... ... ... олар ... сәйкес келмейді. Және де, ұрып
соғута, бандитизмде және ... ұрып ... ... ұрып соғу ... ... актісінің арасы ашылмайды, сондықтан да олардың ... ... ... ... авторлар зорлықпен қатар ұрып соғуды және бандитизм құрамында
қылмыстың өзінше дербес белгісі дей отырып, оны субъектінің ... ... ... ... бірақ бұл әрекеттің мазмұны мен көлемін әр түрлі
тұрғыдан көреді.
Кейбір зерттеушілер ұрып соғу мен ... ... ... ... ... де бір уақытта болуы міндетті емес деп
санайды.
Ұрып соғу жасау белгісінің ұрып соғу ... ... ... ол «ұрып соғудың өзінше дербес объективтік белгісі деп ... ғана ... ... ол ... немесе зорлықпен қорқытусыз өзінің
қылмыстық-құқықтық мәнін жоғалтады. Айыптының ... ... ... ... ұрып соғу ... ... болмайды.
В.С. Комиссаровтың пікірінше, бандитизмге қатысты алғанда Ұрып соғу тек
қауіпті жағдай тудыру ғана, оның ... және ... ... шекарасына
адамдар тобына зорлық қолдану қаупі сақталады. Бірақ егер Ұрып ... ... ... деп ғана ... онда ... ... ... Ұрып
соғудын мазмұнына кірмейді. ... ... ... ... ... ... ... жасалған іс-әрекет
банданың мақсатқа жету үшін зорлық ... ... ... кезінен бастап
Ұрып соғу деп саралануға тиіс. Басқа сөзбен айтқанда, Ұрып соғудын ... ... ... ... ... ... бұл ... ұрып соғу ұғымынан гөрі, оның
бандитизмнің бір формасы – банда ұрып соғуда қатысуға ... ... ... ескертуі – ҚК-нің 237-бабының 2-бөлігі). Саралау мәселесін автор
дұрыс шешкен. Ұрып соғуды осылай саралау ұрып соғудың, теңіз ұрып ... ... ... ... ... ұйымдарға ұрып соғу
жасаудың құрамдарында да орын алады. ... ... ұрып соғу ... ... ... мәселені шешу арқылы анықтау дұрыс емес.
Ұрып соғу арқылы жасалатын қылмыстар аяқталған деп сараланатын кез бен
уақыт және ... ... ... ... қастандықтың іс жүзінде
аяқталу кезі әрқашан да бірдей бола бермейді.
Олар бірдей болған жағдайда қылмыстық Ұрып соғу ... ... ... ... орын ... ... құқыққа қайшы Ұрып соғу арқылы
жасалатын қылмыстардың барлығында ... ... ... және ... (ҚК-нің 163, 179, 240-баптары) және тіптен әзірлену (237-бап)
кезінде аяқталған болып сараланады. ... да Ұрып соғу ... ... орын алады деп В.С. Комиссаров
дұрыс айтады.
Практикада мұндай жағдайлар сирек кездеседі, ол ... ... ... ... Ұрып ... ... тыс ... ғана болуы
мүмкін (мысалы, құқық қорғау ... ... ... ... ... көрсетіп).
Көбіне, Ұрып соғу, қылмыстық қастандық әрекет ретінде ... ... ... ол ... ... ... ... ұштасып,
қылмыстық мақсатқа қол жеткенше жалғасады.
Мысалы, ұрып соғу пен теңіз ұрып соғуы бұл зорлық қолдану және мүлікті
иемдену әрекеттері. Сол ... де заң ... ... ... ... ... ... мүлікті иемдену мақсатында зорлық
қолданумен не қолданамын деп ... ... Ұрып соғу ... ... қатар, құқыққа қайшы ұрып соғу мен зорлықтың уақыт бойынша дәл
келетін кездері ... жиі ... ... нақты зорлық қылмыстық Ұрып
соғумен бірдей қоланылады, бұл ... ... ... нақты қауіпті
жағдайын тудыру кезі болмайды[12].
Сол ... ... Ұрып ... тек ... ... тудыру деп
анықтама беру оның мәнін ашпайды.
Бұл айтылғандарды даусыз деп санауға болмайды, олар ҚК-нің 179-бабының
диспозициясының ... ... онда Ұрып соғу ұрып соғу ... ... деп көрсетілген, оны ескермеуге болмайды. Л.Г. Хулагованың
Ұрып соғу мен зорлық ... ... ... ... ... ... ғана
келісуге болады. Бірақ, бұл жағдайда да Ұрып соғу ... ... ... ... қылмыстық белгісі рөлін сақтайды.
Кейбір авторлар «Ұрып ... және ... ... ұқсастырумен
келіспейді, олар ұрып соғудың өзінше дербес ... оның ... ... ... ... және оны ... жекелеген
элементтердің ұрып соғуда ұқсас еместігінен көреді.
Б.В. Волженкин де ұрып соғуды жекелеген дербес элементтерден тұратын
әрекеттер жүйесі ... ... Ол ... соғу ... зорлық немесе
зорлық қолданамын деп қорқыту Ұрып ... ... ... да ... элементтерінің бірі ғана» дейді. Бұл дегеніміз А. Гранина мен С.
Яниге қарағанда Б.В. Волженкин ұрып соғудың құрамына ... ... ... немесе қолданылған болса, зорлықтың өзін ғана емес, ұрып соғумен
жалғасатын өзге де әрекеттерді (мысалы, мүлікті ... ... ... ... ... ... кіргізеді[13].
Ұрып соғу мазмұнын бұлайша ұғыну дұрыс деп санаймыз. Ұрып соғу бір ғана
әрекеттен ... ... ... Оны ... ... сөзінің семантикасы да
растайды. Бұл сөз әрекеттің аяқталғандығын, оны нәтижесін көрсетпейді,
бірақ бұл ... ... ... жоққа шығармайды.
«Ұрып соғу» және «зорлық» ... ... ... ... Ұрып соғу ... ... жүйесі, ал Ұрып соғу – олардың
сапалық сипаттамасы, ол мынадай үш формада ... ... ... ... ... ... қорқыту формасында көрініс таппаған физикалық зорлық қолдану
кінәлілігі.
Баяндалғандарды қорыта келе Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... белгілерді бөліп алуға болады.
1) Ұрып соғу, бұл – жәбірленушіге немесе қылмыстық заңмен қорғалатын
объектіге агрессивті-зорлықты ықпал ету.
Заң сөздіктері мен ... ... ... ... ... ... ғана анықтама берілген.
Қылмыскердің жеке басын және ол жасаған ... ... ... ... ... ... Дегенмен, сол
практикасы мен сот-психологиялық сараптама ... бұл ... ... психологиялық қызметтің құрылымын талдай келек сарапшы-
психологтар ... ... адам ... ... ... ... жоқтығы байқалады.
Сот-психологиялық сараптама практикасында адамға тән ... ... ... анықтау үшін әртүрлі тестілер қолданылады.
(Розеннвейг, Роршах және басқалардың тестілері). Мұндай ... ... ... дұшпандық іс-қылыққа итеретін мінез-құлық деп танылады. Ұрып соғудақ
әдебиетте кездесетін кейбір анықтамаларында агрессивтік ұғымы осы мағынада
қолданылады. Ал, ұрып ... ... ... ... ... ұрып ... былай қойғанда, бандитизм кезінде зорлық адамдарға
емес, жануарларға, мүлікке және басқаларға бағытталуы мүмкін.
Мысалы, Ұрып соғу ... ... ... ету ... ... ... Ұрып соғу жасалатын кемеге қарсы таран қолдануы, ...... ... немесе жарып қиратудан көрініс табады. ... ... ... де ұрып соғу ... жеке ... да
зорлық қолдануға даяр тұрады[14].
2) Ұрып соғудын екінші белгісі – оның арандатылмағандық сипаты.
Бұл белгі Ұрып ... ... ... ... және оны ... жөніндегі
әрекеттердің заңдылығын анықтайды. Ол кейбір елдердің қылмыстық заңдарында
көрініс тапқан. Ұрып ... бұл ... ... ... ... де ... ... қылмыстық құқық жөніндегі Сөздік Ұрып
соғуға «заңда көрсетілген объектілерге немесе адамдарға ашық ... ... ... ... ... Ұрып ... үшінші белгісінде оның Ұрып соғуға ... ... ... ... асты жасалатындығы жатады.
Кенеттікті Ұрып соғудақ белгісі ретінде сот практикасы да мойындайды.
Мысалы, Алматы қаласының №1 Алматы аудандық соты ... 1969 жылы ... 1970 жылы ... М. Және ... ... адам ... ... 1972 жылы туылған П.-ға жәбірленушінің денсаулығына ауыр ... деп ... ... іс бойынша үкімде сол сот «...сотталуышлар 1983 ... С., 1981 жылы ... П. Және 1983 жылы ... О. Жәбірленуші
азамат Ш-ға қатысты қасақана ... ... олар ... ... соғу ... оның ... ... оны ұрып-соғудан көрініс
табады» деп көрсетілген[15] .
Кейбір ғалымдар қылмыстық Ұрып ... ... ... ... екпінді әрекеті» деп анықтама береді.
Бірақ екпінділік ашық Ұрып соғуда ғана ... ... ... ... соғуда жасырын сипат болуы мүмкін» дейді
(артынан келіп ұру), және де Ұрып соғу ... оның ... ... ... халге жеткізу мақсатында оның ағзасына улы немесе
есеңгірететін ... ... ... көрініс табуы мүмкін. Ықпал етудің
мұндай тәсілін жәбірленушінің сезбеуі де мүмкін, бірақ онда бәрі бір ... ... ... ... ... кенеттік белгісі болғанымен Ұрып соғу барлық
уақытта бірдей екпінді жүзеге асырылмайды.
4) Ұрып соғудың ... ... ... ... ... еркінсіз және оған қарсы жүзеге асырылады.
«Еркіне қарсы» белгісі жәбірленушінің ... ашық ұрып соғу ... ал ... ... оның ... ... теріс ықпал етуді
білдіреді.
5) Ұрып соғудың бесінші белгісіне қылмыс құрамының субъективтік белгісі
ретіндегі қылмыстық мақсатты сипаттайды.
Кезінде Л.Д. ... ұрып соғу ... ... ... және ... ... ... онда «Ұрып соғу» термині
«мүлікті иемдену мақсатында» және ... ... ... ... ... ... ... зорлықты қолданамын деп
қорқытумен ұштасқан» сөздерімен ... ... ... сөз ... талдамасы Л.Д. Гаухманды заң шығарушы
«Ұрып соғу» терминін «мүлікті иемдену мақсаты» мен ... ... үшін ... ... ойға ... ... ... автор «ұрып
соғудың мәні өмір немесе денсаулық үшін қауіпті зорлық (не оны қолданамын
деп қорқыту) мен мүлікті иемдену ... ... ... ... ... ... жасады. Бұл тұжырымды ҚК-нің ... ... ... ... Ұрып соғу ... ... барлық
қылмыстарға таратуға болады.
ҚК-нің 179,237 және 240-баптарының диспозицияларында ... ... ... ... ... Ұрып соғу ... мақсат тікелей
көрсетілмеген 163-баптың диспозициясында да қылмыстық ... бар ... ... Сондықтан да ұрып соғудын жалпы белгісі ретінде ... ... ... ... ... соғудың жоғарыда айтылған барлық жақтарын қорыта келе, оған
мынадай анықтама келтіруге болады:
«Ұрып соғу ...... ... ... ... ... немесе еркіне қарсы оған не заңда көрсетілген
объектіге құқыққа қайшы зорлыққа ықпал ... ... ашық ... процесс».
Бұл анықтама объективтік жағы ұрып соғу белгісін пайдалану арқылы
сипатталған қылмыстық-құқықтық нормалар ғана емес, қылмыстық ... ... да, Ұрып соғу ... ... ... үшін белгіленген
нормалар үшін де қолдануға жарайды деп ойлаймыз.
Мысалы, ... ... ... ... және ... қаласындағы
орта мектепке (Солтүстік Осетия Республикасы) ұрып соғу ол арқылы ... ... аса ... ... ... ... ... қорғаудың көптеген объектілерін зақымдайды, олар бәрінен
бұрын азаматтардың өміріне, денсаулығына және жеке ... ... ... қауіпсіздікке, қоғамдық тәртіпке және тағы
бақсларға қарсы бағытталған.
Ұрып соғу ... аса ... оған ... ... тиісті шараларын
қабылдауды талап етеді. Бұл шаралар, бәрінен бұрын қылмыстық –құқықтық
болуға тиіс. Ол үшін ұрып соғу ... ... ... ... ... ... ретінде 179-бапқа кіргізу керек.
Ұрып соғу арқылы жасалатын қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілікті
күшейту үшін ұрып соғу арқылы ... ... ... ауырлататын мән-жайды ҚК-
нің 54-бабының 1-бөлігіне кіргізу керек.
Сонымен ойымызды қорыта келе, «ұрып соғу» және ... ... ... ... ... тұжырым жасай аламыз.
Ұрып соғу дегеніміз қоғамға қауіпті әрекеттердің жиынтығы, ал Ұрып соғу
– олардың ... ... және олар ... үш ... көрініс табады:
а) физикалық зорлық;
б) психикалық зорлық;
в) күш ... деп ... ... ... ... ... Ұрып соғу үшін қылмыстық жауапкершілік институтының тарихи
аспектілері
Қазіргі заманға сай ... ... құру ... оның азаматтарын
қылмыстық қастандық әрекеттерден қорғау, және ... ... ... тұру, теріс әлеуметтік үрдістерді бейтараптандыру проблемасы бірінші
кезекті маңыздылыққа ие болады [18].
Бұл тұрғыдан алғанда ... ... ... ... алу ... ... орын ... оның үстіне, жасыратыны жоқ, бұл
жүйелер қазіргі кезде аса күрделі ... ... ... ... да ... күресте ішкі тұрақтылықты, құқық тәртібін және
заңдылықты қамтамасыз ету ел тағдырын ... ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан
дамуының 2030 жылға дейінгі ... ... ... ... және заң ... азаматтарды қылмыскерліктен қорғау» жөнінде міндет
жүктеді[19].
Қылмыскерліктің Қазақстандағы қазіргі күйі, сапа жағынан ... ... ... ... да ... ... көбейіп бара жатқандығын
көрсетеді, ал ... ... ... өте ... ... және құқық қорғау органдарының жасалған қылмыстардың толық
есебін жүргізуіндегі кейбір оң үрдңстерге қарамастан, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының ҚСжАЕ Комитетінің
мәліметтері бойынша 2000 жылғы 150 790 қылмыс, 2004 жылы 143 550 ... ал ол 2003 ... ... көп ... қылмыс). Тіркелген
қылмыстардың жалпы санының 2000 ... ... 2004 жылы ... ... ... ... едәуір төмен түскендігін көрсете
қоймайды.
Қылмыскерліктің сандық көрсеткіштерінің ұдайы ауытқуы ... ... ... ... ... ... ... мен политологтары қауымдастығының
мәліметіне қарасақ, 2004 ... ... ... ... ... ... ... қайшы әреткеттерге тап болған. Оны сол ... ... 17 ... ... ... ... нәтижелері
көрсетіп отыр (29,5%-26,3%). Ал 2003 жылдың қаңтары мен 2004 жылдың қаңтары
аралығында ... орта ... 35,8% ... ... ... ... ... органдары қызметкерлерінің негізгі функцияларының бірі
қылмыскерлікпен, оның аса ... ... ... ... ... ... ұтымды болу үшін алдымен оның себептерін жою ... да ... ... ... ... ... алу ... білімдер мен дағдыларды игеру жағына баса назар аударылуы тиіс.
Ондай білімдер мен дағдылар қазір білікті құқықтанушыға да аса ... ... және ... ... ... ... көзқарасы
өзгеріп тұрады. Қоғамдық қатынастардың дамуы бұл құбылыстарды ... олар ... ... ... ... да алып келеді.
Сондықтан да құқыққа қайшы іс-қылықтың бірдей ... әр ... ... әр ... ... баға алды.
Бұл айтылғанның ұрып соғу арқылы жасалатын қылмыстарға да толықтай
қатысы бар. Ұрып ... ... ... ... ... ... мәніне ашу үшін ұрып соғумен байланысты ... ... ... зерттеудің тарихи құқықтық әдісіне жүгіну керек.
Қазақтың әдет құқығында тонаушылық үшін жауапкершілік белгілеуді Қазақ
әдетінің 1824 жылғы Жинағынан кездестіреміз. ... әдет ... ... ... ... ... ұғымына жатпайтын зорлықты басып
алу дәне ауылдарға ұйымдасып ... ұрып соғу ... және т.б. ... ... ... ... үйге ... кіріп, меншік иесінің мүлкін күшпен
тартып алуы да тонаушылыққа жатады (автордың ескертуі – бұл да ұрып ... ... ... формалары да ұрып соғуды белгісін береді, ол
да осы ... ... ... жатады.
Тонауға тән қасиет – зорлықты қолдану. Егер мүлікті зорлықпен тартып
алу жарақат ... ... онда жаза ескі ... – тонағандық және
жарақат салғандық үшін тағайындалды.
«Барымта» сияқты тонаушылықпен жеткілікті күші де, ... да ... ... ... ... сенімі мол қазақ феодалдары
кедей шаруалардың ... ... жіне ... мүліктерін зорлап басып
алды. Мұндай тонаушылық ... ... ... ... үлкен
тобы феодалдық өзара тартыста жасаған ... ... та ... қудаланбады, ол қастасқан жақтардың күш ... ... ... ... табтын еді. Патриархалдық-феодалдық қатынастар
жағдайында тонаушылықтың әрбір ... ... ... айыптысын
жаппай қудалауға алатын, сондықтан да тонаушылықпен жалғыз-жарым ... ... емес ... өзара тартыстың жайылуына асыл келген әлеуметтік-
экономикалық қатынастар саласындағы өзгерістердің ... және ... ... ХІХ ... ... ... ... адамдрдың үлкен
тобы жсайтын тонаушылық қзақтар арасында сиреді. Ол ... ... ... ... ... ... күш ... немесе қолданбай, негізінен, ашық
түрде жасайтын болды.
Орыстың қылмыстық құқығында ұрып соғу жайаында алғаш рет Олег (911 ... ... (945 жыл) ... ... ... ... Бұл ... алғашқы нұсқасы еді, онда ұрып соғу ... ... ... ... ... Шартының 7-бабы, Игорь Шартының 5-бабы).
Мысалы, Игорь Шартының 5-бабында ұрып соғу мен ... ... ... ... бар. Онда былай делінген: «егер кім де кім ... бір ... ... ... ... немесе алып үлгерсе, онда ол
қатаң жазалаланады және алған атының екі есе құнын қайтарады» [20].
Бұл келтірілген ... ... ұрып соғу ... мүлікті құқыққа
қарсы басып алу, оны иемдену, және де ... ... үшін ... сияқты объективтік белгілері айқын көрінеді.
Ежелгі орыс құқығының аса маңызды нұсқасы – «Русская Правдада» ұрып
соғу ... ұрып соғу ... адам ... ... айтылған. Бірақ
«Русская Правда ұрып соғу кезінде ешқандай қастандықтың адам ... ... ... ... қарастырады»[21].
Мысалы, Русская Правдның (кеңейтілген редкациясы) 3-бабын сәйкес ұрып
соғута князь әкімшілігін өлтірген ... ұрып соғу ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, бұл жерде ұрып соғу ... ... ... өлтіргеннен қауіптірек деп саналмайды. Ондай өлтіру үшін
айыппұл түріндегі жаз белгіленді.
Аумақты Правданың 7-бабында мүлде қарама қайшы ... ... ... ... ... ... оған ауырлау жаза белгілеген, «қарақшы үшін ... ... оны ... ... қоса жаза күтеді» дейді.
Бәлкім, қауым адамды ... ... ... ... өз
қатарынан шығарды, олар үшін қатаң жаза қарастырған.
Көбіне, адам өлтіру тонау мақсатында емес, кездейсоқ болатын. Айыппұлды
қылмыскер тұратын қауым төлейтін ... Егер ... ... ... ... ... болса, адам өлтірген айыппұлды өзі төледі. Бұл «өкпе
үшін» өлтіргендікте қауіптірек сипат бар ... ... ... ... ... жетелейді.
Сонымен, Русская Правда бөтеннің мүлкін иемдену мақсатында ған емес,
кез келген басқа «жаман пиғылмен» де ... ... ... ұрып соғу ... Бірқ, қандай сылтау болмасын, ... ... ... ... Ұрып соғу жасалады, сол Ұрып соғудын ... ... ... және Новгород Сот грамоталары – XIII-XV ... ... ... қылмыстық құқық нұсқалары, олар ... ... ... ... ... Сот грамотасының 1-бабының 2-бөлігінде ұрлыққа қарағанда
едәуір қауіпті қылмыстар жайында айтылған, олар – тонау, ұрып соғу ... ... ... ең ... – ұрып ... ... Сот грамотасы
ұрып соғу ұғымын ашпайды, бірақ бұл қарастырылып отырған кезеңнің барлық
құқықтық ... ... ... ... ... тонау мақсатында
арандатылмаған адам өлтіру мәнін сақтады.
«Шапқыншылық» деп аталатын қылмыстық ... да Сот ... ... де ол ... ... бір де біреуінде айтылмаған,
сондықтан да оның ... мен ... ашу ... ... әдебиетте «шапқыншылыққа» мынадай түсініктеме берілген:
1) бөтеннің иелігін басып алу мақсатында Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... мақсатында қарулы Ұрып соғу жасау» .
«Шапқыншылықтың» мұндай ... бұл ... ... ... кезіндегі ұрып соғуда қарағанда, қазіргі ұрып соғуда көп
ұқсайтыдығын көрсетеді.
Мысалы, ... ... ... 1280 ... ... ... тіркеуші болған Жарғысында (Синодальдық ... ... ... сөз үшін ... жауапкершілік көзделді, оны бір
авторлар «орынсыз кінәлау» «лақап тарату, дуалау» деп санады.
Сонымен қатар, Новгород Сот грамотасының ... Ұрып ... ... ... жер ... ... ... белгіленді, онда бірінші
кезекте Ұрып соғу және тонау ... ... ... ... соң жер ... ... деп көрсетілді.
1997 жылғы Судебник Мәскеу мемлекетінің бірінші кодификациясы болды, ол
жаңа заңдар ... алып ... ... ұрып соғу ... ... ... ... өзгеріс енгізбеді. Бұл заңнама бойынша,
«ұрып соғу» адамдардың ... ... ... ... иемдену
мақсатындағы қарулы Ұрып соғуын білдірді, ол кейде адам ... ... ... ретінде «жетекші бәлекет ... ... ... жаппай етек алуына алып кеп соқты. «Ұрып соғу» мен «жетекші
бәлекет адамдар» бөтеннің мүлкін ... ... ... кәсіпке, күн көру
көзіне айналдырды, феодалдық мемлекетке қауіп төндірді. Сондықтан да «ұрып
соғуды жазалау үшін оның ... ... ... оны кәсіп етуі маңызды»
деген қағида пайда болды.
Сол кездегі жағдай 1539 жылғы Белозер губерния грамотасының ... онд ... ... жерлерде ұрып соғу пайда болды, олар
малдарды ұрлайды, ... ... ... адамдарды өлтіреді. Ал кейбір
бай адамдар ұрып соғу ұстайды, олар сырт ... ... ... алып ... ... ... адам өлтірумен байланыстыратын Русская Правдаға қарағанда
«Мәскеу заңдарында ұрып соғу ... ... ... ... ... ұрып соғуды», «бөтен мүлікке қаскүнемдер тобы ... ... ... ... ұрып ... деп саналды[23].
Басқа сөзбен айтқанда, субъектілердің көптігі ... тобы ... топ), бұл ... ... ... жасау да ұрып соғудың міндетті
белгісі болады. Сонымен ... ... ... ... орта ... ... ұрып соғу тардың үштен екісі ұрып ... ... ... ... үлесі келді.
1550 жылғы Судебникте, орыс ... ... рет, ... ... тонауды мүлікті күшпен ... ... ұрып ... ... ... ... ... ұрып соғу, татебтік және қанішерлік істерді
қараудың жаңа тәртібін енгізді. ... ұрып соғу ... ... артынан
татебтік істер наместниктер құзырынан алынып, губерния ... ... олар ұлы ... ... жүзеге асырылып отырды
(60-бап).
Заң актісі ұрып соғу ұғымын ашпады, бірақ бұл қылмыстық белгілері 1550
жылы Судебниктің ... ... мен ұрып ... ... ... ... «Жетекші бәлекет адамдар» күш қолданып ашық тонаушылық жасауы
аталған нормаға ... ... ұрып соғу деп ... ұрып ... адам ... ... ... заңдарға
қарағанда 1649 жылғы Уложение ұрып соғуды адам ... ... ... ... анықтады. Собор Уложениесінің 16-бабы ұрып соғу үшін
жауаптылық ... онда ұрып ... ... ... қылмыс, ол күш
қолданылған тонау ұғымымен бара-бар, және адам ... және ... ... ... ... белгілерін жоғалтпайды» делінген. 1649 жылғы Уложение
бойынша ұрып соғу құрамы болу үшін топ адамның (шайканың) ... ... ашық ұрып соғу ... ... ... қылмыс құрамын айқындаумен қатар, ұрып соғу үшін, оның ішінде
ауырлататын мән-жайларда жаза ... ... ... ... ұрып соғу үшін ... ... ... Уложение рецидив
ұғымын енгізді, және де, ұрып соғу алғаш рет жасалса да, адам өлтіру немесе
өртеу орын алса, ол ... ... ... және ... ... ... 1885 ... Уложение бөтеннің
мүлкін ұрлаудың төрт формасын бөліп алады: ұрлау, тонау, ұрып соғу ... және ... ... ... ... соғуда мынадай анықтама берілген: «біреудің иелігіндегі немесе
қарамағындағы мүлікті ұрлау үшін қару қолданып немесе ... да ... ... өлтіремін деп оқталумен ұштасқан, немесе ұрып-соғумен,
денеге ... ... ... ... әрекет жасаймын деп қорқытумен немесе
адамның не Ұрып соғуға ұшыраған адамдардың ... ... ... үшін ... ... төндіретін басқадай әрекеттермен ұштасқан ашық
ұрып соғу[24]».
1885 жылғы Уложение ұрып ... ұрып ... ... белгісі ретінде
таниды. Бірақ, заң шығарушы, өз ... ұрып соғу ... баса ... оның ... ... ... кез ... ұрып соғу
жағдайында емес, тек ашық, айқын ұрып соғу жағдайында сөз болады. Ал, ... ... ... ... ұрып соғу 1885 жылғы Уложение бойынша,
тіптен ... ... ... ... ... өмірі мен
денсаулығы үшін қауіпті зорлықпен ұштасса да, ұрып соғу ретінде ... ... ... Уложение ұрып соғу ұғымына түзетулер енгізді.
Мүлікті адамға күш қолданып немее золықтың сипатына және оның ұрып ... ... ... оны ... деп ... ... бұл ... ерекше белгісіне жатқызылды. Соныме, Заң шығарушы,
біріншіден, ұрып ... ... ... ... алуды кіргізді,
екіншіден, Ұрып соғуда ұрып ... ... ... ... ... ... 1922 ... Қылмыстық кодексі ұрып соғу ұғымына түсініктеме
беруде Қылмыстық және атқарушынық жазалар туралы 1885 жылғы ... ... ... кодекстің 184-бабына сәйкес ұрып соғу жеке адамның
басқа бір адамға мүлікті ұрлау мақсатында физикалық ... ... ... немесе ондайда қолданамын деп қорқытып ашық ұрып соғу жасауы деп
түсіндірілді. Ал, ұрып соғу ... ... ... ... ... ... РСФСР-дің 1922 жылғы Қылмыстық кодексі ұрып соғудың міндетті
белгісі деп тануға қайта оралды және 1885 ... ... ... оның айқын,
ашық сипатын көрсетті. Адамның ... мен ... ... ... ... да ... ... ұрып соғу ескерілмеді.
Бірақ, мемлекеттік немесе қоғамдық мүлікті иемдену ... ... ... ... мен ... жеке ... ... мақсатындағы
ұрып соғудың құрамы арасында еш айырмашылық болмады. Екі ... ... ... ... ... ... ұрып соғу ... мен өміріне қауіп төндіретін зорлықпен немесе ондайды қолданамын
деп қорқытумен ұштасқан, мүлікті иемдену мақсатында жасалған ұрып соғу ... заң ... ұрып ... ... ... ғана ... та зорлықты көрсетуге қайта оралды.
Қазақстан Республикасының 1995 ... ... және ... ... заңдарды қабылдағаннан кейін Қазақ КСР-нің 1959
жылғы Қылмыстық ... ... ... ... туралы нормаларына
өзгертулер енгізілді, осылардың, әрине, ұрып соғу ... ... ... ... ... ұрып соғу үшін ... жауапкершілікті меншік
формасына қарай бөліп қарастыру жойылды, қылмыстың бұл құрамының белгілері
нақтыланды, ұрып соғу үшін ... ... ... оның
негізгі және сараланатын құрамдарымен қатар, аса ауырлататын құрамдары да
бөлініп алынды.
Қазақстан Республикасының 1997 ... ... ... ұрып ... ... енгізді. Оның дефинициясын баяндағанда заң шығарушы ... ... ... ... «бөтеннің мүлкін ұрлау мақсатымен» ... ... ... да ұрып соғу ... ... ... мақсатында Ұрып соғуға ұшыраған адамға оның ... мен ... ... ... ... оны ... деп ... ұштасқан
ұрып соғу» деп өзгерді[27].
Мұндай өзгерістер мен толықтырулар жәбірленушінің денсаулығы үшін ... ... (не ... ... ... Ұрып ... ғана ұрып
соғу деп саралауға мүмкіндік береді, онымен қоса өмір үшін де ... ... ... ... керек етпейді.
Сонымен, ұрып соғу құрамының отандық және ресейлік қылмыстық құқықта
даму тарихы заң шығарушының бұл қылмысты әрқашанда Ұрып ... және ... ... көрсетеді.
Ұрып соғу қоғам үшін едәуір қауіпті құбылыстар, ол жәбірленушіге тек
мүліктік зиян келтіріп қана ... оның ... мен ... да ... ... ... ... қатар, ұрып соғуды көбіне, топ жасайды,
ал оның негізінде бандиттік ұрып соғу, бопсалаушылық және т.б. ... ... ... ... көпшілігі адамдардың жеке мүлкін иемдену ... ал ... ... ... ... азық-түлік және т.б. ғана
бар. Мұндай ... ... ... ... жасалады. Қылмыскерлер мен
шағын топ болып немесе жалғыз-жарым, ашық ... ... ... ... кешкі кездері (кейде күндіз де) жасайды[28].
Тәжірибе көрсеткендей ұрып соғу Ұрып соғудын валюта ... ... 2005 жылы ... ... «Шыңғыс» айырбастау пунктіне
ұрып соғу жасалды), кассирлерге, инкассаторларға (мысалы, 2006 жылы Жамбыл
облысында «Қырықбаевтар» бандасы ... ... ... ұрып соғу жасады) және де такси, жеке ... ... ... жиі ... ... ... соғуда қарағанда, бандитизм құрамы Қазақстан Республикасының
қылмыстық заңнама тарихында кейін ... ... ... ол қоғамдық
қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпті қорғау саласындағы мемлекеттік басқарудың
негізіне қастандық жасайтын мемлекеттік ... ... ... ... оны ... ... білдіретін және сипаттайтын
қылмыстық-құқықтық ұғым ... ... ... ... ... ... “Сот
туралы” Декретінде айтылған[29] . Бірақ, бандитизм ұғымы онда ... ... ... ... ... Декрет банданың негізгі белгілерін атамаған, оны қаруланған-
қаруланбағанына қарамастан шайкамен теңдестірген;
... ... ... ... адам ... ... және ... шектелген, ал практикада бандиттік Ұрып соғу арқылы
мүлікті жою, әйел зорлау, бұзақылық сияқты қылмыстар жиі ... ... ... ... үшін ... жауапкершілік
қарастырмаған, анықтама ортағасырлық құқықта (1550 жылғы Судебник, 1649
жылғы Собор Уложениесі) баяндалған екі ... ... ... жасауылмен
байланыстырылған, ол шайканың анықтамасы Заңнамада да, бұл ұғым алғаш пайда
болған 1845 жылғы Уложениеде де ... ... ... ... ... ... елеулі белгілерді
бөліп алады:
1) субъектілердің көптігі, қылмыс жасағанда олардың әрекеттерінің
бірігетіндігі;
2) қылмыстарды жасаудың неше ... яғни ... ... кәсіп
етуі;
3) бірлестік мүшелерінің келешекте жасайтын қылмыстарының белгісіздігі.
Қоғам үшін аса қауіптілігін ескеріп патшалық Ресейдің ... ... ... ... деп ... заң ... (автордың ескертуі – Қазақстан одақтық мемлекет деп
танылған 1936 жылға ... ... ... болды) Қылмыстық ... ... ... ... жасаушы кейбір қылмыстарды
ауырлататын мән-жай деп қарастырды. Мысалы, РСФСР БОАК-нің 02.02.1921 жылғы
“Қашқындықпен күрес ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің қатарына жатқызды. Декреттің
бандитизм құрамына тікелей қатысы болмады, бірақ ол банданың ... ... ... тиіс ... ... ... 1922 ... Қылмыстық кодексінде “бандаларды ұйымдастыру және
бандаларға (қарулы ... және ... ... ұрып ... ... ... мен жеке ... жасалған Ұрып соғуға, темір
жолдарды қиратуға, бұл ... адам ... ... ... бандитизм деп танылды (ҚК-тің 76-бабының 1-бөлімі).
Бұдан біз заң шығарушының бандитизм ұғымынан РСФСР БОАК-нің 20.06.1919
жылғы Декретінде берілген ... ... ... ... және ең ...... және ол ... қылмыстарға қатысуды ғана
емес, банданы ұйымдастыруды да бұл қылмыстың аяқталған құрамы деп ... ... ... ... ... ... ... өзінше
дербес үш формада ұсынылды:
– банданы ұйымдастыру;
– бандаға қатысу;
– банда ұрып соғуда қатысу[30].
Бірақ, заң шығарушы банда ... ... ... ал оның ... ... маңызы бар еді, ол әсіресе мемлекеттік қылмыс болып
табылатын бандитизмді ҚК-нің ... ... ... оны ... тобы ... және ол да бандитизм деп аталатын ұрып соғудан
ажырату үшін ... еді. Бұл ... ... қауіптілік дәрежесі жағынан
ғана емес, әр түрлі ... ... ... ... ... ... да әр ... Бірақ, тереу-сот практикасы бұл
құрамдарды ажыратудың басқа критерийін таңдады.
Олар ұрып соғу “ұзақ ... ... ... шайканы ұйымдастырмай
жасалатын Ұрып соғу”, ал ҚК-нің 76-бабы (“Бандитизм”) ... ... ұрып соғу Ұрып ... ... қарастырады деп санады.
Бандитизм (76-бап) мен ұрып соғу (184-баптың 2-бөлігі) құрамдарын
ажыратудың бұл ... сол ... ... ... ... ... ... құрамын анықтау үшін бірден екі терминді:
– “Ұрып соғу”;
... ... ... деп айту ... ... ... ... туралы нормаларды қолданғанда қай
жерде бандиттік Ұрып соғу, қай ... ... ... ... ... керек. Бірақ, оларды ажыратып көрсетуде тұрған маңыздылық жоқ,
себебі оның екеуі де бір ұғым береді.
РСФСР-дің 1299 ... ... ... ... 2-бөлігіне сәйкес
– бандитизмге көмектесу:
– банданы және оның кейбір ... ... ... ... және оның ... жасыру бандитизмге
теңестірілген.
РСФСР-дің 1926 жылғы Қылмыстық кодексінің 59-бабы мынадай мазмұн алды:
“Бандитизм, яғни қарулы ... ... және ... ... ... және жеке ... ... азаматтарға
жасалатын Ұрып соғуға қатысу, поездарды тоқтату және ... да ... ... Бұл ... ... 1958 жылғы “Мемлекеттік қылмыстар
үшін ... ... ... заңы ... ... ... туралы бапты қолдану практикасы 50-жылдардың екінші
жартысына дейін “ала-құла” болды. Ол КСРО мен Қазақ КСР-ның ... ... ... яғни заңсыз нұсқауларының салдарынан болды.
Соттар қоғамға қауіптілігі ... ... ... ... анықтамадан алыс
жатқан іс-әрекеттерді бандитизм деп қарастырды. Мысалы, РСФСР Жоғарғы Соты
Пленумының 04.08.1932 жылғы “Социалистік ... ... ... ... сот ... ... қаулысына сәйкес соттар далада ... ... ... ... егер оны ... топ ... қас әрекеттер ұдайы жасаса, бандитизм деп саралауға тиіс болды
[31].Мұндай нұсқауды РСФСР Жоғарғы ... ... да ... ... ... Соты ... 17.01.1935 жылғы қаулысында
жалғыз-жарым Ұрып соғу жасаса да, адам өлтірумен және ... ... ... ... ... мен аса ... ... жазалау
ұсынылған.
Одан кейін, РСФСР Жоғарғы Соты Төралқасының 13.02.1936 жылғы қаулысы
соттарға, айыптылардың қарулы-қарулы еместігіне қарамай, ... ... ... бандитизм (РСФСР ҚК-нің 59-бабы бойынша) деп саралауды
міндеттеді.
Халық шаруашылығы саласындағы, жеңіл және ауыр өнеркәсіптен, ғылым мен
өнерді және ... ... ... ... ... аяғында мемлекеттік құрылыстың ең үздік принциптерінен ... Оған ... тез ... ... жою, ... көтерілісі, ашаршылық пен жаппай қудалау теріс әсерін тигізді.
Таптық күрестің қалай да ... ... қате ... оның ... ... ... көрініс табуы қылмыскерліктің себептерін қате
бағалауға ықпалын тигізді, онымен күрестің жолын анықтауда ... ... ... ... ... қоғамдағы қылмескерліктің әлеуметтік
себептері толықтай жоққа шығарылды, ал бар қылмыстар субхективтік фактормен
ғана байланыстырылды. Қылмыскерлікті жою ... ... ... ... ... ... бастап бандитизм деңгейі төмендеп қана қойған жоқ,
бандиттік Ұрып ... ... да ... Революциядан кейінгі кезеңде
саяси сипаттағы және контрреволюциялық күштердің қарулы күресімен қоян
қолтық болған ... ... ... жағдайларда, пайдакүнемдік сипат
алды.
Бандитизм туралы қылмыстық істердің азаюын бұрын бандитизм деп саналған
іс-әрекеттердің бір ... ... ... баптарымен саралай бастағандықпен
түсіндіруге болады.
Ұлы Отан соғысы (1941-1945 ж.) аяқталғаннан ... ... ... Ол ... ... Польшаның қарамағынан шығып, КСРО-ға
қосылған, сонан соң үш жыл бойы неміс фашистерінің ... ... ... ... ... және ... кең етек ... аумақта, негізінен орманды жерлердегі шалғай ... ... ... ... (УПА, ОУН), поляк (“Краков армиясы”) және
Прибалтика ұлтшылдарынан, қашқын ... ... ... және Отан ... тұратын қарулы отрядтар әрекет етті.
Ол бандалардың ұзақ уақыт және жанкешті ... ... ... – 1952 ... дейін) қалып қалған қару-жарақтың ... ... ... ... ... құрылыстардың бұл аймақта
көптеп болуы қолайлы жағдай тудырды. Кейін, бұл қару-жарақтың бір ... ... ... ... ... да елді ... ... олар бандиттердің қолына түсті, ал ... ... банк ... ... және зат қоймаларына Ұрып
соғу жасау үшін пайдаланды. 40-жылдардың аяғында ұрып соғутар саны ... ... ... ... Оны ... ... бандитизм
“топтасқан қарулы ұрып соғуда айналды” деп санады. Мұндай пікірмен келісуге
болмайды. Бұл сол кездегі қылмыстық саясаттың өзгеруінің салдары ... ... ... “Мемлекеттік қылмыстар үшін ... ... Заңы ... ... ... өзгерістер енгізді.
Қазақ КСР Қылмыстық кодексінің (1959 жылғы) бандитизм үшін ... ... ... ... аталған Заңның 14-бабына сәйкес
берілді. Оның ... ... ... ... ... ... басқа да құралдарын қирату әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... не жекелеген адамдарға ұрып соғу жасау мақсатында қарулы бандалар
ұйымдастыру, сондай-ақ сондай бандаларға және олар жасайтын ұрып соғутарға
қатысу” деп ... ... ... ... ... ... ... КСР-нің 1959
жылғы Қылмыстық кодексінде) ... ... ... Ұрып соғу ... ... оған ... ... заң шығарушы бермейді.
Банда анықтамасының болмағандығына қарамастан Қазақ КСР-нің 1959 жылғы
Қылмыстық кодексінің 63-бабының ... ... ... өзге формасынан ажырату тұрғысынан алғанда ... ... ... ... енгізді. 1959 жылғы Қылмыстық кодекстің 63-
бабында қарулы ... ... ... анық көрсетілді – бұзақылық, ұрлау,
тонау ... ұрып соғу ... үшін ... ... 1959 ... ... кодексіндегі аналогия бұзылды,
Қылмыстық кодекстің ... ... ... құрамының барлық белгілері
бар іс-әрекеттер ғана сараланды. “Дамыған ... ... мен ... сот ... ... ... саясаты 60-
жылдардың басынан бастап ... ... ... топтарының
(бірлестіктерінің) қару қолданып жасаған өте өрескел ұрып соғуын бандитизм
үшін қылмыстық жауапкершілік көзделген бап бойынша ... бас ... ... құқықтық актілердің тарихи шолуына қарасақ, бандитизмнің,
өз мәні ... ... ... көп ... ... қылмыс бола тұрып,
1918-1997 жылдар аралығында заң актілерінде, қылмыстық құқық доктринасында
және практикасында, негізінен, ... бір ... рең ... ... ретінде танылғанын көреміз.
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы Қылмыстық кодексінде бандитизм
туралы бап ҚК-нің ... ... ... және ... ... ... ... бұл осы іс-әрекеттің мәніне толықтай
сай келеді.
Қазақ КСР Қылмыстық кодексінің 63-бабының редакциясымен ... ... ... ... ... да ... өзгерді.
Мысалы, Қазақ КСР-дің 1959 жылғы Қылмыстық кодексінің 63-бабы банданы
ұйымдастырушылар, оның мүшелері жеке Ұрып соғуға ... үшін ... ... белгілесе, ҚР Қылмыстық ... ... ... әрбір субъектінің банданың қылмыстық қызметіне
қатысуының шарты мен дәрежесіне қарай дифференциялайды. Банда мүшелері ... Ұрып ... ... ... ... ... мен
басқарушылар үшін қатаңырақ жауапкершілік белгіленген. Сонымен қатар, бұл
қылмысты өз қызмет бабын пайдаланып ... ... үшін де ... бандитизм өз даму барысында едәуір өзгерістерге ұшырады,
мемлекеттік құрылыстың ... қол ... ... ... ... ауыр ... айналды. Бірақ бандитизмге қандай саяси баға, заңдық
сипаттама берілгеніне қарамастан, қылмыстық Ұрып соғу оның ... ... және ... ... ... қалды.
Бандиттік ұрып соғутардың ерекшелігі сонда, мұндай ұрып соғу кезінде
жасалған барлық қылмыстық ... ұрып ... ... да, ... керек ететін өзінше бөлек қылмысты да құрайды.
Кейде пираттар мемлекеттің ... және ... ... ... лицензия алды (автордың ескертуі – ол каперлікке патент деп ... бір ... ... ... ... ... ... аяғына дейін сауда және пират ... ... аз ... Кез ... ... кемесінде қару-жарақ болды ол ашық
теңізде өзіндей сауда кемесін ... ұрып соғу ... ... өте ұрып ... бұл түріне көзқарас өзгерді, оны “пират –
адамзат жауы” деген сөзден-ақ ... ... ... бойы ... ұрып ... әдет ... бойынша халықаралық
қылмыстық әрекет деп саналды, сондықтан да ол әр елде әр ... ... 1961 жылы ... ... кораблін басып алған
көтерілісшілерге қосылып кеткен кеме құрамын пираттар деп жариялады.
Теңіз ұрып ... ... ... халықаралық практикасында
ұзақ мерзімді дәстүр бар. Бірақ, осы ... ... ... ... ұрып соғуымен күрес туралы бірыңғай арнайы шарт жоқ, ... ... ... ... Ашық ... туралы 1958 жылы Женева конвенциясы
мен БҰҰ-ның ... ... ... 1982 ... Конвенциясында баяндалған
басқа проблемалармен бірге регламенттелген[32].
БҰҰ-ның Теңіз құқығы жөніндегі Конвенциясы ... Бей ... ... жылы ... ... жылы ... енді.
Рим Конвенциясы теңіздегі кемелерге қарсы қолданылатын, саяси астарлы
зорлық актілеріне қарсы тұру жағы ескеріліп ... ... ... жөніндегі Конвенциясы сияқты ол да өз шешімдерінің ... ... жүзу ... ... ... ... ... суларының шегіне таратпады. Рим ... ... ... тек ... ... бар. Ол ... ұрып ... деп континентальдық шельфтегі тұрақты платформаларды ғана белгілеген.
Егер ұрып соғу қайсыбір мемлекеттердің аумақтық ... ... ... ... ... жерлерде жасалса, ондай іс-әрекет ... өз заңы ... ұрып ... ... ... басқадай қылмыс
ретінде сараланады.
Әр мемлекет теңіз ұрып соғуына қарсы тұру жөнінде өз нормаларын ... ... олар кез ... ... және кез ... ... жасалған теңіз
ұрып соғуы үшін қылмыстық жауапқа тартудың мүмкіндігін қамтамасыз ете алуы
тиіс.
Ондай нормаларды ... ... ... ... ... ол оған ... сәйкес келеді.
Айта кету керек, Рим ... ... ... ... ... үшін ... ... белгілеуді міндетіне
алды:
– күшпен немесе күш қолданамын деп қорқытып ... ... ... ... ... басып алу немесе оған бақылау жасау;
– егер ол акт кеменің қауіпсіз жүзуіне қатер ... ... ... ... ... ... ... жасау;
– кеменің қауіпсіз жүзуіне қатер төндіретіндей етіп ... ... ... не оның жүгіне зақым келтіру;
– кемені қиратуы немесе кемеге не оның жүгіне зақым келтіруі мүмкін,
содан ... ... ... ... ... ... мен ... бортына қою немесе оларды қою үшін әрекет жасау;
– егер ондай актілер кеменің қауіпсіз жүзуіне қауіп төндіретін ... ... ... ... ... оны ... елеулі
кедергі жасау;
– жоғарыда аталған қылмыстардың қайсібірін жасаумен немесе оны ... ... кез ... басқа адамға жарақат салу ... ... егер ... ... жүзуіне қатер төндіретін болса, ... ... ... ... оны ... арандату, жеке немесе заңды тұлғаны
жоғарыда аталған ... ... ... ... ... мәжбүрлеу (3-
бап).
Теңіз ұрып соғуының аталған барлық белгілері Рим Конвенциясына ... ... ... ... іс-әрекеттердің кез
келгеніне тән бола алады[33].
1992 жылы ... кеме ... ... ... ... ... онда ... ұрып соғуы дегеніміз ұрлық ... ... ... ... ... ол акт ... күш қолдану
мүмкіндігі бола тұрып кез келген кеменің бортына ену ... деп ... ұрып ... бұл анықтамасы бұрынғымен салыстырғанда едәуір кең
берілген.
Біріншіден, ол ашық теңіздегі ғана емес, кез ... ... ... ... кемелерге қарсы жасалған теңіз ұрып соғуы әрекеттерін
қамтиды.
Екіншіден, бұл анықтаманың мазмұны кез ... ... оның ... ... ... ... теңіз ұрып соғуымен ұқсас деп
қарастырылатындарды да қамтиды.
Ұсынылған ... заң күші жоқ, ол сот ... ... ... ... оның оң және теріс жақтары қазіргі теңіз ұрып
соғуының ... ... ... жаңа ... ... ... кеме ... жөніндегі Халықаралық Бюро ұсынған анықтаманың
негізгі кемшілігі – теңіз ұрып ... ... ... ұрып ... Бұл қылмыстық объективтік жағын ... ... ... белгілер, олар – ұрып соғу мен зорлық.
Зорлық қолданылып немесе оны қолданамын деп қорқытып жасалған әрекет –
Ұрып соғу ... ... ... ұрып ... біршама уақытқа созылады, сол
аралықта адамдарға және қоршаған ортаға физикалық және психологиялық ықпал
болады. Осы процесс ... ... ... кез келген әрекет, оның
ішінде қылмыстардың дербес құрамдарын құрайтын әрекеттер ... ... ұрып ... ... ... құрамы жасалған әрекеттердің
қайсібірін қамтымаса ҚК-нің 12-бабының ... ... алу ... жасалған қылмыстардың әрқайсысы үшін жауапкершілік көзделген.
Ұрып соғудың белгісіне көрсету теңіз ұрып соғуын келте ... оны кеме ... ... ... емес, ұрып соғудын бастапқы
кезінде-ақ аяқталған қылмыс деп ... ... ... кеме ... ену де ұрып соғу ... ... бірақ ол бастапқы
емес, келесі кезеңге жатады. Теңіз ұрып соғуының анықтамасында қылмыстық
Ұрып соғу белгісін ескермеу бұл ... ... ... алып ... басып алу мақсатында кемені абордажға алу, ұрып соғу белгісі болған
жағдайда аяқталған теңіз ұрып соғуы деп сараланады, ал ол ... ... ... ... ... ... ... бұл қарастырылып отырған ... ... ену ... ... ... құқықта теңіз ұрып соғуы ұғымы алғаш ҚР-дің 1997
жылғы Қылмыстық кодексінде белгісін тапты, бірақ ол ... ... ... егер ... ... ... ұрып ... жеке көліктегі
кеме экипажының ашық теңіздегі немесе қайсібір ... ... өзге ... ... ... тонаушылығының немесе
ұстауының заңсыз актісін білдірсе, ҚР ... ... оған ... өзен ... ... ... басып алу мақсатында күш қолданып
немесе күш қолданамын деп қорқытып Ұрып соғу жасау” деп ... ... ... 1-бөлігі).
Бұл анықтама теңіз ұрып соғуына халықаралық құқықта берілген анықтамаға
негізделгенімен, оған ... тар ... ... ол ... ... ... ... айтылады.
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы Қылмыстық кодексі бейбітшілік ... ... ... ... ... 4-тарауды алғаш рет өзінше
бөліп ... оған ... ... ... ... ... ... соғу жасау туралы норма кірді (ҚК-нің 163-бабы). Мұндай нормалар
бірқатар Еуропа елдерінің ... ХІХ ... ... атаумен
пайда болды.
Мысалы, 1871 жылғы Германия Уложениесінде “дос мемлекеттерге қарсы
қастандық әрекеттер” үшін ... ... ... ... ... қандай да бір мемлекеттің монархын немесе ... ... ... қорлау;
– елшіге немесе істер сеніп тапсырылған адамға қарсы әрекеттер;
– биліктің державалық белгісін қасақана алып ... ... ... 1853 ... ... заңы ... қастандық әрекеттерді “шет
мемлекетке қарсы қылмысқа” жатқызады.
Халықаралық-құқықтық деңгейде халықаралық қорғау аясындағы адамдар ... ... ... ХХ ... ортасынан бастап даму алды.
БҰҰ-ның 13.02.1946 жылғы Жеңілдіктер мен ... ... және ... ... ... ... ... мен иммунитеттері туралы Ковенция бұл халықаралық ... жеке ... ... ... және ... ... сәйкес бұл құқықпен пайдаланатын адамдар шеңберін
анықтады.
18.04.1961 жылы Вена ... ... ... Дипломатиялық
қатынастар туралы Конвенция дипломатиялық агенттің жеке қолсұқпаушылық
мәртебесін және бұл ұғыммен қамтылатын адамдар ... ... ... ... ... қызметкерлердің құқығының көлемі
24.04.1964 жылғы ... ... ... Вена ... жылы ... ... миссиялар туралы Конвенция өзінің
сипаты жағынан мемлекет мүддесін білдіретін және басқа мемлекетке “онымен
белгілі бір ... ... үшін ... оған ... ... ... ... үшін” жіберілген уақытша миссиялардың қызметкерлерін
халықаралық-құқықтық қорғау аясына қойды.
Мұндай миссиялардың қызметкерлерін Конвенция ... ... БҰҰ Бас ... ... ... резолюциясымен мақұлданған
1973 жылғы “Халықаралық қорғау аясындағы адамдарға, оның ... ... ... ... ... және ... ... дипломатиялық агенттер мен оларға теңестірілген адамдардың ... ... ... ... ... ... ... акті болды.
Ресейлік және кеңестік қылмыстық заңдарда бұл қарастырылып отырған
қылмыстар үшін жауапкершілік туралы ... ... ... аралығында
шешіле бастады.
Мысалы, 1845 жылғы Қылмыстық және атқарушылық жазалар туралы Уложение
“Ресей адамдарының біреуі бейбіт кезде дос ... ... ашық ... ... ол мемлекетпен арадағы достық қатынасты үзетіндей Отанға қауіп
төндіргендік” үшін жауапкершілік қарастырды.
1903 жылғы ... ... ... бұл қарастырылып отырған
түріне мыналар жатқызылды:
– Ресейге дос үкіметті төңкеруге бағышталған ... дос ... ... ... ... ... ... державалық белгісін” қасақана қорлау;
– “белгіленген тәртіпке жарияланған ... ... ... ... 1922 жылғы және 1926 жылғы Қылмыстық кодекстерінде мұндай
қылмыстар арнайы қарастырылмайды. Бірақ, 1927 жылғы ... ... ... ... ... да кез ... еңбекшілер мемлекетіне”
қарсы бағытталған іс-әрекет контрреволюциялық деп саналды.
Қазақ КСР-інің 1959 жылғы Қылмыстық кодексі ... ... ... ... ... ... насихаттау және шет мемлекеттің
өкіліне қарсы лаңкестік акт түріндегі іс-әрекеттерді қылмыс деп жариялады.
Қазақстан Республикасының 1997 ... ... ... ... пен ... ... ... қылмыстардың тоғыз құрамын
біріктірді. Олардың бірінде халықаралық қорғау аясындағы ... ... ұрып соғу ... жақтың міндетті белгісі деп көрсетілген (ҚК-
нің 163-бабы).
Басқа құрамдарға заң шығарушы ұрып соғу ... ... ал ... ... ... ... тұтандыру және жүргізу (ҚК-нің 156-
бабы) және соғыс жүргізудің тыйым салынған құралдары мен ... ... ... ... ... ... орын алады.
ҚК-нің 4-тарауында көзделген қылмыстар туралы ... ... ... бар. ... ... ... ... (халықаралық қорғау аясындағы адамға ... ... ұрып ... негізіне БҰҰ-ның 1973 жылғы “Халықаралық қорғау аясындағы адамдарға
және де дипломатиялық агенттерге қарсы қылмыстарды болдырмау және ... ... ... оны ... ... бөлімінде талдаймыз.
Сонымен, қылмыстық заңның қорғауына алынған адамдарға немесе
объектілерге қастандық ... ... ... ұрып соғу жайында, ... ... ... да, ... ... әдет құқығында да,
орыстардың ежелгі қылмыстық құқығында да ... деп ... ... соғу, қылмыстық-құқықтық санат ретінде отандық қылмыстық құқықта
адамның жеке басына, ... ... ... және халықаралық
қорғау аясындағы адамдар мен ... ... ... ... ... ... даму ... тапты.
Қылмыстық ұрып соғудын пайда болу тарихына терең үңіле ... біз ... даму ... ие ... айта аламыз. Ұрып соғудың қоғамдық
қауіптілігі қоғамның ағымдық қырларымен ұштастырылады.
2 Қазақстан ... ... ... нормаларын қолданғанда
қылмыстық Ұрып соғуда қылмыстық-құқықтық бағалау
2.1 Қылмыстық Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... сәйкес, қажетті қорғану дегеніміз
қорғанушы адамның немесе өзге бір ... жеке ... ... ... жер ... және ... да ... қоғамның немесе
мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін қоғамға қауіпті қол сұғушылықтан
қол сұғушыға зиян ... ... ... бұрын, қажетті қорғану адамның табиғи және қол сұғылмайтын
(ажырамайтын) игіліктерін, атап айтқанда өмірін, ... ... оған туа ... ... және ... ... қорғауға
бағышталған.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Конституциясының нормаларына және
салалық (біздің жағдайда – қылмыстық) ... ... ... ... ... ... мен ... қорғауға кепілдік береді.
Мысалы, Қылмыстық кодекстің 1-тарауында ... жеке ... ... ар-намысына, жыныстық бостандығына және т.б. ... үшін ... ... ... ... ... ахуал, құқықтық сорақы жағдай, зорлықты
және пайдакүнемдік-зорлықты қылмыстар санының өсуі кез ... ... ... ... пәрменді қарсы тұруын қажет етеді.
“Бандитизм, ұрып соғу, адамдардың өмірі мен ... ... ... лаңкестік ұлттық қасіретке айналды. Адамдар, көбіне, ... ... ... ... ... ... етеді” деп В.И. Ткаченко
дұрыс айтады [36].
Қажетті қорғану адамның міндеті емес, құқығы. Қылмыстық заң дәл ... ... ... ... “Барлық адамдардың кәсіби немесе
өзге де арнаулы даярлығына және ... ... ... тең ... қорғануға құқығы бар. Бұл құқық адамға қоғамға ... ... ... ... адамдардың немесе мемлекеттік органдардың
көмегіне жүгіну мүмкіндігіне қарамастан тиесілі болып табылады” ... ... екі ... ... адам ... ... ... жағдайында өзінің қажетті қорғану
құқығынан ... ... бас ... және қол ... қақтығысты
болдырмауға немесе сырттан көмек шақыруға құқылы;
2) адам ... ... ... ... ... ... ... қарамастан оған деген өз құқығын жүзеге асыруға ... ... ... ... заңда бекіту зорлықты қылмыстарды
тежеу факторы болып табылады, ... ... ... Ұрып ... ... әрекеттер жасауға итермелейді.
Қылмыстық кодекстің 32-бабы ... ... ... қорғануға
құқықтың көлемін едәуір кеңейтті, егер қастандық әрекет өмірге ... ... ... ... мен Ұрып соғудын өзара шамалас болу талабын алып
тастады.
Қажетті қорғануға негіз ретінде заң ... ... ... ... Бұл ... ... ... ұғымын айқындауды ғана емес,
кез келген қастандық әрекет қажетті қорғануға ... ... ма ... жауапты керек етеді.
“Қастандық әрекет” және “Ұрып соғу жасау” ... ара ... ... ... ... ... ғылымында екі көзқарас бар.
Кейбір ғалымдар қастандық әрекет ұрып соғу жасауға қарағанда кең ұғым,
ұрып соғу оның бір бөлігі ғана деп ... Н.Н. ... ... бұл ... ... ... ... ұғымы ауқымдырақ, себебі ол ұрып соғудың барлық ... ... ... ... жеке ... күш ... ... да қамтиды.
Қорғану әрекеттерін жасауға алып келетін ... ... Ұрып соғу ... ... қажетті қорғану ұрып соғу сипат жоқ
қастандыққа, мысалы, ұрлыққа қарсы да болуы мүмкін.
Қарсы ... ... ... ... жағдайды зорлықты қастандық
әрекет, яғни Ұрып соғу жасау ... ғана ... ... ... М.С. Таганцев Ұрып соғу сипаты бар пәрменді қастандық
әрекеттен қорғану ... ғана ... ... ... басқа адамдарға Ұрып
соғу жасаушылық құқықпен қорғалатын мүдделеріне қылмыстық емес ... зиян ... ... ... деп түсініледі”. Қажетті қорғанудың
негіздеріне қатысты ғалым “заңға немесе құқыққа негізделмеген қҰрып ... ... жол ... ... [37]. ... біз Н.С. Таганцевтің
қастандық әрекет және Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... да қажетті қорғану кез келген қастандық әрекетке емес,
тек Ұрып соғудақ сипаты бар қастандық әрекеттерде ғана ... тиіс ... ... ... ... баптарында келтірілген кез келген
іс-әрекет: адам өлтіру, ұрып соғу, аманат басып алу, ... ... ... ... заңсыз кәсіпкерлік және басқалар қастандық әрекет
болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әрекетте жол беруге болмайтындығын көрсетеді.
Айта кету керек, екі ... ... Ұрып ... ... ... ... немесе күш қолданамын деп қорқытумен байланыстырады. ... ... тек ... ... ... қылмыстық-құқықтық қорғаудың кез
келген объектісіне қарсы бағытталуы ... ... ... ... ... ... адам ... немесе оның денсаулығына зиян келуімен
байланысты емес, бірақ олардың ... ... ... ... бұдан біз
кейде қастандық әрекеттің адамға емес, заңмен ... ... ... ... ... әрекеттің де, ұрып соғу жасаудың да
анықтамасы болмағандықтан олардың қылмыстық-құқықтық мәнін ... ... ... ... ... ... керек.
Мысалы, қастандық әрекет бірдемені басып алу, ... да бір ... ... береді, ал, Ұрып соғу жасау – күш көрсету мақсатында тап
беруді білдіреді.
Бұдан біз мынадай ... ... ... Ұрып соғу да, қастандық әрекет те дұшпандық пиғылды білдіреді, олар
құқықпен қорғалатын мүдделерге зиян келтірумен байланысты;
2) қастандық әрекет сияқты Ұрып соғу да ... ғана ... ... ... ... ... ... заңмен регламенттеудің тарихына жүгінсек те оның
негізінде Ұрып соғу жатқандығын ... ... әдет ... ... ... жәбірленушінің
өзі кінәлі болған жағдайлар кінәні жеңілдететін мән-жайға жатқызылған.
Русьте қажетті қорғану институты алғашқы Киев ... ... ... ... ол ... текті адамдарға өз мүлкі мен өміріне
Ұрып соғу ... зиян ... ... ... рұқсат етілді. Князь Олег
пен Византия ... ... ... ... ... ... кіруді біржақты бағалады, яғни түнгі ұрыны өлтіруге болатын еді, ал
байланған (қауіпсіз) ... ... ... ... Правда кезінде (ХІІ басы – ХІІ аяғы) өш алу және ақшаға сатып
алу кең таралды. ... ... ... ... ... да, өш алуға да
негіз болды. Русская Правда бұл екі жағдайдың айырмашылығын ... да ... ... өш ... ... кейбір жағдайларда ғана,
оларға берілген түсініктеме арқылы ғана мүмкін болды. “Егер таяқпен ұрғанда
жәбір көрген ... ... ол ... ... ... ... өш ... деп қарастыру керек”.
Русская Правда бойынша өмірге, денсаулыққа және ар-намысқа қастандық
әрекеті үшін өш алуға болады. Ал ... қол ... өш ... ... қорғануға да негіз бола алады.
Екінші Русская Правдаға қожайынның ұрыны өлтіру құқығы жайында ... бар, ... ... ... әр ... Біріншісі бойынша “мал
қорада, малдың арасында ұсталған ұрыны өлтіруге болады. Ол үшін ... ... ... бойынша да мал қорада, мал арасында ұсталған ұрыны
өлтіруге болады, бірақ оны таң ... ... ... ... ... ... ... керек. Егер байланып тұрған немесе қақпа ... ... ... ол үшін ... ... ... көріп отырғанымыздай,
екінші жағдайда ұрыны өлтіргендігі үшін ... ... ... да
талаптары бар екен. Қожайынға ұрыны қандай да бір шартсыз ... ... ... ... ... ... беру өш алу ... білдіреді. Түнгі
ұрылардың кез келгенін емес, қашпағанын және ... ... ... ... қажетті қорғану жағы көзделген себебі ұстауға қарсылық
көрсеткен және ... алып ... ... бар ұры ... Ұрып соғу
аяқталған жоқ, ол жалғасады.
1497 жылғы және 1550 ... ... ... ... ... ал оның 1649 ... дейін қолданылуы, А.Н. Фельдштейннің
пікірінше, ... ... ... ... ... қазіргі ұғымда заңда кейінірек бекімін тапты. Алғаш рет
ол туралы патша Алексей ... 1649 ... ... ... онда ... ... алып келген қылмыста өзің және үйін қорғауға
мәжбүр болу” ұғымы берілген.
Собор Уложениесінде қажетті қорғануды кең ауқымды ... ... онда ... әрекеттен өмірді, денсаулықты, мүлікті және
әйел абыройын қорғау қамтылған. 1649 жылғы Уложениеде өзін және өз ... ... ... ... және оның ... ... да жол берілген.
Собор Уложениесінде қажетті қорғанудың негізі анықталмаған және оны
қолданудың ... болу жағы ... ... ... ... өз үйін ұрып соғу Ұрып ... ... қажетті қорғауды қолдану регламенттелген. Өзін және өз үйін ... ... ... ... ... ұрып-соғып сотқа алып келсе, ол
үшін жауапкершілік жоқ” – делінген.
Қорғануға негіз болатын ұрып соғу бапта ... ... де, ... Ұрып соғу қажетті қорғануға негіз болатын.
Уложениенің 105-бабының талдамасынан да осындай тұжырым жасауға болады,
онда ... ... ... ... ұрып соғу ... кезде
жарақат салу немесе адамды өлтіру кінәға жатқызылмады.
Басқа сөзбен айтқанда, арандатылмаған ұрып соғудан ... ... ... ... деп ... ... ұрып ... тойтару құқығы “керекті қорғаныс” деген
арнайы атау алды, ал қажетті қорғану ұрып соғу жасаушының ... ... ... ... ғана ... өмір мен ... ... бағытталған әрекеттерді де қамтыды – “қарсыласыңнан
соққы ... ... оның ... ... ... ... ... қалуы
мүмкін”.
Артикулдың кісі өлісі туралы 156-157 тараулары “керекті қорғаныс”
ережелеріне ... онда ... ... ... да тек Ұрып ... ... жатқызылған. 157-Артикулде қажетті қорғануға жол беруге
болатын жағдай аталған.
Негізінен бұл жағдайлар Ұрып соғуда ... ... ... ... Ұрып соғу ... қайшы және зорлықты болуға тиіс;
– Ұрып соғу ... ... ... тиіс;
– Ұрып соғу тікелей басталатын немесе қазір ғана ... ... ... шектеуге қойылған талаптар соншалық қажетті ... ... ... ... ... және жазаланатын болды. Ұрып соғуда ұшыраған
адам өлердей қорыққан, өміріне аса ... ... ... ... ... ... адам қашып құтыла алса немесе бастықтың көмегіне жүгінуге мүмкіндігі
болса, онда ол ... ... ... тиіс ... ... ... мен Ұрып соғу құралдарының шамаластығы
туралы талап болды. Қорғанысқа көшер алдында Ұрып соғуға ... ... ... ... ... ... ойластыруға міндетті болды.
“Қажетті қорғанудың” шегінен шыққан жағдайда ол адам қатаң ... ұрып ... ... ... ... ... ... ғасырдағы Заңнамасы қажетті ... ... ... ... енгізе қойған жоқ. Елизавета комиссиясының
1754 жылғы Қылмыстық Уложениесінің жобасы “керекті ... ... ... ... оның ... 1649 жылғы Уложениеден және І Петрдің Әскери
Артикулдерінен өзгеріссіз алынды.
1832 ... ... ... ... ... мәселесіне көп көңіл
бөлінді.
Мысалы, Жалпы бөлімнің 113-бабы ... ... деп тану үшін ... ... ... атады:
– қорғану ұрып соғуға шамалас болу тиіс;
– қорғану өз уақытында, яғни ұрып соғу кезінде болуға тиіс;
– қарулы ұрып соғу ... ғана ... үшін қару ... ... Ұрып соғу ... күштірек болған ұрып соғу ... ... ... ... жағдайда ғана қорғану үшін қару қолдануға болады;
– Ұрып соғуға ұшыраған өзінің қауіпсіздігін сақтайтындай және ... ... зиян ... ... ... ... соғудаушы шегінген (қашқан) кезде оны өлтіру заңды қорғану
ережесін бұзғандық болып саналды.
Жинақтың ... ... ... ... ... қорғану
институтының басты ұғымы – “Ұрып соғу жасау”.
1845 жылғы Қылмыстық және әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... орыс құқығының ескі жүйесіне қайтып
оралды. Уложениенің 107-109 баптарының талдауы қорғанушы ... ... ... ... бостандығына қауіп төндіріп, әйел адамның ар-
намысына тиіп Ұрып соғу жасаған адамға қатысты зорлықты әрекеттің қажетті
қорғану ... ... ... ... қорғанушыға мынадай талап қояды:
“107. Қажетті жеке қорғану кезінде ұрып соғуды тойтару үшін күш және
қандай да бір шара ... және де ... ... ... ... ... төнсе немесе ұрып соғуды ұры немесе қарақшы
жасаса немесе ұрып соғу күш қолданып үй-жайға ... ... ал ... сол
жердегі немесе жақын жердегі бастықтың көмегін ала ... Ұрып ... салу ... оны ... қою ... саналмайды. Ұрлық кезінде немесе
қандай да бір мүлікті бүлдіру кезінде қолға түскен қылмыскер өзін ... ... ... да ... қорғануға жол беріледі”.
1832 жылғы заңдар Жинағындағы сияқты заң ... ... ... ... ... соғу” терминімен анықтаған.
1903 жылғы Қылмыстық Уложениеде қажетті қорғану ұғымы біршама ... ... ... ... немесе басқа адамның жеке немесе
мүліктік игілігіне заңсыз қастандық әрекетке қарсы қажетті қорғану кезінде
келтірілген зиянды әрекет ... деп ... ... ... аса ... ... ... дер кезінде қолданбау заңды ... ... ғана ... (45-бет).
1903 жылғы Уложение қорғануға негіз деп қорғанушының не басқа адамның
өміріне, денсаулығына, бостандығына, ар-намысына және ... ... ... әрекеттері” атайды.
РСФСР-дің 1922 жылғы және 1926 жылғы Қылмыстық кодекстері қажетті
қорғануға негізді анықтауда “қастандық әрекет” ... ... ... ... ... – “заңсыз қылмыстық әрекет”). Бұл жерде қорғану
әрекеттерінің өзі 1922 жылғы ҚК-нің ... ... ... ... ... деп ... ал 1926 ... ҚК-нің 13-бабында –
жасағаны үшін адам сот-түзеу сипатындағы ... ... ... ... ... әрекеттерге жатқызылды, тек Қазақ КСР-нің 1959
жылғы Қылмыстық кодексі ғана оларды қылмыстық емес деп жариялады (13-бет).
Дегенмен, кеңестік қылмыстық құқық ... ... соғу ... ... ... ... анықтауда кең пайдаланылды.
Оқу әдебиетінде қажетті қорғанға “қоғамға қауіпті Ұрып соғудан ... ... ... зиян ... ... ... ... немесе “кеңес
өкіметіне не қорғанушының немесе басқа ... жеке ... және ... ... Ұрып ... қандай да бір зиян келтіру арқылы
заңды қорғану” деп анықтама берілген [38]. Қажетті қорғануға ... ... ... ... ... соғу ... ... көмегімен
монографиялық әдебиетте де кең өріс алды.
Қажетті қорғану жағдайын тудыратын ... ... ... соғу ... ... шет ... ... заңдарына датән.
Қарулы Ұрып соғуға немесе адамдар тобының Ұрып ... ... ... ... ... ... қолдану қажетті қорғану шегінен асқандық
деп саналмайды. Украина Қылмыстық кодексінің 36-бабының 5-бөлігі.
“Қастандық әрекет” пен “Ұрып соғу жасау” терминдерінің ... ... деп ... ... КСРО Жоғарғы Соты Пленумының 23.10.1956 жылғы “Қажетті қорғану
туралы заңдарды қолданумен байланысты істер бойынша сот ... ... № 1 ... ... ... ... тікелей Ұрып
соғу жасалғанда ғана емес, жасалу қаупі нақты төнгенде туындайды делінген.
Және де “қажетті қорғану ... ... Ұрып ... ... ... ... оның ... анық білмесе, жабылған болып
саналмайды”. Бұл түсініктеме КСРО Жоғарғы Соты Пленумының ... ... ... ... ... ... қолдану практикасы туралы”
қаулысында сол ... ... КСРО ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті қастандық әрекеттерден қажетті қорғануға
құқық беретін заңдарды қолдануы туралы” қаулысында бұл ұғым бір ... ... ... ол ... ... ... ... сипаты мен қауіптілігін
оның тосыннан жасалатындығын, қорғанушының оған ... бере ... ... дей ... “қажетті қорғану жағдайы қоғамға қауіпті
қастандық әрекет жасалғанда ғана емес, ондай қауіп төнген ... ... деп ... ... ... “адамдар тобы қастындық
әрекет жасағанда қорғанушы Ұрып ... ... ... барлық
топтың әрекетіне сай келетіндей қорғаыс шарасын қолдана алады” және
“қорғанудың сипаты ... ... ... аса ... ... ... ... зиян” заңды деп танылады.
ҚР-дің Қылмыстық кодексінің 32-бабы қолданылған сот шешімдерін ... ... ... қарағанда “қастандық әрекет” және “Ұрып соғу жасау”
терминдерін синонимдер ... ... ... көбіне тек Ұрып соғу
жасау” ... ... ... практикасының бұл келтірілген мысалдарынан көретініміз, соттар
қажетті қорғану туралы заңдарды ... ... тек Ұрып ... ... туындататын қастандық әрекет деп ұғынады, екіншіден, Ұрып
соғуда жәбірленушіге немесе құқықпен қорғанатын басқа объектіге табанасты,
арандатылмаған зорлықты ... деп ... ... ... ... емес, ең алдымен қарапайым
азаматтарға арналған, сондықтан да онда ... қиын ... ... тиіс
емес. Соған байланысты 32-баптың 1-бөлігінің мазмұнынан ... ... алып ... оны ... соғу ... терминімен алмастырып, бұл
норманы мына формада берукерек: “...Ұрып соғу жасаушы адамға ... ... зиян ... ... ... ... ... бір
жағдай, “Ұрып соғу жасау” терминін қолдану “қастандық ... ... ... ... ... ... болғандықтан бұл екітермин
де қажетті жерлерде бірін-бірі алмастыра алады.
Сонымен, “Ұрып соғу ... және ... ... ... да, мәні де ... олар өзара алмасатын терминдер.
Ұрып соғудаушыға зиян келтіретіндей қажетті қорғануға құқықты ... Ұрып соғу ... ... Ұрып соғуға құқықтық негіз болу үшін
жасалған Ұрып соғу ... оның ... ... белгілі бір
талаптарды орындауға тиіс. Бәрінен бұрын, Ұрып соғуда қажетті ... ... үшін ... санаттардың қолданылуы мүмкін екендігін
айқындау керек.
Қылмыстық құқық доктринасында әртүрлі сипаттағы Ұрып соғу ... ... ... қаждетті қорғану концепциясы танылған,
сондықтан да қажетті қорғанудың заңды болуы оның екі жағын:
1) Ұрып ... ... ... ... ... жағдайларды сипаттауға тиіс.
Ал, кейбір ғалымдар қажетті қорғанудың заңды ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілігі мен құқыққа қайшылығын ... ... ... ... деп санайды. В. И. ... ... өз ... ... ол объективтік және субъективтік
белгілердің екі тобын бөліп алды [39].
Қажетті қорғанудың теориялық ... ... ... ... ... қажетті қорғану жағдайын туындататын қастандық
әрекетке құқықтық сипаттама берді. Бұл зерттеу шеңберінде айтылған ... шолу ... ... ... ... ... Ұрып соғу деп ... қастандық әрекетте бұл ... ... ... ... ... барлық белгілер бар деп тұжырым
жасауға болады. Бірақ қажетті қорғанудың негізі ретінде Ұрып соғу ... ... ғана ... ... ... күш қолданғанда да көрініс табады.
Айтылғандарды қорыта келе былайша қорытындылаймыз, яғни адам ... ... не ... қолданумен немесе қолдануға әрекет етумен ұштасқан
өзге де ұрып соғу сипатындағы қол сұғушылыққа тойтарыс беру ... ... ... қажетті қорғаныс шегінен шығу болып табылмайды.
2.2 Ұрып соғу және қылмыс жасауға қатысу проблемалары
Аталып өткендей, ... ... ... ... ... ... міндетті белгісі ретінде Ұрып соғу жасауды
төрт қылмыстық-құқықтық нормаға кіргізеді. Бұл жерде ҚК-нің 240-бабы ... Ұрып ... ... тобының жасауы туралы айтпайды, ал пираттық
Ұрып соғу жасауда ... ... бар ... ... ал халықаралық
қорғау аясындағы адамдарға, әсіресе ұйымдарға Ұрып ... ... ... ... ... топтасып қылмыс жасауы оның түріне қарай
ауырлататын немесе аса ауырлататын белгі ретінде қарастырылған. Тек ҚК-нің
237-бабында ғана ... ... ... ... деп ұйымдасқан
топты алған.
Көрсетілген қылмыстармен қоса көптеген басқа қылмыстар да Ұрып соғу
жаасау ... ... олар бұл ... ... жағының
факультативтік белгісін береді (әйел зорлау, ... ... ... ... ... аманат басып алу және т.б.). Ұрып соғуды көбіне
топтасқан ... ... Бұл ... ... проблемасына байланысты
көптеген сұрақтар туындатыды. Олардың біріншісі топтасқан Ұрып ... ... ... ... ... орындаушы – салыстырмалы ұғым” деп саналады. Оны
ұйымдастырушы, арандатушы және ... ... ... да функциялар
орындайтын адамдармен қатар қою керек. Егер қылмысты бір адам жасаса мәселе
басқаша. ... ... сөз жай ... ... яғни ... ... құқыққа қайшы іс-әрекет жасап, зиянды зардап келтірген адам ... ... ... ... ... анықтамасы бар екендігіне қарамастан
мамандар оған әрқилы анықтама береді.
Ғалымдардың ... ... ... ... ... объективтік
жағын толықтай немесе жарым-жартылай орындаушы адам деп не ... ... ... ... ... ... әрекеттердің
жасалуына тікелей қатысқан адам ретінде анықатайды.
Кейбір ғалымдар мұндай анықтаманы дұрыс емес деп санайды,олар ... ... ... ... зиян ... ... “оның іс-
әрекеті зардап туындау үшін не оның болуына нақты мүмкіндік болу ... ... ... ... ... нәтиже болады” дейді.
Бірлесіп жасалынатын қылмысты орындаушының келтірілген және басқа да
анықтамаларын жан-жақты ... ... ... ... ... тікелей қатысушы, яғни қылмыстың объективті ... ... ... орындаушы адам деп түсінген дұрыс және бұл заңға да
сәйкес келеді деп ойлаймыз.
Топтасқан Ұрып соғуға ... ... үшін ... ... болады. Егер оны талдайтын болсақ Ұрып ... ... ... ... ... ... міндетті түрде өзінің
жасағанын көреміз.
Тәжірибеде қылмыстық топтың белсенді қатысушысы бола тұрып, бұл топтың
нақты Ұрып ... ... ... ... ... ... кейде қатыспай, Ұрып соғуда физикалық жүзеге асырудан да маңызды
рөл атқарған адамдардың ... ... ... ... ... ... Сотының 11.05.2007 жылғы “Адам ... ... ... ... ... ... саралау туралы” №1
нормативтік қаулыда берген ... бұл ... ... ... бола алады. “Алдын ала өзара келісімге келмеген екі немесе одан ... ... ... әрекеттің нәтижесінде адам өлімі болса, ондай
қылмыс адамдар тобы жасаған болып саналады.
Егер адамдар қылмыс жасау ... ... ала ... ... сонан соң
олардың әрқайсысы оның жасалуына қатысса, онда адам өлтіру адамдар тобының
алдын ала мәміле ... ... ... деп ... бұл ... ... ... басқадай формада (ұйымдастырушы, арандатушы, көмектесуші
ретінде) қатысқандығының ... жоқ ... ... ... ... ... ... қолдайды, ол адамды
Ұрып соғуға қатысушы ... ... ... ... бола ... ... ... дейді: “егер алдын ала келісілген адамдар тобы ... ұрып ... ... жағын оған қатысушы әр адам кезең-кезеңмен
орындауы мүмкін. Бұл ... ... ... әр ... бөтен мүлікті иемдену
мақсатында немесе жәбірленушіге ... және ... ... ... ... ... ... керек. Автор ұрып соғу Ұрып соғуға
қатысушылар қатарына зорлықты әрекет жасайтындарды ғана емес, ... ... ... да ... ал соңғылардың әрекеті ұрып соғудың
объективтік жағынан тыс ... ... ... Сотының позициясына сәйкес қылмысқа оның
объективтік жағына кіретін әрекеттерді жасау ... оған ... ... ғана ... ... қылмысқа тікелей қатысуы алдын ала белгіленген
жоспарда көзделген өзге ... ... ... ... ... да
қатысушы (орындаушы) деп танылуға тиіс.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 11.07.2003 жылғы “Ұрлық туралы
істер ... сот ... ... №8 ... қаулының 8-10
тармақтарында “адамдар ... ... ала сөз ... ... ... ... ... кінәлілердің әрекеттерін саралағанда екі және
одан көп адамдардың ... ... ... ... ... ... ол келісімді бөтеннің мүлкін ұрлауға тікелей бағытталған
әрекетті жүзеге асырғанға дейін жасағандығын айқындау керек.
...Екі ... одан көп адам ... ... ... ала ... ... әрекеті басқаларының әрекет жасауы үшін қажетті ... ... ... ... ... да ... “адамдар тобының алдын
ала мәміле ... ... ... деп ... ... ... екі және одан көп орындаушылардың қатысуы ... ... ... ... ... бір ... ... жеткілікті” .
Қылмысты бірлесіп жасау жөнідегі келісілген жоспардың қажетті ... ... ... ... ... ... жағына кірмейтін
әрекеттерді алдын ала бөллінген рөлдер бойынша жасау да бірге ... ... ... Ұрып соғу арқылы жасалатын қылмыстарға да ... бар, оны сот ... ... ... ... ... С., Ф., және Б. ... Д.-ның “Мерседес-Бенц”
автомашинасын иемдену мақсатында бірлесіп ұрып соғу Ұрып соғу жасау туралы
алдын ала сөз ... ... ... сәйкес жоғарыда аталған
адамдар автотұраққа келіп Д. отырған автомашинаға ... ... ... С. ... ... ашып азамат Д.-ны күшпен суырып алады.
Сонан кейін ол ... ала ... ... металл сынығымен Д.-ның басынан
бірнеше қайтара ұрып, оның басын жарады, Д. сол ... ... ... мен Б.-ны ұрып соғу Ұрып ... және адам ... қатысушылар деп
танып Алматы қаласының соты өз шешімінде Д.-ны өлтіру Ф. Мен Б.-ның ... ... ... олар Д.-ның мүлкін иемдену мақсатында С.-ның ... ... ... Д. ... ... олар ... оның ... салып алып кеткен.
Соттың бұл іс бойынша шешімі даусыз емес, себебі Ф. мен Б. ... ... пен ... С.-ға ... ... ... ал ... олар мүлде қатыспаған, бірақ басы-қасында болған. ... ... ... жасаудағы бастапқы белсенділігін ескерсек
Федоров пен Богуславскийдің әрекеттерін осылай саралауға болады.
Тағы бір ... ... Ұрып соғу ... ... ... топ ... ... мүшелері арасында рөлдерді бөлген.
Алдын ала келісілген жоспар бойынша Дынин мен Звизжумен 1997 жылы 3
қарашада Ұрып соғу ... үшін ... етіп ... ... ал ... пен Новиков оның мемлекеттік тіркеу нөмірін
ауыстырып, әртүрлі амалдармен оның ... ... жылы 5 ... ... Ұрып соғу жасаудың алдында Дыниннің
басшылығымен топ мүшелері өзара рөл ... ... ... 9-да ... ... ... мен ... газ пистолетімен қаруланған
Новиков алдын ала ұрлап келген ... ... ... ... аңшы ... ... ... шығатын дүкеннің бұрышында
тұрады, ол Арустанов Новиковке тиесілі “Марк-2” ... ... ... ... ... мен ... күтеді, олар инкассаторға
Ұрып соғу жасап оны өлтіргеннен кейін ақшаны алып қашадыда, орта ... ... ... сап ... ... ... ... жерден
қашып кетуге тиіс еді. Банда мүшелерінің арасындағы байланыс ... ... ... ... ол үшін әр ... ... ... облыстық соты аталған адамдардың барлығын ... ... деп ... ... ... Ұрып соғуда іс жүзінде
Звизжулиннің ... өзі ... ... ... ... ... орындау арқылы Ұрып соғудын жүзеге асырылуын қамтамасыз етті және
олардың әрекеттері банда ... ... ... бір ... ... ... соғу ... қылмыс субъектісінің қажетті белгілері бар бір-ақ
адам қатысқан, ол ... ... ... ... ... белгі
болмағандықтан қылмыс субъектісі болып табылмайтын қылмысты саралау өзінше
проблема ... ... ... ... ... ... ... жасаған қылмыстардысаралау мәселесіне практикалық үлкен мән ... ... ... Пленумы 25.03.1964 жылғы “Зорлау туралы істер бойынша
сот практикасы туралы” № 2 ... ... ... ... ... әрекетін басқа қатысушылардың қажетті жасқа жетпеуі себепті
қылмыстық жауапкершілікке тартылмағандығына ... ... ... ... тиіс деп ... берді. Кейін тура ... ... ... ... ... ... жылғы “Тонаушылық
пен ұрып соғу туралы істер бойынша сот практикасы туралы” № 31 ... онда ұрып соғу ... ... ... ... Ұрып ... ... субъектісінің белгісі бар тек бір адам қатысып және қажетті жасқа
толмағандықтан “немесе заңда ... ... ... ... қылмыстық
жауапқа тартуға жатпайтын басқа адамдар қатысқан ... ... деп ... ... ... Жоғарғы Соты мен ... ... ... ... ... ... ... сынға алынды, олар ... ... ... бар ... екі адам ... ғана қатысу болады,
сондықтан да қылмыстың бір субъектісі ғана болғандасоттасқан деп саралауға
негіз жоқ деді. ... ... ... бөлігі жоғарғы сот органдарының
позициясын қолдады. Олар, біріншіден, субъект еместер қатысып ... ... аса ... ... бар, ... мұндай қылмыстарды
жәбірленуші топтасқан деп субъективті қабылдайды, ал ... ... ... ... ... ... Соты ... 14.02.2000 жылғы “Кәмелетке толмағандардың
қылмыстары туралы істер ... сот ... ... ... ... түсініктеме берілген:
Жасына байланысты (РФ ҚК-нің 20-бабы) немесе ессіздіктен (РФ ҚК-нің 21-
бабы) қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... ескеру керек. Сонымен қатар, жоғарыда
аталған негіздер бойынша қылмыстық жауапқа тартылмайтын ... ... ... оны ... ... адам РФ ... ... 2-бөлігі
бойынша жауапқа тартылады.
Келтірілген түсініктемені кейбір ғалымдар РФ Жоғарғы ... ... ... ... тобы ... деп ... бас ... жатқызады.
Бірақ, мұндай тұжырым жасауға негіз жоқ. Себебі РФ ҚК-нің ... ... ... ... ... емес ... пайдаланып” жасау туралы
айтылады, яғни әңгіме қатысу емес, пайдалану жайында болып ... ... ... Сотының Пленумы, шын мәнінде, қылмыс субъектісінің белгілері бар
адамның ондай белгілері жоқ адаммен бірлесіп істеген қылмысын топтасқан ... бола ма? ... ... ... ... бермей отыр. Құрамында бір-ақ
қылмыс субъектісі бар ... ... ... ... деп ... ... қылпында қалып отыр. Оған дәлел – 2000 жылдың ... сот ... ... РФ Жоғарғы Соты ... ... ... ... оны ... жасау жөнінде алдын ала сөз байласқан
адамдар жасаса, ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауапқа тартылмағандығына қарамай қылмысты
алдын ала сөз байласқан адамдар тобы жасаған деп танылады”.
Сахалиннің ... соты ... сот ... қылмыстық
жауапкершілікке жататын адамдардың қылмыс субъектісінің қажетті белгілері
жоқ ... ... ... қылмысын саралауға қатысты ұсынысын
ұстанады.
Мысалы, 2001 жылы 12 сәуірде Пивоварова өздерінің арақ ішуін ары ... үшін ... ... ... ... ... оның ақшасын
алуды ұсынады. Қолдарына бір-бір балта алып Пивоварова мен Мосин Агееваның
қақпа алдына келуін күтеді, келген соң ... ... ... ... ... ... ұрып оны ... Сахалиннің облыстық соты
алдын ала сөз байласып адамдар тобы жасаған ұрып ... және адам ... ... деп ... және ... деп ... қылмыстың объективтік жағын екі орындаушының: Пивоварова мен ол
қылмысқа тартқан психикасы сау емес ... ... ... ... ... тобы ... деп санауға жатады, алғашында
ол Пивоварованың қастандық ойымен қамтылды, соның ... ... ... ... ол ... соғу ... ... қылмыстарды саралауға қылмыстық топтың түрін
анықтаудың маңызы зор. Ал, банда жасаған Ұрып ... ... ... ... ... ... ... топ, ол қаруланған және тұрақты
ұйым. Ұрып соғумен теңіз ұрып соғуына қылмыстық-құқықтық баға ... ... ... ... бар екендігі ауырлататын мән-жайға
жатады. Сондықтан да сот мұндай ... ... ... ... ... ... ... түрі туралы мәселені зерттеп, оны ... ... ... үкімде көрсетуге тиіс.
РФ ҚК-нің 360-бабына сәйкес ... ... ... адамдарға
немесе мекемелерге топтасып Ұрып соғу жасау үйреншікті болғанмен, Ұрып
соғуда адамдар ... ... ... ... ... ... ... РФ ҚК-нің 63-бабы 1-бөлігінің “6” тармағына сәйкес ауырлататын ... ... ал ... түрі ... ала ... ... ... ондай емес,
не ұйымдасқан) санкция негізінде жазаны қатайту дәрежесін анықтайды.
Ұрып соғу міндетті ... ... ... ... ... ... Ұрып соғу жасау арқылы жүзеге асырған жағдайларда да сот топтың
түрін анықтауға тиіс. Ал, соттар Ұрып соғу ... ... ... ... ... мәселеге барлық уақытта бірдей назар аудара бермейді.
Кейбір жағдайларда топ сипаты туралы ... ... ... ... Ларюкин және Ковальчук 1999 жылы маусымның 3-
нен 4-не қараған түні ұрып соғу Ұрып соғу ... ... пен ... ... – ұрып соғу шабыл жасап А. Бугаенко мен М. Бугаенконы,
10 маусымда – ұрып соғу Ұрып соғу ... ... ... ... да адам ... ... – асхана пышағы, балға және екі
балта алдын ала ... Ұрып ... ... ... және бөлінген
рөлдерге сәйкес әрекет еткен. Олар Купчикті пәтерден сыртқа шығару үшін,
Бугаенконың пәтеріне ену ... ... ... алдап кіргізу үшін алдауды
пайдаланған.
Сахалиннің облыстық соты бұл ... ... топ деп ... ... ... дәлел айтты:
“Ұйымдасқан топтың негізгі белгілерінің бірі – оның тұрақтылығы. Алдын
ала сөз байласқан адамдар тобы да өзінше ... ... ... ... ... сөз ... ... бастап қылмыс жасалғанға дейінгі аралықта
біршама уақыт өтеді, сонда да топ ... ... бұл ... деңгейдегі
тұрақтылық. Алдын ала сөз байласқан адамдар тобының тұрақтылығы ұйымдасқан
топтың белгісі ретіндегі ... ... ... ... ... қалыптасу процесі әлі аяқталмаған, құрам тиянақты емес, топ ... кез ... ... шыға ... ... оған кез ... жаңа мүше ... Ұйымдасқан топтың тұрақтылық сипаты басқаша: оның құрамы тиянақты,
оған жаңа мүшелердің кіруі оңай ... одан шығу ... де ... ... Ең ...... ... қылмыстық әрекет ұзақ уақытқа
есептелген. Әдетте, ... топ ... ... ... өлтіру
қаруын алдын ала әзірлейді, топ мүшелері арасында рөл бөліседі, басшылар
тағайындайды. Мына жағдайда ... ... тән бұл ... жоқ”.
Соттың қылмыстық топтың сипатын тұрақтылық дәрежесі бойынша бағалауы
заңнан туындамайды, ... заң ... ... ... тек ... байланыстырады (РФ ҚК-нің 35-бабының 3-бөлігі) және 35-баптың ... ол ... ... ... топтың қызметі ұзақ уақытқа
есептелген, онда ... да ... ... және ... ... ... деген тұжырым да заңда негіз таппаған. Топтың бір құрамда, сол
қаруды қолданып және рөлдерді алдын ала бөлу ... бір ... бес адам ... үш рет ұрып соғу Ұрып соғу ... ... деп санауға жеткілікті негіз болады.
Ұрып соғуға қылмыстық-құқықтық баға ... оған ... ... және ... қарастыру керек.
Ұрып соғу арқылы жасалатын қылмысты орындаушы, бұрын аталып өткендей,
қылмыстың объективтік жағының тым болмаса бір ... ... ... ... көмектесуден ажырату үшін бұл критерий әдебиетте кейде
пайдаланылмайды. Мысалы, Р.Р. Галиакбаров ... ... ... бұл ... ... жағдайларда ғана
болады” дейді. Мәселе, ... ... ... ... ... байланыс бірді-жарым болса да, ол банда жасаған Ұрып ... ... ... Және, керісінше, байланыста бандаға бірнеше
рет қызмет ... ... ... мүмкін, мысалы, қару тауып беру,
қылмыстық жолмен тапқан мүлікті ... ... ала уәде беру және т.б., ... ... ол ... Ұрып соғуға қатысқандықты білдірмейді.
“Көмектесушінің іс-қылығы қатысатын қылмыстық ... ... тыс ... ... да ... мүше ... ол жасаған Ұрып
соғуға қатыспаған, бандаға оның ... ... ... ... ... РФ ҚК-нің 33-бабы және 209-бабының тиісті бөлігі
бойынша саралау керек” деген ... ... ... ... Тура ... РФ ... Соты Пленумының 27.12.2002 жылғы қаулысының ... ... ... ... және ... ... ала сөзбайласып, топтасып, ұрып
соғу Ұрып соғу жасап адам ... үшін ... ... ... ... соты ұрып соғу Ұрып соғуда және онымен ... ... ... пен Макаренконың тікелей қатысуынсыз Найденовтың жалғыз
өзі жасағандығын анықтады. Маклаковтың қылмысқа қатысқандығы сол, ... ... ... ... ... ... және қылмыс жасалғаннан
кейін Найденов пен ... ... ала ... ... алып бару ... салонында отырған. Ал, Макаренко Ұрып соғу жасалғанға дейін
дүкеннің жанында төңіректі бақылап тұрған және ... ... ... ... ... ... ... болған. Найденов, дүкенге
кірген бойда Вороновтың басынан атып жібереді, ол Найденовқа қарай құлайды.
Қорыққанынан есі ... ... ... жүгіріп шығады, қылмыскерлер
қашып кетеді. Сотталушылардың ... бұл ... ... ... сот ... пен Макаренконың әрекеттерін ұрып соғу Ұрып ... ұрып ... ... адам ... ... деп саралады.
Токмин, Сизов, Лукьянов және Зандердің ісі бойынша да сот осындай шешім
шығарды, олар ... ала сөз ... ... ... басып кіріп
ұрып соғу Ұрып соғу жасағандығы үшін айыпталып сотқа тартылған ... ұрып соғу Ұрып ... ... мен ... ... ... ... “ПМ” пистолетінің макетін тауып берген, ал Лукьянов Токмин
мен Сизовқа ... ... ... тұратындығы және оларда ақша
бар екендігі туралы ақпарат берген, сонан соң ... ... ... ... есікті ашуына себеп болған және өзі тез сыртқа шығып кеткен.
Лукьянов пен ... ұрып соғу Ұрып ... ... ... ... ... ... облыстық соты олардың әрекетін
адамдар тобының алдын ала сөз байласып тұрғын-жайға басып ... ұрып ... соғу ... ... ... Ұрып ... бағалағанда тағылатын айыптың көлемін анықтау
мәселесінің де маңыздылығы зор. ... ... ... адам өз ... ... ... әрекеті шенігде ғана жауап ... ... тыс ... ... үшін тек сол ... ... ... өзі
жауап береді (РФ ҚК-нің 36-бабы).
Ахметов, Поплаухин және ... ... ... ... ... “Комаско” азық-түлік киоскісіне ұрып соғу Ұрып соғу жасауға
сөзбайласады. Түнгі сағат 4 ... ... ... ... жанына келеді. Өзара келісім бойынша Ахметов ИЖ-18 аңшы мылтығын
алып кіріп сатушыны қорқытып ақшасын алады, ал ... мен ... ... ... қалады. Киоскіге кірген соң Ахметов, келісімнің
шегінен шығып сатушы Образцованы бастан атып өлтіреді.
Сахалиннің облыстық соты Ахметовтың ұрып ... ... адам ... ... деп ... ал ... мен ... әрекеттерін адамдар
тобының алдын ала сөз байласып жайға заңсыз кіріп қару ... ... ... Ұрып соғу ... деп ... Ұрып ... ... және субьективті белгілері
Ұрып соғу, яғни бөтен мүлікті ұрлау мақсатында Ұрып соғу жасауға
ұшыраған адамның ... мен ... ... күш ... ... ... күш ... деп қорқытумен ұштасқан Ұрып соғу жасау ҚР
ҚК 179-бабы бойынша ... ... ... Республикасы Бас
прокуратурасының құқықтық ... және ... есеп ... ... ... ... 2004 ... 12 айы ішінде
3001 ұрып соғу Ұрып соғу ... ... ... (2003 жылы – ... соғу күрделі объектілі қылмыс қатарына жатады. Бұл қылмыс
меншікке ғана ... ... ... жәбірленушінің денсаулығына да қол
сұғады. Ұрып соғу ... үшін ... ... ... екі ... керек. Сонымен бірге ұрып соғудың қос ... ... ... осы ... айналысатын барлық ғылымдар мойындайды[42].
Ұрып соғудын қауіптілігі меншікке қол сұғушылықпен ғана емес, сонымен
бірге Ұрып ... тап ... ... ... мен ... ... күш
көрсету қолданылатын қол сұғу әдісі қауіпті болып саналады. Денсаулық бұл
жерде қол сұғушылықтың екінші маңызды объектісі ... ... ... Ұрып соғу ... заты ... яғни иелерінің қажеттілігін
тікелей (тамақ өнімдері, киім-кешек және т.б.), не жанама ... ... және т.б.) ... ... ие ... ... нәрселері танылады. Олар белгілі бір тұтынушылық бағасына ие ... ... ... құны ... ол ... айналысқа, тауар-ақша
қатынасына түседі. Азаматтық айналыстан алынған мүлік меншікке қарсы ... бола ... ... ұрып соғу адамның өмірі мен денсаулығына қауіпті
күш көрсетумен немесе тікелей осындай күш ... деп ... Ұрып соғу ... көрінеді. Бұл жерде кінәлінің алға ... қол ... ... ... ... мен ... қауіпті
күш көрсету жолымен материалдық пайда табуға ұмтылысы болып табылады. Заң
әдебиеттерінде бұл ... ... ... ... ... ... В.А. ... Л.Д. Гаухман, Н.С. Гагарин ұрып соғута
«Ұрып соғу жасау» мен «күш ... ... ... ... ... сола ... осы мәселені қарау кезінде олардың ... ... ... ... деп ... ... Ұрып соғу жасаудың мәні күш ... ... ... үшін нағыз қауіптілік туғызу деп топшылайды. Одан әрі ол, Ұрып ... – бұл бір ғана ... ... ... ... Ұрып соғу ... ішіндегі жәбірленушіге ықпал ету .дерісі, сондықтан Ұрып соғу жасау
күш көрсетумен үздіксіз байланыста болады деп көрсетеді.
Г.Л. Кригер, «... бұл ... мен ... мәні бар ... ... іс жүзінде айыру мүмкін емес. Тіпті, егер Ұрып
соғу жасау күш қолдану қауіпін тудыру анықтамасынан шықса да, ... ... ... ... күш ... ... ... қорқыныштың
өзі де психикалық зорлық болып табылады. Кінәлінің, артынан күш қолданамын
деген ниеті, бірақ оның жәбірленушінің бойында әлі де ... ... Ұрып соғу ... деп ... тек қана ұрып соғу ... ғана білдіреді»[43], деп санайды.
«Ұрып соғу жасау» деген сөздің өзі жәбірленушіге тұтқиылдан, ... ... ... етумен байланысты. Тұтқиылдық жәбірленушінің ... ... бір ... Ұрып ... бетін бірден қайтарып
тастауға немесе өкімет тарапынан немесе үшінші бір ... ... ... ... ... ... ... алу кезіндегі күш көрсету кейде жәбірленушіге
есеңгіретін ... улы зат ... ... ... ... ... жағдайда,
егер мұндай әрекеттер алдау жолымен жүзеге асырылатын болса, онда ... ... ... Ұрып соғу ... ... мүмкін. В.А. Владимиров пен
Ю.А. Ляпунов, мұндай ... егер ... ... ... өміріне не денсаулығына анық зиян келтірілетін болса, онда
мұндай әрекет ... ... ... және ... ... пен ... қылмыс болғанын білдіреді, деп санайды. Осында пікірді М.И. Гугучия
мен А. ... та ... ... ... ... ... келісе
қоюға бола қояр ма екен.
Осы мәселені зерттеген И.Ш. Борчашвили, аталған ғалымдардың осы мәселе
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... жалғасқан Ұрып соғу жасау болмайды, деп атап көрсетді. Алайда,
егер қылмыскерлер жәбірленушіні араққа мас ... ... ... ... ... онда ... күш ... сипатына (дәрежесіне)
тонауды немесе ұрып соғуды құрайды. Одан әрі автор, нәтижесінде ... ... ... төндіретіндей ұрып соғу кезіндегі Ұрып соғу ... ... ... ... кез келген түрімен ... ... ... ... оның ... күштеп қатты әсер
ететін улы немесе есеңгірететін зат енгізу. егер ол заң ... (ҚР ... ... белгілі бір мақсатпен жасалатын болса, ұрып соғу
Ұрып соғу жасау деп танылатын арқасынан пышақ салу, ... ... ... ... ... ... жағдайға Қазақстан Республикасы Жоғары сотының 2003 ... ... ... туралы істер бойынша сот тәжірибесі туралы» ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
жәбірленушінің ағзасына оның еркіне қарамастан күштеп қатты әсер ететін ... ... зат ... ... әрекет ұрып соғу ретінде
сараланатындығы аталған.
Егерде жоғарыда аталған ... ... ... оның ... өмір мен ... ... төндірмейтіндей зат енгізілсе,
жасалған әрекет тонау ретінде сараланады.
Егер жәбірленушінің өз еркімен арақ ішіп, ... ... ... улы ... есеңгірететін заттарды қабылдағаннан кейін есін білмей
немесе мас болып, ұйықтап қалған жағдайда өзінің мүлкін заңсыз ... ... ... ... онда ... ... ... ұрлау деп сараланады.
Осы жоғарыда аталған қылмыстарды жасау кезіндегі қолданылған заттардың
әсер ететін қасиеттері мен ... ... бұл іске ... ... не ... ... ... шешіледі.
Жәбірленушіні әдейі арақ беріп, мас қылып, дәрменсіз күйге келтірген
жағдайдағы саралау даулы мәселе болып саналып жүр. ... ... алу ... мас қылып арақ ішкізу адам ... ... ... ... ... ... сондықтан мұндай әрекеттер зардаптарына
қарамастан ұрып соғу немесе тонау деп саралануы тиіс. Жәбірленуші ... ... өз ... ... ... ... ... күш көрсету
қолданылмағандықтан ұрып соғу үшін жауаптылық ... ... ... Ұрып соғу ... ... ... ал күш көрсету
қолданылмай жасалатын қылмыстар жиі кездесіп жатады. Мысалы, қаруланған
қылмыскер тасадан шығып ... ... ... ... Ұрып соғу
жасау мен күш қолданудың арасында белгілі бір ... ... ... атап ... ... ... жағдайға байланысты қандай күш
қолдану жөнінде ой қалыптасады. Ұрып соғу жасау мен күш ... ... бір ... ... да ... ... ... күтпеген жерде сыртынан
ұрып жіберу.
Ұрып соғу кезіндегі күш көрсету заңда Ұрып соғуға ұшыраған адамның
өміріне немесе ... ... деп ... ... ... ... ... өмірге қауіпті күш көрсету деп, өзінің объективті
белгілеріне қарай жәбірленушіні ... әкеп ... күш ... ... өмір үшін ... екендігін анықтау үшін істің барлық
мән-жайларын: қылмыс жасау қаруын, күш қолдану сипатын, өмір үшын ... ... ... ... ... қорытындысын және
басқаларды ескеру керек.
Қазақстан Республикасы Жоғары сотының 2003 жылғы 11-шілдедегі ... ... ... сот ... ... ... ... 23-
тармағында, өмір мен денсаулық үшін қауіпті емес күш ... ... ... ... ... ... ... бұзылуына
әкеп соқтырмаған немесе еңбекке жарамдылығын ... ... бұза ... немесе өзге де күштеп әрекет көрсетуді таныған жөн, деп атап
көрсетеді.
Өмірге немесе денсаулыққа ... күш ... деп, ... ... жолымен анықталған, ауыр және ... ... ... ... ... ... ... бұзған немесе онша
елеулі емес жалпы еңбекке жарамдылығына ... ... ... ... әкеп ... күш ... тануға болады.
Күш көрсетумен ұштасқан ұрып соғу ... ... ... болған
жағдайды күш көрсетудің мүлікті ... ... оны ... ... ... ... айналды деп тануға болады. Мүлікті иеленіп алу мақсатындағы
күш көрсетумен ұштасқан Ұрып соғу жасау денсаулыққа зиян ... ... ... ... мән-жайлар болмаған кезде жәбірленушінің
өмірі мен денсаулығына ... ... ... ... онда оны ҚР ҚК ... ... ... керек. Мұндай жағдайда, кінәлінің әрекеті
қарақышылық құрамын қамтымаса ҚР ҚК 104 және ... ... ... жоқ ... ... тамағынан қолмен немесе тұзақ жіппен қылқындару, ... ... ... ... ... ... ... газбен
толтырылған үйшікке немесе басқа да ... ... ... ... ... баға беру ... ... зиянға қатысты емдеудің
нәтижесі емесе, сол сәттегі келтірілген қауптілік алынады.
Адам өмірі мен денсаулығына қауіпті қорқытумен күш ... деп ... рас ... деп ... ... жәбірленушінің өлім немесе
денсаулығына зиян келеді деп ... ... соғу ... күш ... ... ... психикаға) қашанда
мүлікті иеленіп алудың амалы болап саналады, яғни ол мүлікті иеленіп алуға
бағытталады. Егер күш көрсету ... ... ... ... ... ... үшін, онда жасалған әрекет ұрып соғу құрамын құрамайды, ал
ол тиісті меншікке қарсы ... ... ... тиіс, мысалы, кінәлі
ендігі мүлікті ұрлап үлгерді ... – ҚР ҚК ... ... ашық – ҚР ... және жеке ... ... қылмыс (жәбірленушінің денсаулығына
келтірген ... ... ... күш ... ... ... ... басқа себептермен болған жағдайда ұрып соғу жайында сөз қозғалмауы
тиіс, мысалы ... ... ... ... жағдайды пайдаланып,
жәбірленушіге білдіртпей мүлкін ұрлап алады.
Сот тәжірибесінде жәбірленушінің иелігінде қылмыскер үшін ... ... ... не ... ... қарсылық көрсетіп, және қылмыскер
мүлікті иеленіп ала алмай қалған ... жиі ... ... ... ұрып ... ... құрамға жататындығы ескеріле отырып, ол
тіпті кінәлі адам жәбірленушінің мүлкін иеленіп алмаса да ... ... соғу ... ... жағының ерекшелігі, заң шығарушы бұл
қылмысты жәбірленушінің ... мен ... үшін ... ... ... иеленген не иеленбегеніне қарамастан осындай күш ... ... ... ... алу мақсатымен жасалған Ұрып соғу сәтінен
бастап-ақ күш қолданумен ұштасқан әрекетті аяқталған деп таниды.
Бұл ... ... ҚР ҚК ... ... ... жасы ... толған, есі дұрыс жеке адам болып табылады.
Ұрып соғудың субъективтік жағы тура ... және ... ... Ұрып соғу ... Ұрып ... ұшыраған адамның
өмірі мен денсаулығына қауіпті күш қолданумен ұштасқан қасақана қылмыстың
жасалғанын ғана емес, ... ... өз ... ... басқа бір
адамның меншігіндегі мүлікке қатысты заңға ... ... ... ... ... Мүліктің заңсыз жолмен өз меншігіне немесе үшінші бір
адамның меншігінен ... ... ... ... ұрып соғу құрамы
болмайды. Қылмыстың соңғы мақсаты мен оны жасаудың ... ... ... тек қана тура ... жасалады деп тануға болады, ал мүмкін болатын
зардаптарға қатысты (денсаулыққа ауыр зиян келтіру не өлімге ұшырату) ... ... және ... ... де ... мүмкін.
Заң ұрып соғудың саралаушы белгілері деп мыналарды таниды:
а) адамдар тобының ... ала сөз ... ... ... рет;
в) тұрғын, қызметтік, өндірістік үй-жайға не қоймаға заңсыз кірумен
жасалған;
г) қару ... қару ... ... ... ... денсаулыққа ауыр зиян келтірумен жасалған ұрып соғу.
Ерекше саралау белгілері ретінде мыналар танылады:
а) ұйымдасқан топ;
б) денсаулыққа ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ірі мөлшерде ұрлау мақсатында;
г) ұрлық немесе қорқытып алушылығы үшін бұрын екі немесе одан да ... ... адам ... ұрып соғу.
Осы аталған саралаушы белгілердің тізімінің арасынан ұрып ... ... ... ... қару ... қару ретінде
пайдаланылатын заттарды қолданумен жасалған, сондай-ақ денсаулыққа ауыр
зиян келтірумен, абайсызда жәбірленушінің ... әкеп ... ... тән
болып саналады. Ал заң шығарушымен қарастырылған қалған саралаушы ... ... ... ұрлаудың басқа түрлеріне де тән.
Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 5-мамырдағы Заңына сәйкес, ҚР ... ... ... ауыр зиян келтірумен жасалған» ... «д» ... ... ... ауыр зиян келтірумен
жасалған деп ҚР ҚК ... ... зиян ... ... болады.
Оларға мыналар жатады: а) адамның өміріне ... б) ... ... ... да ... ... ... немесе органның қызметін
жоғалтуға; в) ... ... ... ... әкеп ... ... қауіпті немесе еңбек қабілетінің кемінде үштен бірін тұрақты түрде
жоғалтуға ұштасқан; д) кінәліге ... ... ... ... е) түсік
тастауға; ж) психикасын бұзуға; з) есірткімен немесе уытты умен ауыруға
душар ... ... ... ... ... өзге зиян ... ауыр зиян келтіру.
Бұрынғы редакцияда денсаулыққа ауыр зиян келтіру осы баптың 3-
бөлігінде ... ... ... ол ерекше ауыр қылмыс санатына
жатқызылған. Осы саралушы мән-жайды ҚР ҚК 179-бабының ... ... ауыр ... санатына ауыстырылғанын көрсетеді. Жоғарыда ұрып ... ... ... ... ... айтылып өтілді, алайда
денсаулыққа ауыр зиян келтірген жағдайда ұрып соғу Ұрып соғу ... ... ... ... ... ... болған сәттен аяқталған деп
саналады. ҚР ҚК 179-бабы 3-бөлігінің «б» ... ... ауыр ... ... ... кейін «абайсызда жәбірленушінің өліміне әкеп
соққан» деген сөздермен толықтырылған. Бұл саралаушы ... ... ұрып ... ... денсаулыққа ауыр зиян келтірумен ұштасқан тура
ниеттегі және ... ... әкеп ... ... абайсыздықтағы
кінәнің қосарланған түріндегі қылмыс құрамын көрсетеді, соған байланысты
бұл жерде ҚР ҚК ... ... ... ... ... талап
етілмейді[45].
Қылмыстық заңнамаға саралаушы белгі ретінде ұрып соғу ... ... ... рет Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 12-
мамырдағы «Қазақстан Республикасының кейбір заң ... ... ... ... ... Жарғысымен енгізіліп отыр. Дегенмен, бұл
редакциядағы осы ... ... қару ... өзге де ... бәкі, шаппа, асхана пышағы, балта сияқты) қолдануы енгізілмеген.
Бұл ... тірі ... ... ... ... бар ... ... қой. Бұл орайда, ҚР Қылмыстық кодекстегі бұл саралаушы белгі қару мен
өзге де ... ... күші мен ... ... ... ... көрсетілген деуге болады.
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 30-желтоқсандағы (22. 02. 2002 ... 20. 12. 2004 ж. ... және ... ... ... ... ... бақылау туралы» Заңына сәйкес
және сараптама қорытындысы негізінде Ұрып соғу жасау кезіндегі ... тірі ... өзге де ... ... келтіруге арналғанын анықтау
қажет болады.
Егер кінәлі ... ... ... ... ... ... не
қаруға ұқсас затпен (тапаншаның макеті, ойыншық қанжар және т.б.) өмірге
немесе денсаулыққа қатері жоқ дене ... ... ... ... ... ... болса, сот оның қылмыстық ... ... ... жасалған Ұрып соғудын қауіптілігінің нақтылыға мен дәрежесін
ұғына білуін ... Егер ... өзін ... ... ... ... ... ұқсайтын затпен қорқытқанын түсінген болса, онда
кінәлінің әрекетін ҚР ҚК ... ... ... ұрып ... қарастырған жөн болады[46].
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 30-желтоқсандағы ... ... ... түрлерінің айналымын мемлекеттік бақылау туралы»
Заңында, қару деп тірі немесе өзге де нысаналарға зақым ... ... ... ... ... оның іске асатын әрекетін анықтаушы
қарудың құрамдас бөлігі танылады, деп түсінік берген. Заң ... ... ... атылатын, суық, газды, электрлік, пневматикалық
қарулар.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы соты Пленумының 1999 жылғы 21-шілдедегі
«Атылатын қаруларды, ... ... ... мен ... заңсыз сатып алу, сақтау, алып жүру, дайындау немесе ... ... ... ... ... ... істер бойынша сот тәжірибесі
туралы» қаулысында ... қару деп, ... ... ... және басқа да тірі ... ... ... ... ... сондай-ақ ату үшін тек қана дәрілі
газ қолданылатын спорттық, кіші калибрлі аңшылық мылтықтарды ... ... ... ... (пневматикалық) мылтықтар, дабылдық, спроттық, құрылыстық,
газды тапаншалар, ракетница, сондай-ақ жарылғыш заттар мен ... бар және ... ... ... ... ... ... қаруға
жатпайды, бірақ ҚР ҚК 179-бабында қарастырылған қылмыс қаруы танылады.
Қару ретінде пайдаланылатын заттар деп, жәбірленушініңм өміріне ... ... дене ... ... ... ... ... және
бәкі, ұстара, балта, сүйменше, шоқпар, отвертка, тақтайша, тас ... ... күні ... ... ... ... ... зақымдауға арналған нәрселер (механикалық бүріккіш, ... ... және ... ... ... ... ... мен
құрылғылар) танылады.
Мысалы, соттың үкімімен З. деген азамат ... ... ... үшін кінәлі деп танылған: Өскемен қаласында З. өзінің танысы ... ... ... ... ... алады. Алуын алғанмен оны
қайтармастан бейтаныс біреуге сатып жіберіп, алаяқтық жасаған. Одан кейін
З. Б. мен К.-ны ... ... ... ... К. ... ... терезесінен кіруге көндіреді. Т.-ның ас үйінің терезесінен түскен
бетте олар үй ... тап ... Осы ... олар ұрып соғу Ұрып ... ... ... ... басынан ауыр затпен ұрып ... ... алып ... ... ... тұрады. Сот З.-ның әрекетін дұрыс
саралайды, өйткені ол тұрғын үй-жайға заңсыз кірумен жалғасқан алаяқтық ... соғу ... қару ... ... ... ... ұрып ... жәбірленушіні өлімге әкеп соққан қылмыс жасаған. З.-ға жасаған
қылмысы мен өзінің тұлғасының ... ... ... мен ... ... ... әрекетіне сәйкес жаза шарасы тағайындалған[47].
Қару немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдануды қарудан оқ
атуды не аталған ... ... ... ... ... ... сияқты әрекеттер жасауды тануға болады.
Ұрып соғу тонаудан мынадай белгілер бойынша ... ұрып соғу ... қос ... ... (меншік пен тұлға), тонауда тек қана ... ... ... ... – бұл ... ... ашықтан-ашық ұрлау, құрылысы
жағынан материалдық құрам болып саналады. Демек бұл қылмыстардың аяқталу
сәттері де ... ... ... өмір мен ... ... жоқ әрекет
қолданылса, ал ұрып соғута ол адамның өмірі мен денсаулығына ... ... ... ... ... күш ... ол ... қорқыту ғана
болуы мүмкін.
Тонау мен ұрып соғуды күш қолданумен ... ... ... ... мәселені шеше отырып, соттар тонау мен ұрып соғута күш қолдану
мүлікті иеленіп алудың немесе оны иеленіп қалудың ... ... ... қорқытып алушылықта ол қорқытушының талабын орындамаған жағдайда күш
қолданумен күшейтіледі. ... мен ұрып ... ... иеленіп алып қою күш
қолдану әрекетімен бір мезгілде не әрекетті жасап болғаннан кейін жүзеге
асатын ... ал ... ... ... ... ... еткен мүлкін
келер шақта ... ... ... (Қазақстан Республикасы
Жоғары сотының 2003 жылғы 11-шілдедегі «Ұрлау туралы істер бойынша ... ... ... қаулысының 27-тармағын қараңыз).
Адамдар тобының алдын ала сөз байласуымен қару қолданып ... мен ұрып соғу Ұрып соғу осы ... ... ... ... бір-бірінен айырмашылқта болады. Бұл жерде бандитизм ... ... ... қатысушылардың арасындағы тұрақты байланыс, олардың
әрекеттеріндегі ұйымшылдық, қылмысқа дайындалу мен жоспарлау, ... ... ... Осы ... құрамдарды айырып көрсету сонымен
бірге қылмыстың жасалу мақсатына қарай ... ... ... ... ... Ұрып соғу жасау мақсаты қойылса, қарақашылықта
міндетті түрде пайдакүнемдік ниетпен бөтен мүлікті ұрлау мақсаты ... іс ... ... ... ... ... топ құру жөнінде әдейі
келісіп, қарулану туралы мәселе талқылап және қолдарына ... ... ... мен ... Ұрып соғу ... ... белгілеп, осы
қылмысты жасайтын болса, онда мұндай жағдайда кінәлілердің әрекеттері ҚР ҚК
237-бабымен және қандай қылмыс жасауына байланысты ҚР ҚК ... ... Өзге ... ... ұйымдасқан қылмыстық топ құру,
азаматтар мен ұйымдарға Ұрып соғу жасау, адамдар тобының ... ала ... қару ... ... ... ... деректер болмаса, онда мұндай
әрекеттер осы аталған қылмыстарды қарастыратын ҚР ҚК тиісті баптары бойынша
ғана саралануы тиіс[48].
Бөтен мүлікті заңсыз алып қою ... ... ... ... басқа
қылмыстық әрекеттер кезінде жасаған жағдайда осы ... ... ... ... ... ... Егер адам ... мақсатты ұстанған
болса, онда оның әрекеті мүлікті иеленіп алып қою ... ... ... және ... ... ... ... басқа қылмыстық әрекеттердің
жиынтығымен саралануы тиіс (Қазақстан Республикасы Жоғары сотының 2003
жылғы ... ... ... ... ... сот ... ... қаулысының 28-тармағы
Ұрып соғу пайдакүнемдік-зорлықты қылмыстардың көп таралған ... ... ... ... 2000 жыл мен 2004 ... ... 2000 жылы – 148, 2001 жылы – 350, 2002 жылы – 153, 2003 жылы –
120, 2004 ... 9 ... 65 ұрып соғу Ұрып соғу ... Бұл ... ... ... ол екі ... – Ұрып соғуға ұшыраған адамның
меншігі мен денсаулығына қастандық жасап қана ... көп ... ... басқа қылмыстар да (адам өлтіру, ... ... және т.б.) ... ... ... ... топтар жасайды. Оған дейін жан-
жақты әзірлік жүреді, яғни қылмыскерлер:
– объектіні қорғау жүйесін мұқият ... ... ... ... Ұрып соғу ... орынды және уақытты белгілейді;
– топ мүшелерінің арасында рөлдер бөлінеді;
– қылмыс қаруын маскировка құралдарын табады, мұқият даярлайды;
– қылмысқа қатысатындарды ... ... ... ... ... ... ... ала белгілейді және Ұрып соғу
жасалған жерден тез кетуге, ұрлап алғанды апарып жасыруға мүмкіндік беретін
құралдарды даярлайды[49].
Ұрып соғу ... ... ... ... ... ал Ұрып
соғудардың басым көпшілігінің ... ... ... жасалатындығын
ескерсек, жәбірленушілер көбіне қылмыскерлердің белгілерін байқап еске
сақтай алмай ... Оның ... ... ... ... ... өзгертуге тырысады (бетіне бояу немесе күйе жағады, маска ... ... ... ... ... орап ... ... соғу Ұрып соғу тәсілдерінің ішінен мыналарды бөліп ... ... ашық ... не ... ... ... ... жасалатын Ұрып соғу;
– ашық жерде, сондай-ақ аулалар мен үйге кіреберістерде зорлық қолданып
немесе қолданамын деп ... ... Ұрып ... қанда да бір сылтаумен немесе қорқытыптұрғын жайларға кіру және сол
жерде азаматтарға жасалатын Ұрып соғу;
– сауда ... ... ... байланыс бөлімшелерінің
және басқа мемлекеттік не жеке мекемелердің немесе ... ... ... мемлекеттік және коммерциялық банк
қызметкерлеріне жасалатын Ұрып соғу;
– азаматтарға теміржол, су көліктерінде, басқа да көліктерде ... ... ... Ұрып ... ... ақшасын немесе автомашинасын иемдену ... ... ... Ұрып ... өлтірумен ұштасатын ұрып соғу Ұрып соғу қылмыскер жәбірленушідегі
құндылықтар жайында хабардар емес жағдайда жасалынады. Ұрып ... ... ... ... ... ... және ... мән-жайлар қылмысты ашу
үшін тактикалық амалдарды ... ... ... ... болған жердегі
жағдайға қарап құндылықтың қайда екендігін қылмыскердің алдын ала білген-
білмегендігін пайымдауға болады. Оны ... ... ... ... болады. Оның денесіндегі ауыр жарақаттар оны қинағандықтың белгісі.
Ұрып соғу Ұрып соғу кезінде із қалуда бірқатар ... бар. ... ... әдетте, қылмыс іздері және басқа да заттай дәлелдемелер аз
қалады. Айғақтар, әрине, тонауды немесе ұрып соғу
Ұрып ... ... ... ... көре алмайды, олар кейбір тұстарды
ғана айта алады. Көбіне куәлер ... ... ... да. Ал
жәбірленушілердің өздері қорыққанынан есі ... ... ... ... келтіре алмайды. Олар кейде қылмыскерлердің санынан да жаңылысады,
қылмыскерлер оған “құбыжық” “алпамсадай дәу ... ... ... ... да ... ... мен жәбірленушілердің берген ақпаратына сене
алмай, оны басқа дәлелдермен ... ... соғу ... ... ... жұмыс істемейді, әдепсіз өмір сүреді,
маскүнем, нашақор болады. Олардың арасында осындай қылмыс үшін бұрын отырып
келгендері де ... соғу ... ... өз ... ... ... кәсібін және, бәрінен бұрын, оның материалдық жағдайын алдын
ала біліп алады. Ұрып соғуды ... ... ... ... қайда
екендігін, оны қалай және қашан жеткізетіндігін айқындайды. Жасына ... ... ... ... ... ... алмайтын адамдар
әдетте ұрып соғу құрбаны ... ... ... ... ... және
де ішімдікті жақсы көретін адамдар ұрып соғу Ұрып соғуға жиі ұшырайды.
Ұрып соғу ... ... ... ... ... өз
тәжірибесін талдау қылмысты ашудың және тергеудің табысты болуын мыналардың
қамтамасыз ететіндігін көрсетті:
а) тергеудің бастапқы кезеңінде жедел іске ... ол үшін ... іс ... ... тергеу әрекеттері және жедел-іздестіру шараларын дер кезінде
және сапалы жүргізу;
в) тергеу және жедел-іздестіру жұмыстарын дұрыс үйлестіру, ол ... мен ... ... ... өзара әрекеттестікті
дұрыс жолға қою;
г) тергеудің ғылыми-техникалық құралдары мен ... ... соғу Ұрып ... ... ... дейін) кешкі және түнгі
уақытта (сағат 18-ден 24-ке дейінгі ... ... ... ортасында
және екінші жартысында, демалыс және мереке күндерінің ... ... ... ... ... ... құралдарымен қорғайтын жүйесі
жоқ тұрғын ... жиі ... ... соң ... ... қарап тұрған
үйлер де ондай Ұрып соғуда жиі ұшырайды, себебі ол жерде өткен-жүргендердің
назарына ұшырамайды, қашып кету де ... ... ... ... ... ... ақшаның және басқадай
құнды заттардың қайда, кімде екендігін білу ... рөл ... ... ... құндылық жайында тікелей немесе жанама көрсетуден
білген.
Практика көрсетіп ... бұл ... ... ... ... ... сипат алды, өте білікті тәсілдермен жасалынады, тұрғын жайға
кірудің, құндылықтарды алудың және ... ізін ... ... ... Ұрып соғу ... ... – тең ... (Х.М. Ахметшин, М.Б. Гугучия,
Т.Н. Кригер, С.И. ... Ұрып соғу ... – бұл ... ... ал зорлық қастандық
әрекеттің тәсілі (М.П. Михайлов, Б.С. Никифоров);
3) Ұрып соғу жасаудың ... ... ... ұрып соғу зорлық
қолданудың тәсілін не формасын береді (В.А. Григорьев, А.И. ... ... Т.Д. ... Р.Д. ... Ұрып соғу ...... қолдануға дейінгі әрекет (В.А. Владимиров,
Л.Д. Гаухман, Н.В. Геворкян, В.И. Симонов, В.Г. Шумихин, П.С. ... Ұрып соғу ... ... та қылмыстың өзінше дербес белгісі ... ол ... ... да бір ... ... ... соңғы көзқарас ең дәлелді де дұрыс сияқты. Ұрып соғу
жасау да, зорлық ... де ... ... ұрып ... міндетті
көріністеріне жатады. “Ұрып соғу ұрып ... ... ... емес” деген
тұжырым бұл қылмыстың заңдағы анықтамасына сәйкес келмейді.
Ұрып соғу объектісі ... ... ... ... Ол ... ... ... адамның жеке басына да қастандық әрекетті көрсетеді, бұл ... ... ... ... екі объект болуы тиіс.
Ұрып соғудың қауіптілігі меншікке қол сұғуда ғана емес, ондай қастандық
әрекет кезінде адамның ... мен ... ... ... ... ... жатыр. Адам, оның денсаулығы бұл жерде ұрып ... ... ... ... ... ... мұқтаждығын не тікелей (азық-түлік, жиһаз, автомашина,
киім-кешек, т.б.), не ... ... ... ... және ... алатын мүлік, яғни материалдық бұйымдар ұрып соғу ... ... ... ... ... да ... ... да бір
тұтынушылық құн бар, содан ол мүлік ретінде экономикалық қасиет алады.
Бірақ, ... ... заты ... ... үшін затта
белгілібір тұтынушылық құндылықпен қатар нарықтық құн да ... ... ... адам ... ... ... таза ... ғана емес, объективтік
те құндылығын көрсетеді.
Егер экономикалық, шаруашылық ... ... ... ... ... ... және басқадай өндіріске қоғамдық пайдалы
еңбек жұмсалған заттардың ... К. ... ... ... ... ... нәтижесі емес
зат мүліктің элементі деп танылмайды”. Затта құн болғандықтан ол азаматтық
айналымға, тауар-ақша қатынастарына ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыстардың заты бола алмайды.
Объективтік жағынан ұрып соғу жәбірленушінің өмірі мен денсаулығы ... ... ... ... ... ... ... қорқытумен
байланысты Ұрып соғудан көрініс табады.
“Ұрып соғу жасау” термині жәбірленушіге тосыннан, ... асты ... ... байланысты. Мұндай табанастылық жәбірленушіні Ұрып ... ... ... оның ... ... ... жүгіну
мүмкіндігінен айырады, себебі жәбірленушінің іс-қылығына тосыннан әсер ету
зорлықтың дереу іске асырылғандығының белгісі. Зорлықты ... ... ... жәбірленушінің мүліктік заңсыз талапты белгілі бір мерзімде
орындауға ... ... ... болып табылады, ал ұрып соғута зорлық
пен иемдену бір уақытта жүзеге асырылады. Ұрып соғудын зорлықпен ... ... ... бұл ... ... ... ... кез келген зорлықта Ұрып
соғудақ сипат бола бермейді. Мас қылып есеңгіретіп немесе уландырып барып
мүлікті иемденсе ... орын ... Егер бұл ... бәрі ... арқылы
жасалса, онда бұл ... ... бар, Ұрып соғу жоқ. Егер ... бас ... оны ... ... ... онда бұл жерде
зорлықпен ұштасқан Ұрып соғу орын алады. Зорлық ұрып соғусыз ... ... соғу ... зорлық әлі қолданылмаған кездерде болады. ... ... ... ... жәбірленушінің арт жағына келеді, ал ол
оның келгенін сезбейді.
Ұрып соғу мен зорлық қолдану арасында белгілі бір ... өтуі ... ... ... ... зорлықтың қай түрін қолдануды
ойластырады. Ұрып соғу мен зорлық бір уақытта жасалуы мүмкін: ... ... ... ... және ... жағдайына мүлде (немесе елеусіз)
әсер ететін ... ... және ... ... ағзаға енгізу, бұл
заттардың өмір мен ... ... ... ұрып соғу немесе
тонаушылық деп саралауға жатады. Егер қылмыскер жәбірленушіні араққа мас
қыларда ... ... ... ... ... ... сипатына
(дәрежесіне) қарай тонаушылық немесе ұрып соғу деп саналады.
Ұрып соғуды ... ... ... Ол ... зорлықты ықпал етудің кез
келген формасында көрініс табуы мүмкін, нәтижесінде жәбірленушінің өміріне
немесе денсаулығына қауіп төнеді. Жәбірленушінің ... және оның ... ... ... оның ... ... ... улы, есеңгірететін
заттарды енгізудің адамды артынан келіп ұрғаннан, ... ... ... жоқ, егер заң ... көрсетілген белгілі бір мақсатта жасалса,
олар ұрып соғу деп ... ... мас ... ... күйге жеткізуді саралау мәселесі дау
туғызуда. Егер адам ішімдікті немесе есірткіні өз ... ... ... соғу үшін ... ... себебі бұл жолдауда зорлықты әрекет
жоқ.
Зорлық дегеніміз қандай да бір адамға ... күш ... ... және ... ... бөлінеді.
“Физикалық зорлық” ұғымы басқа адамның ағзасына оның ... ... ... ... ... ... ал ол ... адамның денесінің
сыртқы жағына да, тікелей ішкі органына жасалуымүмкін.
Сонымен, физикалық зорлықты жәбірленушінің ... ... және ... ... оның ... қарсы механикалық та, химиялық та құралдармен,
электр тогымен қоғамға қауіпті құқыққа қайшы ... ету деп ... соғу ... ... ... ... Ұрып соғуға ұшыраған
адамның өміріне немесе денсаулығына қауіпті деп ... ... ... ... және ... ... объективтік белгілері жағынан өз зардабымен жәбірленушіге ... ... ... ... ... деп ... өмір үшін ... екендігін анықтау мақсатында сот ... ... ... ... жасау қаруын, қолданылған зорлықтың
сипатын, адамның жанды жерлерінің ... ... ... ісіне психикалық көзқарасын, сот-медициналық сараптама қорытындысын
және т.б. ескереді. Бұл мән-жайлардың барлығын сот денсаулық үшін ... ... ... де ... ... Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын сот-медициналық
бағалау Ережесіне сәйкес дене жарақаты да, келтірілген кезде өмірге тікелей
қатер төндіретін патологиялық ... да өмір үшін ... деп ... ... ... ... ... күре тамырлардан көп қан кету және
сол ... ... Өмір мен ... үшін ... ... мен
орталықтардың жарақаттануы да, мысалы, бас сүйектің, кеуденің, ... ... ... ... өмірге қауіпті жағдайға түсу
де (клиникалық ток, коллапс, қан кету, май эмболиясы) өмір үшін қауіпті ... Бұл ... ... ... ... ... кейінгі
емес, оны салған кездегі қауіптілігі алынады.
Ұрып ... көп ... ... қалай да қауіп төнеді. Бұл
зорлықты жасау тәсіліне байланысты.
Өмірге немесе денсаулыққа ... ... ... деп ... ... немесе денсаулығыңа зиян келтіремін деп жәбірленушінің
зәресін алу, оны ол шын ... ... ... ... ... ... ... жағдайда субъект
өзінің не істейтіндігін тікелей айтады. Екінші жағдайда (“мен ... ... және т.б.) оның ... мен ... ... ... Ұрып соғу ... жер мен уақыт, қылмыскерлер саны, ... ... сиқы және т.б. ... ... соғу ... зорлық оған дейін де, мүлікті алу кезінде де болуы
мүмкін.
Ұрып соғу кезіндегі зорлық мүлікті алудың ғана есем, оны ұстап ... ... ... ... ... қылмыскер затты ұрлап бара
жатқанда күзетші оны ұстаса, ұрлық ұрып соғуда айналады.
Ұрып соғу кезіндегі зорлық (физикалық ... ... ... ... иемденудің құрамы болып табылады, яғни мүлікті алуға бағытталады.
Егер ол басқа мақсатта, мысалы, ұстағанда құтылу үшін ... онда ... ... ... ... қарсы қылмыс ретінде сараланады[53].
Бұл қарастырылып отырған қылмыстың объективтік жағының ерекшілігі ... ... оны ... ... ... ... өміріне немесе денсаулығына қауіпті зорлықпен ұштасқан Ұрып
соғу жасалған кезде аяқталған деп таниды.
Ұрып соғудың субъективтік жағы ... ... ... ... ... Ұрып соғу ... ... керектігі ҚК-нің 179-бабының 1-бөлігінің диспозициясынан туындады.
Иемденудегі мақсат – бөтеннің мүлкін өзінің пайдасына немесе басқа адамдар
пайдасына айналдыру ... ... бұл ... ұрып ... ... ұрлаудың
бір түрі деп қарастыруға мүмкіндік береді.
Ұрып соғудың ауырлататын белгілеріне заң мыналарды ... оны ... ала сөз ... адамдар тобының жасауы;
б) неше қайтара;
в) тұрғын жайда, ... ... ... ... заңсыз
басып кіріп;
г) қаруды немесе қару ретінде пайдалануға ... ... ... ... ... мыналар жатқызылған:
а) ұрып соғуды ұйымдасқан топтың жасауы;
б) ұрып соғуды денсаулыққа ауыр жарақат түсіріп жасау;
в) ірі ... ... ... мақсатында жасау;
г) ұрып соғуды ұрлық немесе бопсалаушылық үшін бұрын екі немесе одан
көп рет сотталған адамның жасауы.
Бұл аталған ... ... ... ... ұрып соғу сияқты
формасына ғана тәні – қару немесе қару ретінде ... ... ... ... ауыр зиян ... ... белгілерді заң шығарушы ұрлаудың ... ... ... ... ... ... баяндалған, сондықтан ол
белгілерді ұрып соғуда қатысты ... да ... соғу ... қару қолдануды бұл құрамды ауырлататын белгі деп
алғаш Қазақстан Республикасы Президентінің 12.05.1995 ... ... ... заң ... ... мен ... ... заң күшібар Жарлығы заңнамаға енгізді. ... бұл ... қару ... ... ... ... асхана пышағын, балта, балға
және т.б.) қолдануы бұл белгіге жатпады, ол шындыққа сай ... ... ... да тірі ... ... ... бар. Сондықтан да
Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде бұл ауырлататын мән-жай
қарудың және ... ... ... ... ескерілді.
Ғылым мен техниканың дамуы нәтижесінде ... ... және ... қатар, газбалонды, пневматикалық, механикалық қарулар пайда болып,
олар кең таралып кетті. Қарудың бұл ... бәрі ... ... ... ... ... ... да, суыққаруға да жатқызуға
болмайды. Сондықтан да олар, атыс қаруынан кем ... де, ... ... ... ... ... ... 30.12.1998 жылғы “Қарудың кейбір түрлерінің
айналымына мемлекеттік ... ... ... конструкциясы тірі немесе
өзге нысананы зақымдауға ... ... мен ... қару ... Заң ... атыс қаруы, суық қару, газ, электр қаруы,
пневматикалық қару деп бөледі.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты ... ... ... ... ... ... қару-жарақ пен жарылғыш заттардыұрлау,
оларды заңсыз иелену, алып жүру, сақтау, ... ... ... атыс қаруын
ұқыпсыз сақтау туралы істер бойынша сот практикасы туралы” № 4 Қаулысында
атыс қаруына автоматтар, ... ... ... ... ... тірі ... ... зақымдауға арналған басқадай
құрылғылар мен ... ... ... ... оның ... майда
калибрлі, иір ойықты, аңшы қару, олардың қандай мақсатта қолданылатындығына
қарамастан, жатқызылған.
Пневматикалық ... ... ... ... газ пистолетінің, ракетминаның, сондай-ақ жарылғыш заттар
мен қоспалар салынған, пиротехникалық және ... ... ... ... ... атыс қаруына жайтпайтындығын соттар
ескеруге тиіс, сондықтан да олар ҚК-нің ... ... ... ... ... ... ... 179-бабында көзделген
іс-әрекеттің заты деп танылады, себебі баптың диспозициясында заң ... ... ... қару ... ... өзге заттарды қолдануын
ауырлататын белгіге жатқызған. Мұндай шешім ... өз ... ... ол мұндай ауырлататын белгінің бар-жоғын анықтағанда ұрып соғу кезінде
қолданылған ... ... ... алу ... ... ... ... соғу кезінде қарудың болғаны жеткіліксіз, оны қолдану керек.
Қаруды ... ... оны іске ... яғни ... ... ... ... зиян келтіру, сондықтан да ондай заттар алдамшы емес,
нағыз өзі болуға тиіс[54].
Егер ... біле ... ... ... ... ... ... мысалы пистолеттің макетімен, ойыншық қанжармен, оның әрекетін,
басқадай ауырлататын ... ... ... ... 1-бөлігінде
көзделген ұрып соғу деп саралау керек.
Біле тұрып жарамсыз қарумен немесе қару макетімен қорқыту ұрып ... деп ... ... ... Бұл ... жәбірленушіге шын
қару болып көрінуі мүмкін, бірақ олар ... ... үшін ... білдірмейді, себебі ол жәбірленушінің өміріне немесе денсаулығына
қауіп төндірмейді.
Ұрып соғу қару ... ... болу үшін қару ұрып соғу Ұрып ... ... керек. Қаруды немесе өзге заттарды қолдану дегеніміз
қарудан ату, көрсетілген заттарды ұруға, ... ... ... ... соғу Ұрып соғу ... ... ауыр зиян ... Қазақстан
Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде бұл іс-әрекеттің ... ... ... ... ауырлататын белгі ондай зардап іс
жүзінде орын алған жағдайда ғана айыптының ... ... ауыр зиян ... ... ... жарақаттар салу жатады:
а) оны салған кезде өмір үшін ... ... ... және есту қабілетінен айырылу;
в) бет-әлпеті қалпына келмейтіндей етіп бұзу;
г) еңбек қабілетін кемінде үштен бірге тұрақты жоғалту;
д) кәсіби ... ... ... ... ... ... іш ... психикасының бұзылуы;
з) нашақорлыққа немесе уытқорлыққа алып келу.
Сонымен, ұрып соғу кезінде жәбірленушінің денсаулығына жеңіл, орташа
зиян келтіру ҚК-нің 179-бабының ... ... ... ... ... осы ... ... сараланады, ал егер ұрып соғу Ұрып соғу
адам өлімімен жалғасса, онда жасалған іс-әрекет ҚК-нің ... ... ... мен ... 1-бөлігінің жиынтығы бойынша саралануға жатады.
Заң шығарушы ұрып соғудың тікелей Ұрып соғу арқылы ... ... соғу ... ... да ... ... ... отыр. Соған
байланысты З.О. Айпитов “зорлықтың барлығы ... тек Ұрып ... ғана ұрып ... жатады”, ал Ұрып соғу ... ... ... ... ... табан асты жасаййтын зорлықты
әрекеті” дейді. Өмір немесе денсаулық үшін ... ... (не ... ... ұрып соғу ретінде саралауүшін өзінің заңдық мәнін ... ... ... ... ... ... үрейден болады,
ол айыптының шын атын білдіретін әртүрлі әрекеттерден ... ... ... ... ... қару кезену, қорқатындай сөз айту және т.б.).
Мұндай жағдайларда зорлықты қолданудың нақты ... жеке ... ... екендігін жәбірленушінің өзі бағалайды, себебі Ұрып соғу
ашық жасалынады. Дегенмен, ашық ұрып соғу – оның ... бір ... ... соғудың “өте екпінді әрекет”, “табанасты зорлықты әрекет” ... ... ... ... ... олар Ұрып ... ашық
жасалынатын зорлықты әрекет, онда жасырын, алдамшы қимыл жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... жақтаушылар ағзаға әсері күшті есеңгірететін заттарды
енгізуді зорлық деп ... ... оны, ... ... ... ұрып соғу деп танылмайды. Сондықтан олар зорлықтың бұл
түрін ұрып соғудың ... ... ... жәбірленушінің ішкі органдарына алдап жасырын ... ол ... ... өмір немесе денсаулық үшін қаншалықты
қауіпті екендігіне қарамастан, ұрып соғу ретінде саралануға жатпайды” – деп
жазады Р.Д. ... ... да ... ... жылдар бойы осындай побицианы ұстану
РСФСР Жоғарғы Соты Пленунының 22.03.1966 жылғы Ұрып соғу және тонаушылық
туралы ... ... сот ... ... 31 ... берілген түсініктемені
басшылыққа алды: “Жәбірленушінің ағзасына және денсаулығына қауіпті әсері
күшті, улы немесе ... ... оны ... ... осы
тәсілдермен келтірру мақсатында енгізу және бөтен мүлікті иемдену ұрып соғу
деп ... ... РФ ... Соты ... 27.12.2002 жылғы “Ұрлық,
тонаушылық және ұрып соғу туралы істер бойынша сот ... ... ... да тура осындай түсініктеме берілген. ... ... да ... ... ... олар затын ұрлау кезінде
жәдірленушіні “наркотикалық немесе басқа заттардың көмегімен өзін ... ... ... білдіре алмайтын күйге жеткізуді” ұрып соғу деп ... ... ... соғу ... бөтеннің мүлкін иемдену үшін қылмыскерлер жүгінетін
әр түрлі айла-тәсілдерге (тасадан Ұрып соғу жасау, есеңгірететін ... ... ... мас ... жатқан кезді пайдалануды, т.б.)
қарамастан олар жасаған әрекетті саралау ... ... ... ... ... және жәбірленгеннің денсаулығына тигізген ... ... ... ... ... ... (РФ ҚК-нің 360-бабы)
немесе қаруланғандық сипаты көрсетілмеген (РФ ҚК-нің 209-бабы) немесе
түрлік ... ... ... (РФ ... ... Ұрып соғу
деп анықталатын басқа нормаларға қарағанда ұрып соғу жалпы зорлықпен ... ... мен ... ... ... ғана ... ұрып соғу объектісі тек жеке тұлға – адам ғана бола ... Ұрып ... ... сипат қалай да болады, сол арқылы қылмыскер
жәбірленушінің қарсылығын басып, өзінің бөтен мүлікті ... ... ... Ұрып соғуда ұшыраған адамның өмірі мен денсаулығына қауіпті
зорлық қолданғанда немесе оны қолданамын деп ... ... ... ... ұрып соғу сипатын алады[56].
Қоғамдық қауіпсіздікке қол сұғып халықаралық қорғау аясындағы адамдарға
және мекемелерге ұрып соғу Ұрып соғу ... сол ... ... ... Ұрып ... да ... ... дұрыс деп ойлаймыз, бірақ РФ
Жоғарғы Сотының Пленумы қарама ... ... Ұрып соғу Ұрып ... ... мүлде басқаша. Зорлықтың адамның өмірі мен ... ... ... біз ұрып соғу заты айыпты иемденуге ұмтылатын мүлік ғана
деп айта аламыз. Егер Ұрып соғу кезінде ... ол ... ... ... бір ... ... ... бүлінсе, бұл әрекет ұрып соғу шеңберінен тыс
қалады және ол ... ... ... ... ... жылы Селиверстов, Богуславский және Федоров
Даньковскийдің “Ниссан-Блюберд” автомашинасын иемдену мақсатында оған ... ... от ... алмаған соң Селиверстов, Богуславский және Федоров
темір келтектермен ... ... ... фараларын және т.б.
сындырған, 31400 рубльге зиян келтірген. Сахалин облыстық соты бұл ... соғу және адам ... үшін ғана ... ... ... ... үшін де ... сол сот Шалаевты айыптайтын қылмыстық істі қарағанда басқа позиция
ұстанған. Шалаев И. Журавлев пен Г. Журавлеваға ұрып соғу Ұрып соғу ... де ... ... соң ... ... от ... және есікті кілтпен
жауып қашып кеткен. Осы мән-жай анықталғанмен сот ... ... ... ... ... баға ... Бұл ... сот қателігі кезінде
тергеу органдары жіберген қателіктен туындап отыр ... ... ... ... РФ ... ... бойынша кінә тақпаған.
Ұрып соғудың заңдық анықтамасын грамматикалық және логикалық талдау
арқылы Л.Д. ... ... ... ... ... пен ... мүлкін
иемдену мақсаты арасындағы байланыстырушы буын екендігін көрсетті. ... ол ... соғу ... объективтік жағының элементі ... және ... қол ... пен адам ... ... ... деп анықтама берді.
Ұрып соғу кезінде тек бөтеннің мүлкін ұрлау мақсатында ғана ... ... ... ... емес мүлікті айыптының тез иемденуге ұмтылысынан
көрініс табады. Ал, практика зорлықтың мақсаттық бағыттылығына кейде ... ол ұрып соғу Ұрып соғу ... ... ... пен ... ұрып соғу ... және адам өлтіргені
үшін сотқа беріледі. Бұлар 07.03.1999 жылы ... мен ... ... Бәрі ... арақ ішіп мас ... соң өзара төбелеседі, оған себеп
– Филатов, ақшасы бола ... тағы да арақ ... ... жалғастыруға ақшасын
бермейді. Сонан соң Лавренов пен Степанов мас болып ... ... ... ... ... ... затпен ұрып-соғады, аяқпен тепкілейді. Алған
жарақаттан олардың екеуі де қаза табады. ... ... ... ... ... бас ... деп ... Сахалин облыстық соты
Степанов пен Лавреновты ұрып соғу жасаған жоқ деп тапты, адам ... ... ... ... алып ... мүлкін иемденуге ұмтылу мүлікті ұрлау мақсатының көрніс
табуының бірден-бір формасы ... ... ... ... және ... өзінде ұстап қалу мақсатында өмірге немесе денсаулыққа қауіпті
зорлық қолданған жағдайларға да ұрып соғу ... ... ... ... танысып және кездесіп жүріп Ковалев оның Сахалин
облысынан тыс ... ... ... ... ... ... ... Седлакта
біраз ақша болады деп ойлап Ковалев оның ... ... ... ... ол ... ала ... ұйықтататын дәрісін Седлактың үйінде
ішімдік ішіп отырғанда оның стаканына салады. Ол ұйықтап кеткеннен ... ... ... ... ... ... ... ашады да, одан қапшыққа
салынған 2 мың рубль және 2 мың АҚШ долларын табады. ... алып ... ... оянып кетіп Ковалевті жағасынан ұстап үйден итеріп шығармақшы
болады. Өзінің ұрлығы әшкереленіп ... ... ... ... ... үшін ... қылқындырып өлтіреді.
Сахалин облыстық соты Ковалевті ұрып соғу жасады және ұрып соғу кезінде
адам ... деп ... Ұрып соғу ... ... ... ... қылмыс қате
сараланатын жағдайлар да кездеседі.
Мысалы, Бояршин және Пашедко үйге кіре берісте Пчелинцеваға Ұрып ... одан ... ... және ... кілтін беруді талап еткен.
Пәтерге кірген соң олар Пчелинцеваны, қолын артына ... ... ... ас үйге отырғызып қояды. Бояршин, ұйықтайтын бөлмеге кіріп онда
ұйықтап жатқан ... ... ... соң ол Пашедкомен келіспей-ақ
Батюковты жатқан жерінде пышақтап өлтіреді. Сонан соң ... ... ... ... ... ... сала бастайды.
Сахалин облыстық соты үкімде “Батюковтың адам ... ... және ... ... ... ... мақсатында жасалды және
ол ұрып соғу Ұрып соғумен ұштасты” деп көрсетті.
Біздің ойымызша, мұндай баға ... ... ... сай ... ... ... Батюков ұйықтап жатқандықтан, ол қылмыстық жасалуына
кедергі келтіреді деуге ... жоқ еді. ... да адам ... ... ... ... мақсатында жасалған деуге негіз жоқ. Сотта ... ... ... адам ... деп тануға негіз болмады,
себебі, Батюковты өлтіргенмен ... де, ... да одан ... ... ... да сот адам ... бұл ауырлататын белгіні алып
тастап, қылмысқа ұрып соғумен ұштасқан адам өлтірушілік деп баға беру ... ... ... ... ұрып соғу ... кезден бастап
аяқталған қылмыс деп заң ... ... ұрып соғу ... ... іске асырылуы оның іс жүзінде аяқталғандығын білдіреді.
Сондықтан да ұрып соғу ... ... ... ... әрекетті
бағалауда аса сақтық керек, әсіресе адам өлтіруге қылмыстық-құқықтық баға
бергенде ... жылы ... ... және ... дүкенде тұрған кезінде
Жилиннің бір шөлмек арақ алғандығын көріп, оған ұрып соғу Ұрып ... ... ... ... ... ... бірнеше соққы
беріп, оның арағын тартып алады. Сонан соң, оның болған жағдайды милицияға
хабарлауы мүмкін екендігі ... ... ... ... ... Сол
мақсатта барлығы жиналып келіп оны қолмен ұрып, аяқпен тепкілейді, ал
Богусловский басынан монтировкамен ... ... ... ... ... облыстық соты Зайцевтің, Федоровтың және Богусловскийдің бұл
әрекетін ұрып соғу және ұрып ... ... адам ... деп саралаған.
Бұл қате шешім. Жилинді ... ... ... ... РФ ... ... “3” ... емес (басқа ауырлататын белгілермен
қоса) “к” тармағымен, яғни басқа қылмысты жасыру мақсатындағы адам ... ... ... еді. Ұрып соғу Ұрып ... ... ауыр дене ... ... үлкен теориялық проблема тудыруда. Бұл қылмыстық
заңдық конструкциясында денсаулыққа жеңіл және орташа ауырлықтағы ... ғана ... ... ауыр зиян ... ұрып соғудың аса
ауырлататын құрамын береді, бұл зардапқа қатысты кінәнің формасына қарамай,
ол РФ ... ... ... “в” ... ... сараланады. Сонымен,
жәбірленушінің өлімі түріндегі ауыр зардап ғана ұрып соғу ... ... ... алып ... ұрып ... ... практикасын бір
ізге салу мақсатында РСФСР Жоғарғы Сотының Пленумы ... ... ... және ұрып соғу ... істер бойынша сот практикасы туралы” № 31
қаулысында жәбірленушінің өліміне қатысты кінәнің формасына ... ... ... ... ... ... соғу ... алған ауыр
жарақаттан жәбірленуші өлген жағдайда адамның әрекеті ауыр дене жарақатына
алып келген ұрып соғу және ... ... алып ... ... қасақана салу деп жиынтықта саралануға тиіс” ... ... ... ... ... қатысты: “Адамның өмірін қию ұрып соғу
құрамымен ... ұрып соғу ... ... адам ... ... адам ... жиынтықта, ал егер адам өлтіру
қылмысты жасыру ... оның ... ... ... ... бұл
ауырлататын мән-жайлар да ескеріліп ... ... ... ... сот ... ұрып соғу Ұрып соғу ... адам өлтіруді
пайдакүнемдік пиғылда адам ... мен ... ауыр ... ... ... жиынтығы бойынша саралауға бағдар берді. Бұл ұсынысқа сәйкес
денсаулыққа ... ауыр зиян екі рет – ұрып соғу ... және адам ... ... баға алуға тиіс.
Бұлай саралауға болады, бірақ ол үшін ... ауыр зиян ... ... ... ... зардаптар болуға тиіс (екі басқа адамға
немесе бір адамға кезекпен ... ... соғу ... ... ... қастандық ойы жәбірленушіні өлтіруге
бағытталса, бірақ өмірге немесе денсаулыққа зиянды зорлықты әрекет қасақана
ауыр жарақат түріндегі зардапқа алып ... ол ... екі ... ... жоқ ұрып соғу ... ... өзге ... пен пайдакүнемдік пиғылмен адам өлтіруге ... ... ... ... мүлкін иемденудің тәсілі ретінде
ойластырғанда қрақшылық, адам өліміне алып ... де, ... ... ауыр зиянның болғандығы ескерілмей-ақ саралануға тиіс. Бірақ
жәбірленушінің ұрып соғу кезінде өлуін екі жақты қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ол осы кезге дейін сақталуда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жүргізілген зертеудің нәтижесі бойынша мынадай тұжырымдар ... ... және ... ... ... ... ... үңілсек,
ұрып соғуда, кейде бұл терминді пайдаланбаса да, ... ... ... және ... Русь ... ... ... заңмен
қорғалатын адамдарға немесе объектілерге қастандық жасау ... ... ... ... ... ұрып соғу ресейлік, ... ... ... ... негізінен, адам мен меншікке қастандық
ретінде біртіндеп даму алды. Ол қастандық әрекеттің ең ... ... ... Қылмыстың мақсатқа жету үшін күшпен жәбірленушіге не заңда көрсетілген
объектілерге арандатылмаған ашық немесе жасырын құқыққа ... ... ... ету ... ... ... Ұрып соғу ... Отандық және ресейлік қылмыстық құқықтың тарихи ескерткіштерін, сот
практикасын, сондай-ақ бірқатар шет елдердің қылмыстық заң нормаларын
таңдау қажетті ... ... ұрып ... ... бар ... ғана деп ... мүмкіндік береді. Қажетті қорғанудың негізі
ретінде ұрып соғу тек адамға ғана ... ... ... ... де ... қолданудан көрініс табады.
4. Адамдар тобы жасаған ... ... ... ... ... ... жасаған адамдарды ғана емес, топтасқан
қылмысқа ... ... ... ... ... жүзеге
асырудың алдын ала келісілген жоспарында көзделген басқа әрекеттерді
жасаудан көрініс табатын адамдарды да ұрып ... ... ... тану ... ... Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының ұсынысына сәйкес ұрып
соғумен ұштасқан адам ... ... ... ... өлімі
дәлелсіз қос құқықтық баға алады: ұрып соғу құрамындағы адам ... және ... ауыр зиян ... ... ұрып соғуының тарихы және оның қазіргі кейпі теңіздегі ұрып
соғуда қаруланғандық сипат бар ... ... ол ... ... де ... Айта кету ... ҚР ... 240-бабының 1-
бөлігіне сәйкес теңіз ұрып соғуы қару ... қару ... ... ... ... тобы ... ұрып ... қатаңырақ жазаланылады (179-баптың 2-бөлігі).
Сондықтан да теңіздегі ұрып соғу қаруланғандық сипатын бұл ... ... ... деп заңда тану керек. Сонда теңіз ... ... және оны ... деп ... ... өз ... ... себебі ұрып соғудың қаруланғандығы оның
зорлықтық сипатын көрсетеді.
Қылмыстардың ... алу, ... ... ... ... ... ... ретінде, өз дамуының жаңа сатысына көшті. Бұл сатының мәні,
алдын алу қызметі ... ... ... ... ... мақсаттар
мен міндеттер тарихи оқиғамен – Қазақстан ... ... ... отыр.
Ол принципиалдық және бірлік, талаптылық, қателіктер мен олқылықтарды
терең талдау жағдайында өтті. Бұл нағыз ғылыми талдаудың ... ... ... ... ... апаратын себептердің алдын алу
мүмкіндіктерін ... ... ... ... әсер ететін объективтік факторлар ... ... пен ... қол жеткен деңгей арасындағы, төлем
қабілеті бар ... мен оны ... ... ... ... ... ... – елдің даму ... ... ... пен ... ... ... ... бақылаудың
жоқтығын, әлеуметтік әділеттік талаптарының бұзылу фактыларын жатқызуға
болады.
Ел басшылығы қылмыстардың ұтымды ... алу ... ... ... ... ... Ол, ... бұрын, қоғамды
демократияландыру, халықтың ... ... ... Қылмыстардың
алдын алу субъектілердің әрекеттерін әртүрлі ... ... ... ... мақсат қою.
Қылмыстардың алдын алудағы мақсат – қылмыстар жасаудың себептері мен
жағдайларын мүмкіндігінше азайту, ... және жою үшін ... ... институттары тарапынанзаңда көзделген ықпал ету шаралары
арқылы қылмыскерлікті әлеуметтік толеранттық деңгейге дейін шектеу.
Заңдылық пен ... ... ... ... үшін еңбек өлшемі мен
тұтыну өлшемін бақылауға, әлеуметтік әділеттік принциптерін ... ... ... ... ... Бұл ... іске асыруға халық
бірлігінің, саяси ... ел ... ... шарты болғандықтан,
құқықтық тәртіпті сақтау жөніндегі жұмыс республика басшылығының барлық
әлеуметтік саясатының маңызды құрамдас ... ... ... ... сапасын жақсартудың қылмыстардың алдын алуды құқықтық реттеу
проблемасына тікелей ... бар, ... бұл ... құқықтық қамтамасыз
ету қылмыскерлік пен күрестің кез келген бағытын құқықтық ... ... ... ... ... ... нұсқаударын іске асыру
барысында қылмыстардың алдын алу ... ... ... ... ие ... ... Әділқазылық, азаматтардың заң алдындағы теңдігі принциптерін,
мемлекеттің және ... ... ... ... ... ... да ... қатаң сақталуы да қылмыстардың алдын алудың ұтымды
шарты болып табылады. Бұл жерде заңдылық пен ... ... ... ... ... ... ... заңды іс-әрекеттерін
қамтамасыз ету арасындағы өзара байланыстылық көрініп ... ... ... ... ... өз ... ... заңға қайшы келетін бір де бір әрекет жасамайтын күйге ... заң ... ... ... үшін ... ... ... және қоғамдық негізін нығайту, заңдылық пен құқықтық
тәртіпті бұлжытпай ... ... ... Президенті мен
Үкіметінің алға қойған маңызды ... ... ... мен жұртшылықтан қолдау тауып ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету үшін қолдан келгеннің бәрін істеуге міндетті, қылмыскерлікпен ... ... ... Бұл ... ... ... күресте нақты
және іске асырылатындай міндет қойып отыр.
Бәрінен бұрын «барлық жаңалықпен қаруланып», сол негізде қылмыскерлікке
қарсы күрестің жолдары мен ... ... ... ... дамыту
керек, жаңа тәсілдерді іздестіру керек.
Аймақтағы криминалдық ахуал ... ... ... оны ... ... алу, ... алу қызметін жоспарлауды түбірімен жақсарту,
қылмыстардың жасалуына септігін тигізетін себептер мен ... және ... ... ... ... ... ... жеке дара ықпал ету, қылмыстардың алдын ... ... ... ... ... сияқты проблемалар аса маңыздылығын
сақтап қалуда. Әрбір ғылыми зерттеуден нақты ... ... күту ... ... алу, ... ... ... соңғы ғылыми
жетістіктерді игеріп, оларды кең пайдалануға тиіс. ... мен ... ... қай қызметте болмасын табысқа жетудің басты шарты.
Соңғы кездері қоғамның барлық саласында құқықтық тәртіп пен заңдылықты
нығайту жөнінде едәуір жұмыс жүргізілді, ары ... да ... ... ... ...... ... алдын алуға жұмсаған күш-
жігерінен мемлекет қойған ... жету ... ... үлес ... ӘДЕБИЕТТЕР тізімі
І. Нормативтік – құқықтық актілер:
1. Қазақстан Респуликасының Конституциясы;
2. 2007 жылы 21 ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы;
3. 1997 жылғы 13 ... ... ... ... іс жүргізу кодексі;
4. 1994 жылы 15 қыркүйекте қабылданған №154-ХІІІ ... ... ... ... Республикасының Заңы;
5. Закон РК “О порядке и условиях содержанин под стражей
подозреваемых и обвиняемых в совершении преступлении,
утвержденных Указом ... ... ... ССР от 30 ... ... ... Генерального прокурора РК от 12 марта 2001 года “Об организации
прокурорского ... ... ... и ... А: 2001 г.;
7. “О порядке применения п. 4 ст. 109 УПК РК ... ... ... ... дел ... КНБ РК от
17.04.1995 г.;
8. Ведомости Верховного Совета СССР 1976 год.;
9. Комментарии к УПК ... ... ... Сборник Пленума Верховного суда Казахской ССР, Пленума
Верховного суда Республики Казахстан, ... ... суда ... Казахстан (1968-2008 г.г.). – Алматы,
2008. – 289 с.
2. Даль В. ... ... ... великорусского языка. Т. 2. -
М., 1994. – 950 с.
3. Сборник ... ... суда ... ССР, ... суда ... ... нормативных постановлений
Верховного суда Республики Казахстан (1968-2008 г.г.). – Алматы,
2008. – 289 с.
4. Кригер Г.Л. Квалификация ... ... ... ... 1971. – 283 ... ... Г.Л. ... хищений социалистического имущества. -
М., 1971. – 283 с.
6. Севрюков А.П. Хищение имущества: ... и ... ... - М., 2004. – 288 ... ... к ... ... Российской Федерации / Отв.
ред. А.В. Наумов. - М., 1996. – 980 с.
8. ... В.А. ... с ... на ... по советскому уголовному ... ... ... ... - М., 1967. – 155 ... Хулагова Л.Г. Характеристика объективной стороны разбоя. - М.,
1991. – 277 с.
10. Комиссаров В.С. ... ... за ... ... ... 12.00.08. - М., 1993. – 150 с.
11. Кибальник А.П., Соломоненко И.Г. Преступления против мира и
безопасности человечества. - СПб., 2004. – 310 ... ... Б.В. ... ... краж, грабежей и разбоев,
совершенных с целью завладения ... ... ... - ... – 299 ... ... П.А. Человек. Цивилизация. Общество. - М., 1992. – 256
с.
14. Архив Алмалинского ... суда №1 г. ... ... ... ... 2008. – 455 ... Алауханов Е.О. Криминологические проблемы предупреждения
корыстно-насильственных преступлений. - СПб., 2005. – 286 с.
16. Гаухман Л.Д. Борьба с ... ... - ... – 271 ... ... А.Н., ... Т.С. Профилактика преступлений. От теории
к практике: Научно-практическое пособие. - М.: ... 2003. ... ... ... ... Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу
Казахстана. – Астана, 2008. – 68 с.
19. Таганцев Н.С. Русское уголовное право: Лекции. Т. 1. - ... – 450 ... ... Правда (Пространная редакция) // Российское
законодательство Х-ХХ в.в. Т. I. - М.: АН ... 1990. – 480 ... ... ... ... 2-изд. // Памятники права феодальной
Руси XII-XVI в.в. - М., 1953. – 323 ... ... ... Ярослава //Российское законодательство Х-ХХ в.в.
Т. 1. - М., 1990. – 423 с.
23. Алауханов Е.О. ... ... ... алудың
криминологиялық проблемалары: з.ғ.д. ғыл ... дисс. - Алматы,
2004. - ... ... ... ... 1922 ... - М.: ... 1924. – ... Уголовный кодекс Республики Казахстан: ... - ... 2008. – 254 ... ... ... ... Казахстан: Учебно-практическое
пособие. - Алматы: 2008. – 254 с.
27. Алауханов Е.О. Криминология: ... - ... Жеті ... – 620 ... ... СНК ... «О суде» от 20 июля 1918 года // СУ РСФСР. -
1918. - № 52. – С. ... ... И.Ш. ... ... ... ... ... собственности. – Караганды, 1997.;
30. Постановление Пленума Верховного Суда РСФСР «О судебной практике
по делам о ... ... ... от 4 августа
1932 года // Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР
(1924-1977 г.г.) - М., 1979. – 345 ... Курс ... ... ... Т. 3. - Л.: ЛГУ, 1973. – ... Курс ... ... права. Т. 3. - Л.: ЛГУ, 1973. – 456
с.
33. Конвенция о привилегиях и иммунитетах ООН от 13 ... ... // ... ... ... ... ... Т. 1.
- М., 1996. – 410 с.
34. Венская конвенция о консульских сношениях от 24 ... 1963 ... ... ... ... ... СССР и ... Совета
СССР. - 1989. - № 12. – С. ... ... В.И. ... ... // ... - 1997. - № ... С. 8.
36. Ткаченко В.И. Необходимая оборона // Законность. - 1997. - № 3.
– С. 8.
37. Каиржанов Е.И. ... ... ... Казахстан: Общая
часть. - Алматы, 1997.
38. Ткаченко В.И. ... ... ... ... ... ... ... при превышении ее
пределов: Автореф. дисс.... д-ра юрид.наук: 12.00.08. – ... – 35 ... ... ... №8 «О ... практике по делам о
хищении» от 11.07.2003 года // ... ... ... – С. 4.
40. 2004 жылғы 12 ай ... ішкі ... ... ... ... мен ... туралы мәліметтік есебі.
41. Борчашвили И.Ш. Уголовно-правовые проблемы борьбы ... ... ...... ... В.А., ... Ю.И. ... за корыстные
посягательства на соц. собственность. – М., 1986.; ... ... ... соц. ... – М., ... ... Г.А. ... за разбой. – М., 1968. 23-бет.
43. Борчашвили И.Ш. Квалификация преступлений против собственности.
Монография. – Қарағанды, 2002. 62-бет.
44. ... к ... и ... в УК и УИК РК. // ... Борчашвили И.Ш. и Оразалиева М.М. – Караганды, 2003. ... ... ... ... сотының 2003 жылғы 11-шілдедегі
«Ұрлау ... ... ... сот ... ... ... (21-тармағы).
46. Постановление Коллегии по уголовным делам Верховного Суда РК
09.04.2002. № 2Н-169-02.
47. Нормативное постановление ... Суда РК «О ... ... об ... за ... и
другие преступления, совершенные в соучастии» 21.06.2001. (18-
б.).
48. Борчашвили И.Ш. Квалификация преступлений ... ...... 2002. 62-бет.
49. Комментарий к изменениям и дополнениям в УК и УИК РК. // Под
ред. ... И.Ш. и ... М.М. – ... 2003. ... ... З.С., ... Р.К. ... краж, грабежей,
разбоев, совершенных путем проникновения в помещение или иное
хранилище. Ташкент, 1991. 23 ... ... Е.И. , ... С.А. ... с ... ... ... транспорте. Алматы :Академия МВД РК, 2001.
52. Каиржанов Е.И. , Исимов С.А. ... с ... ... ... транспорте. Алматы: Академия МВД РК, 2001.
53. Коняев В.П., Пинкасова Э.Б. Квалификация грабежей ... ... ... 1990. 67 с.
54. Постановление № 14 Пленума Верховного Суда СССР «О ... ... ... ... на ... от ... опасных посягательств» от 16.08.1984 года
// Судебная практика по уголовным делам. - М., 2005. – 380 с.
55. Алауханов Е.О. Как ... от ...... 1997. –
257 с.
56. Акимочкин В. Нападение и ... // ... ... - 1998. ... – С. ... ... М.М., Кригер Г.А. На ... ... М., 1981. 112 ... О ... ... ... хищений чужого имущества:
Постановление Пленума Верховного Суда РК от 25.07.1996 г. N 9( с
изменениями, внесенными постановлениями Пленума Верховного ... от ... г. N 11 и от ... г. N ... Ляпунов Ю.И. Общественная опасность деяния как универсальная
категория ... ... - М., 1989. – 277 ... ... ... ... – Алматы: 2008. – 96 с.
[2] Сборник Пленума Верховного суда Казахской ССР, Пленума Верховного суда
Республики Казахстан, нормативных постановлений ... суда ... ... г.г.). – Алматы, 2008. – 289 с.
[3] Даль В. ... ... ... ... языка. Т. 2. - М., 1994.
– 950 с.
[4] Сборник Пленума Верховного суда Казахской ССР, Пленума Верховного ... ... ... ... ... суда ... (1968-2008 г.г.). – Алматы, 2008. – 289 с.
[5] Кригер Г.Л. Квалификация хищений социалистического имущества. - ... – 283 ... ... Г.Л. ... ... ... имущества. - М.,
1971. – 283 с.
[7] Севрюков А.П. Хищение имущества: криминологические и уголовно-правовые
аспекты. - М., 2004. – 288 ... ... к ... ... ... Федерации / Отв. ред. А.В.
Наумов. - М., 1996. – 980 с.
[9] ... В.А. ... с ... на личную собственность по
советскому уголовному праву: Дисс. ... ... ... - ... – 155 ... ... Л.Г. ... объективной стороны разбоя. - М., 1991. –
277 с.
[11] Комиссаров В.С. Уголовная ... за ... ... ... ... - М., 1993. – 150 ... Кибальник А.П., Соломоненко И.Г. Преступления против мира и
безопасности человечества. - СПб., 2004. – 310 с.
[13] Волженкин Б.В. ... ... ... ... и ... с ... ... личным имуществом граждан. - Л., 1981. – 299
с.
[14] Сорокин П.А. Человек. Цивилизация. Общество. - М., 1992. – 256 ... ... ... ... суда №1 г. ... ... г.г.). ... 2008. – 455 с.
[16] Алауханов Е.О. Криминологические проблемы предупреждения
корыстно-насильственных преступлений. - СПб., 2005. – 286 ... ... Л.Д. ... с ... ... - М., 1969. ... с.
[18] Литвинов А.Н., Гавриш Т.С. Профилактика преступлений. От ... ... ... пособие. - М.: ЭКМОЕ, 2003. – 245 с.
[19] Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу
Казахстана. – Астана, 2008. – 68 ... ... Н.С. ... ... ... ... Т. 1. - М.: Наука,
1984. – 450 с.
[21] Русская Правда ... ... // ... ... ... в.в. Т. I. - М.: АН СССР, 1990. – 480 с.
[22] Памятники русского права. 2-изд. // ... ... ... ... в.в. - М., 1953. – 323 ... Правда сыновей Ярослава //Российское законодательство Х-ХХ в.в.
Т. 1. - М., 1990. – 423 ... ... Е.О. ... ... ... ... проблемалары: з.ғ.д. ғыл ... дисс. - Алматы, 2004. - 201-б.
[25] Уголовный кодекс РСФСР 1922 года. - М.: Госюриздат, 1924. – 233 ... ... ... ... ... Учебно-практическое пособие. -
Алматы: 2008. – 254 ... ... ... ... ... Учебно-практическое пособие. -
Алматы: 2008. – 254 ... ... Е.О. ... Учебник. - Алматы: Жеті Жарғы, 2008. ... ... ... СНК РСФСР «О суде» от 20 июля 1918 года // СУ РСФСР. - 1918. -
№ 52. – С. ... ... И.Ш. ... ... ... с преступностью
против собственности. – Караганды, 1997.;
[31] Постановление ... ... Суда ... «О ... ... по
делам о хищении социалистической собственности» от 4 августа 1932 года ... ... ... ... Суда СССР (1924-1977 г.г.) - М.,
1979. – 345 с.
[32] Курс ... ... ... Т. 3. - Л.: ЛГУ, 1973. – 456 ... ... Г.А. ... за разбой. – М., 1968. 23-бет.
[34] Конвенция о привилегиях и иммунитетах ООН от 13 ... 1946 года ... ... право. Сборник документов. Т. 1. - М., 1996. – 410
с.
[35] Венская конвенция о ... ... от 24 ... 1963 года ... Съезда народных депутатов СССР и Верховного Совета СССР. - 1989.
- № 12. – С. ... ... В.И. ... ... // ... - 1997. - № 3. – ... Таганцев Н.С. Курс уголовного права. Часть Общая. 2-книга, 1-изд. ... 1874. – 490 ... ... Е.И. ... ... ... Казахстан: Общая часть. -
Алматы, 1997.
[39] ... В.И. ... ... ... обороны и квалификации
преступлений, совершенных при превышении ее пределов: Автореф. дисс.... д-
ра ... ... – М., 1983. – 35 ... Нормативное постановление №8 «О судебной практике по делам о хищении»
от 11.07.2003 года // Казахстанская правда. - ... – С. ... 2004 ... 12 ай ... ішкі істер органдар қызметінің қылмыстарды
тіркеу мен нәтижелері туралы мәліметтік есебі.
[42] Борчашвили И.Ш. Уголовно-правовые ... ... с ... ... – Караганды, 1997.; Владимиров В.А., Ляпунов Ю.И.
Ответственность за корыстные посягательства на соц. собственность. – М.,
1986.; Кригер Г.А. ... ... соц. ... – М., 1974.
[43] Кригер Г.А. Ответственность за разбой. – М., 1968. 23-бет.
[44] Борчашвили И.Ш. ... ... ... собственности.
Монография. – Қарағанды, 2002. 62-бет.
[45] Комментарий к изменениям и ... в УК и УИК РК. // Под ... И.Ш. и ... М.М. – ... 2003. ... ... Республикасы Жоғары сотының 2003 жылғы 11-шілдедегі «Ұрлау
туралы істер бойынша сот тәжірибесі туралы» нормативті қаулысы. (21-
тармағы).
[47] Постановление Коллегии по уголовным делам ... Суда ...... ... постановление Верховного Суда РК «О некоторых вопросах
законодательства об ответственности за бандитизм и другие преступления,
совершенные в соучастии» ... ... ... И.Ш. ... ... против собственности.
Монография. – Қарағанды, 2002. 62-бет.
[50] Комментарий к изменениям и дополнениям в УК и УИК РК. // Под ... И.Ш. и ... М.М. – ... 2003. ... ... З.С., Кабулов Р.К. Квалификация краж, ... ... ... ... в помещение или иное хранилище. Ташкент,
1991. 23 с..
[52] Каиржанов Е.И. , ... С.А. ... с ... ... на ... ... ... МВД РК, 2001.
[53] Каиржанов Е.И. , Исимов С.А. Борьба с кражами грузов на ... ... ... МВД РК, ... Коняев В.П., Пинкасова Э.Б. Квалификация грабежей личного ... ... 1990. 67 ... Постановление № 14 Пленума Верховного Суда СССР «О применении судами
законодательства, обеспечивающего ... на ... ... ... ... ... от 16.08.1984 года // Судебная практика
по ... ... - М., 2005. – 380 ... ... Е.О. Как уберечься от преступника? – Алматы, 1997. ... ... ... В. ... и защита // Российская юстиция. - 1998. -
№1. – С. ... ... М.М., ... Г.А. На страже социалистической собственности. М.,
1981. 112 с.
[59] О некоторых вопросах ... ... ... имущества:
Постановление Пленума Верховного Суда РК от 25.07.1996 г. N 9( ... ... ... ... ... Суда РК ... г. N 11 и от 5.05.1997 г. N ... ... Ю.И. ... ... ... как универсальная
категория уголовного права. - М., 1989. – 277 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 99 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын құқығындағы сот және процесс12 бет
Еңбек құқығындағы құқықтық реттеу әдістері50 бет
Еңбеке құқығындағы қағидалары10 бет
Рим құқығындағы 12 кесте заңдары18 бет
Рим құқығындағы міндеттемелер мен шарттар9 бет
Рим құқығындағы мүліктік қатынастар7 бет
Халықаралық іс жүргізу құқығындағы медиация мәселелері81 бет
Шыңдалғы білікті соғу мен ыстықтай штамптауға есептеу16 бет
Электр торы немесе найзағайдың соғуы3 бет
Қазақ әдет құқығындағы неке және отбасы83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь