Экономиканың инновациялық дамуы


I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

II. Негізгі бөлім


1. Әлемдiк экономиканың инновациялық даму үрдістері ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.1. Қазақстанның инновациялық дамуының проблемалары
және оны талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4

1.2. Ғылыми.техникалық қызметтiң жай.күйi мен оны iске
асырудың тетiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6

1.3. Иновациялық кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

2. Инновациялық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

2.1. Қаржылық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11

2.2. Бағдарламаны iске асырудың негiзгі бағыттары мен тетiгi ... ... ... 14

III. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
ХХ ғасырдың аяғына қарай ғылыми-техникалық сала ғылымның, білімнің, ғылымды қажетсiнетін салалардың, әлемдiк рыноктар - технологияларының Даму деңгейi - бай және кедей елдер арасындағы шекараларды айқындайтыны, серпiндi экономикалық өсiмнiң негізiн құрайтыны, күштер орталықтарын қалыптастырудың маңызды факторы болып табылатыны анық болды. Ғылыми-техникалық саладағы басымдықтарды таңдау оның өзіндік даму перспективаларының шеңберiнен шығатын мәнге ие болды.
Сонымен қатар жаһандану процестері және экономикалардың өспелі өзара тәуелдік инновациялық процестерді басқару міндетін барынша қиындата түседi және жекелеген мемлекеттiң инновациялық әлеуетiн дамытуға меншiкті стратегиялық әдiстердi дұрыс белгiлеу қабілетіне тәуелдi етедi. Қазіргі кезде инновациялық мәселе әлемдегі ең өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Инновация негізінен экономиканы дамыған елде жоғары деңгейде танылады. Неге десеңіз, инновациялық идея пайда болғаннан кейін ол идеяны жүзеге асыру керек. Ал оны жүзеге асыру үшіг үлкен қаражат керек. Үлкен көлемдегі қаражат біз білеміз тек дамыған елдерде ғана бар. Бүгінгі таңда инновация жаңа техника мен технологиялардың пайда болуымен сипатталады.
Мемлекеттің белсендi рөлi бiрiншi кезекте ҰИЖ-ды қалыптастыру үшiн қажет. Шетелдiк тәжiрибенi талдау көрсетiп отырғандай әлемнiң бiр де бiр елiнде рынок, жеке сектор ҰИЖ-ды дербес қалыптастырған жоқ. Барлық елдерде ұлттық экономиканың бәсекеге қабiлетiн арттыру үшiн мемлекет жүйеге белсендi қатысушының рөлiн өзiне алуға тура келдi. Мемлекеттiң белсендi рөлi ҰИЖ-дың барлық элементтерiнiң өзара iс-қимылдарын мемлекеттiк деңгейде үйлестiрудi жүзеге асыруға; дамудың ұлттық, салалық және өңiрлiк басымдықтарының келiсушiлігін қамтамасыз етуге; ресурстарды басым бағыттарға шоғырландыруды қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi.
Мемлекеттiң жеке капиталмен серiктестiгi инновациялық даму процесiнде жеке сектордың ресурстарын тарту үшiн қажет. Мемлекет жеке секторды алмастыруы тиiс емес, ол ҰИЖ-ды қалыптастыру мен дамыту процесiнде ұйымдастырушы, катализатор және үйлестiрушi ретiнде ғана көрiнедi, бiрақ оның басты мақсаты - жеке капиталды инновациялық процестерге белсендi қатысуға тарту болып табылады. ҰИЖ-дың қалыптасуына қарай оның жұмыс iстеуiндегi және одан әрi дамуындағы мемлекеттiң рөлi қысқаратын болады.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

II. Негізгі бөлім

1. Әлемдiк экономиканың инновациялық даму үрдістері
... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Қазақстанның инновациялық дамуының проблемалары
және оны талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4

2. Ғылыми-техникалық қызметтiң жай-күйi мен оны iске
асырудың тетiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
 
1.3. Иновациялық кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

2. Инновациялық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

2.1. Қаржылық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11

2.2. Бағдарламаны iске асырудың негiзгі бағыттары мен тетiгi ... ... ...
14

III. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

Кіріспе

ХХ ғасырдың аяғына қарай ғылыми-техникалық сала ғылымның, білімнің,
ғылымды қажетсiнетін салалардың, әлемдiк рыноктар - технологияларының Даму
деңгейi - бай және кедей елдер арасындағы шекараларды айқындайтыны,
серпiндi экономикалық өсiмнiң негізiн құрайтыны, күштер орталықтарын
қалыптастырудың маңызды факторы болып табылатыны анық болды. Ғылыми-
техникалық саладағы басымдықтарды таңдау оның өзіндік даму
перспективаларының шеңберiнен шығатын мәнге ие болды.
Сонымен қатар жаһандану процестері және экономикалардың өспелі өзара
тәуелдік инновациялық процестерді басқару міндетін барынша қиындата түседi
және жекелеген мемлекеттiң инновациялық әлеуетiн дамытуға меншiкті
стратегиялық әдiстердi дұрыс белгiлеу қабілетіне тәуелдi етедi. Қазіргі
кезде инновациялық мәселе әлемдегі ең өзекті мәселелердің бірі болып
табылады.
Инновация негізінен экономиканы дамыған елде жоғары деңгейде танылады.
Неге десеңіз, инновациялық идея пайда болғаннан кейін ол идеяны жүзеге
асыру керек. Ал оны жүзеге асыру үшіг үлкен қаражат керек. Үлкен көлемдегі
қаражат біз білеміз тек дамыған елдерде ғана бар. Бүгінгі таңда инновация
жаңа техника мен технологиялардың пайда болуымен сипатталады.
Мемлекеттің белсендi рөлi бiрiншi кезекте ҰИЖ-ды қалыптастыру үшiн
қажет. Шетелдiк тәжiрибенi талдау көрсетiп отырғандай әлемнiң бiр де бiр
елiнде рынок, жеке сектор ҰИЖ-ды дербес қалыптастырған жоқ. Барлық елдерде
ұлттық экономиканың бәсекеге қабiлетiн арттыру үшiн мемлекет жүйеге
белсендi қатысушының рөлiн өзiне алуға тура келдi. Мемлекеттiң белсендi
рөлi ҰИЖ-дың барлық элементтерiнiң өзара iс-қимылдарын мемлекеттiк деңгейде
үйлестiрудi жүзеге асыруға; дамудың ұлттық, салалық және өңiрлiк
басымдықтарының келiсушiлігін қамтамасыз етуге; ресурстарды басым
бағыттарға шоғырландыруды қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi.
Мемлекеттiң жеке капиталмен серiктестiгi инновациялық даму процесiнде
жеке сектордың ресурстарын тарту үшiн қажет. Мемлекет жеке секторды
алмастыруы тиiс емес, ол ҰИЖ-ды қалыптастыру мен дамыту процесiнде
ұйымдастырушы, катализатор және үйлестiрушi ретiнде ғана көрiнедi, бiрақ
оның басты мақсаты - жеке капиталды инновациялық процестерге белсендi
қатысуға тарту болып табылады. ҰИЖ-дың қалыптасуына қарай оның жұмыс
iстеуiндегi және одан әрi дамуындағы мемлекеттiң рөлi қысқаратын болады.
1. Әлемдiк экономиканың инновациялық даму үрдістері
 
Әлемнiң дамыған елдерiндегі инновациялық саясатты қалыптастыру кезiнде
жүйелiк әдiсті қолдану әсiресе мынадай әлемдiк экономиканы дамытудың
қазiргi заманғы үрдістердің арқасында бiрiншi кезектегi мәнге ие болды:
сапалы адамдық капитал үшiн бәсекесi әлемдiк инновациялық дамудың
маңызды сипаттамасы болады, жоғары білікті персоналдың өсiмтал ұтқырлығы
да, сондай-ақ білiмдi тарату процесiн қамтамасыз етедi;
білімдi тарату процесiндегi ақпараттық технологиялардың рөлi
инновациялық белсенділiктiң одан әрi өсуi үшiн өзектi бола түсуде, бiлiм
тарату процестерi жеке экономиканың шегiнен шықты;
жаһандану компанияларды технологиялардың мейлiнше жоғары деңгейлерiне
бәсекелесуге мәжбүрлейдi және сонымен бiрге инновацияларды мамандандыру мен
оқшауландыру процестерiн ынталандырады.
Инновациялық саясат жүргiзуге жүйелік әдiс тұжырымдамасын iске асырған
елдер уақыттың тарихи қысқа кезеңiнде мемлекеттiң өзара іс-қимыл
тетіктерiн, бизнестi, ғылымды және білiмдi қамтитын тиiмдi ұлттық
инновациялық жүйе құра алды және жалпы ғылымды қажетсiнетiн ЖIӨ-нi
ұлғайтуға қол жеткiздi.
Мысалы, соңғы жылдардағы ғылыми-техникалық саланы жылдам кеңейткен
өңiрлерi Оңтүстiк Шығыс Азия елдерi, Скандинавия елдерi (Финляндия, Швеция)
болды. Жаңа индустриялық елдер бір жарым-екі есе ЖIӨ-нiң ғылымды
қажетсiнуiн ұлғайтты және еуропа мен АҚШ елдерiнiң көрсеткiштерiне
жақындады.
Ғылымға деген "мемлекеттiк тапсырысты" тұрақтандыру немесе қысқарту
жағдайында ұлттық бюджеттегi мемлекеттiк сектордың үлесiн қысқарту жаңа оң
үрдiс болып табылады. Iрi корпорациялардың ғылыми бөлiмшелерi, шағын және
орта ғылымды қажетсiнетiн фирмалар мемлекеттiң көмегiмен құрылған бiлiм
беру, инфрақұрылым және экономикалық сипаттағы кейбiр жеңiлдiктер жүйесiне
сүйене отырып, ұлттық ғылыми-техникалық дамытудағы өз ұстанымдарын
күшейтедi.
Көптеген дамушы елдерде ғылыми зерттеулер мен әзiрлемелердi бюджеттен
тыс қаржыландыру осы салаға бюджеттiк бөлулердің көлемдерiнен едәуiр асып
түседi. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына мүше елдер (бұдан әрі
- ЭЫДҰ) бойынша ол орташа алғанда 1981 жылғы 55%-дан 90-жылдың бас кезiнде
65%-ға дейiн өстi.
Бюджеттен тыс қаражаттың бас көзi - iрi ұлттық және трансұлттық
корпорациялар жетекшілік ететiн кәсіпкерлік сектор. Дамушы елдердегi
кәсiпкерлiк сектордың корпорациясы ұлттық инновациялық жүйенiң маңызды
құрылымдары ретiнде тарихи қалыптасты. Солар ғана, зерттеулердi бiр уақытта
қаржыландыра отырып және нақты өнiмдер мен технологияларды, ғылыми
нәтижелер мен өнертабыстарды iске асыра отырып, ғылыми-техникалық
прогрестің (бұдан әрi - ҒТП) негiзгі бағыттары үшiн өзiне экономикалық
жауапкершілік алады, олардың үлесiне ғылымды жеке сектордың күштерiмен
қаржыландырудың қомақты бөлiгi тиедi. Кәсiпкерлiк сектор жұмсалатын
қаражаттың көлемi бойынша, дәл солай ғылыми зерттеулермен айналысатын
ғалымдар мен инженерлердiң саны бойынша ҒЗТК-нiң перспективадағы iрi
орындаушысы болып табылады және қала бередi.
 
1.1. Қазақстанның инновациялық дамуының проблемалары
және оны талдау
 
Жиырмасыншы жүз жылдықтың 90-жылдары ғылыми-технологиялық әлеуеттi
әлсіретуге, ғылымды қажетсiнетiн өндiрiстердiң дағдарысына әкелген,
Қазақстанда ғылыми-технологиялық дамытудың маңызды стратегиялық
бағыттарындағы зерттеулердi күрт қысқарту, ғалым беделiнiң және ғылыми
нәтижелердiң сұранысқа ие болуының құлдырауы, кәсiпорындардың инновациялық
белсенділігінің төмендеуi, мамандар мен зияткерлiк меншіктердi шетелге
қайтару болды.
Инновациялық процестердi басқаруға кешендiк, жүйелiк әрекет етудiң
болмауы елдің инновациялық әлеуетiн дамытуды тежейдi және оны одан әрi
дамытудың басымдықтарын дұрыс бiлдiруге мүмкiндiк бермейдi.
Шешiм таппауы отандық инновациялық әлеуеттiң дамуына терiс әсер ететін
мынадай негізгі проблемаларды бөлуге болады:
оларды тұтынушылардың талап етуі үшiн оларды рынокқа шығару мақсатында
технологиялар мен өнiмдердiң көпшiлiк ғылыми әдiстемелерiнiң
аяқталмауы. Бұл әлеуетті серiктестердiң көз алдында ұсынылған
технологиялардың (немесе өнiмдердiң) құнын күрт төмендетедi.
технологиялық жаңа ендірмелерді енгiзудiң және оларды рынокқа шығарудың
қазіргі заманғы тетiгiнiң болмауы. Нарықтық жағдайлардағы жаңа ендірмелерді
игеру тетігі жоғарғы тәуекел, бiрақ табысты жағдайда жоғары қайтарым тән
болатын шағын инновациялық нарықпен үздiксiз байланысты. Дамыған
экономикаларда шағын инновациялық кәсiпкерлiктi дамыту үшін қажетті
жағдайды (инфрақұрылымды) қамтамасыз ететiн халық шаруашылығының ерекше
секторы жұмыс iстейдi.
инновациялық жобаларға жәрдемдесетiн, технологиялық парктер және
мамандандырылған бизнес-инкубаторлар, тәуекелдiк қаржыландыру қорларының
желісі (венчурлiк қорлар), олардың жылдам өсу кезеңiндегi фирмаларды
қолдаудың арнайы қаржылық тетіктері, фирмаларды және зияткерлік меншікті
сертификацияланған бағалаушылар және басқалары сияқты, дамыған
инфрақұрылымдық элементтердiң болмауы;
ішкі рынокта озық технологияларға және өнеркәсіптік жаңа ендірмелерге
төлем қабілетті тапсырыстың болмауы. Ғылым және ғылыми-техникалық қызмет
қызметтер саласына жатады және бұл қызметтердi рынок талап етуi тиiс.
Өкiнiшке орай ғылыми қызметтер мен ғылымды қажетсiнетiн өнiмдердiң отандық
рыногы қазiргi уақытта өте аз. Кәсiпорындардың көпшілігі ғылымның
қызметтерiн "сатып ала" алмайды.
Инновациялық жүйе қалыптастыруға жүйелiк әрекет жасауды iске асыру үшiн
мемлекет тiкелей немесе жанама қатысу арқылы инновациялық саясатты тиiмдi
iске асыра алатын, оның негізгі кiшi жүйелерiн бөлу және қайта талдау
қажет.
Инновациялық жүйе әрқайсысы тиiсiнше осындай элементтердi қосып алатын
мынадай негiзгi кiшi жүйелерге бөлiнедi:
ғылыми әлеует коммерциялық пайдалану деңгейiне дейiн iргелiк
әзiрлемелердi "жетілдiрудi" жүзеге асыратын қолданбалы зерттеулердiң
дамыған саласын құру жолымен инновациялық даму үшiн сөзсiз қажеттi фактор
қалыптасады;
ғылыми әлеует мыналарды қамтиды:
мемлекеттiк ғылыми ұйым - ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-зерттеу
институттары, жоғарғы оқу орындары, жобалық институттар;
ұлттық компаниялар жанындағы ғылыми ұйымдар, iрi кәсiпорындар жанындағы
зертханалар;
жеке ғылыми-зерттеу және жобалық институттар;
ғылыми зерттеулермен айналысатын шағын және орта кәсiпкерлiктер;
ғылыми кадрлар және дербес өнер тапқыштар;
материалдық-техникалық база;
Бүгiнгi күнi елдің ғылыми әлеуетi Білiм және ғылым министрлiгiнiң,
салалық министрлiктердiң ғылыми ұйымдарымен, жеке ғылыми-зерттеу
ұйымдарымен, шаруашылық жүргiзу құқығындағы сәйкес бейiмдi институттарының
қызметiн үйлестіретiн ғылыми зерттеулер бағыттары жөнiндегi зерттеу
орталықтарымен, сондай-ақ ұлттық компанияның қарамағындағы ғылыми-зерттеу
институттарымен (бұдан әрi - ҒЗИ) танымал.
инновациялық кәсiпкерлiк ғылыми-техникалық және өндiрiстiк салалар
арасындағы (делдалдық) рөлдердi байланыстыратын дамуды көздейдi.
Инновациялық кәсiпкерлiктiң түпкі мақсаты жаңа буынның рыноктың ағымдағы
конъюнктуралық ахуалына жедел ден қоюға және бәсекеге қабілетті ғылымды
қажетсiнетiн өнiмдi сериялық өндiрудi және әлемдiк стандарттар деңгейiндегi
жоғарғы сұранысты жолға қоюға қабiлеттiк кәсiпорындарды дамыту болып
табылады;
инновациялық кәсiпкерлiк мыналарды қамтиды:
бизнес-серілер;
кәсiпорындар;
инновациялық менеджерлер;
инновациялық қызметтi iске асыру үшiн қызмет көрсететiн және жағдайларды
қамтамасыз ететiн өзара байланысты өндiрiстiк, консалтингтік, білiм және
ақпараттық құрылымдардың кешенi айқындалатын көп деңгейлi инновациялық
инфрақұрылым;
инновациялық инфрақұрылым мынадай элементтерден тұрады:
ұлттық технологиялық парктер;
өңiрлiк технологиялық парктер;
технологиялық бизнес-инкубаторлар;
ғылым қалашықтары;
және с.с.
инновациялық кәсiпкерлiктi және инфрақұрылымды тiкелей және жанама
мемлекеттік қолдаудың әртүрлi тетiктерiнiң ұштастырылуына негізделген
инновациялық-технологиялық даму саласындағы ғылыми-өндiрiстiк және бiлiм
беру процестерiн кешендiк қаржыландыруды қамтамасыз ететiн қаржылық
инфрақұрылым.
қаржылық инфрақұрылым мынадай элементтерден тұрады:
мемлекеттiк даму институттары;
венчурлiк қорлар;
кәсiпорындар;
жеке кәсiпкерлер;
екiншi деңгейдегі банктер;
және басқалары.
 
1.2. Ғылыми-техникалық қызметтiң
жай-күйi мен оны iске асырудың тетiктерi
 
Инновациялық даму елдiң ғылыми-техникалық әлеуетiмен ажырағысыз
байланысты. Экономиканың дамудың инновациялық жолына көшуi жағдайында
ғылыми әзiрлемелердi коммерциялау процестерiн үйлестiру және ынталандыру
жөніндегі мемлекеттiң рөлi өседi.
Ғылыми-техникалық әлеуеттің жай-күйi бiрiншi кезекте ғылымды
қаржыландыру деңгейiмен, оның материалдық-техникалық жағдайымен, алынған
нәтижелердiң тиiмділiгiмен айқындалады. Соңғы жылдары Қазақстанда ғылымды
мемлекеттiк қаржыландыру деңгейi өсiп келедi: ЖIӨ-ге 2002 жылы - 0,13%,
2003 жылы - 0,14%, 2004 жылы - 0,16% . Бiрақ, ол бұған қарамастан әлемнiң
дамыған елдерiмен салыстырғанда жоғары емес күйде қалып отыр.
Төменде ғылымды жылдар бойынша бюджеттiк қаржыландырудың деректерi
келтiрiлген:
 
   2000 ж. 2001 ж. 2002 ж. 2003 ж. 2004ж.
Қаржылан- 2104314 3653177 4332136 6022384 8141116
дыру
мөлшері,
теңге
ЖIӨ-ге % 0,08 0,1 0,13 0,14 0,16

 
Қаражаттың көп бөлiгі (90%-дан астамы) ғылыми-технологиялық жұмыстарды
жүргізуге бағытталған.
2003 жылы мемлекет ғылыми-зерттеу жұмыстарының 88,7% қаржыландырды.
Кейiндеп қалған материалдық базаға қарамастан Қазақстан ғалымдары
өнеркәсiптің - көптеген салалары үшiн бәсекелi технологиялық әзiрлемелерге
ие. - тау-кен-металлургиялық кешен, химия және мұнай химиясы,
биотехнологияның ядролық және әртүрлi салаларға және басқаларына арналған
ғарыштық технологиялар саласындағы.
Бұдан басқа, БҰҰ-ның 1995 жылы коммерцияландыру ғылымды бойынша
өткiзілген миссиясына сәйкес академиялық институттарының технологияларын
iрiктеп сараптамада қазақстандық ғалымдардың 23 әзiрлемесi әлемдiк деңгейде
танылғандығын атап өту қажет. Соңғы жылдары халықаралық бағдарламалар
шеңберiнде республиканың ғалымдары өз зерттеулерiн қаржыландыруға гранттар
ұтып алуда.
Қазiргi уақытта, өзiнiң коммерциялық қолданысын табуға инновациялық
әзiрлемелердi және шығармашылық идеялардың аз үлесi ғана ие болады.
Проблема, бүгiнгi күнi елде iс жүзiнде тәжiрибелiк-өнеркәсiптiк база мен
жобалық-конструкторлық институттар бұзылуында және ғылыми зерттеулердiң
нәтижелерiн экономиканың нақты секторына енгiзудiң тиiмдi тетiгінiң
болмауында болып тұр.
Ғылымның институционалдық құрылымында соңғы жылдары болып жатқан қайта
құрулар ғылыми-зерттеу институттарының меншiк нысандарындағы өзгерiстерге
қарамастан жалпы алғанда инновациялық дамудың талаптарына жауап бермейдi.
Ғылымда түпкілiктi нәтижеге өндiрiске жаңа өнiмдердi енгiзуге, жаңа
коммерциялық тиiмдi технологияларды енгізуге әлсiз бағдар сақталып отыр.
Бiрқатар салалық ұйымдар өзiндiк мәртебесi бойынша ғылыми болып қағаз
жүзiнде қала отырып, iс жүзiнде зерттеушілiк қызметтi жиып қойды және тек
шаруашылық құрылымға айналды.
Инновациялық дамудың көзқарасы тұрғысынан қаражатты тиiмдi пайдалану,
нақты айтсақ ғылыми әзiрлеменiң жылдамдығын нарықтық өнiмге дейiн жеткiзу
оны коммерциялау ең бiрiншi маңызға ие. Сондықтан осы бағдарлама негізiнен
қолданбалы ғылыми-технологиялық зерттеулерді дамытуға, қолдауға және
ынталандыруға бағдарланған болады.
Қазiргі кезде қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Білiм
және ғылым министрлігі ғылым мен ғылыми-техникалық қызмет саласында
басшылықты жүзеге асыратын уәкілеттi орган болып табылады. Бұл
министрлiктен өзге ғылыми-техникалық қызметпен салалық министрлiктер де
айналысады.
Уәкiлеттi органның функциясына бюджеттен қаржыландырылатын ғылыми
зерттеулердiң барлығына дерлiгіне тәуелсiз ғылыми-техникалық сараптама
жүргiзудi ұйымдастыру кiредi.
Сараптау кезінде бағдарламаның ғылыми негізділігі, ғылыми ұжымның
оңтайлы мөлшерi мен құрамы, зерттеулердiң бас ұйымы жобалауының негізінде
мақсаттарға жетудің нақтылығы, орындасушы ұйымдарды тарту қажеттілігі және
тағы басқалар тексеру мен бағалауға түседі.
Ғылыми зерттеулерді қаржыландыру, осының шеңберінде ғылыми ұйымдар ҒЗТКЖ
жүргізуге мемлекеттік тапсырыс алатын ғылыми-техникалық бағдарламаларды
қалыптастыру және іске асыру арқылы заңнамалық бекітілген бағдарламалық-
мақсаттағы қағидаттар негізінде жүзеге асырылады.
Ғылыми зерттеулер мен ғылыми-техникалық бағдарламаларды бағдарламалық-
мақсатты қаржыландыру ұсынылатын бағдарламалар мен ғылыми зерттеулердiң
нәтижелерiне мемлекеттік ғылыми және ғылыми-техникалық тәуелсiз сараптама
мiндеттi жүргізіле отырып, конкурстық негізде жүзеге асырылады.
Қазiргi заманғы кезеңде бағдарламалық-мақсаттық әдiс шеңберiнде мынадай
ғылыми және ғылыми-техникалық бағдарламаларды қалыптастыру мен iске асыру
жүзеге асырылады:
табиғи және әлеуметтiк жүйелер туралы қағидаттық жаңа бiлiмдердi және
экономиканың жүйелiк қайта құрылуының, қоғамның, мәдениеттiң және ғылымның
өзiнiң тұрақты дамуының ғылыми негіздерiн әзiрлеудi алу мақсаты бар
ғылымның және ғылыми-техникалық прогрестiң басым бағыттарының сол шектеулi
саны бойынша iргелiк зерттеулер;
- өнеркәсiптiк-технологиялық және әлеуметтiк экономикалық дамудың бас
басымдықтарында ғылыми-техникалық әлеуеттi шоғырландыруға қабілеттi
мемлекеттiк ғылыми-технологиялық саясатты iске асырудың маңызды құралы
ретiндегi республикалық мақсатты ғылыми-техникалық бағдарламалар;
- ғылыми-техникалық қызметтiң нақты және кешендiк-салааралық бағыттарын,
қолданбалы және ендiрмелi зерттеулер мен әзiрлемелердi, өңiр үшiн басым
ғылыми зерттеу бағдарламаларды бiлдiретiн қолданбалы (салалық, салааралық
және өңiрлік ғылыми-техникалық) бағдарламалар;
- айқындалған басым бағыттар шеңберiнде "тәуекелдiк" пен перспективалық
iргелiк және қолданбалы зерттеулердi ынталандыру және өңiрлердегі ғылыми
зерттеулердi дамытуға ықпал ету мақсаты бар Ғылым қорының жобалары.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң жанындағы Жоғарғы ғылыми-
техникалық комиссия (бұдан әрi - ЖҒТК) мақұлдаған iргелiк ғылыми
зерттеулердiң 5 басым бағыттары айқындалған.
Басым бағыттар шеңберiнде iргелiк және қолданбалы ғылыми зерттеулердің
бағдарламаларын iске асыруды ғылыми және ғылыми-өндiрiстік орталықтар мен
Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң басқа да ғылыми ұйымдары, бағдарламаның
басқа әкiмшiлерi жүзеге асырады. Орталықтардың қызметi, ғылыми бағыттардың
үйлестірушiлерi ретiнде ғылыми ұйымдарды жетелейтiн әлеуеттерді сақтауға
және одан әрi дамытуға, пәнаралық өзара әрекеттi, материалдық және кадрлық
резервтi шоғырландыруға, ғылымның өндiрiспен және біліммен ықпалдасуын
жүзеге асыруға бағдарланған.
Бұл ретте Ұлттық ғылыми орталықтар қолданбалы зерттеулердiң басым
бағдарламаларын іске асыру жөніндегі бас ұйымдар болып айқындалған. Оның
жекелей алғанда Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар
министрлiгiнiң Ұлттық ядролық орталығы, Қазақстан Республикасы Индустрия
және сауда министрлiгiнiң Радиоэлектроника және байланыстар жөнiндегi,
минералдық шикiзатты кешендiк қайта өңдеу жөнiндегi ұлттық орталықтары.
Сонымен қатар ұлттық ғылыми орталықтар үшін "бас ұйымдар" мәртебесi
заңды түрде бекiтiлмеген, ел экономикасының қажеттілігіне  сүйене отырып,
ғылыми бағыттарды үйлестiру бойынша оларға жүктелген функциялар толық
көлемде iске асырылған емес.
Ғылыми зерттеулердiң жоғарыда аталған бағдарламаларын орындауға ғылыми-
зерттеу институттарымен қатар көптеген жоғары оқу орындары да қатысуда. Бұл
ретте iргелiк және қолданбалы бағдарламаларды iске асырудағы жоғары оқу
орындардың үлесi орта есеппен тиiсiнше 12 - 20%-ды құрайды.
Одақтас мемлекеттiң орталықтандырылған жоспарлық жүйесi жағдайында
республиканың ғылыми-техникалық кешенi жекелеген және едәуiр тар ғылыми
проблемаларды шешуге бағдарланды. Iрi ғылыми зерттеулер, әзiрлемелер және
ғылыми мектептер Ресей Федерациясында, Украинада және Беларуссияда
басымдықпен шоғырланды. Дегенмен, республикада катализ, органикалық синтез,
микробиология, металлургия саласында әлемдiк деңгейдегі күшті ғылыми
мектептер қалыптасты.
Қазақстанның тәуелсіздiк алғаннан кейiнгі алғашқы жылдары қабылданған
ғылыми-зерттеулер мен ғылыми-техникалық бағдарламаларды қаржыландырудың
бағдарламалық-мақсаттық әдiсi елдiң ғылыми әлеуетiн сақтауға және оны
ғылымның мүлде жаңа бағыттарына сәйкес келетiн ғылыми зерттеулердi
орындауға бағыттауға мүмкiндiк бердi.
Соған қарамастан, мемлекеттiк ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономиканың инновациялық дамуы жайлы
Экономиканың индустриаддық- инновациялық дамуы
Инновациялық экономиканың теориялық негіздері
Экономиканың инновациялық дамыту
Инновациялық экономиканың теориялық негіздері жайлы
Экономиканың аймақтық дамуы
Қазақстанның инновациялық дамуы
Ұлттық экономиканың жаһандану жағдайындағы дамуы
Қазақстан Республикасының Үдемелі инновациялық дамуы
Қазақстан републикасының индустриалды – инновациялық дамуы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь