Астық дақылдары

Мазмұны

Кіріспе

1. Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі мағлұматтар.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және
оның көбеюі мен өсіп өркендеуі
1.3 Ауа райының әсері
1.4 Топырақ құнарлығы

2 Ғылыми . зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиттер
Кіріспе

Қазақстан астық өндіру жөнінде дүние жүзіндегі белгілі елдердің қатарына жатады. Республикада астық шаруашылын өркендетуге басты көңіл бөлініп, жыл сайын орташа есеппен өндірілетін астықтың көлемін жеткізу көзделіп отыр. Жер жүзінде адам саны көбейіп, соған байланысты тамақ өнеркәсібін өркендету мәселесі күрделі міндет болып тұрғанда, құнарлы жерлердің көлемі жыл сайын азайып, шөп – шабындық кеміп, мал көбінесе қолға қарайтын болғанда егін шаруашылығын өркендету, одан жыл сайын сапалы мол өнім алу – аса маңызды міндет болып отыр.
Егін шаруашылығының көлемі жөнінен Қазақстан ТМД елдерінің ішінде үшінші орында (Ресей мен Украинадан кейін). Бірақ астықтың сапасы жағынан бірінші орын алады. Қазақстанның солтүстік облыстарының бәрінде дерлік күшті және қатты бидай өсіріледі. Онсыз сапалы нан пісіру мүмкін емес және оны шет мемлекеттерге алтынға балап сатуға болады. сондықтан Қазақстанда жылына 15,5-17,5 млн тонна сапалы бидай өндіру жоспарлы меже саналады.
Қазақстан Республикасында астық дақылдарының көптеген мол өнімді, сапасы жақсы жаңа сорттары шығарылып отыр, олар еліміздің барлық жерлеріне кең таралды. Астық көп өндірілетін солтүстік аймақтарда элеватор және астық қамбалары көп салынып, ондағы барлық орындалатын жұмыс механикаландырылған және автоматтандырылған.
Республиканың егін шаруашылығына жаңа техника мен озық технология кеңінен енгізілуде. Ол астық көп өндіріп, оның сапасын жақсартуға мүмкіндік беріп отыр.
Астық өнімдері тамақ өнеркәсібінде шикізатпен, мал шаруашылығын күрделі жеммен қамтамасыз етуге әліде жетіспейді. Сондықтан республикамызда 2000-2010 жылдарға дейінгі әлеуметтік және экономикалық дамуының негізгі бағыттарында егіс өнімін арттыру ең басты бағыт деп есептеліп, әр адам басына жылына 1,5 тоннадан астық өндіру міндетін алға қойып отыр. Сонда ғана Қазақстанда ұн, нан сияқты халық күнделікті пайдаланатын тағамдармен қатар, мал азығына қажетті сапалы жем де жеткілікті болмақ.
Астық құрғақ жағдайда өте ұзақ сақталады, әр түрлі пішінді қамбаларға құюға және жер жүзінің түкпір – түкпірінде тасымалдауға қолайла, ыстықтан да, суықтан да қорықпайды.

Міне осыдан барып барлық жер жүзіне кең тарап кеткен. Міне осындай маңызды ерекшеліктеріне қарай дүние жүзінің көптеген елдерінде егін шаруашылығын дамытуға, сапалы астықты мол өндіруге үлкен мән беріледі.
Қолданған әдебиеттер:


1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
2. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы. Москва “Агропромиздат” 1986г.
3. “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. Москва 1988г
4. Сырманова К.К. “Этил спирті м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
6. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. Интенсивная технология производство озимой пшеницы. Москва. Россельсхозиздат. 1988г
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі мағлұматтар.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және
оның көбеюі мен өсіп өркендеуі
1.3 Ауа райының әсері
1.4 ... ... ...... ... Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиттер
Кіріспе
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жатады. Республикада астық шаруашылын өркендетуге басты ... жыл ... ... есеппен өндірілетін астықтың көлемін жеткізу
көзделіп отыр. Жер жүзінде адам саны ... ... ... ... өркендету мәселесі күрделі міндет болып тұрғанда, ... ... жыл ... ... шөп – ... ... мал көбінесе қолға
қарайтын болғанда егін шаруашылығын өркендету, одан жыл сайын сапалы ... алу – аса ... ... ... ... ... көлемі жөнінен Қазақстан ТМД елдерінің ішінде
үшінші орында (Ресей мен ... ... ... ... сапасы жағынан
бірінші орын алады. ... ... ... бәрінде дерлік
күшті және қатты бидай өсіріледі. Онсыз сапалы нан пісіру мүмкін емес ... шет ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
жылына 15,5-17,5 млн тонна сапалы бидай өндіру жоспарлы меже саналады.
Қазақстан Республикасында астық дақылдарының ... мол ... ... жаңа ... ... отыр, олар еліміздің барлық жерлеріне
кең таралды. Астық көп өндірілетін солтүстік ... ... және ... көп салынып, ондағы барлық орындалатын жұмыс механикаландырылған
және автоматтандырылған.
Республиканың егін шаруашылығына жаңа ... мен озық ... ... Ол астық көп өндіріп, оның сапасын жақсартуға мүмкіндік
беріп ... ... ... ... шикізатпен, мал шаруашылығын
күрделі жеммен қамтамасыз етуге әліде жетіспейді. Сондықтан республикамызда
2000-2010 жылдарға дейінгі ... және ... ... ... егіс ... арттыру ең басты бағыт деп есептеліп, әр адам
басына жылына 1,5 тоннадан астық өндіру ... алға ... ... ... ... ұн, нан ... ... күнделікті пайдаланатын тағамдармен
қатар, мал азығына қажетті сапалы жем де жеткілікті ... ... ... өте ұзақ ... әр ... ... қамбаларға
құюға және жер жүзінің түкпір – түкпірінде тасымалдауға қолайла, ыстықтан
да, суықтан да қорықпайды.
Міне ... ... ... жер ... кең ... ... Міне ... ерекшеліктеріне қарай дүние жүзінің көптеген ... ... ... ... астықты мол өндіруге үлкен мән беріледі.
1 Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі мағлұматтар
Жер жүзіндегі барлық өсімдік ... ... және ... ... ... ... Мәдени өсімдіктерге адам қолымен өсірілетін және оның
қажеттеріне жарайтын өсімдіктер жатады. Олардың жабайы өсімдіктермен түбі
бар, ... көп ... ... ... ... ... жағдайлар
туғызудың арқасында, жақсы түрлерін таңдап алу, баптау арқылы көптеген жаңа
түрлері мен ... ... ... ... ... ... едәуір көп беретін, адам қажетіне жарайтын ... ... ... Міне ... ... тек қолда ғана өсетін болған, яғни
жабайы түрде өсу ... ... ... тарихи шыққан тегін тексере келіп, Ч. Дарвиннің
эволюциялық теориясы арқасында жер жүзінде кең тараған ... ... ... өте ... және өте қиын ... ... еске ... жөн.
Биология ғылымы барлық өсімдіктерді олардың ... ... және ... дәнінің құрылысына қарай тұқымдастыққа
(Familia), ... (genus), ... ... түр - тармақтарға
(varietas), сорттарға бөледі. Бұл жіктеу ... ... ... оқып ... ... ... Familia ), ... семейство, өсімдіктер
дүниесіндегі ең үлкен ... жік. Бұл ... ... ... оның ... ... ... бөлінетін бірлік. Ауыл шаруашылығында
көп тараған тұқымдастарға ... ... ... ... тұқымдастар
(Fabaceae) жатады.
Тектер (genus) әр тұқымдастық тектерге бөлінеді. Бұған тарихи тегі
бір, бір ... ... ... ... топтары жатады. Мысалы,
дәнді жақылдар тұқымдастығына ... ... қара ... ... сұлы (Avena), тары ... ... (Zeaemays), күріш (Orusa)
т.б. көптеген мәдени және ... оның ... арам ... ... ... ... Басқа тұқымдастарға да осындай көптеген тектер кіреді.
Олармен оқулықтың екінші бөлімінде танысуға болады.
Тектер одан ... ... ... бөлінеді. Бұлар тектен кейінгі
кішірек бірлік. Оған мысал, үшін бидай тегіне жұмсақ, ... кожа ... ... ... дәнді, екі дәнді бидай (полба) сияқты көптеген түрлері
кіреді. Түрлерге ... ... ... ... әлпеті, технологиялық және
химиялық кейбір қасиеттерінің ерекшеліктері ескеріледі. ... ... ... де ... Бұл ең ... ... Оны К.Линней
бірінші рет ашқан және қолданған. Бұл бірліктің аты екі сөзден тұрады ... сөз ... ал ... – түр аты. ... ... ... Triticum
aestivum, қатты бидай - Tr. durum, кожа бидай - Tr.compactum, ... ... Tr. ... ... дәнді бидай - Tr. tonococcum, екі дәнді бидай - Tr.
dicoccum т.б. Бұған үшінші сөз де қосылуы мүмкін.
Түр тармақтар (Varietas). ... ... ... сыртқы құрылысының
ерекшеліктеріне қарай түр – тармақтарға бөлінеді. Мысал ретінде өзіміз
осыған дейін айтып келе жатқан ... ... түр – ... алайық. Түр
тармақтардың қазақша аттары жоқ, сондықтан оларды тек латын тілінде ғана
беруге мәжбүр болып ... ... ...... ... ақ ... ... эритроспермум – қызыл дәнді, ақ ... ... ...... ақ ... ақ бидай, альборубрум ... ... ... ақ бидай т.б. көптеген түр тармақтар кездеседі.
Ауыл шаруашылығында, технологиялық ғылымдарда және ... ... көп ... жіктей бірлігі – сорт. Сорт дегеніміз ғылым жүзінде ауыл
шаруашылығы ғылыми – ... ... ... және ... ... ... жергілікті жерде себіліп жатқан, әбден
танымалы, қалыптасқан ... ... Оған ... ... ...... түсімі, химиялық құрамы және технологиялық қасиеттері, тұқым
қуалау қабілеттері, суыққа, ыстыққа, шқлге, ауруға, ... ... т.б. ... жағдайларға төзімділігі бірдей қалыптасқан ...... ... тобы ... сорт ... соң, оны ең ... ... стандартты сортпен
салыстырады. Жаңа сорт орташа есеппен үш жыл ішінде ... ... ... ... ғана оны ... Бұл ... ең ... ретінде оның өнімділігі, сапасы, технологиялық қасиеттері, жердің,
ауа райының құбылмалығына т.б. қолайсыз жағдайларға төзімділігі ... ол ... ... оған тапшы сорт деген атақ беріліп, оның
тұқымын тез көбейте бастайды, ал әлі ... ... ... сорт “келешегі бар” сорт деп аталады. Қазір Қазақстанның барлық
облыстарында ... ... ... ... ... ... олар жаңа сорттарды қатал түрде тексеріп, олардың ең жақсыларын ғана
ауыл шаруашылығында белгілі аудандарда аудандастырады.
1.2 Астық ... ... ... және оның көбеюі мен ... ... әр ... тканьдардың бірлесіп орналасуына
байланысты пайда болады. Оған тамыр, сабақ, ... ... ... ... ... атқаратын генератив органдары жатады.
Өсімдіктің тамыры жердің қыртысынан су және минералды заттарды тартып
алатын орган және онымен қатар өсімдікті ... ... ... қызметін
атқарады.
Тамыр ұрықтан жаралған негізгі тамыр және онан өсіп шығатын ... ... ... ... ... ... оның бұтақтары негізгі
тамырдан да, оның бұтақшаларынан және өсімдіктің сабақтарынан да өсіп шығуы
мүмкін. Өсімдік ... ... ... ... ... деп аталады.
Мұндай тамырлар жүгері сияқты биік өсетін өсімдіктерде көп болады. Кейде ол
тамырларды ауа тамырлар деп те атайды.
Дәнді ... ... көп ... ... деп ... Ол шашақтар
мен қосымша бағыныңқы тамырлардан тұрады.
Тамырлар тек қана өзінің ұштары арқылы өсіп ұзарады. Сол ... ... ... орны ... ... ... ... орналасқан. Мұның
астындағы клеткалар тез өсіп, өсу зонасына айналады, ал оның алдында ... ... Олар әр ... ... ... ... ал оның алдында
сору зонасы болады. ол көптеген ұсақ тамыр ... ... Міне ... су мен ... еріп жүрген минералды заттарды жерден сорып ала алады
да, оларды өсімдіктің сабағы арқылы ... ... ... ... (фото-жапырақ, синтез-пайда болу) қатысады, ал одан қалған су
буланып ауаға шығады. Тамырдың ұзындығы жер ... ... ... ... ... байланысты болады. Өсімдік тамыры жердің
ылғалды, құнарлы ... ... таба ... сабақтары ең маңызды органдарға жатады. Онда қоректік заттарды
өткізіп тұратын механикалық тканьдар, гүл шоқтары, масақтар, бұтақтар және
басқа өсімдік ... ... ... мен ... ... ... тік және ... өсетін қасиеттерін атқарады, органикалық
заттарды жапырақтан төмен қарай, ал су мен минералды заттарды жоғары ... де, ең ... ... және ... ... органдарды шығарып,
оған жетілуге керекті, кейін қорғау айналатын қоректік заттарды ... ... ... ... олар ... ... ... қатар бұтақшаларға бөлінеді, кейбір бұтақшалар өскіннің өсуін тоқтатып
бүршікке айналады. Бүршіктер жапырақ қойныныда немесе бұтақшаның ... да, ... келе гүл ... ... ... жаздық және күздік түрлерінің ... бір ... ... ... болған соң қурап қалады. Олар тік өседі, тек қана
бұршақ тұқымдастардың сабағы ... ... ... ... Дәнді
дақылдардың сабағы сабан деп ... Ол ... іші ... көп
буындарға бөлінеді. Буындардан жапырақ өсіп шығады.
Өсімдік жапырақтары негізгі органдардың ішіндегі ең негізгісі. Егер
астық ... ... ... қоры ... ... олардың өзі тек
жапырақтарда ғана пайда болады және сонымен қатар ... алу ... ... ... ... ... ... қоректік заттар (соның
ішінде ет, сүт, май, жүн т.б.), құрылысминералдары, киім, отын (ағаш, тас,
көмір, мұнай, газ) ... ... ... ... ... ... және басқа тірі жәндіктердің өмір сүруі осы жапырақтарда жүретін
процестерге байланысты. ... ... ... ... ... мен сабағынан тұрады, ал дәнді дақылдарда сабақтың орнына сабанды
қаптап тұратын қынап ... ... ... ... және астыңғы
жағында көптеген устьица деп аталатын ұсақ тетікшелер бар. ... ... көп ... Осы ... ... ... ... алады және ол жасыл
түсті болғандықтан күн сәулесін байлап, көмір қышқылы мен судың буынан
көмірсутектерді ... ... т.б.) ... ... ... май тәріздес кутикула қабыршағы бар. Ол жапырақты ... ... ... қорғайды.
Тесікшелер күндіз ашық түнде жабық болады. Өсімдік ... ... ... ... кіреді де, ол сумен қосылып көмірсутектерге ... 12Н2О ... + 6Н2О + 3О2) ... да, ... ... ... шығады.
Бұл процесс күн жарығы мен хлорофилдің қатысуы арқылы ... ... ... + n Н2О = (С6Н10О6)n крахмалға айналады да, ... ... қоры ... дәнге құйылып, сақталады. ... ... ... ол күн ... ... ... өзіне сіңіріп алады. Бұл
құбылыстың қалай жүретінімен биохимия пәнінде танысамыз. Осы сәуле арқылы
көмір қышқылы ... ... ... ал ... өзі ... көрінбейтін
электрон ретінде астықтың энергия қорына айналады. бұлардан басқа да ... ... ... ... ... ... органикалық
заттарға қосылып, оның қоректік қорына айналады.
Жазда бидайдың бір га егістігі 40 центнер өнім ... деп ... ... ішінде 10 тоннаға жақын биомасса пайда болады. бұл синтезге
150кг азотты, 500кг ... да ... ... ... сіңіріп, ал ауадан
20-25 тонна көмір қышқылын байлап, 14 тоннаға жақын оттегін ... ... осы 1 га ... жасыл өсімдіктер 4,5 млрд ккал күннің энергиясын
сіңіреді, оның 2,2 млрд ккал ... ... ... де энергия қорына
айналып, жылулыққа, судың буға айналуына пайдаланылады. Бір грамм молекула
қант синтезіне 674 ккал (2821,9 ... күн ... ... ... ... + ... +4Н ... ... осы ... ... қантқа, крахмалға, майға, белоктарға,
ферменттерге, ... ... ... ... 25-300 С ... ... жүреді. Соның
өзінде күн сәулесінің 1-2 процентін ғана сіңіре ... Ол ... ... ауданында бір сағатта тек 80-100 кг органикалық ... ... ... ... қатар өсімдік жапырақтары арқылы тыныс алу процесі
жүреді және су ... ... ... ... салқындайды да,
өсімдіктің тамыры арқылы насос сияқты суды соруды ... ... және ... ... қатынасуына мүмкіндік туғызады. Өсімдік көп суды буға
айналдырады, бидай егістігінің 1 ... жаз бойы 2 млн кг су ... ... 1 ... ... заттар синтезіне
125-1000г су кетеді. Судың ең аз жұмсайтын бидай 1г ... ... ... су ... тыныс алуы. Өсімдіктің барлық органдары мен клеткаларында
тыныс алу процесі тоқтамай жүріп тұрады. Күндіз тыныс алу мен ... ... де, ... тек ... алу процесі ғана жүреді. Фотосинтезде
көмір қышқылы ... ... ... шығатын болса, тыныс алу
процесінде керісінше оттегі қабылданып, көмір ... ... ... ... ...... тыныс алуға кеткен затқа 674 ккал (2821,9 ... ... + 6О2 = 6СО2 + 6Н2О + 674 ... алған кезде органикалық заттар ... ... да ... ... ... ... энергия басқа биохимиялық ... ... және оның ... заттардың қозғалуына
пайдаланылады.
Тыныс алу от болып жануға ұқсас, яғни бұл ... ... ... жылу
бөлініп шығады. Бірақ, фотосинтез бен тыныс алу ... ... ... бар. ... ... алу ... тек ... (НАД, НАДФ) қатысуымен ақырын жүреді. Тыныс алудың қарқыны
өсімдіктің әр ... ... ... болады. жас органдарында, тұқым
енгенде ол өте жоғары қарқында жүреді де, кәрі ... ... ... ... ... қасы ... ... алудың астық сақтауда маңызы зор.
Құрғақ дәннің салқын ауада тыныс алуы жоқтың қасы, ал оның ылғалдылығы мен
температурасы көтерілген ... ... ... ... да күшейе түседі. 1 кг
құрғақ дән тәулігіне 0,3 – 0,4мг ... ... ... оның ... көбейсе, бөлінетін көмір қышқылының 2000 мг – ға ... ... оның ... ... мың есе ... ... алу ... қоректік заттары пайдаланылып, ... ... ... фотосинтез қоректік затардың қорын көбейтсе, тыныс ... ... ол тірі ... өте ... ... ... өмір ... бұл екі процес өмірдің екі саласы болып есептеледі. Өсімдіктің
көбеюі немесе ұрпақ қалдыру ... ... ... ... ... ... ... - өзі немесе айқас тозаңданатын қол үйлі өсімдіктерге
жатады. Олардың бәрі гүл шоқтарының ұрықтануы ... ... гүлі ... ... ... тозаңданып көбеюге арналған жас
бүршік (қысқа бұтақшалар), гүл тозаңданған соң тұқымға айналады.
Осы жас бұтақшалар шоғырланып шашақ, сіңсі бас, күрделі масақ, ... ... т.б. ... гүл ... ... Гүл ... тұрады. Дәнді дақылдардың гүлі ішкі және сыртқы екі қабыршақпен
қапталған. Осы екеуінің арасында ... және ... ... бар. Екі
қабыршақтың төменгі аумағында екі ... ... ... ... кезде ісініп гүлдің аузын ашады да, аталық ... ... ... аналық ұрығы. Өсімдіктің аналық клеткасының төменгі шетінде
ұрықтық түйін орналасқан. Одан жоғары қарай діңгекше ... Оның ... аузы бар. ... ... ұрық ... ... ... кейін дән пайда болады. Аналықтың ... ... ... бар. ... ... ұрық ... оның ... орталық клетка, ал оның
ішінде екінші ядро, ал жоғарғы шетіне жақын аналық ұрық ядросы ... ... ... ... ... ... аталық жіпшегі мен ... ... ... ... ... болады. тозаң екі ... ... ... ... және кіші ... ... ... пісіп жетілген соң, ол жарылып, тозаң ... ... ...... ... ... кетеді де, аналық ұрыққа қонады. Аналық
ұрық аузында олар өніп, түтікшелер арқылы ұрық бұтақшасына жетеді де, соның
ішіндегі ... ... ... ... ядро ... ... ... қосылып
келешекте эндоспермге айналады, ал екі кіші (аталық және аналық) ядролар
қосылып ұрықтың бірінші ... ... ... ... қос жынысты немесе бір жынысты болады. Бидай, қара
бидай, арпа, сұлы, тары және күріш екі ... яғни ... және ... бірге орналасқан, ал жүгері бір жынысты, яғни ... және ... ... ... ... ... сабақтың басында шашақ түрінде,
ал аналық ұрықтары жапырақ қойнында собық түрінде орналасқан.
Өсімдіктер бір үйлі немесе екі үйлі ... ... Екі ... ... ал ... ауыл шаруашылық сімдіктердің бәрі бір үйлі, яғни аналық
және аталық клеткалары бір өсімдікте ... ... тек ... ... ... ал ... аналық өсімдіктер тозаңданып болғаннан кейін өзінің
өмір циклін аяқтайды.
Жылу. Өсімдік өсу үшін белгілі орташа тәуліктік жылу керек. О0С ... ... ... ... ... Өсімдіктің өсіп өркендеуіне
белгілі жалпы температураның да жиынтығы керек. ол ... ... мен ... тәуліктік температура 25-300С шамасында. Кейбір
өсімдіктер қысқа ... ... ... ал екінші біреулері (күздік
дақылдар) аязға да шығады. Мұны шынықтыру ... ... ... Бұл
жағдайда өсімдік клеткаларында қант көбейіп, клетка сөлі ... ... ... ... кейін өнуі де белгілі температурада өтеді.
Суыққа төзімді өсімдіктердің тұқымы 1-50 – та өне ... ал ... ... 8-120 – та ... Одан кейін 20-250 – та өскені жөн.
Ауа. Ауа ... ... ... өте ... ... ... азот, көмір қышқылы, судың буы ... ... ... ... пайдаланылады. Жер қыртысындағы ауаны өсімдіктің тамыры тыныс алу
қажетіне пайдаланылады, ал жер ... ... де ... ... алмайды. Ол организмдер жер қыртысындағы минералды заттарды өсімдік
пайдалана ... суға ... ... келтіреді, ал кейбіреулері ауадағы
азотты ... ... ... ... ... ... ... өзі оттегін тыныс алуға, көмір қышқылын ... ... буы ... ... қоректік заттардың жылжуына
пайдасы зор.
Су ең алдымен ... ... өсіп ... соң жер ... ... ... ... керек. су болмаса ферменттер де жұмыс істей алмайды.
Тұқым өну үшін ол өз массасының ... суды ... ... және
ылғалды жер тамырдың өсуіне де себеп. Дәннің өзінде піскеннен кейін 7-30
процентке дейін су қалады, ал ... ... ... ... ... өсіп ... үшін 100 ... дейін су керек. Су фотосинтез ... ... ... ... ... ... өсіп ... үшін оларға
жазда 300 мм-ге жуық қардың, жаңбырдың суы керек.
Қоректік минералды заттар. Өсімдік өсіп ... ... ... ... ... ... бір га ... бидай егісі 16
центнер дән, 24 центнер сабан береді деп ... ол жаз бойы 46 кг ... кг ... қышқылын, 28 кг калий, 7-8 кг кальций пайдаланады, ал қара
бидай, соған ... 37,22 ,34,10 кг ... ... жұмсайды, ал бұршақ
оларды көбірек жұмсайды, түсімі 12 центнер дәнге сабаны 24 ... ...... кг ... ... ... Жер ... бұлардың
қоры көп, бірақ олардың бәрі ... ... ... ... суға ерімейтін болады. Ең аз дегенде 1 га ... – нан 15000 кг ... ... кг фосфор қышқылы бар. Өсімдіктің
тамыры бұл заттарды 0,01-0,05 проценттік су ерітіндісі ретінде болса ... ... ... ... өз ... табиғатпен тығыз байланысты.
Олардың өсіп өркендеуіне адамның да себебі тиеді.
Өсу мен өркендеуді былай түсінуге болады.
Өсу - өсімдіктің ... ... яғни ... ... ... т.б. Олар ... ... арқасында іске асады.
Өркендеу – бұл өсімдік тіршілігінде кездесетін сапалық кезең. Мысалы,
тұқымның өнуі, өсімдіктің бұтақтануы, ... ... ... ... дәннің өсіп жетілуі және т.б. Бұлар клеткада белгілі
уақытта, ... ... ғана ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Күздік, жаздық, бір жылдық, көп жылдық т.б.
өсімдіктердің ... осы ... ... ... өсімдіктің өсу
сатысында туады.
1.3 Ауа райының әсері
Оңтүстік Батыс ауыл ... ...... ... климат жағдайларынан құрғақ ыстық таулы ... ... ... ... ... ... ауаның орташа
жылдық жылулығы +120 С. Ауаның орташа ... ... 00М ... 195-205 ... созылады. Ауаның абсолюттік максимальді жылулығы шілде
айынды 36,8 0С ... ... ... ... ... қаңтар айында
–20,50С дейін болады. Алғашқы ... үсік ... ... ... басталады, ал
соңғы көтемгі үсік көкек айының 2-ші жартысында ... ... 195 ... ... ... атмосфера ылғал мөлшері 526 мм.
Жыл бойына ылғал біріңғай ... олар ... ерте ... ... аяқ
кезінде түседі. Қар жамылғысы ортасында түседі де, наурыз айының басында
бітеді. Қар жамылғысының биіктігі жыл ... ... ... және 21 ... ... ... Топырақ максимальды қату тереңдігі 20-27 см – ге
төмендейді. Шаруашылық ... ... ... және ... шығыс
бағытындағы желдер жатады.
Вегетативті кезіндегі желге және ... ... ... ... Желдің орташа жылдық жылдамдығы 3,1 м/ сек. Көпжылдық климаттық
көрсеткіште 2.2.1. кестеде көрсетілген. Гидротермиялық ... ... ... ... ... ... суармалы егіншілікке тиімді болып
келеді. Осыған орай бау – бақшаны және жүзім шаруашылығын дамытуға болады.
Кесте 2.1.1.
“Шымкент - ... ... ... ... ... |І |
| ... ... |Топырақ тереңдігіндегі |Ауа ... | ... | ... |ылғал |
| | | | | ... |
| | | | | |мм |
| ... |
| ... дән ... ... ... |Су ... |
|Бидай, қара |14-ке дейін |14,0-15,5 ... ... ... ... арпа, | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |14 |14-16 |16-18 |18 ... |13,5 ... |15-17 |17 ... |16 |16-18 |18-20 |20 ... |14 |14-17 |17-19 |19 ... |11 |11-13 |13-14,5 |14,5 ... |7 |7-9 |9-11 |11 ... ... ... ... тұрақты және төменгі шектер ... ... ... ... оңтүстік облыстарында тұрақты
шектік ылғалдық 14 ... тең, ал ... ... ол 15 ... деп ... ... ... астықтың салмағы осы тұрақты шекке
есептеліп алынады. Мысалы, колхоз немесе ... 100 ... ... ... Оның ылғалдылығы 10 процент болсын. Сонда алынған астықтың 100
тоннасына (14 – 10 = 4 ... ... 4 ... ... оның ... ... 104 тонна қабылданды деп жазамыз. Егер қабылданған астықтың
ылғалдылығы 20 процент ... (20-14 = 6 ) оның ... ... ... ... 94 ... тең болады.
Ылғалдылықтың ең жоғарғы шегі 17 немесе 19 процентке тең. ... ... ... осы ... ... ... ғана ол
қабылдануға тиіс.
Бұл тек қабылдау кезінде пайдаланылатын ... ... ... ұн
тарту үшін оның ылғалдылығын 15,5 – 16,0 процентке жеткізу керек. ... ... ... ... ... ... үшін неше ... Ол
пайдалы да, зиянды да болуы мүмкін.
Ғылыми, ... ... және ... ... ... ... ... әдістері қолданылады. Осы әдістердің бәрін
екі топқа бөлуге болады: 1. Тура анықтау – суды кептіріп, ұшқан суды немесе
кепкен ... ... ... ... 2. ... ... – мысалы,
астықтың ылғалдылығына байланысты оның электр тогын өткізе білу мөлшерін
өлшеу әдісі арқылы есептеп ... ... ... әдістердің әрқайсысы дәнге әр түрлі әсер
етеді. Атықтың кептіруде, сумен бірге одан ... ... ... ... ... ... ... көмірсутектер, азотты заттар ұшып шығып кетеді
және дәннің құрамында бірқатар биохимиялық ... ... оның ... ... ... Барлық қолданылып жүрген әдістердің осындай өздеріне
тән жетістіктері мен кемшіліктері болады. кемшіліктерін түгел жою мүмкін
емес. ... бұл ... бәрі тек ... нәтиже береді. Олардың
ішінде ең шындыққа жақын нәтиже беретін әдіс – ... ... ... Бұл әдіс бойынша ұшып кететін заттардың көлемі ... тән. ... ... жаңа ... ... және жаңа ... сынауға
пайдаланады. Ол әдіс ГОСТ 17197 “Вакуумды – жылулық ОВЗ-1 ... ... ... әдістерінде” жазылған. Мұнда астықты алдымен
1050-да кептіреді. Тек осы жағдайда су ... ұшып ... ... ... ... ... ішінде астықты ұстағыш қондырғы бар.
ISO (Халықаралық стандарт жасайтын мекеме), ІАСС (Халықаралық астық
химиясы ассоциациясы) және ... ... ... сияқты бірқатар
мемлекеттерде үлгілі әдіс ... ... ... ... ... астық
вакуумды (10-12мм сынап бағасында), 40-500С температурасында Р0О5 үстінде
150 сағат ішінде дәннің тұрақты салмағына дейін кептіріп өлшейді.
ТМД – дағы ... әдіс ... ... ... ... Бұл
әдіс еліміздің барлық түкпір түкпірінде қолданылады. Мұнда ұсатылған ... ... 40 ... СЭШ –і, СЭШ-3 және ... ... Су дәнмен құрғкатылған дәннің салмақтарының
арасындағы айырмасы сол дәннің ылғалдылығын көрсетеді. Егер дән су ... ... оны ... дән ... 1050С ... 30 минут
кептіріп алып, содан кейін ... 1300С 40 ... ... де, ... осы екі ... қосындысы ретінде алады.
Ғылыми мекемелерде астықты ұсатып оны 1050 температурада ... ... оның ... ... ... кептіріп анықтайды.
Мұнда астықтың ішкі құрылысы бұзылмай өте жэақсы нәтиже береді. Бұл өлшеу 5
сағатқа ... ... ... ... ... пайдалануға қолайсыз.
Жаңа және бұзылмаған астық ащы да, ... де, ... да ... ... ... ... нәзік тұщы дәмі болды. Ол көп жатып ... ... ... ... оның түсі де дәмі де бұзылады.
Астық үнемі тыныс алады. Тыныс алғанда ... ... ... крахмал, май) бұзылып, алдымен оның құрамына кіретін кішігірім
бөліктеріне, одан әрі бара әр ... ... ... май, көмір
қышқылдарына) айналады. Міне осылардың бәрі дәннің ... ... ... ... ... ... ... астықтың жаңа
екенін немесе бұзылмай жақсы сақталып жатқанын анықтайтын көрсеткіш.
Сонымен қышқылдық деп, ... ... ... ... ... ... заттардың қосындысын айтады.
Ақуыз
Атықтың құрамында орта есеппен 14 процент (бұршақ тұқымдастарда 24
процент) ақуыз бар. Астықтың тамақтық құндылығы ... ... мен ... ... ... ... ... құндылығын толық
сипаттау үшін оның құрамындағы белоктың мөлшерін және оның ... ... бір ғана ... ... әдісімен анықтайды. Бұл
әдіс астықтың құрамындағы барлық ... ... ... ... Егер ... немесе басқа дақылдардағы азотты тапсақ, оны
ақуыздық коэффициентке көбейтіп, ... ... ... ... ... көлемін анықтаймыз. Ол коэффициенттің ғылыми – ... ... ... Ол ... ... ... ... табу керек
болса 5,7 – ге, ал кебектің, ұрықтың ... табу ... ... 6,25 тең.
Мысалы Кьелдаль әдісімен 2,34 процент азот бар екені анықталды ... ... ... ... 5,7 ... ... осы бидайда
13,34 процент белок бар екенін білеміз.
Белок масақтың әр жеріндегі дәнде, оның ірілігіне, ұсақтығына ... ... ... ... өзгеріп тұрады. Мына Д.Ф.Торжинскаяның
мәлімдемесімен танысып білуге болады.
Дәндегі ... ... |1000 ... ... ... ... ... орны |грамм ... ... ... |35,1 |14,7 ... дән | | ... |42,0 |15,7 ... |29,7 |13,5 ... ... ... ірі, ... ... дән ақуызды көп
ұстайды. Көпжылдық ғылыми-зерттеулердің қортындысына қарағанда Қазақстанның
солтүстік, ортлық қуаңдау аудандарында өсірілген ... ... ... ... ... ... ... бидай күшті бидай деп аталып, басқа ақуызы
аз нашар бидайдың құндылығын арттыруға пайдаланылады.
Иондалған сәулелердің қатынасы
Кейінгі кезде зиянды жәндіктермен ... үшін және ... ... ... байланысты зерттеу жұмыстары көптеген ғылыми –
зерттеу мекемелерінде жүргізілуде. Соның бірі ... ... ... ... ... ... және гамма – сәулелерімен
80 Кл/кг (Кулон на кг) дейін доза өңдегенде оның ... ... Егер оны 545 ... дозамен өңдесе астықтың тыныс алу жылдамдығы
үш рет бәсеңдеп, дымқыл дәнді төрт айға ... ... ... ... атындағы ауыл шаруашылығы академиясында
Л.Трисвитятскийдің басқаруымен бірқатар оқымыстыларының зерттеулерімен 11-
18 крад (110-180 ... ... ... жәндіктерді оның имаго фазасында
өңдегенде, олардың толық өлетіні, ал оның дозасын 1-800 рад/с ... ... ... ... жәндіктердің өлетіні анықталған.
Олар зиянды жәндіктермен күресу және астықты консервілеу ... ... ... ол ... ... ... ... әсерін де зерттеген.
Рентген және гамма сәулелер 30 крад (300 ... ... ... ... әсер ... ... Тек ... 545 кл/кг дозада
кликовинаның қаттылы аздап қана біртіндеп өсе бастағаны ... ... ... ... ... ... туралы хабар жоқ, ал
майдың иодтық саны азаятындығы байқалған. Бұл әлі зерттеліп болмаған.
Денсаулық министрлігі 100крад дозаға ... ... ... ... ... болмайтынын анықтады. Сондықтан келешекте астықтың
зиянды ... ... у ... ... ... сәулелердің
қолданылуы мүмкін. Бұл зияны жоқ пайдалы әдіс.
Радиация көбінесе тұқымдық астықты өңдеу және ... ... ... мен ... ... ... ... климат-жағдайына байланысты
астықты дәнді дақылдардың ... ... әр ... ... ... ... негізгі сапа көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... Астықты қабылдауда, сақтауда және қайта өңдеуде стандарт
талаптарының нормативтік көрсеткіштерін ... ... ... Астықтың сапасын анықтауда мемлекеттік астық инспекциясының
және мемелекеттік тұқым инспекциясының зерттеу зертханаларының
техникалық ... ... ... сай ... ... ... Күшті және нашар астықтардың сапасы тек оның ... ... ... оны ... ... ... іс
– шараларға және ауа райына тікелей байланысты ... ... ... ... И.А. Руководство обробации селскохозяйственных
культур.
2. Бекбергенов Қ. Ауыл ... ... ... ... ... Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
4. Дүйсенбеков Ә. Суармалы гектарлар. Алматы ... ... ... Б.А. ... ... опыта. ... ... ... Қ., ... Т., ... И. ... шаруашылығы
өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
7. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства ... ... ... Крючев Б.Д. Практикум по ... ... ... ... Я.В., ... Н.Н. ... пшеница. Москва Во
“Агропромиздат” 1988г
10. Никитен Ю.А и др. Что должен знат специалист об ... ... ... ... ... Москва
“Агропромиздат” 1987г.
11. Леурда И.Г., Бельских Л.В Определение качества семян. Москва.
“Колос”1974г.
12. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
13. ... Б. ... және ... ... Алматы
“Қайнар” 1994ж.
14. Оганезов А. Байлық басы нан. Алматы “Қайнар” 1982ж.
15. Оспанов Ө.О., Жаламбеков Е. Құнарлы жер – ... ... ... Алматы 1983ж.
16. Орманджи К.С., Никитин Ю.А., Бурченко П.Н. ... ... ... пшеницы. Москва.
Россельсхозиздат. 1988г
17. Нұртаев Ж., Бапаев Б., ... Н. ... ... тиімді
пайдалану. Шымкент 1995ж
18. Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін жүргізудің методикасы. ... ... ... І., Орыспаев Қ. Суармалы егіншілік өнімін арттыру
Алматы “Қайнар” 1981ж.
20. ... ... Ш., ... ... негіздері. Алматы
“Қайнар” 1989ж
21. Тұрғанбаев С.Қ. Диқан серігі. Алматы “Қайнар” 1989ж
22. Турешов К.О. Минеральное питание и продуктивност ... ... ... на ... ... почвах.
23. Тілемісов Ауылшаруашылығы сөздігі. Алматы “Қайнар”
24. Хафизов А.Ш Озимая пшеница на поливе. Алматы “Қайнар” 1989ж.
25. Автореферат ... на ... ... ... ... ... ... 1997ж.
26. Восточное отделение восхнил. Технологическая схема
интенсивного воздемивания озимой ... ... ... ... ... ... Интенсивная технология
возделивания озимой пшеницы. Алматы “Қайнар” 1987г.
28. Мемлекеттік стандарт. 13586. 1-68 зерна методы ... и ... ... вины в ... ... ... Мемлекеттік стандарт. 12037-66 Астық тазалығын анықтау.
30. Мемлекеттік стандарт. 2755987. Методы ... из ... ... ... запасов.
Изд. Оффициальное. Москва.
Қолданған әдебиеттер:
1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. ... ... ... ... ... “Қайнар” 1994ж.
2. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы. Москва
“Агропромиздат” 1986г.
3. ... ... ... Р.О. ... және т. б.. ... ... ... К.К. “Этил спирті м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
6. ... К.С., ... Ю.А., ... П.Н. ... ... ... ... Москва. Россельсхозиздат. 1988г
негізінде еңбек процесінде адамның қауіпсіздігін, денсаулығы мен жұмыс
қабілетін сақтауды қамтамассыз етілетін ...... ... ... және ... ... алу шараларын
білдіреді.
Кәсіп орындағы, әрбір жұмыс ... ... ... ... ... ... ... мен нормалардың талаптарына сай ... ... және ... ... ... ... еңбекті қорғау жайына бақылау жасауды ... және ... ... ... ... дер ... ... етіп отыру жұмыс
беруге жүктеледі.
Кәсіп орындарда ... және ... ... ... қамтамассыз
ету жөніндегі және қызметкерлердің еңбек қорғау ... ... ... ... ... ... жұмыс берушінің
міндеттемелері ұжымдық шартқа көзделеді.
Кәсіпорын қызметкерлеріне меншік иесі ... ... ... басқару органдары белгілеген нормалардан кем түспейтін және
ұжымдық шарт негізінде арнаулы киім, арнаулы аяқ киім және ... да ... ... жуу және ... ... сүт, ... алдын
алу тамағы беріледі.
Кәсіпорындарда тиісті органдармен келісім бойынша ... ... ... ... үлгі ережеге сәйкес әрекет ... ... ... ... құрылады. Еңбекті қорғау қызметі ... ... ... ... ... теңеседі және кәсіпорын
басшысына бағынады.
Еңбекті қорғау жөніндегі тиісті ... ... ... ... корпарацияларда, концерндерде және басқа да бірлестіктерде
құрылуға тиіс.
Еңбекті қорғау қызметінің мамандары ... ... ... тәртіп бұзушылықты жою туралы міндетті түрде
орындлатын бұйрықтар беруге және кәсіпорындардың басшыларына ... ... ... бұзған адамдарды жауапқа тарту туралы ұсыныс ... ... ... мен ... тікелей қауіп төнген
жағдайларда еңбекті қорғау қызметтерінің мамандары жұмыста ... ... ... ... ... тұруға қақылы.
Еңбекті қорғау қызметтері кәсіпорын өз қызметін тоқтатқан ... ... ... ... ... ... тәртіпке сәйкес
медициналық тексерулер өткізуді ұйымдастыруға міндетті.
Қызметкерлердің медициналық тексерулерден ... ... ... жоқ.
Мерзімді медициналық тексерулерден өту кезінде қызметкердің жұмыс орны
(қызметі) және орташа жалақысы сақталады.
Аса қауіпті ... ... ... ... ... куәландырудан өтуге тиіс.
Ауысым алдындағы медициналық куәландыруды талап ететін ммамандықтардың
тізімін және оның ... ... ... ... ... бойынша
еңбекті қорғау қызметтері белгілейді.
Медициналық тексерулерден жалтарған қызметкерлер ... өз ... ... ... ... ... аурулардан қолданылып жүрген заңдарда белгіленген жағдайларда
міндетті түрде сақтандырады.
Міне осы дипломдық ... ... ... ... ... облысы Сайрам ауданындағы Оңтүсті – Батыс ғылыми – ... ... Бұл ... ... ... жұмыстары, шаралары
жоғары дәрежеде деуге болады. мұнда өндіріс орындарында ... ... ... қауіпсіздігін қамтамассыз етуді жақсарту ... ...... жұмыстар жүргізілуде.
Еңбек қорғау жөніндегі жағдайға және заңджылыққа сәйкес жұмысшылар мен
қызменткерлерге техника қауіпсіздігі мен нұсқаулар және ... ... ... ... ... ... ... еңбек қорғаудағы жұмысты ұйымдастыру үшін, техника
қауіпсіздігі бөлмесі жұмыс істейді. Техника ... ... ... ... ... жиі ... ... Бақылаушы үшін техника
қауіпсіздігінің журналына нұсқау жұмысының жетекшісі және барлық ... ... ... ... ... ... кемшіліктер
болады. Химиялық заттар мен жұмыс істегенде адамдардың улануы және тағы
басқа зиянды әсерлері болуы ... ... да ... ... мен ... ... дайындалған, медициналық тексерілуден ... ... Бұл ... арнайы киім, сабын және сүт тағамдары
бөлінеді. Минералды тыңайтқыштар мен ... ... бар ... ... ... күні ... ... жұмыстарының таңертең
немесе кешкі мезгілде желсіз ауа – райы жағдайында ... ... ... ... ... айналмалы машина, тракторлы
агрегаттар, электро тогы, ... ... улы ... тыңайтқыштар және
тағы басқа жатады. Тракторда жұмыс жағдайын жақсарту үшін әсіресе ... ... ... ... ... желдеткіш қондырғылары
орнатылған есіктері мен терезелері өте ... ... ... Ал ... жоқ және ... ... ... сай
келмейтін тракторларды мұндай жұмыстарға жіберуге тиым ... Және ... ... ... ... ... ... қорғаныстар орнату.
2. Егістік жұмысты жүргіжу алдында жұмысшылармен нұсқау жүргізу.
3. Улы химикаттармен және жеке ... ... ... жүргізуді
бақылау, және арнайы киімдермен қамтамассыздандыру.
Жарақаттаудан ескерту шаралары
1. Егіс аймақтарында ... ... ... ақаулығын
болдырмау.
2. Техника қауіпсіздіәгі туралы жұмысшылармен уақтылы және
сапалы ... ...... ... – зерттеу орталығының жетекшілері мен
мамандары. Қазақстан Республикасының “Еңбекті қорғау ... ... ... мен ... қатаң түрде сақтайды.
-----------------------
Технологиялық көрсеткіштері
Ботаникалық – физиологиялық көрсеткіштері
Сенсорлық көрсеткіштері
Физикалық тексеру тәсілі
Химиялық тексеру тәсілі
Астық сапасын тексерудің негіздері
Астық ... ... ... ... сезім мүшелері
Түсі
Түрі
Дәмі
Иісі
Ботаникалық –физиологиялық көрсеткіштері бойынша тексеру
Астықтың қай ботаникалық сорты
Астықтың түрі күздік немесе жаздық
Астықтың ішкі және ... ... ... және өсу күші
Астық сапасын тексерудің физикалық тәсілі
Дәннің формасы
Жылтыр-лығы
Қалың-дығы
Ірілігі
Көлемі
Толық-тығы
Шөптектігі
1 л дәннің массасы
1000 дәннің массасы
Астық сапасын химиялық тәсілмен тексерудің ... ... ... ... белок
Қант
май
фермент
витаминдер

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық дақылдарымен қоректенудің биологиялық ерекшеліктері9 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері5 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарын ажырату белгілері жайлы мәлімет7 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының марфологиялық және биалогиялық ажырату белгілері6 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері12 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Астық дақылдарының тұқым шаруашылығы15 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
Алматы облысы бойынша астық өндірісінің қазіргі жағдайын талдау37 бет
Астық массасының құрамы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь