Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері

Мемлекет әлеуметтік институт, ұйым ретінде үнемі өмір сүріп келген жоқ, олар белгілері күрделене түсу арқылы біртіндеп қалыптасты (1-кесте). Ғылыми болжам бойынша, жер шары бұдан 4-5 миллиард, алғашқы адамдар мөлшермен 2 млн. жыл бұрын қалыптасқан. Қазақстанның аумағын ең ежелгі адамдар бұдан 1 млн.жыл бұрын қоныстана бастаған деген деректер бар. Біздің заманымыздан 40 мың жыл бұрын қазіргі замандағы адамдардың, яғни біздің ата-бабамыз деп болжанатын «ақылды адам» (хама сапиенс-homo sapiens) қалыптасуы аяқталды. Адамзат тарихындағы алғашқы мемлекеттер біздің заманымыздан бұрынғы 4-5 мың жылдықтарда Ежелгі Египетте, Вавилонда, Үндістанда, Қытайда дүниеге келді. Сонда 35 мың жыл аралықта адамдар мемлекетсіз өмір сүрді деген болжам айтуға болады. Бұл дәуір ғылымда адамдардың қандық туысқандық белгілері мен бірігіп еңбек ету, өмір сүру әрекетінің негізінде, тобыр, топ болып өмір сүрген, мемлекеттің пайда болуына дейінгі аралық алғашқы қауымдық не рулық құрылыс кезеңі деп аталды. Бұл кезеңде мемлекет әлі қалыптаса қойған жоқ. Сондықтан алғашқы қауымдық не рулық құрылыс кезеңінде адамдар арасындағы қоғамдық қатынас жасы үлкендердің, туысқандардың, көсемдердің, ру, тайпа басшыларының, ақсақалдар кеңесінің беделімен, ықпалымен реттеліп отырды.
Мемлекеттің пайда болу үрдісінің негізінде адамдардың қажеттіліктерді қанағаттандырудан туындайтын іс-әрекеттерінің сан түрге бөліну және көбею заңы жатыр. Еңбекті не іс-әрекеттің осындай сан-салаға таралуы қоғамдағы адамдар арасындағы еңбек бөлінісіне, кәсіптің қалыптасуына, мамандықтың тууына, біліктіліктің, дағдының, әдеттің нәтижесінде еңбектің белгілі бір түрімен айналысатын адамдардың үлкен топтары қалыптаса бастады. Адамдар арасында әлеуметтік теңсіздік біртіндеп ұлғая түсіп, қоғам барынша күрделеніп, оны басқаруды қалыптастырудың қажеттілігі туды. Сөйтіп, қоғамық еңбек бөлінісінің, жеке меншіктің, бай мен кедей сияқты таптардың қалыптасуы, көшпеліліктен отырықшылыққа ауысу, аумақтың анықталуы сияқты құбылыстар мемлекеттің пайда болу қажеттілігін туғызды. Жоғарыда айтылған әлеуметтік факторлармен қоса мемлекеттің пайда болуының демографиялық, психологиялық, геосаяси, жағрапиялық, этникалық т.б. сияқты факторлары бар.жер шарындағы елдердің табиғи-жағрапиялық, мәдени, діни, салт пен сана, дәстүрлерінің ерекшеліктеріне байланысты мемлекеттің қалыптасуы бірнеше жолдармен жүзеге асырылды. Осындай мемлекеттің қалыптасуының үш жолы қалыптасты: 1) шығыстық жол; 2) батыстық жол және 3) аралас жол.
1. Мемлекеттік басқарудың теорилық негіздері//Ихданов, Мемлекеттік басқару теориясы, Алматы,-2009.
2. Мемлекет: мәні, белгілері, негіздері // Баққұлов., Құқық негіздері Оқулық,-Алматы,2004.-248 бет;
3. Қазақстан Республикасы мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру// Оспанов., Құқық негіздері.2бас.,-Алматы: Жеті Жарғы,2007.-304 бет;
4. Қазіргі мемлекеттік басқарудың адам дамуындағы ролі// Адам дамуы,-Алматы,2003;
        
        Мемлекеттің  жалпы түсінігі, мәні, белгілері
Мемлекет әлеуметтік институт, ұйым ретінде үнемі өмір сүріп келген жоқ,
олар белгілері ... түсу ... ... ... ... ... бойынша, жер шары бұдан 4-5 миллиард, алғашқы адамдар мөлшермен 2
млн. жыл бұрын қалыптасқан. Қазақстанның аумағын ең ... ... ... 1
млн.жыл бұрын қоныстана бастаған деген деректер бар. Біздің заманымыздан 40
мың жыл бұрын қазіргі замандағы адамдардың, яғни ... ... ... «ақылды адам» (хама сапиенс-homo sapiens) қалыптасуы аяқталды.
Адамзат тарихындағы ... ... ... ... ... 4-5 ... ... Египетте, Вавилонда, Үндістанда, Қытайда дүниеге ... 35 мың жыл ... ... ... өмір сүрді деген болжам
айтуға болады. Бұл дәуір ғылымда ... ... ... ... мен
бірігіп еңбек ету, өмір сүру әрекетінің негізінде, тобыр, топ ... ... ... ... ... ... аралық алғашқы қауымдық не рулық
құрылыс кезеңі деп ... Бұл ... ... әлі ... ... жоқ.
Сондықтан алғашқы қауымдық не рулық құрылыс кезеңінде адамдар арасындағы
қоғамдық қатынас жасы үлкендердің, туысқандардың, ... ру, ... ... ... ... ықпалымен реттеліп отырды.
Мемлекеттің пайда болу үрдісінің негізінде ... ... ... ... сан ... бөліну және көбею
заңы жатыр. Еңбекті не іс-әрекеттің ... ... ... қоғамдағы
адамдар арасындағы еңбек бөлінісіне, кәсіптің ... ... ... ... ... ... еңбектің белгілі бір
түрімен айналысатын адамдардың үлкен топтары қалыптаса бастады. Адамдар
арасында ... ... ... ... ... ... ... оны басқаруды қалыптастырудың қажеттілігі туды. Сөйтіп, қоғамық
еңбек бөлінісінің, жеке меншіктің, бай мен ... ... ... ... ... ... ... анықталуы сияқты
құбылыстар мемлекеттің пайда болу қажеттілігін туғызды. Жоғарыда айтылған
әлеуметтік факторлармен қоса ... ... ... демографиялық,
психологиялық, геосаяси, жағрапиялық, этникалық т.б. ... ... ... ... ... ... ... салт пен сана,
дәстүрлерінің ерекшеліктеріне байланысты мемлекеттің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... үш ... 1) шығыстық жол; 2) батыстық жол және 3) аралас жол.
Ежелгі Шығыста мемлекеттің пайда ... ... ... сумен қамтамасыз етуге арналған жұмыстарды ұйымдастыруға
бағытталған қажеттіліктен ... ... ... ... қауымдық
құрылыстың ыдырау кезеңінде ірі су каналдарын қазу, суармалы ирригациялық
жүйелер құру, құрғақшылықпен күресу, ... ... ... ... сияқты ірі де күрделі ирригациялық жұмыстар жүргізу керек болды.
Бұндай аса ауыр ... іске ... ... ... немесе бір
қауымдастықтың қолынан келмейтін еді. Міне осы ... ... ... ... арнаулы басқару аппараты қажет ... Ол ... ... ... ... ... ... елдеріндегі мемлекеттердің қалыптасу
себептеріне:
- ірі ирригациялық жүйелерді салу;
- оны іске асыру үшін құралдаржы, ... ... ... ... ... бір орталықтан басқару жатады.
Батыс елдерінде мемлекет алғашқы қауымдық қоғамның ... ... ... ... және ... ... нәтижесінде пайда
болды.
Мемлекеттің пайда болуының аралас жолы рулық, тайпалық құрылыстан ерте
феодалдық мемлекетке бірден өткен елдерге тән. ... ... болу ... ... ... ... болуы
жайындағы теориялардың ең ежелгілерінің бірі теологиялық (құдайтанушылық)
теория. Теология дегеніміз құдайды, Алланы танитын ... лім. ... ... ... бірі ортағасырлық Тертулиан, Аврелий
Августин, Фома Аквинский сияқты құдайтанушыларды ... ... ... мемлекетті мақсаты мен мәні жер бетінде «құдай
патшалығындағы сияқты» тәртіп пен үйлесімділік, ... ... ... ... табылатын құдайлық кәсіп танылды. Биліктің барлығы құдайдан
тарайды. Құдай барлық жер ... ... ... ... оның ... де ... Ал ... жаратқан жаратылыстың сыры секілді
мемлекеттің де мәнін түсіну мүмкін емес. ... ... ... ... және ... шүбә ... күмәнданбай, оларға мойынсұнып
қараған дұрыс. Теократиялық теория өзінен-өзі қялдың барысында пайда бола
қойған жоқ. Оның қалыптасуының ... ... бар. ... ... ... ең ... мемлекеттер діни сипатта болып оны басқаруға діни
қызметкерлер – абыздар тікелей араласқан. Мемлекеттің құдайлық негізі оның
беделін ... ... ... ... ... ... ... патшасы
Хаммурапидің заңдарында патшаның билігін құдай жаратқан, патша ... деп ... ... ... ... ... ... барлық діндерге тән.
Мемлекеттің пайда болу жайындағы екінші бір теория ол патриархалдық
теория деп ... ... ... ... ру тайпаларға, тайпалар тайпа
одағына , ал тайпалар одағы белгілі бір мемлекетке ... ... ... ... деп ... ... ... үлкен отбасы
сияқты. Мемлекет басшысы монархтың өзінің қол астындағы ... ... ... ... қатынасына ұқсас деп дәлелдейді.
Патриархалдық теорияның негізін қалаушыларға Аристотельді, Конфуцийді ... ... өмір ... ағылшын ойшылы Р.Фильмерді жатқызуға болады.
ХІІ-ХVІІІ ғасырларда мемлекеттің ... ... ... ... қалыптасты. Теорияның негізін қалаушылар Т.Гоббс, Дж.Локк, Ж.Ж.
Руссо, ... ... ... ... ... ... ... пен оны басқарушылардың арасындағы адамдардың ... ... ... ... ... татулықта,
бағыныштылықта тұру туралы келісім жасасудың ... ... ... ... ... мемлекет қоғамдық еңбек бөлінісінің, отбасының,
жеке меншіктің және бір-біріне қарама-қайшылықтағы таптардың шығуынан пайда
болды дейді. Маркстік теория негізін қалаған неміс ойшылдары ... ... ... табы ... ... В.И. ... ... есімдерімен байланысты.
Зорлық, күштеу теориясы бойынша ... ... ... ... ... ұлтты, тұрғындарды бір орталыққа біріктіру мақсатында
мәжбүрлеу, ... ... ... ... ... зорлаудың
нәтижесінде мемлекет қалыптасады. Бұнымен қоса мемлекеттің ... ... ... яғни ... бір ... ... еіші ... одақты немесе ұйымды өзіне күштеп бағындырудың барысында мемлекет
пайда болды деген ... осы ... ... бір ... бөлігі.
Аталған теорияның көрнекті өкілдері Е. Дюринг, К. ... Л. ... ... ыдырауы, мемлекеттің |
|пайда болу себептері: ... ... ... болуы; ... ... ... |
|қанаушы тап ... ... ... |
|үшін мемлекет құрады. ... ... ... ... ... ... ... теория; |
|діни теория; ... ... ... теория; |
|материалистік теория. ... ... ... ... |
|халықты территорияға ... ... ... ... басқаратын |
|аппарат құрады; ... ... ... ... типтік мемлекеттердің |
|қалыптасуы, олардың ... ... ... ... ... олардың |
|ерекшеліктері ... ... ... оның ... ... Мемлекеттің қалыптасуы [2,235]
Мемлекет адамдардың қатынасқа, бір-бірімен араласуға ... ... ... ... ... ... ... үрдістердің, қасиеттердің нәтижесінде пайда
болған деген ... ... ... ... ... психологиялық
теориясы. Оның көрнекті өкілдерінің бірі орыс заңтанушысы Л.И. Петражицкий
болды. [1,5]
Мемлекет: ... ... ... ... ... атқаратын
қызметтері. Ғылымға мемлекет терминін алғаш рет итальяндық ойшыл Николло
Макиавелли (1469-1527) енгізген. Оған дейін ... ... ... ... ... ... қауым», «патшалық», «ел», «басқару»,
«ат төбеліндей билік» сияқты әр ... ... ... ... ... мәні ... ... оның ұғымының, белгілерінің,
нысандарының, атқаратын қызметінің мазмұны да сонда болады. Демек, ... ... ... оқып ... оның ... ашып көрсетуден бастау
дұрыс әдіс. Мемлекеттің мәні дегеніміз оның ... ... ... ... ... қажеттілігін анықтайтын барынша маңызды, тұрақты ішкі
және сыртқы жақтары мен қасиеттерінің ... ... ... ... екі жолы ... ... (маркстік-лениндік) және
жалпыәлеуметтік.
Маркстік-лениндік ағым мемлекеттің мәні жиынтығы қоғамның экономикалық
негізін құрайтын ... ... ... ... дейді.
Өндірісті қатынастардың сипаты осы ... ... ... ... орны мен ... ... байқалады. Сөйтіп, марксизм-
ленинизм мемлекеттің әлеуметтік құбылыс ретіндегі мәнін аша ... ... оның ... ... таптың мүддесін қорғайтынын ... ... ... ... ... ... ... бөлінген кезеңде
пайда болады деп түсіндіреді. Адамзат қоғамындағы алғашқы ... ... құл ... ... негізделген құл иеленуші мемлекет болды.
Бұл мемлекеттің мәні ... ... рет ... – құл ... ... ... көрсетті. Осы тұрғыдан қарағанда мемлекет дегеніміз бір
таптың екінші тапқа өзінің үстемдігін жүргізудің құралы.
Мемлекеттің әлеуметтік мәнін ... ... ... ... ... ... ұйым ... ол халықтың барлық топтарының
мүддесін, ешкімге артықшылық, кемшілік жасамйбірдей қорғау ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда мемлекет дегеніміз ... ие, ... ... ... аппараттың көмегімен елді
басқаруды іске асыратын, заңдандырылған мәжбүрлеу мен күштеу қолдану құқы
бар, ... ... ... ... ... ... деп ... мәні оның ерекшеліктері мен ... ... ... ... көрінеді. Мемлекеттің қоғамдағы саяси
партиялар, қоғамдық бірлестіктер, ұйымдар мен институттардан ерекшеленетін
өзіндік бірнеше ... бар. ... ... ... ... мемлекеттің халқының болуы, мемлекеттік (бұқаралық) ... ... ... пен заңдардың барлығы, салық пен ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір аумағы болады. Аталған
аумақта сол ... ... ... шоғырландырылады және осы
аумақтың көлемінде мемлекеттің билігі таралып, іске ... Тек ... ... ... да халықаралық келісім арқылы көрсетілген ... бір ... ... ... ... ... жүрмейді.
Мемлекеттің екінші бір белгісі ол мемлекеттік (бұқаралық) биліктің
болуы. Биліктің ... ... ... ол, сол ... ... ... аумағында тұратын елдің, адамдардың барлығына бірдей ... ... ... билік пен басқару органдары, мәжбүр ету
аппараттары ... Тек ... қана сот, ... ішкі істер
бөлімдері, әскер, абақты сияқты органдар мен мекемелердің ... ... іске ... ... ... ... ... ең негізгі белгілерінің
бірі сол мемлекеттің аумағында тұратын халқының ... ... ... аумағында тұратын адамдардың арасындағы қоғамдық қатынастарды құқық,
заң арқылы ... ... сол ... ... ... ... ... Қабылданған құқықтық нормативтік актілер ... ... ... және ... ... ... ... және іске
асырылуға тиіс.
Мемлекеттің келесі бір белгісі ол мемлекеттің егемендігі. Егемендік
мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... ... ... ... егемендігі |
|Құқықтық ... ... ... ... ... ... аулақ болуы ... ... ... ... ... ... |
|шұғылданбайтын адамдардың ... ... ... құру ... ... ... ... тәуелсіздігін |
|қамтамасыз ететін, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ... түсінігі |
|Мемлекеттің қоғамның барлық |
|саласында ... ... ... ... ... ... |
|Сыртқы ... ... ... ... ... ... ... |
|функциялар |
|экономикалық ... ... ... |
|Қаржыны бақылау ... ... ... ... ... |
|Халықты тәрбиелеу |
|Мәдени ... ... ... ... |
|Экологияны сақтау |
|ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... аумағына, халқына тарайтын бірден-бір мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекет органдарының бірыңғай
жүйесін құрайтын мемлекеттік ... ... ... мемлекеттік
биліктің өз істерін өз еркімен шешуге құқығы бар биліктің тәуелсіздігі.
Мемлекеттің тағы бір белгісі ол мемлекетте құқықтың, заңдардың ... пен ... ... тығыз байланысы. Кез келген мемлекет өзінің
саясатын, билігін белгілі бір нормативті ... ... ... іске
асырады. Құқық пен заңды сол мемлекеттің өзі қабылдап бекітеді және олар
сол мемлекеттің ... ... ... ... қоғамдағы
тәртіп епн тұрақтылықты, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қажет.
Мемлекеттің негізгі белгілерінің тағы бірі сол ... ... ... ... ... ... ... төлемдер – мемлекеттік аппаратты,
қызметкерлерді ұстауға, қоғамның басқа қажеттіліктерін қанағаттандыруға
жұмсалатын мемлекет ... ... ... ... ... ... ... халықтан салық алып, оны мемлекеттік аппаратты ... ... ... ... ... ... және оның ... нысандары – саяси өкіметті ұйымдастыру жолдары, басқару
нысанын, мемлекеттік ұйымдастыру нысандарын және саяси ... ... ... ... негізі» санаты мемлекеттегі басты, заңдылық неге
байланысты ... ... ... ... санаты – қоғамда кім және
қалай басқарады, ... ... және ... ... ... ... ... істейді, ол аумақтың тұрғындары қалай біріккен, әр ... және ... ... ... ... ... ... және жолдардың көмегімен саяси билік жүргізетіндігін көрсетеді.
Мемлекет нысанынан көп ... ... ... ... өзі,
мемлекеттік институттардың беріктігі тәуелді.
Құқық нысанына – оның құрылымы, әлеуметтік-экономикалық факторлар,
сонымен ... ... ... ... ұлттық-тариха және діни ерекшеліктер,
қоғамның мәдени деңгейінің дамуы әсер етеді.
Мемлекет нысандарының құрамдары (4-кесте):
- Басқару нысаны – ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен және тұрғындармен қарым-
қатынастары сипатталады. Сонымен бірге, ... ... ... ... және ... болып
бөлінеді.
- Мемлекеттік құрылым нысанында – ... ... ... оның ... ... ... ... Мемлекеттік құрылым нысанының түрлеріне унитарлық
(біртұтастық), ... және ... ... ... ... ... режим – мемлекеттік билікті іске асырудың жолдары
мен әдістерінің ... ... Осы ... ... ... және ... (мемлекеттік) режимдерге
бөлінеді.
|Мемлекет нысанының түрлері ... ... ... |
|құрылысы, оларды құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... байланысы, |
|орталық аппаратпен жергілікті |
|органдардың қарым-қатынасы ... ... ... ... саясаттағы |
|демократияның деңгейі ... ... ... ... ... ... құрылысы
Қазақстан Ресупбликасының Үкіметі — мемлекеттік билiктiң ерекше тармағы
ретiнде ... ... ... тұратын орталық
атқарушы органдар, облыстық, аудандық және қалалық әкiмшiлiктерден тұратын
жергiлiктi атқарушы органдар жүйесiн ... және ... ... жасайды. Оның құқықтық мәртебесiнiң негiздерi ... ... ... ... ... ... мен ... тәртiбi ҚР Конституциясына сәйкес 1995 ж. 18
желтоқсанда қабылданған “Қазақстан ... ... ... (1999 ... ... ... мен толықтырулар енгiзiлген) ҚР-ның конституц. Заңымен
белгiленген. Үкiмет ҚР ... ... ... ... ... мен өзге де ... ... негiзiнде және оларды орындау
үшiн iс-қимыл жасайды.
Үкiметтi Республика Президентi ҚР-ның Конституциясында ... ... ... Үкiмет басшысы болып табылады. Премьер-Министрдi
Парламенттiң ... ... ... ... және ... ... ... өзi тағайындалғаннан кейiн он күн
мерзiмде үкiметтiң ... мен ... ... ҚР ... ... Президент Премьер-Министрдiң ұсынысы бойынша үкiмет құрылымын
анықтайды, оның ... ... ... және ... ... орт. атқарушы органдарды құрады, ... ... ... ... құрылымын министрлiктер мен өзге де орт. атқарушы органдар
құрайды.
Қазақстан Үкiметi — ... ... Оның ... ... мүшелерi —
республиканың Премьер-Министрi, оның орынбасарлары, министрлер, өзге ... ... ... ... мен ... мүшелерi қызметке
кiрiсер алдында Қазақстан халқына және елбасына ҚР ... ... ... ... ... ант ... Премьер-Министрге
ерекше мәртебе берiлген. Ол Президентке Үкiмет ... ... ... ... ... ... ... құру және тарату
туралы, министр қызметiне кандидатуралар жөнiнде, ... ... ... ұсыныстар енгiзедi, Үкiметтiң қызметiн ұйымдастырып, оған
басшылық ... және оның ... үшiн ... ... ... мынадай негiзгi конституц. өкiлеттiктер берiлген:
• ол мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясаттың негiзгi бағыттарын,
оны жүзеге ... ... ... және ... шараларды
талдап жасау;
• мемлекеттік бағдарламаларды әзiрлеу;
• әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық дамудың ... ... iске ... ... ... ... ... респ. бюджеттi және оған
енгiзiлетiн өзгерiстердi әзiрлеуге қатысу, парламентке ... және оның ... ... есеп ... ... ... ... ҚР-ның қаржы жүйесiн нығайту жөнiндегi шараларды әзiрлеп, жүзеге
асыру;
• мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық ... ... ... ... ... ... ... бақылау жасау;
• құрылымдық және инвестициялық саясатты жүзеге асыру;
• баға құралуының мемлекеттік саясатын әзiрлеп, ұйымдастыру;
• мемлекет реттейтiн баға қолданылатын ... ... мен ... номенклатурасын белгiлеу;
• мемлекеттік меншiктi басқаруды ұйымдастыру, оны пайдалану шараларын
әзiрлеп, ... ... ... ... құқығының қорғалуын
қамтамасыз ету;
... ақы ... ... әлеуметтік қорғалуы, мемлекеттік
әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... негiзгi бағыттарын әзiрлеп, iске асыру;
• аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамытудың аймақаралық мәселелерiн
шешудi қамтамасыз етедi;
• ғылым мен техниканы дамыту, жаңа ... ... ... берудi, денсаулық сақтауды, туризм мен спортты дамыту жөнiндегi
мемл. саясатты айқындап, iске асыру;
• табиғат қорлары мен қоршаған табиғи ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
• құқықтық реформалардың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету;
• азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және ... ... ... ... ... ... мен ... қабiлетiн,
аумақтық тұтастығын сақтау және қорғау, ҚР-ның мемлекеттік ... ... ... iске ... ... ... және үкiметаралық келiсiмдерге қол қою туралы
шешiмдер қабылдау;
• ҚР-ның шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен ... ... ... ету;
• сыртқы экономикалық саясатты iске асыру шараларын әзiрлеу;
• сыртқы сауданы дамыту шараларын ... ... ... ... ... пен ... ... асыру;
• Конституциямен, заңдармен және президент актiлерiмен жүктелген өзге де
қызметтердi орындау.
Үкiмет өзiнiң ... ... ... және ... ... ... ... нысандарда Республика Президентiнiң
алдында жауапты.
ҚР-ның Премьер-Министрi үкiмет қызметiн ... оған ... ... жұмысы үшiн жауап бередi, Президентке Үкiмет қызметiнiң ... ... ... қаулылар шығарады. Үкiмет мүшелерi өз құзыретi
шегiнде дербес шешiмдер ... Олар ... ... мемлекеттік
органдардың жұмысы немесе тапсырылған жұмыс аясы үшiн ... ... ... ... әрбiр палатасы үкiмет мүшелерiнiң
қызметтерi жөнiндегi есептерiн ... ... ... мүшесi заңдарды
орындамаған жағдайда депутаттар оны қызметтен босату жөнiнде Президентке
мәлiмдей алады. Үкiмет ҚР ... ... ҚР ... ... ... және ... ... үшiн өз құзыретi
шегiнде бүкiл ... ... ... күшi бар ... ... ... өкiмдерiн шығарады, олардың iске асырылуын қамтамасыз
етедi. Бұл қаулылар мен ... ... ... ... актiлерiне қайшы келмеуге тиiс.
Жаңадан құрылған Үкiмет өз қызметiнiң бағдарламасын жасап, бұл туралы
Парламентке ... ... Егер ... ... ... Үкiмет екi ай iшiнде бағдарламаны қайтадан ұсынады. Егер
Парламент ... ... ... ... ... беруiмен бағдарлама
тағы да қабылданбаса, онда бұл Үкiметке сенiмсiздiк ... ... ... ... енгiзуге хақылы. Ол заң жобаларының жоспарын құрып,
соған ... ... ... заң ... ... Заң жобаларын
дайындауға олардың сапасы үшiн жауапты болатын ... ... ... бiрiншi басшылар ... ... ... ... ... ... шегiнде қызмет етедi
және жаңадан сайланып, қызметке кiрiскен ҚР Президентiне үкiмет мүшелерi
жазбаша қол ... ... беру ... өз ... ... ... (70-бап) және ҚР-ның Үкiметi туралы констиуц. заңда
республика Үкiметiнiң, оның мүшелерiнiң тиiстi ... ... ... түсу ... мен ... ... Егер ... оның кез
келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi орындау ... ... ... болса, онда олар республика Президентiне өз орнынан түсуi
туралы мәлiмдеуге хақылы. ... ... ... ... ... ... ... Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiретiн
болса, Үкiмет өзiнiң орнынан ... ... ҚР ... мәлiмдейдi.
Орнынан түсудi қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселенi ҚР Президентi он
күн ... ... ... ... ... ... не оның тиiстi
мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылды дегендi бiлдiредi. ... ... ... ... ... оны ... босатуы бүкiл
Үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын ... ... ... ... де ... ... тоқтату туралы шешiм қабылдауға және
оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. Үкiмет ... ... ... және оны ... отырған үкiмет мүшелерi атқарып
отырған қызметiнен босатылуға тиiс.
Құрылымы
Министрлiктiң және өзге де орт. ... ... ... ... үкiмет мүшелерi: тиiстi ... ... ... ... өз ... ... ... шешiмдер қабылдайды; ҚР Премьер-
Министрiнiң алдында өздерiне жүктелген бағынышты мемл. органдардың ... ... ... ... ... ... жататын мемлекеттік
басқару аясындағы iстiң жайы үшiн дербес жауап бередi; ҚР заңдарының, ... мен ... ... ... ... ... Министр ҚР
Конституциясында көзделген ретте (37-бап, ... өз ... ... ... ... есеп бередi.
Үкiмет құрамына кiретiн орталық (республикалық) ... ... ... ... ... ... органдарға, салааралық
құзыреттi ... ... және ... органдарына, мемлекеттiң
арнайы немесе ерекше атқарымдарын iске ... ... ... ... ... ... ... мына салалар бойынша
республикадық орталық атқарушы ... ... ... ... салалары бойынша:
o Экономикалық даму және сауда министрлігі
o Қаржы министрлігі
o Ауыл шаруашылығы министрлігі
o ... және ... ... ... және газ ... ... және жаңа технологиялар министрлігі
o Қоршаған ортаны қорғау министрлігі
o Жер ... ... ... ... ... монополияларды реттеу агенттігі
o Бәсекелестікті қорғау агенттігін (Монополияға қарсы агенттік)
o Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін ... ... ... ... ... ... Байланыс және ақпарат министрлігі
o Бiлiм және ғылым министрлігі
o Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі
o Денсаулық ... ... ... және ... ... ... ... агенттiк
o Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық iстерi агенттiгi
... ... ... ... ... министрлігі
o Iшкi iстер министрлігі
o Қорғаныс министрлігі
o Әдiлет министрлігі
o Төтенше жағдайлар министрлігі
o Мемлекеттік қызмет істері агенттігі
o Ұлттық ғарыш ... ... ... ... ... және олардың өз қызметiн
атқаруының тәртiбi “Қазақстан Республикасының Үкiметi туралы” конституц.
Заңмен (18.12.1995), ҚР ... 1997 ж. 13 ... ... ... ... (Мемлекеттік комитетi) туралы үлгi
ережемен және әрбiр министрлік, ... ... ... ... ... ... ... қалыптасып, қызмет атқарып
жатқан ... ... ... ... ... ... ҚР министрлiктерiнiң құрылымдық бөлiмшелерi болып ... ... және ... ... ... ... ... саласына басшылық жасайтын,
сондай-ақ, заңдарда көрсетiлген шекте ... ... ... орт. ... ... болып табылады. Министрлiктi Премьер-
Министрдiң ұсынысымен Президент құрады, қайта ... және ... ... ... табылатын министрдi де ... ... ... ... және қызметтен босатады. Министр
министрлiктiң жұмысына ... ... және ... ... орындалуы және оның өз ... ... ... үшiн ... Ол ... ... ... Республикасының Үкiметiнiң құрамына
кiредi. Министрлiктiң құрылымы мен штат санын Үкiмет бекiтедi. Министрлiкте
министрдiң орынбасарлары ... ... ... басқа
да басшы қызметкерлерi құрамында министр басшылық ететiн алқа — кеңесшi
орган ... ... ... ... Үкiмет, ал жеке адамдар құрамын
министр бекiтедi. Мин. өз құзыретiнiң ... ... ... ... ... барлық аумағында мiндеттi күшi бар бұйрықтар
түрiнде актiлер шығарады. Министрлiктiң қызметi тек ... ... Заң ... барлық министрлiктер өзара тең болып табылады
және бiр-бiрiне әкiмш. бағынышты ... ... олар ... ... ... ... қызмет атқару немесе әртүрлi ... ... ... ... ... ... ... мақсатты
бағдарламаларды iске асыру, қылмыспен күресу, т.б. жөнiндегi мәселелердi
шешу туралы) шарттар мен ... ... ... ... де орт. атқарушы орган болып табылады. Агенттiктi Премьер-
Министрдiң ұсынысымен ... ... ... ... және ... ... ... басқару саласына басшылықты, сондай-ақ заңдарда белгiленген
шекте ... ... мен өзге де ... және рұқсат беру мiндеттерiн
жүзеге асырады. Агенттiктердiң және Үкiмет құрамына кiрмейтiн басқа да орт.
атқарушы органдардың басшыларын қызметке ... ... және ... ... ... оның басшысы — төраға ... ... ... департаменттер мен басқармалардан тұрады. ... ... ... орган — алқа құрылады. Оның құрамын агенттiктiң
төрағасы бекiтедi. Агенттiк ... ... ... ... болып табылады. Министрлiктер, агенттiктер мен өзге де ... ... ... ... ... оларға құрылымдық жағынан
бағынышты мемл. мекемелердiң штат санының лимиттерiн Үкiмет ... ... ... ... комитетi, Мемл. қызмет
жөнiндегi агенттiк, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... монополияларды реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөнiндегi
агенттiк, Респ. бюджеттiң атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп к-тi ... ... ... ҚР ... ... ... және оған ... мемл. орган мәртебесi берiлген. Орт. атқарушы органның құрылымдық к-
тi тиiстi орт. ... ... ... бөлiмшесi болып табылады. Оны
тиiстi орт. атқарушы орган басшысының ұсынуымен үкiмет ... ... және ... ... бөлiмше орт. атқарушы құзыретiнiң
шегiнде арнайы атқару және бақылау-қадағалау мiндеттерiн жүзеге асырады,
сондай-ақ, салааралық үйлестiрудi ... ... ... мемл. басқарудың
iшкi саласына басшылық жасайды. Орт. атқарушы орган ... ... ... ... қызметке тағайындайды және оны қызметтен
босатады. Оның құрылымын, құзыретiн және басқа ... ... ... ... ... ... белгiлейдi.
Қазақстандағы 20-шы жылдан бері болған Үкімет басшылары
ҚазАКСР Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағалары
• В.А.Радус-Зенькович (1920 — 21);
• М.К.Мырзағалиев (1921 — ... ... (1922 — ... ... (1925 — ... ... (1929 — 38).
ҚазКСР Мин. Кеңесiнiң төрағалары
• Н.Д. Оңдасынов (1938 — 46, ... ... ... 1946 — 51, КазКСР
Мин. Кеңесiнiң төрағасы);
• Е.Б. Тайбеков — 1951 — 55);
• Д.А.Қонаев (1955 —60, 1962 — 64),
... (1960 — ... ... (1961 — ... М.Бейсебаев (1964 — 70);
• Б.Ә. Әшiмов (1970 — 84);
... (1984 — ... ... (1989 — ... ... С.А. ... (1992 — 94);
• Ә.М. Қажыгелдин (1994 — 97);
• Н.Ө. Балғымбаев (1997 — 99);
• Қ.К. ... (1999 — ... И.Н. ... (2001 — ... Д.К. Ахметов (2003 жылдың шiлдесiнен);
• К.Қ. Мәсімов (2007 қантардан).
Қорытынды
Сонымен, мемлекеттің негізін түсіну, мемлекет теориясының ең ... ... ... Мемлекеттің табиғатын зерттеу – оның қызметіндегі
және белгілеуші ерекшеліктерді ашу, оның ... ... көп ... ... жақтарымен болмыс нысанын,
біртұтас әлеуметтік институт ретінде ... ... шын ... ... ... көп ... ... соның бірі - мемлекеттің нысаны бойынша анықтау. Осы
курстық жұмыста аталғандай, мемлекет нысанын: ... ... ... ... ... ... жіктелу бойынша бағалаймыз.
Қазақ халқының тәуелсіздік жолындағы күресі іске асып, 1991 жылы 16
желтоқсанда ... ... ... ... ... заң қабылданып, 1995 жылдың 30 ... ... ... ... 2-бабында көрсетілгендей:
«Қазақстан Республикасы – президенттік басқару ... ... ... құрылды.
Елімідегі мемлекеттік билік жүйесі Конституциямыздың 3-ші бабына сәйкес
құрылып, оның үш тармағының (заң шығарушы, атқарушы ... және ... ... ... өзара үйлесімділік епн бірін-бірі тежемелік
жағдайда іске асырылып келеді. Бұл жерде мемлекеттік басқарудың ... ... ... жақсарта беру талабы «Қазақстан-2030» Стратегиясын іске
асыру міндеттерінен туындайды. Осы міндеттердің бірі – ... ... ... онша тән емес ... орталықтан аймақтарға
және мемлекеттен жекеше секторға ... ... ... ... арқасында
мемлекеттік басқаруды жетілдіре бері болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ... ... ... ... ... теориясы, Алматы,-2009.
2. Мемлекет: мәні, белгілері, негіздері // ... ... ... ... ... Республикасы мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру// Оспанов.,
Құқық ... Жеті ... ... Қазіргі мемлекеттік басқарудың адам дамуындағы ролі// Адам дамуы,-
Алматы,2003;
-----------------------
әскер
әскер
әскер
әскер
Мемлекет басқару нысаны
Мемлекеттің құрылымдық нысаны
Мемлекеттің саяси басқаруының ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері туралы7 бет
Мемлекеттің түсінігі, түрлері, белгілері18 бет
Құқық негіздері. Мемлекеттің түсінігі және белгілері16 бет
Мемлекет туралы35 бет
Мемлекеттік билік түсінігі, құрылымы, түрлері, белгілері29 бет
Мемлекеттің құрылымдық нысаны42 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
1924-1925 жж. ұлттық-мемлекеттік межелеу. Қазақстанның тұңғыш шекарасының белгіленуі18 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь