Қазақстан – көпұлтты мемлекет

1.Кіріспе
Ұлттың негізгі белгілері
2.Негізгі бөлім
Көші.қонның ұлттық құрамға әсері
3.Қорытынды
Қазақстан . көпұлтты мемлекет
Дүние жүзінде әлеуметтік және экономикалық, мәдени дамып жатқан әртүрлі ұлттар мен ұлыстар орналасқан. Ортақ тілі мен ортақ мәдениеті бар, тарихи қалыптасқан адамдар жиынтығын этностар деп атайды.
Алғашқы қауымдық құрылыста этностардың жаң түрі – ұлт пайда болды. Бірінші ұлт өкілдері құлиеленушілік заманда өмір сүрген.
Ұлт өзінің аумағымен, экономикасымен, мәдениетімен ортақ тілімен, ұлттық көзқарасының ортақтылығымен ерекшеленеді.
Ұлттың негізгі белгілері:
1.Тіл – тарихтағы адам қоғамының ең негізгі белгісі. Тайпалардың тілі ақыр түбінде ұлттың тіліне айналып, дамуында маңызды рөл атқарады.
2.Мемлекеттің жалпы ұлттық негізі олардың ортақ аумағы болмаса, ортақ тілі де қалыптаспайтын еді.
3. Дамыған және тұрақты өмірдің экономикалыық қоғамы ұлттың негізгі белгісі. Ол осы негізгі белгілер негізінде қалыптасқан.
4. Психикалық ойыны ортақ болуы, мәдениетінің де ортақ болуы – ұлттың қалыптасуының тағы бір шарты.
Халықтардың психикалық ойы оның тұрмысында байқалады және де оны түсіну, білу қажет. Сондқтан да, әр ұлттың өз көзқарасы бойынша үйін, киімін және басқа да тұрмыс заттарын өз стильдерімен әшекейлейді. Әр ұлттың өз салт –дәстүрі, сенім-наымы болады.
Бір ұлттың мәдениетіне басқа ұлттардың мідениетінің әсерінен ұқсас ортақ мәдени даму құбылысы байқалады. Этностық қоғамның да дамуына әсер ететін негізгі факторлар консолидация мен ассимиляция процестері. Консолидация деп бірнеше халық топтарының бірігіп, бір ұлт болып қалыптасу процесін айтады. Ал ассимиляция қалыптасқан ұлттардың өзара этностық әсерлесуін айтады.
Ұлттың этностық шекарасы саяси шекарасымен сәйкес келетін болса, онда бірұлтты мемлекет болып саналады. Көпұлтты және екіұлтты мемлекеттерде ұлтаралық қатынас проблемасы туады.
Қазақстан – унитарлы ұлттық мемлекет. Мұнда байырғы қазақ ұлты және 120-дан астам ұлттың өкілі тұрады. Қазақтар саны 1999-жылғы халық санағы бойынша, 7985,0 адам болды, яғни ел халқының 53,4 %-ын құрады. Қазақтар еуропоид пен Оңтүстік Сібірлік моғолоид нәсілі аралығында өтпелі орын алады.Қазақ халқының ата-бабалары қазіргіҚазақстанның аумағында біздің заманымызға дейінгі бірінші ғасырда қоныстанған. 15-ғасырдың ортасында олар жеке этностық топ ретінде қалыптасып, 16-ғасырдың ортасында біртұтас хандық (мемлекет) құрды. Қазақтар еуропалық-азиялық субконтиненттің көшпелі-мәдени өркениетінің тұңғыш мұрагерлері болып табылады. 1917-жылғы төңкеріске дейін қазақтар саны 6,2 млн.ға жеткен еді. Ол түркі тілдес ұлттардың ең ірісі болған. Әлем халықтары арасында саны жағынан қазақтпр 70-орын алады. Тілдік тұрғыда олар алта тілдік әулетінің түркі тобына, діни нанымы жөнінен исламның суннит бағытына жатады. Елдегі орыс ұлтының өкілдері – 30%, украиндар – 3,7%, өзбектер – 2,5%, немістер – 2,4%, татарар – 1,7%, беларустар – 1,1%. Салыстырмалы түрде ұйғыр, корей, дүнгендер аз емес.
1.Қазақстан. Ұлттық энциклопедия. 3-т. 495-б.
2. Қазақстан тарихы. 3-т. Алматы, 2002. 495-б.
3. Миграция населения. Итоги переписи населения 1999 года. Алматы, 2000, сс. 70-71.
4. 2000 жылғы қаңтар-желтоқсандағы Қазақстан Республикасы халқының көші-қоны. Алматы, ҚР Статистика жөніндегі агенттігі, 2001, 17-б.
5. Всесоюзная перепись населения 1926 г. Т. 25. М., 1929 г. с.16.
6. Итоги Всесоюзной переписи населения на 15 января 1959 г. Население Казахской ССР. Алма-Ата, 1960, С. 186.
7. Қазақстан Республикасы халқының ұлттық құрамы. 4-т., 2-бөлім, Алматы, 2001ж.6-б.
8. «Халықтар географиясы»;Г.Н Нүсіпова; Алматы «Қазақ Университеті», 2005ж.
        
        Жоспар
1.Кіріспе
Ұлттың негізгі белгілері
2.Негізгі бөлім
Көші-қонның ұлттық құрамға әсері
3.Қорытынды
Қазақстан – көпұлтты мемлекет
Дүние жүзінде әлеуметтік және экономикалық, мәдени дамып ... ... мен ... орналасқан. Ортақ тілі мен ортақ мәдениеті бар, тарихи
қалыптасқан адамдар ... ... деп ... ... құрылыста этностардың жаң түрі – ұлт ... ... ұлт ... ... ... өмір сүрген.
Ұлт өзінің аумағымен, экономикасымен, мәдениетімен ортақ тілімен, ұлттық
көзқарасының ортақтылығымен ерекшеленеді.
Ұлттың негізгі белгілері:
1.Тіл – тарихтағы адам ... ең ... ... ... тілі ... ... ... айналып, дамуында маңызды рөл атқарады.
2.Мемлекеттің жалпы ұлттық негізі олардың ортақ аумағы болмаса, ортақ тілі
де ... ... ... және ... өмірдің экономикалыық қоғамы ұлттың ... Ол осы ... ... ... қалыптасқан.
4. Психикалық ойыны ортақ болуы, мәдениетінің де ... ...... тағы бір ... ... ойы оның тұрмысында байқалады және де оны ... ... ... да, әр ... өз ... бойынша үйін, киімін және
басқа да ... ... өз ... ... Әр ... өз ... сенім-наымы болады.
Бір ұлттың мәдениетіне басқа ұлттардың мідениетінің әсерінен ұқсас ортақ
мәдени даму ... ... ... ... да дамуына әсер ... ... ... мен ассимиляция процестері. Консолидация деп
бірнеше халық топтарының бірігіп, бір ұлт ... ... ... ... ассимиляция қалыптасқан ұлттардың өзара этностық әсерлесуін айтады.
Ұлттың этностық шекарасы саяси ... ... ... ... онда
бірұлтты мемлекет болып саналады. ... және ... ... ... проблемасы туады.
Қазақстан – унитарлы ұлттық мемлекет. Мұнда байырғы қазақ ұлты және 120-
дан ... ... ... ... ... саны ... ... санағы
бойынша, 7985,0 адам болды, яғни ел халқының 53,4 %-ын құрады. Қазақтар
еуропоид пен ... ... ... ... ... өтпелі орын
алады.Қазақ халқының ата-бабалары қазіргіҚазақстанның аумағында біздің
заманымызға дейінгі бірінші ғасырда ... ... ... олар
жеке этностық топ ретінде қалыптасып, 16-ғасырдың ... ... ... ... ... ... субконтиненттің көшпелі-
мәдени өркениетінің тұңғыш ... ... ... ... дейін қазақтар саны 6,2 млн.ға жеткен еді. Ол түркі тілдес
ұлттардың ең ірісі болған. Әлем ... ... саны ... ... ... алады. Тілдік тұрғыда олар алта тілдік әулетінің ... ... ... ... ... ... ... жатады. Елдегі орыс ... – 30%, ... – 3,7%, ... – 2,5%, ... – 2,4%, татарар
– 1,7%, беларустар – 1,1%. Салыстырмалы түрде ұйғыр, корей, ... ... ... бар ... ... ... ... үлесі
әсіресе Батыс және Оңтүстік Қазақстан аймақтарында өте басым. Ежелден-ақ
қазақ халқы ... мал ... ... шеберлігімен және
жайылымды құрайтын өсімліктердің құрамын жетік білумен ерекшеленеді.
Орыстар негізінен солтүстіктегі астықты ... ... ... ... Қостанай, Павлодар облысының солтүстігі) . Украиндар да
орыстармен аралас ... ... ... үлесі Қостанай мен ... ... ... ... ... ... ... украиндар мен беларустар қазақтар тәрізді шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... егіншілік аудандарында шоғырланған. ... ... мен ... және ... ... көп. Олар негізінен
егішілік, сүт бағытындағы мал ... ... ... ескі қалаларда, әсіресе Петропавл, Семей мен Оралда
татарлар бар. ... саны ... ... ... ... қызмет
көрсету, сауда салаларында жұмыс істейді.
Корейлердің басым көпшілігі республиканың оңтүстігінде, әсіресе Қаратал
өзені жүйесінде және ... ... ... өздері алғаш рет күріш
егудің негізін салған жерлерде тұрады.
Алматы облысы аумағында ұйғырлар, ал Жамбыл облысында ... ... ... ... ... ... өсірумен айналысады.
Тәуелсіздіктің екінші онжылдығының белортасынан асқан кездегі
демократиялық қайта ... ... ... ... одан ары даму жолы ... ... ... алдында тұр. Егер бұл мәселе дұрыс шешілмесе,
онда тоталитаризм мен демократия арасын таңдау ... ... ... ие болуы мүмкін. Мұндай мәселені шешу ... ұлт, ... ... ... ... түбегейлі түрде анықтауға әкеліп тірейді.
Қазақстан – өзінің полиэтникалық ... ... ... ... ... ... бірі ... топтардың ғана емес,
сонымен бірге әртүрлі әлеуметтік қоғамдастықтардың қарым-қатынасын реттеу
болып табылады.
Келісім – ... ... ... ... ... ... ... Қоғамда жекелеген этностың мүддесін жоғары бағалайтын ұлттық-
этникалық идеялық-саяси ... та бар. ... ... ... ... тұрақтылыққа әкеледі. Яғни, тұрақтылық мәселесі ұлтаралық қарым-
қатынас пен этностардың үйлесімді ... да ... ... ... мен ... ... бағыт Н.А.Назарбаевтың «Қазақстан-
2030» стратегиялық бағдарламасында көрсетілген. Біз негізгі ... ... идея ... ... мемлекеттік идеологияны жақтаймыз. Мемлекеттік
идеология ретінде қоғам да, билік те келісетін ... мен ... ... Бұл ... қоғамдағы келісім мен оның тұрақтылығын
күшейтудің, азаматтық ... пен ... ... ... ... ... бір ... құрайды. Мұндай мәселені шешуде
этнос, ұлттардың қалыптасуы мен сандық және ... ... ... ... жөн.
Қазақстанның демографиялық ерекшелігі оның көп ... ... ... халқының полиэтникалық құрамының қалыптасуына әсер
еткен көші-қон процесінің бастапқы кезеңі орыс-украин шаруаларының қоныс
аударуы мен ... ... ... ... байланысты.
ХҮІ ғасырдағы қазақ жеріне казактар мен «қашқын» шаруалардың қоныс
аударуларынан басталған сырттан келген көші-қоншылардың легі ХІХ ... ... мен ХХ ... ... ... ... ... аударып келген
халықтардың ішінде дүнгендер де бар. Дүнгендер Қазақстан және ... ХІХ ғ. ... бері ... ... ... ... қоныс аударуы ХІХ ғ. 80-90 жылдарында жүрді. Дүнгендердің
этногенезі өте күрделі. Ғалымдар әлі ... ... ... шығу тегі ... ... келген жоқ. Қазан революциясына дейінгі орыс ... ... сол ... ... ғалымдары қазіргі дүнгендерді
Қытайға келген араб-парсы және түрік келімсектері мен қытайлықтардың және
басқа да моңғол тектес ... ... ... деп есептейді.
Қазақстан ұлттық энциклопедиясында: «дүнгендер – (қытайша ... ... ... ...... ... ... – “мұсылмандар” деген
ұғымды білдіреді) – ... ... ... ... ... ... ... халықтары оларды дүнген, дұнған деп атайды.
Дүнгендер Қазақстанда (36,9 мың ... 1999) мен ... (Шу ... ... (70 мың ... да ... Қытайдағы саны 8 млн (1999).
Дүнгендердің діні — ... ... ... ... жақын», – деп берілген
[2].
Дүнген ... ... ол ... ... пайда болуымен
байланыстырылады. Мұндай пікірді дүнген діни адамдары Шэньси мен ... ... ... кезі мен ХІХ ғ. ортасындағы Солтүстік-
Батыс Қытайдағы көтеріліс кезінде таратқан. ... осы ... ... ... ... құрамына қосылғаннан кейін Ресей Шыңжаң
провинциясымен (Шығыс Түркістан) шекаралас болғандықтан орыстар да ... және ... ... ... болігінің Жетісуға қоныс
аударуы 1864-1878 ... ... ... ... ... көтерілісіне
байланысты болды.
1864 жылы Іле өлкесінің ұйғырлары мен дүнгендері қолдарына қару ... және ... ... ... көтерілді. 1864 жылы Цин әскерлері
Шэньси дүнгендерін ... ... ... бөлігі Ганьсуге
ауды, бұл кезде ол жердегі халық та Қытай феодалдарына қарсы күреске шыққан
еді. 1871 жылы Цин ... ... ... ... ... ... ... әскерлердің тегеурініне шыдай алмай, дүнгендер жеңіліс
тауып, Шыңжанға және ... ... ... мен ... ... Шынжаңда үш хандықтың құрылуымен
аяқталды, олар: Іле округіндегі Іле сұлтандығы, ... ... ... ... және Қашқариядағы Ұйғыр әмірлігі.
1871 ж. Шығыс Түркістанда ағылшындар көмегіне сүйенген Қашқар билеушісі
Жақып бек ... ... ... ... ... ... жерде мұсылман
мемлекеттері құрылып, олар Ұлыбританияға ... ... ... ... ықпалына түсуі мүмкін деп қауіптенген патшалық Ресей бұл
өлкеге басып кірді.
Іле өлкесін Ресей басып алған кезде ... ... ... ... ... жиналған еді. 1876 жылы Цин әскерлері Үрімші ... ... ... ... Цин ... ... жақындаған кезде
(1877 жылдың қазанында) Мапонзи бастаған ... ... ... ... (1166 ... Бедел асуы арқылы өтетін ең қысқа жолмен Ресейге қарай
көшіп, Ыстықкөлден келіп ... ... ... 1877 жылғы желтоқсанның
басында, Қашқариядан ... ... ... және ... ... ... ... екі жолмен көшті: Шыңжан және Ганьсу дүнгендерінен
құралған бір кіші тобы ... ... ... ... өтіп, Ош
қаласынан шықса; Быйяньху бастаған тек Шэньси ... ... ... ... сайы арқылы Нарын бекінісінің тұсынан шықты. ... көш ... ... ... ал екінші көштің неше жүздеген адамдары асудан өткен
кезде суықтан, аштан өлді. 1877 жылдың 27-28 желтоқсанында ... көш ... ... одан ... ... Жетісуға небәрі 3 314 адам жетті.
Жалпы 1877 жылдың аяғында және 1878 жылдың басында ... ... ... саны 6209 адам болды. Дүнген көтерілісшілерінің Россия
жеріне өтуінің бірінші ... ... мен Цин ... ... қантөгіс қақтығыстар болды. [5].
Іле өлкесін патша әскерлерінің басып алуы 1871 ... 1882 ... ... Бұл ... ... ... бұрын болып келген басқару жүйесі
жойылды, феодалдық өзара қырқыстар тыйылды, ... ... ... енуіне жағдай туды. ... Іле ... ... ... Он ... соң ... өз әскерлерін Шығыс Түркістаннан
шығара бастайды.
Қоныс аударудың екінші кезеңі 1881-1882 жылдарға ... ... ... ... бойынша (1881) Іле өлкесі (Құлжа) Қытайға қайтарылып,
Қытайдың не Ресейдің ... кіру ... өз ... ... ... мен ұйғырлар Богдыхан қоластында қалғысы келмесе, Ресей арзан
жұмыс ... ие ... ... Сөйтіп, Ресей территориясына қоныс аударуға
тілек білдірген Іле ұйғырлары мен дүнгендерінің едәуір ... ... ... 1881 ... келісім бойынша қанағаттандырылды. 1881 жылдың
күзінен бастап ұйғырлар мен дүнгендер Жетісуға көше бастады. ... Іле ... ... ... түрде өткізілгеннен соң қоныс аударушылық
күшейді. 1884 жылдың басында Жетісуға 9752 ұйғыр отбасы (45 373 ... ... ... ... (4682 ... ... ... яғни барлығы 10 899 отбасы (50
мыннан аса ... ... ... мен ... қоныс аударуы орыс
әкімшілігінің бақылауы және орыс әскерінің сақшылық етуі арқылы ... ... ХІХ ғ. 80 ... 15 ... ... ... Іле
аймағынан 6 мыңдай дүнген Қазақстан және Орта Азия жеріне ... ... ... ... Шу ... орналастырылды. Жаңа
мекенде дүнгендер жерлестік ретін сақтап, жинақы қоныстанды. Қазақстандағы
Қарақоңыз, Шартөбе жерлеріне, ... ... ... мен қала ... ... ... ... ауылына – ганьсулықтар, Александровка
елді мекеніне шыңжандықтар орналасты.
Орыс әкімшілігі қоныс аударушыларға жер ... ал ... ... ... ... ... жер бөлу басқармаларынан усадьбалық
жерлер алды. 1883 жылы ... 665 үй ... онда ... 3103 ... 674 ... отбасы тұрды. Қарақолдың (қазіргі Пржевальск қаласының)
жанына 1883 жылы 1100-ден астам ... бар 205 ... ... ... ... ... келген дүнгендер 1877-1883 ... ... ... ... ... Жаркентте, сол
сияқты Верный және Жаркент уездерінде қоныстанды. 1884 жылы Жетісуда 4682
адамы бар 1147 ... ... ... [6]. ... ... ... мен ... былайша орнықты: Қырғызстандағы Пішпек ... ... – 318 ... (816 ер және 755 әйел); Пішпек
қаласында – 208 ... (340 ер, 304 ... ... ... ... мен Қорам
болыстарында – 142 отбасы (320 ер, 311 әйел), ... ... – 146 ... ер, 219 ... және Жаркент қаласында – 383 отбасы (649 ер, 653 ... ... ... ... ... Жетісу, Ферғана
және Сырдария облыстарында бірнеше дүнген қоныстары пайда ... ... 80 (-ы ... ... ... Верный және Пішпек уездеріне
орналасты. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... деп ... жерінде де бар. Сонымен, көші-қонның
арқасында Қазақстан жерінде дүнгендердің қоныстары ... ... ... және ... ... қалыптасты. Мысалы, 1884 ж. Жетісу облысының
қалаларында 3307 ... өмір ... ... саны ... дүнген
батырақтарының есебінен де өсіп отырды.
Жетісу казак әскері құрылған кезде казактар сословиесінің ... ... де ... ... 1882 ж. 29 ... Түркістан
генерал-губернаторының жарлығы бойынша Құлжа өңірінен келген дүнгендер 1883
ж. 1 қаңтарынын бастап казактар мен ... ... ... жеріне қоныстанған дүнгендердің орналасуы бұдан кейінгі
кеңес дәуірінде де ерекше өзгере қойған жоқ. ... ... ... ... ... өзге жерлерге де қоныс тепкенін байқаймыз,
алайда негізгі көпшілігінің жинақы ... ... ... ... ... дүнгендер санының 1897-2007 жж. аралығындағы
динамикасына тоқталайық.
1897 ж. санақ ... ... ... ... - 14130 адам болды.
1920 жылы олардың саны 10303 адам, 1926 жылы – 8455 ... 1959 жылы – ... 1970 жылы – 17284 ... 1979 жылы – 22491 адам, 1989 жылы – 29956
адам, ал, 1999 ... ... 36945 ... ... ... ... дүнгендер саны 1897-1926 жылдар арасында кеміп, 1959 жылдан
бастап өсе ... 1999 ... ... ... 1970 ... ... 19661 адамға немесе 113,8 (-ға көбейгенін көрсетеді. 1989-1999
жылдар санақтары аралығында Қазақстанның халқы 1200 мыңға кеміген кезде де
дүнген ... ... ... ... (6989 ... ... 23,3 (-ға
өскен).
1960-1990 жылдары Кеңес үкіметінің Қазақстандағы көші-қон саясатының
жүргізілуі, ... ... ... және оның халықтың әлеуметтік
және ұлттық құрылымына тигізген әсері.
Қазақстандағы социалистiк құрылыстың ... ... ... және ... ... ... тұрғындардың
ұлттық құрамы өзгеріп қана ... жоқ, ... ... ... тұрғыдан «кеңестiк күрделi тарихи-демографиялық ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-саяси негiздегi еңбектерінің ғылыми проблемалық,
практикалық сипатын көрсету;
- ... ... ... көшi-қон үрдiстерiнiң қалыптасу
ерекшеліктерін, Кеңес үкіметінің қоныстандыруды жүргiзу ... ... ... ... ... ... ... процестерінің 1960-1990 жылдардағы халық санының
өсуі мен ... ... ... ... Осы ... көші-қон процестері динамикасының негізгі факторларын ашып
көрсету;
- Кеңес өкiметi мен Коммунистiк партияның ұлттық және көшi-қон саясатының
бағытын ... ... ... процестерінің аймақтық ерекшеліктеріне
талдау жасау;
- Қазақстанның көрсетілген мерзімдегі әлеуметтiк-экономикалық, экологиялық
және саяси дамуын және оның ... ... ... ... ... жж. көшi-қон ағымдарын ... ... ... ... әсер ... ... ... анықтау;
- Көші-қон процестері салдарының жергілікті жерлерде бірқатар келеңсiз
құбылыстардың орын алуына алып келгеніне ... сол ... ... ... ... даму ... ... көпұлтты тәуелсіз
Қазақстан жағдайында ұлттық саясат аясында практикада қолдануға ... ... ... ... Ұлттар ынтымақтастығы мен достығын кеңестік саясаттың ... ... даму ... ... құбылыс ретiнде көрсету.
Көпұлтты Қазақстанның ХХ ғасырдағы тарихында қазақтар алғаш рет саны мен
үлесі жағынан көпшілікке ... ... ... көшi-қон саясатының ғылыми-танымдық,
практикалық тағылымын талдаудың нәтижесінде:
– Республикаға ... ... ... ... ... жаңа
дерек көздерiмен толықтырылуы;
– Қазақстан халқының жалпы саны мен ... ... ... бойы әсер ... ... үдерісінің 1960-1990 жж. тән ерекшеліктері анықталып, ... ... ... ... ... өзгерісіндегі шешуші фактор
болудан қалғандығы көрсетілуі;– ХХ ... ... ... ... өсуі мен ... құрамының өзгеруіне кеңестік көші-қон
саясатының ықпалы анықталды;– Қазақстанда ХХ ... бойы ... ... ... жж. ... ... анықталды. Ол, біріншіден,
осы кезеңде көші-қонның халық өсіміндегі шешуші фактор ... ... ... ... ... нәтижесінде ауыл халқының көпшілік
үлеске ие болу мүмкіндігін жоғалтқаны;
– Қоныстандыруды жалғастыру саясатының нәтижесі ретінде халықтың, әсіресе,
ауылдық ... ... ... ... ұлттық ерекшелігіне
сәйкес анықталуы;
– Республикааралық көші-қонның 1960-1990 жж. аралығындағы негізгі ... ... ... әлеуметтік және ұлттық дамуындағы әсері көрсетілуі;
Олардың кеңестiк кезеңдегi республика тұрғындары мен ... ... ... ... ... ... даусыз.
1970 жылдары ауыл шаруашылығын дамытуға негізделген шара ... ... ... ... ... мен ... ... Қазақстанға басқа республикадан қоныстандыру Бас басқарма
арқылы жалғастырылды.
Қазақстанға тек орыстар ғана емес ... ... ... ... ... отандастарымыз (Қытайдан қазақ еврей, дұнған, ұйғыр
т.б. ұлт өкілдері) келді. 1960-1970 жж. ... ... ... 69 ұлт пен ұлыстың өкілдері қатынасты.
1960-1970 жж. ... – осы ... ... республикадағы көші-қон
процесіне оң айырымдық көрсеткіш тән еді. Нәтижесінде бұрынғы ... ... ... үлес ... тағы да өсе ... 1970 ж. ... саны 1959 жылмен салыстырғанда 30%-ға көбейдi.
Әсiресе орыстар Қызылорда ... 84%, ... ... ... ... ... ... 1956-1970 жж. аралығында Қазақстанда
халық саны 8,3 млн.-нан 13,2 млн. ... ... өстi. Оның ... ... 3368 ... 6727 мың адамға (99%-ға) өссе, ауыл тұрғындары 4915
мыңнан 6563 мың ... ... ... 1959 ж. салыстырғанда 39,7 % өсiп,
1970 ж. республика 787 мың адамдық өсiмімен КСРО-да екiншi орын алды.
. 1962 ж. 20 ... ... ... ... негізінен Семей және
Жамбыл облыстарының аудандарына жiберiлдi. Барлығы 46036 адам ... ... ... бастылары 1050 адам, 10471-і отбасы басшылары едi.
Егер 1970 ж. ол 32,6% ... 1979 ж. - 36%, 1989 ж. – 39,7%, ал 1997 ж. ... ... ... ... ... жж. ... 32,2%-ға, украиндар –
7,2%-дан 4,5%-ға, немістер – 6,6%-дан 1,9%-ға және ... – 1944 ... ... ... ... ... өзбектердің өзіндік үлес салмағы
табиғи өсім ... ... 1970 ж. ... 1997 ж. 22%-ға ... ... ... және ... халықтардың өзіндік үлес салмағы
бұрыңғы ... ... ... саны ... ... ... 1920 ж. 30 ... өкілі
тіркелсе, 1970 ж. 114, ал 1986 ж. 120 болды. Мигранттар тасқыны халықтың
географиялық ... ... ... ... ... ... ... Ауылдық жердегі қазақ халқының орналасу жүйесінде этникалық бірегейлік
сақталды. Бұл жүйе тек ... мен ... ... ... арасында ғана
бұзылды. Бұл процесс Солтүстік және ... ... ... тигізді. Республиканың солтүстік аудандарында белгілі уақытқа дейін
бірыңғай ... ... ауыл ... өзге ... миграциялық
әсерінен азшылыққа ұшырап, кей жағдайда тіпті орыс тілді ортада ... 1960 жж. ... ... ... ... Қазақстан
халқының өсуіне айтарлықтай ықпал жасауды қойды. Келгендерден кеткендер
саны арта бастады. 1963 ж. 32,12 мың, 1968 ж. 19,9 мың ... 1968 ... ... ... ... ... ... республикалар қатарына
жатады.
Қоныстандыру, көшi-қон үрдiстерi ... ... ... ұлт ... ... қалыптасты. Мәселен, қазақтардың ең ... және үлес ... ... ... ... ... ауыл ... 1959 ж. 44,0 % құраса, 1970 ж. 44,9 %, 1979 ж. ... 1989 ж. 47,6 % ... Бұл да ... ... ... ... де барлық
санақаралық жылдары қазақтардың өсуi осы аймақта басым ... ... ... ... ... аймақта басым болды, жылдарға сәйкес,
45 %-ға, 45,4 %-ға, 46,4 %-ға, 48,2 %-ға өстi. ... ... ... де ... осы ... ... ... Татарлар оңтүстiк және
солтүстiк экономикалық аймақта басым орналасты. Ал өзбектер ... ... ... ... ... ... 1959 ж. 97 %-
ы, 1970 ж. 96,2 %-ы, 1979 ж. 98,4 %-ы, 1989 ж. 99,3 %-ы осы ... ... саны да ... облысында 22,2 %-ға жоғарылаған.
Корейлер ... ... ... ... ... 1989 ж. 31,8 %
корейлер Талдықорған облысында, 11,6 %-ы ... ... ... үш ... ... ... ... Жамбыл облыстарында
орналасқан. 1979 ж. республикадағы барлық әзiрбайжандардың 92,4 ... ... 1989 ж. 86,4 %-ы ... ... 1979 ... экономикалық аймақта олар 4,5 %-ақ болса, 1989 ж. 11,6 %-ға ... ... ... басым көпшiлiгi тұрақты ... ... ... 1959 ж. барлық дүнгендердің 85,6 %-ы осы ... ... ж. 82,6 %-ы, 1979 ж. 84,7 %-ы, 1989 ж. 87,2 %-ы ... ... аз ... Алматы және Талдықорған облыстарында орналасқан. Солтүстiкте әлi ... мен ... да ... ... ұлттар басым болып отыр.
Сонымен қазақ ұлтының 1930 ... ... ... ... ... ... ... аудару саясаты зардабын тигiздi. 1946-1960 жж. аралығында
қазақтардың өсу ... ... 4 % - ға ... ... ... жж. ... ... соның iшiнде олардың ауылдық бөлігінің де өсу қарқыны ... ... өсу ... ... ... ... 1989 ж. санақ
бойынша Қазақстандағы қазақтар 6.496 мың адам болып, 23,5 %-ға ... ... және т.б. ... ... өсiмi 24,9 %- ды ... ... ... нәтижесiнде Қазақстан халқының ұлттық
құрамының өзгеруi ... ... ... әсер ... ... айту
қажет. 1989 ж. республикада қазақтардың 98,6 %-ы өз тiлiн ана тiлi ... ... ... 60,4 %-ы орыс ... ... Бұл ... орташа
көрсеткiштен 1,5 есе көп. Республикада қазақтардың 1,2 %-ы республикада
орыс тiлiн ана тiлiм деп есептейдi, ал 20 %-ы өз ана тiлiн ... ... ... ұлт ... ... 150 мың адам ... тiлiн жетiк
бiледi.
1960-1990 жж. көші-қон үрдісінің баяулауы мен табиғи өсімінің салыстырмалы
түрде жоғары болуы бірте-бірте қазақтардың саны мен ... үлес ... алып ... Егер 1970 ж. ол 32,6% болса, 1979 ж. – 36%, 1989 ж.
– 39,7%, ал 1997 ж. 50,6% ... бұл ... ... үлесі 1970-1997 жж.
42,52%-дан 32,2%-ға, украиндар – 7,2%-дан 4,5%-ға, немістер – 6,6%-дан 1,9%-
ға және ... – 1944 ж. ... ... ... ... қатар,
өзбектердің өзіндік үлес салмағы табиғи өсімнен артып 1970 ж. 1,7%-дан 1997
ж. 22%-ға дейін көтерілді. ... ... және ... ... ... ... ... деңгейде қалды.
Соңғы жылдары этникалық топтасу процестері жүруде, бұл әсiресе молдаван,
әзiрбайжан, грузин, өзбек, ... бойы ... ... ... ингуштер
арасында байқалады. Қоғамдағы болып жатқан өзгерiстер этносаяси үрдiстер
дамуына жаңаша ... ... ... одақ КСРО халықтарының алдында
тұрған орыс ұлты ... ... ... ... ... ... орыс ... құрамы басым болды.
Қазақстандағы халықтың ұлттық құрамы
(санақ өткізілген жылдар бойынша)
|Ұлттар |1999ж |1989ж |
| |мың адам |% |мың адам |% ... ... |14953,1 |100,0 |16199,2 |100,0 ... |7985,0 |53,4 |6469,9 |40,1 ... |4479,6 |30,0 |6062,0 |37,4 ... |547,1 |3,7 |875,7 |5,4 ... |370,7 |2,5 |331,0 |2,0 ... |353,4 |2,4 |946,9 |5,8 ... |249,0 |1,7 |320,7 |2,0 ... |210,4 |1,4 |181,5 |1,1 ... |111,9 |0,75 |177,9 |1,1 ... |99,7 |0,67 |100,7 |0,62 ... |78,3 |0,52 |89,0 |0,55 ... |75,9 |0,51 |49,6 |0,29 ... ұлттар |392,1 |2,45 |567,3 |3,64 ... ... ... ... 3-т. 495-б.
2. Қазақстан тарихы. 3-т. Алматы, 2002. 495-б.
3. Миграция населения. Итоги переписи ... 1999 ... ... ... ... 2000 ... қаңтар-желтоқсандағы Қазақстан Республикасы халқының көші-
қоны. Алматы, ҚР Статистика жөніндегі агенттігі, 2001, ... ... ... ... 1926 г. Т. 25. М., 1929 г. ... ... ... переписи населения на 15 января 1959 г. Население
Казахской ССР. Алма-Ата, 1960, С. ... ... ... ... ... құрамы. 4-т., 2-бөлім, Алматы,
2001ж.6-б.
8. «Халықтар географиясы»;Г.Н Нүсіпова; Алматы «Қазақ Университеті»,
2005ж.
Қазақстан – көп ұлтты мемлекет
Елімізде 120-дан ... ұлт пен ұлыс ... ... ... ... көп ... ... болып табылатыны белгілі. Осы ... ... ... иесі – ... ... ... ұлты негізгі ұлт болып
табылады. Кеңес Одағы кезінде өз жерінде азшылыққа ұшырады. Соңғы жылдары
көші-қонның ... ... ... ... құрамына әсер етіп,
олардың үлес салмағы күрделі түрде өзгерді.Атап айтсақ, 2005 жылы 57,9% ... ... – 26,7%, ... – 3%, ... – 2,3%, татарлар
-1,3%, немістер – 1,5%, ... – 1,5%, ... 1,7%, ...... – 0,57%, түріктер – 0,55% және басқа ұлттар – 2,6% ... ... 1 ... ... ... республика халқының жалпы санында
ең көп үлес салмақты  қазақтар – 58,6% және  орыстар – 26,1% алып ... ... мен ... ... үлесіне  республика халқының  15,3%
тиесілі.
2006 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша елдегі ... саны ... ... 15219,3 мың ... ... 2005 жылдың басымен
салыстырғанда  144,5 мың ... ... одан ... өсім 121,8 мың адамды 
немесе халықтың жалпы өсімінен 84,3%  құрады. ... ... ... үлес ... ... - 58,6% және ... - 26,1% болыр отыр.Басқа
этностар мен этникалық топтар үлесіне республика халқының 15,3% ... ... 1 ... ... бойынша  қазақтардың саны 8913,3 ... ...... ... – 448,8 мың, өзбектер – 428,9 мың,
ұйғырлар – 229,8 мың, татарлар – 229,6 мың, ... – 222,7 мың, ... 101,7 мың ... құрады.  2005 жылдың 1 ... ... ... саны  188,1 мың адамға немесе  2,2%-ға,  өзбектер - 
9,4 мыңға немесе 2,2%, ұйғырлар - 3,3 мыңға не-месе 1,4%, ... –  ... ... 0,7% ... ... саны 45,0 мың адамға немесе  1,1% 
тиісінше украиндар – 10,2 мыңға немесе 2,2%, ... – 5,4 ... ... және ... – 1,6 ... ... 0,2% азайғаны байқалды.
Қазақтардың саны әрі табиғи өсім (134460 адам) есебінен, сондай-ақ  көші-
қонның оң айырымы (54958) ... ... бұл 2005 ... ... ... 71,0% және 29,0%. ... мен ұйғырлар са-нының өсуі, негізінен, 
табиғи өсім есебінен болды, жалпы өсімде олардың ... 94,7% және 96,5%, ... ... негізінен,  жалпы өсімінде 72,8% құраған көші-қон өсімімен
қамтылды.
Орыстардың санының азаюы әрі 20045 ... ... ... кему ... 22740 адамды құраған көші-қон кемуімен байланысты болды, осындай
себептер украиндар санының ... - 6451 және 3393, ... ... 603 және ... - 886 және 605 ... ... әсер ... санының азаюы тек қана 6861 адамды құраған көші-қон кемуімен
байланысты.
Қазақтардың ең көбі ... ... (1552 мың ... ... (1007 мың),
Шығыс Қазақстан (748 мың), Жамбыл (684 мың) облыстарында,  бұдан басқа  525
мыңнан 590 мыңға дейін - ... ... ... облыстарында және
Алматы қаласында тұрады; орыстар – Шығыс Қазақстан (609 мың), ... мың) ... және ... ... (467 мың) тұрады,  300-ден 375
мыңға дейін – Алматы, Солтүстік ... және ... ... ... - Қостанай (109 мың), Қарағанды (66 мың), Павлодар
(51 мың) және Ақмола (50 мың) облыстарында; татарлар - ... ... ... ... ... (25 мың), ... ... және  Оңтүстік
Қазақстан (22 мыңнан) облыстарында тұрады.  Ең көп немістер саны  Қарағанды
(39 мың), ... (34 ... ... (31 мың), Солтүстік Қазақстан (25 мың)
және Павлодар (24 мың) ... ... ... ... ... ... 23 мың ... құрады,  ал  13-тен  17 мыңға дейінгі саны
- Алматы, Қарағанды және Жамбыл  облыстарында.Ұйғырлардың ... ... ... – 148 мың ... ал 71 мыңы - ... ... ... 428,9 мың өзбектің 385 мыңы - Оңтүстік Қазақстан, ал  23 мыңы
- Жамбыл облыстарында тұрады. 
Көпұлтты Қазақстанда ... әр ... өмір сүру ... ... жергілікті ортаға бейімделу деңгейінде өзіндік ерекшеліктері
бар. Кіші ... ... ... ... ... ... мәдени реңі бар.
Этникалық бейнесі дегенде белгілі бір ... ... ... ... белгілі бір ... ...... менталитетімен, әдет-ғұрпымен, өзін ұстау стилімен,
темпераментімен және т.б. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-демографиялық
дамуының үрдістерін айқындаймыз.
Ұлттар ынтымақтастығы мен достығы белгiлi бiр саясаттың салдары емес, ол
табиғи ... даму ... ... ғаламдық проблемалар
алдындағы әлемдiк жұртшылық мойындаған тарихи заңды құбылыс.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
Жамал Омарова5 бет
Жергілікті атқарушы органдардың діни бірлестіктермен қарым-қатынасын реттеу туралы16 бет
Жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы27 бет
Мемлекет20 бет
Орталық азиядағы миграциялық үрдістер, соның ішінде Қазақстанның миграциялық статистикасына талдау23 бет
Унитарлы мемлекет37 бет
Халықаралық кәсіпкерлік қызмет: табиғаты, нысаны, ерекшелігі68 бет
Қазақстан халықтарының салт-дәстүрлері33 бет
Қазақстандағы үш тілділік7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь