Жаза жүйесі

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
2. Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән.жайлар
3. Жаза жүйесінің түрлері
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қылмыстық жаза мемлекеттiк күштеу шараларының брi болып табылады және ол мемлекеттiң қылмыспен қарсы күрес жүргiзу құралдарының бiрi ретiнде қолданылады. Мемлекет қылмысқа қарсы күрес жүргiзуде әр түрлi ұйымдастырушылық, тәрбиелiк, экономикалық, рухани шаралардың барлық түрiн кнiнен қолданады, сөйтiп қылмыстан сақтандыру мәселелерiне ерекше көңiл бөледi. Сондықтан да бiздiң жас, тәуелсiз мемлекетiмiз қылмысқа қарсы күрес қылмыстық жазаны қолдануда ең негiзгi басты күрес деп саналмайды, бұл құбылысқа қарсы күресте шешушi мәселелер жоғарыда аталып экономикалық, ұйымдастыру, тәрбие, қоғам мүшелерiнiң белсендiлiгiн, оларың құқықтық сана-сезiмiн жетiлдiру арқылы жүзеге асырылады. Сондықтан да қылмыстық шара мемлекеттiк күштеу шарасы ретiнде тек арнаулы, заңда көрсетiлгне жағдайда ғана жүзеге асырылады. Қылмыс iстеген адамдарға мұндай шараны қолдану мемлекеттiң атқаратын функцияларының бiрi ретiнде қарастырылады. Әсiресе ауыр, өте ауыр қылмыс iс-тегендерге соған сәйкес ауыр қылмыстық-құқықтық күштеу шараларын қолдану мемлекеттiң мiндетi болып табылады. Мемлекееттiк күштеу шаралары сан алуан. Оларға бөлек қылмыстық құқықтық шаралар ғана емес, азаматтық, әкiмшiлiк, тәртiптiк шаралар да жатады. Қылмыстық шара мемлекеттiк күштеу шараларының жеке бiр түрi бола отырып, өз ерекшелiктерiммен оқшауланады.
Бiрiншiден, қылмыстық жаза-мемлекеттiк күштеу шарасы ретiнде қылмыстық заңмен ғана белгiленедi. Қылмыстық кодексте жазаның сот үшiн мiндеттi тiзбектерi мен оны қолданудың тәртiбi тұжырымдалған. Сот қылмысқа кiнәлi адамға қылмыстық заңда көрсетiлген шараның шеңберiнде оның шегiнен шықпай, жаза тағайындайды. Тек ерекше жағдайларда ғана сот көрсетiлгеннен гөрi неғұрлым жеңiлiрек жаза тағайындауға құқылы.
Мемлекеттiң күштеу шарасы ретiндегi қылмыстық жазаны мемлекет атынан тек қана сот тағайындайды. Қылмысмтық кодекстің 38-бабында «жаза дегеніміз соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбірлеу шарасы» делінген. Қылмыстық жазамен салыстырғанда басқа да мемлекеттік күштеу шаралары мемлекеттік органдар немесе лауазымды органдар арқылы жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің38-бабының 2-бөлігінде жазаның мақсаты-әлеуметтік әділеттікті қалпына келтіру, сондай-ақ сотталған адамдарды түзеу, сондай-ақ сотталғандарды да, басқа адамдарды да жаңа қылмыстарды істеуден алдын ала сақтандыру екендігі айтылған.
Әлеуметтік әділеттікті қалпына келтіру, сотталған адамға жаза тағайындау және жазаны орындау арқылы оны түзеу, сөйтіп жаңа қылмыс істеуден оны сақтандыру жазаның арнаулы ескертуі болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конститудиясы (өзгертулер мен толықтырулар қоса) 30 тамыз, 1995 жыл
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі (өзгертулер мен толықтырулар қоса). 16 шілде, 1997 жыл.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу Кодексі. 13 желтоқсан, 1997 жыл.
4. Қазақстан Респулиқасының Қылмыстық Атқару Кодексі. 13 желтоқсан, 1997 жыл.
5. Қ Р Жоғарғы Сотының пленуымының «Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықтарды сақтауы туралы» 30 сөуір, 1999 жыл.
6. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы 2001.
7. Кайыржанов Е.И. Угаловное право. Р. К. Общая часть. Алматы, 1997.
8. ҚР ҚК түсініктеме. Алматы, 2001.
9. Алауханов Е.О. Рахметов С.Н. Жаза практикалық оқу құралы. Алматы: Өркениет 1999 ж.
10. Уголовное право РК. Общая часть, Жеті жарғы, Алматы.-1998.
11. Уголовно-исполнительное право Р.К. Алматы, 1997.
12. Рахметов С.Н. Кулмуханбетова Б.А. Нурумбетов А.А. Наказание. Алматы, 1998.
13. Чукмайтов Д.С. Применение уголовное наказания в делах предупреждения редедивных преступлений. Алматы, 1997.
14. Ағыбаева А.М. Нәріпбаев М.С. Баймурзин Г.И. Русско-казахский терминологический словарь по уголовному праву. Алматы., 1994.
15. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы «Жеті жарғы» 2001ж.-212 б.
16. А.В.Наумов. Уголовное право. Общая часть. Курс лекций. М., Изд-во БЕК, 1996г.-15 с.
17. Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. Часть общая. Т.1. М., 1994г.-190 с.
18. Курс уголовного права. Общая часть. т.2. Учение о наказании. М., Изд-во ЗЕРЦАЛО, 1999г.-79 с.
19. Соломон П. Советская юстиция при Сталине. М., 1998г.-28с.
20. Уголовное право. Общая часть. Под ред. И.Я.Козаченко. М., ИНФРА-НОРМА, 1998г.-311 с.
21. Шаргородский М.Д. Наказание, его цели и эффективность. Ленинград, 1973г.-16 с.
22. Курс советского уголовного права. Наказание. М., 1970г. т.3.-30 с.
23. Соловьев А.Д. Вопросы применения наказания по советскому уголовному праву. М.., 1958г.-104 с.
24. Алауханов Е.,Рахметов С. “ Жаза” практикалық оқу құралы Өркениет , 1999 ж.-92 б.
        
        МАЗМҰНЫ
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
2. ... ... және ... ... Жаза жүйесінің түрлері
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кiрiспе
Қылмыстық жаза мемлекеттiк күштеу шараларының брi болып табылады және
ол ... ... ... ... ... ... бiрi ... Мемлекет қылмысқа қарсы күрес жүргiзуде әр ... ... ... рухани шаралардың барлық түрiн
кнiнен қолданады, сөйтiп қылмыстан ... ... ... ... ... да ... жас, тәуелсiз мемлекетiмiз қылмысқа қарсы күрес
қылмыстық жазаны қолдануда ең ... ... ... деп саналмайды, бұл
құбылысқа қарсы күресте шешушi мәселелер жоғарыда аталып экономикалық,
ұйымдастыру, ... ... ... белсендiлiгiн, оларың құқықтық сана-
сезiмiн жетiлдiру арқылы жүзеге асырылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... тек арнаулы, заңда көрсетiлгне жағдайда
ғана жүзеге асырылады. Қылмыс iстеген ... ... ... ... ... ... бiрi ... қарастырылады. Әсiресе
ауыр, өте ауыр қылмыс iс-тегендерге соған ... ауыр ... ... ... ... ... ... табылады. Мемлекееттiк
күштеу шаралары сан алуан. Оларға бөлек қылмыстық құқықтық ... ... ... ... ... ... да жатады. Қылмыстық шара
мемлекеттiк күштеу шараларының жеке бiр түрi бола ... ... ... қылмыстық жаза-мемлекеттiк күштеу шарасы ретiнде
қылмыстық заңмен ғана белгiленедi. Қылмыстық ... ... сот ... ... мен оны ... тәртiбi тұжырымдалған. Сот қылмысқа
кiнәлi адамға қылмыстық заңда көрсетiлген ... ... оның ... жаза тағайындайды. Тек ерекше жағдайларда ғана сот көрсетiлгеннен
гөрi неғұрлым жеңiлiрек жаза тағайындауға ... ... ... ... ... жазаны мемлекет атынан
тек қана сот тағайындайды. Қылмысмтық кодекстің 38-бабында «жаза дегеніміз
соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбірлеу шарасы» делінген.
Қылмыстық жазамен салыстырғанда ... да ... ... ... ... немесе лауазымды органдар арқылы жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің38-бабының 2-бөлігінде
жазаның мақсаты-әлеуметтік әділеттікті қалпына келтіру, сондай-ақ ... ... ... сотталғандарды да, басқа адамдарды да ... ... ... ала ... ... ... ... қалпына келтіру, сотталған адамға жаза
тағайындау және жазаны ... ... оны ... сөйтіп жаңа қылмыс
істеуден оны сақтандыру жазаның арнаулы ... ... ... ЖАЗА ... ЖАЛПЫ НЕГІЗДЕРІ
Қылмыстық құқық жаза тағайындағанда кінәлінің жеке-дара жауапкершілік
принципін негігі басшылыққа алады. ... ... ... ... анықталғанжағдайда сот оған жазаны, істеген қылмысы үшін жауаптылық
қаралған заңнын тиісті баптарында көрсеттілген шектен ... ... ... жоқ, істелген қылмыстың ерекшелігі және ... ... ... ... Тек қана осы ... есепке алған жаза
ғана әділ әрі заңға сай деп ... ... ... жаза ... жалпы негіздері
көрсетілген. Онда былай делінген:
52-бап. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері.
1. Қылмыс жасауға ... деп ... ... осы ... ... тиісті бабында белгіленген шектежәне осы Кодекстің Жалпы
бөлімінің ... ... ... әділ жаза ... ... жасаған адамға оның түзелуі және жаңа қылмыстардың алдын
алу үшін ... және ... жаза ... ... Егер жасалған
қылмыс үшін көзделген жазаның онша қатаң емес түрі жазаның ... ... ете ... ... ғана ол үшін ... ... неғұрлым
қатаң жаза тағайындалады. Жасалған ... үшін осы ... ... ... ... ... ... қатаң жаза осы Кодекстің
58 және 60-баптарына сәйкес қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... үшін осы ... ... ... тиісті
баптарда көзделгеннен қатаңдығы төменірек жаза ... үшін ... ... ... ... Жаза тағайындау кезінде қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілігк
дәрежесі, айыпкердің жеке басы, сонымен бірге оның қылмыс жасағанға ... одан ... ... ... пен ... ... және
ауырлататын мән-жайлар, сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған адамның
түзелуіне және оның отбасының немесе оның асырауындағы ... ... ... ... ... осы бабында көрсеттілген талаптарды бірнеше топқа
бөлуге ... Оның ... әділ жаза ... бодып табылады.
Әділеттілік принципі Қылмыстық кодекстің 3-бабында арнайы көрсетілген. Осы
бапқа сәйкес адамның ... ... ... бар ... ... ... ... болады. Бір қылмыс үшін ешкімді де қайтадан
қылмыстық жауапқа тартуға болмайды делінген. Жазаның ... ... ... оны ... ... және кінәлінің жеке басының
кім екендігіне сай келуі қажет.Тағайындалған жаза қылмыскердің іс-әрекеті
нің заңдылық зардабы, ... ... ... ... шегі оның ... сайма-сай дәл келуі керек. Осыған байланысты тым жеңіл немесе тым
ауыр жаза тағайындалуға жол ... ... ... жаза ... ... ... әділ болғанда ғана ол өз мақсатына жетері анық.
Жаза тағайындаудың қағидалары деп қылмыстық шара қолданудың негіздері, ... және ... ... ... және ... ... ... бекітілген ережелер айтылатың[1]. Бұл ережелердің ... жаза ... үшін ... ... ... ие ... да ... қылмыстық әрекет үшін жазалаушылық қағидасы және жазаны ... ... орай жаза ... ... ... деп ... 1958 жылы ... заңдардың негіздерін қабылдағаннан кейін
қылмыстық-құқықтық әдебиеттерде жаза ... ... ... ... ... ерекшеленеді[3]. Дегенмен, Г. Л ... әділ ... жаза ... ... жаза
тағайындаудың жалпы негіздерінде айшықталуына, атап ... 1958 ... ... ... ... жаза тағайындаудың ұағидалары
туралы мәселені дербес күйде ерекшелеу бір ережелерді ... ... ... ... ... ... ... тиісті бабында белгіленген
шекте тағайындалады. Яғни, сот жаза ... ... ... үшін ... ... түрін сол баптың санкциясы көрсеткен шектен
шықпай тағайындауға міндетті. Сондықтан да әділ жаза ... ... ... дұрыс саралау, яғни істелген іс-әрекеттің ... ... ... ... ... сай ... ... өте қажет.
Қылмысты дұрыс сараламау әділетсіз жаза ... ... ... ... нақты құрамының санкциясында көрсетілген жаза мөлшерінің
ең жоғарғы ... ... жаза ... заң ... жол ... сот жаза ... ... заңның 55-бабында көрсетілген
шарттарды еске ала ... ... бір ... үшін көзделген
жазадан гөрі неғұрлым жеңіл жаза тағайындауға құқылы.
Сондай-ақ жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... ... ... Кодекстегі Жалпы бөлімнің ережелерін
де басшылыққа алуға міндетті. Яғни, сот адамды қылмыстық жауаптылыққа ... ... оеың ... ... ... бар ма, жоқ па осы ... Егер ... ... бар ... ол ... ... бітпеген қылмыс
па, қылмыскер оны жеке өзі немесе басқалармен бірге істеді ме ... ... Бұл ... жауап алу үшін ең алдымен Қылмыстық
кодекстің Жалпы бөліміндегі қылмыстың ұғымы, оның сатылары, ... ... ... ... ... жағдайлар, қылмыстық заңның
уақыттағы, кеңістіктегі, қылмыс жасаған адамдарға қатысты қолданылуы сияқты
мәселелерді анықтау керек. ... ... бір ... ... сот ең ... ... ... жауаптылықтан және жазадан
босатуға негіздер бар ма, жоқ па ... ... ... ... ... ... ... үшін жаза тағайындау қажет деп тапса, онда ол Қылмыстық
кодекстің Жалпы бөлімінен жаза ... ... ... ... ұғымы мен мақсаты, жазалау түрлері, жаза тағайындаудың ... ... ала ... біткен немесе бітпеген қылмыстарға,
қайталанған, қатысып жасалған қылмыс үшін, ... ... үшін жаза ... ... ... ... кезінде оларды белгілеу, жаза мерзімдерін есептеу ... ... алу ... ... ... ... ... басшылыққа
алады.
Егер жасалған қылмыс үшін көзделген жазаның онша қатаң емес түрі
жазаның мақсатына жетуді ... ете ... ... ғана сол үшін
көзделгендердің арасынан неғұрлым қатаң жаза тағайындалады. Бұл ... ... ... туралы сөз болып отыр. Қылмыстық кодекстің 39-
бабында жазаның ... ... онша ... еместен, қатаң түріне қарай
тізбектеліп берілген. Осыған орай сот жазаның мақсатына жету үшін қажет ... ... ... ... жазалардың қатаң түрін тағайындауға
құқылы. Қылмыстық кодекстің 48-бабының ... ... ... ... ... ... қатаң түрін тағайындаудың тәртібі және
оның шегі ... ... жаза ... ... ... сипатын және қоғаға
қауіптілік дәрежесін, ... жеке ... кім ... істің
жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларын еске алады. ... ... ... ... толықтыратын, оларға бағынышты
түсініг болып табылады.
Осы жоғарыда айтылған екі негіз факторға сипаттама ... ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесін анықтау арқылы ... Заң ... ... ... ... ... ... қауіптілігі
екі жағынан: сапалық (қоғамға ... ... және ... ... ... арқылы белгіленеді. Қылмыстың қоғамға қауіптілік
дәрежесі қылмыстың объективтік және ... ... ... Мүның ішінде объктивтік белгілері ... ... ... ... ... ... уақыты, тәсілі, оның
жағдайы) ... ... ... формасы, қылмыстық ниет немесе
мақсат ... еске ... ... ... Соты пленумының 1993 жылғы ... ... ... ... ... дұрыс қолдануы туралы»
Қаулысының 2-тармағында жасалған қылмыстың ... ... ... ... ... кінәнің түрі, себебі, тәсілі,
жасалған қылмыстық жағдай мен кезеңі, одан ... ... ... ... ... мен ... т. б.) ... барлығы
ескерлуі тиіс, деп жоғарыда айтылған заң ... ... ... ... ... келесі бір маңызды талабы айыптының
жеке басының кім екендігін анықтау болып табылады. Өйткені оны ... ... ... ... ... ... зор.
Сот нақты жағдайларға байланысты әр уақытта да кінәлінің жеке басын
сипаттайтын әлеуметтік мәні бар барлық жайттарды ... ... Оның ... ... ... ... немесе одан кейінгі мінез-құлқы, оның
еңбекке, оқуға деген көзқарасы, өмір сүру салты, өзін ... ... оны ... оң ... теріс мән-жайлардың бәрі де ескерілуге
жатады. Бұнын ... ... ... ... тәртіпті бұзушыларға, қатыгездікпен немесе сыбайласып қылмыс
жасағандарға ... тыс ... жаза ... болмайды. Керісінше,
мемлекет, қоғам, отбасы алдындағы өз міндеттерін адал орындап ... ... ... мінездерімен сипатталатын адамдардың бірінші
рет қылмыс ... олар үшін ... жаза ... ... бола ... ... жеке ... мәліметтерін жан-жақты объективті
түрде тексеруін оларға тағайындалатын жазаның түрі мен көлемін белгілеу
үшін елеулі ... ... ... ... да ... ... принципін басшылыққа ала отырып, сот жаза ... ... ... ... ... ... мен ... көзқарасын, білімін, мүгедектігін, асырауындағы адамдардың ... да ... ... ... еске алады.
2. ЖАУАПТЫЛЫҚТЫ ЖЕҢІЛДЕТЕТІН
ЖӘНЕ АУЫРЛАТАТЫН МӘН-ЖАЙЛАР
Әрбір нақты қылмыс үшін жаза тағайындағанда соттар ... ... ... және ... даралау үшін жауаптылықты жеңілдететін
немесе ауырлататын мән-жайларды аныктауға міндетті. Істелген кылмыстың түрі
мен қоғамға қауіптілігнің дәрежесін, істің мән-жайын, ... жеке ... оның ... ... немесе ауырлататын жағдайларды ескере
отырып, жаза ... ... ... оған жеке ... ... ... заң
талаптарын бұлжытпай орындауға тиісті. Жаза заңды, негізді және әділ болуы
үшін Қылмыстық ... 53, ... ... жауаптылыкты
жеңілдстетін де, ауырлататын да мән-жайлар толық есспке ... ... ... ... ... ... қылмыстық
заң арқылы белгіленеді. Қылмыстык заңда (53-бап) жауаптылықты жеңілдететін
мән-жайлардың, үлгі тізбегі ғана ... ... жаза ... ... ... ... басқа мән-жайларды да соттың
еске алуына болады. Ал жауаптылықты ауырлататын ... ... ... ... ... сот осы ... көрсетілген мән-
жайлардан басқаларды жауаптылықты ауырлататын мән-жай деп тануға құқылы
емес.
Жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... қылмыс
құрамының қажетті, жетілген мемесе жеңілдетілген белгілерімен шатастыруға
болмайды. Мазмұны немесе атауы жөнінен олар ... ... ... ... ... ... ... алушылықта ұйымдасқан топ жасаған
қылмыс осы қылмыстың жетілдірілген құрамының белгісін көрсетеді. ... ... топ ... қылмыс жасау жауаптылықты ауырлататын мән-
жайларға жатады. Сондықтан да мұндай ... ... ... белгісі
ретінде көрсетілсе, ол тағы да жауаптылықты ауырлататын ... ... ... ... ... Ол ... ... кодекстің 3-
бабында "бір қылмыс үшін ешкімді де ... ... ... ... — деп ... ... Рсспубликасы Жоғарғы Соты племумының
1993 жылғы 24 ... № 3 ... ... ... ... ... ... ауырлататын жағдай кылмыстың бір бслгісі
рстінде Қылмыстық ... ... ... ... ... ... онда ол сол ... үшін жаза тағайындаған кезде
жауаптылықты ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген. Мысалы, жан ... ... ... кісі
өлтіруде жан күйзелу осы қылмыс үшін жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 53-бабында қылмыстық
жауаптылық пен ... ... ... ... мына ... мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет кішігірім
ауырлықтағы қылмыс жасау;
б) ... ... ... жүктілік;
г) айыпкердің жас балалары болуы;
д) қылмыс жасағаннан кейін зардап шегушіге тікелей медициналык ... де ... ... ... ... ... ... залал мен
моральдык, зияннын орнын өз еркімен толтыру, кылмыспен келтірілген зиянды
жоюға бағытталған өзге де ... жеке ... ... ... өзге де ауыр ... салдарынан не жаны ашығандық себебімен қылмыс жасау:
ж) күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан не материалдық,
қызметтік немесе өзге де ... ... ... ... ... корғанудың кұкықтық, дұрыстығының шартын бұзу, аса
қажеттілік, қылмыс ... ... ... ... ... бұйрықты немесе
өкімді орындау жағдайларында қылмыс жасау;
и) ... ... үшін ... ... ... жәбірленушінің, заңға
кайшы немесе адамгершілікке жатпайтын қылығы;
к) шын жүректен өкіну, ... ... ... кылмысты ашуға,
қылмысқа басқа катысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... ... ... ... ... Осы баптың бірінші бөлігінде көзделмеген мән-жайларда жаза ... ... ... ... ... Егер ... мән-жай осы Кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... ... ол өзінен-өзі жаза
тағайындау кезінде кайталап есксріле алмайды.
4. Осы баптың бірінші ... д) және к) ... ... мән-жайлар болып, ауырлататын мән-жайлар ... ... ... ... ... осы ... Ерекше бөліміндегі тиісті
бапта көзделген жазаның неғұрлым қатан, түрінің ең жоғары мерзімінің немесе
мөлшерінің төрттен үшінен аспауға ... осы ... ... ішкі ... ... ... кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет онша ... ... ... Бұл жерде іс-әрекетті жеңілдететін мән-жайға жатқызу
үшін біріншіден, қылмыс тұңғыш рет ... ... ол ... онша ... қылмыс санатына жатқызылуы, үшіншіден, қылмыс кездейсоқ жағдайға
байланысты істелуі ... ... ... ... өте ... ... топқа ксздейсоқ катысып, қылмыска катысуы. Іс-әрекетті кездейсоқ
жағдайға жатқызу ... ... ... ... ... шешіледі.
2. Айыпкердің кәмелетке толмауы, жасы он сегізге толмай қылмыс
істегенде көп жағдайда өмірлік ... ... ... ... етуінен немесе үлкендерге еліктеп я болмаса баскалардан калмау
мақсатымен, өзінің тентектігін көрсету аркылы істеледі. Бұл ... ... әлі ... ... ... салдарына ұстамдылық
жасамай қылмыс жасайтыны еске алынып, ... ... ... кылмыс
жасауы жауаптылықты жеңілдететін мән-жайларға жатады. Республика Жоғарғы
Сотының ... ... ... ... жасы ... ... ... қылмысын өте мұкият зерттеп, оларды мүмкіндігінше
қоғамнан оқшауламайтын жаза түрін немесе ... ... ... ... ... кеңінен қолдану туралы бірнеше ұсыныстар берген. Жаңа
Қылмыстық кодексте (VI ... ... ... ... жеке ... ... әйелдің қылмыс істеуі. Қылмыстық заң адамгершілік принципін
басшылыққа ала отырып, ана мен баланың мүддесін ... ... ... ... жауаптылықты жеңіддететін мән-жайларға жаткызу-осының,
айғағы. Жүкті күйдегі әйелде ... ... ... ... байланысты мұндай жағдайда олардың өзін-өзі ... ... ... кінәмшіл күйде болады. Көрсетілген жағдайларда жүкті
әйелдер өзін-өзі ұстауы кеміп, кылмыс жасайды. Олардың бұл ... ... ... ... ... жас ... болуы.
Жас балалар деп жасы он төртке толмағандар саналады. Егер айыпкердің
жасы 14-ке ... бір ... ... өзі оған ... ... болады. 14-ке толмаған басқа біреудің баласымен бірге тұру қылмыс
істегенге айыпты ... осы ... ... колдануға негіз бола
алмайды.
5. Қылмыс жасағаннан кейін зардап шегушіге тікелей медициналық және
өзге де ... ... ... ... ... ... ... мен
моральдық зиянның орнын өз еркімен толтыру, кылмыс пен келтірілген ... ... өзге де ... кінәлі істеген қылмысының зардабын қылмысты істегеннен кейін өз
еркімен болғызбайды, мысалы, абайсызда адамды қағып ... ... дер ... ... ... алып қалады, осы
көмектің арқасында қылмыстың зардабының кісінің қазаға ... ... ... ... ... ... өз ... толтыру
деп кінәлінің. жәбірленушіге немесе занды ұйымга өз қатесін түсініп, ерікті
түрде ... ... ... ... ... орнын толтыруы. Мысалы,
ұрланған заттың өзін немесе оның ... ... ... ... одан ... ... ... зиянды жою дегеніміз кінәлі
адамның өзі істеген қылмыстың зардабын өз ... ... ... ... ... ... қиратса, оны дәл бұрынғы қалпына келтіріп жөндеп
беру, жәбірленушіге дене жаракатын түсіргенде оны емдетіп, ... ... өтеу ... ... жасау. Егер осы жоғарыда айтылған кылмыстың
зиянды әрекеттері кінәлінің еркінен тыс, тергеу, сот ... одан ... ... онда ... ... ... ... болып
есептелмейді.
6. Қылмысты адамның жеке басына, отбасына өзге де ауыр ... ... ... ... ұстамсыз адамдар үшін осындай жағдайлар қылмыс жасау
үшін жеткілікті болады. Жеке басына, отбасына және ... да ... ... әр ... ... ... ... мүмкін. Олар кінәлінің
өзінің, туысының ауыр науқаспен ауыруы, материалдык, ... ... ауыр ... отбасы мүшелерінің бимо-ральдық
тәртібіне, тұрғын ұйдегі қолайсыз жағдайларға байланысты болуы ... ... ... ... ... байланысты жәйттар,
жалақысының азаюы, жұмыстан ... ... ақы ... жұмысқа
ауыстырылуы сиякты мәселелері де жатады. Жеке басына, отбасына және ... ... ... байланысты қылмыс жасау — кінәлінің қылмысты
мінез-құлкының ... ... ... ... ... ... болса ғана
жеңілдететін мән-жайларға жатады. Сондыктан да мас болып, ауыр материалдык
жағдайды сылтау ... ... ... жауаптылықты женілдететің мән-жайға
жатпайды. Жеке басына, отбасына немесе ... да ауыр ... ... істеу кінәлі адамдар үшін кездейсок, олардың тарапынан
зұлымдық ... ... ... ... әлгіндей жағдайлар олардың
басына тумаса, олардың қылмыс істейтін адамдар емес екендігін ... ... ... ... ... мәжбүрлеу салдарынан
материалдык, қызметтік, өзге де тәуелділігі себепті болу.
Осы жағдайлардың жауаптылықты жекілдетудің қатарына ... ... ... ... ... адам ... басқа біреудің
қорқытуынан, еріксіз көндірудің салдарынан немесе оған материалдық баска да
тәуелді болу ... өз ойын ... ... ойын іске ... ... болған күнде кылмыс істеген адам, бұл қылмысты өз ... ... еді. Бұл ... ... ... ... ... кінәлі адам
тәуелді болып табылатын басқа адамның тарапынан пайда болады. Яғни, бұл
жерде қылмыс ... ... ... қорқыту, еріксіз көндіру, баска да
тәуелділікті пайдаланып кінәлі адамды қылмыс істеуге ... ... Сот ... ... ... ... ... әрекетіне баға
беріп, оның ... ... ... ... Бұл ... ... ... азғырушысы ретінде жауапка тартылуы да мүмкін.
Қоркыту, еріксіз ... ... ... ... я ... ... болуы себепті, кылмысты мәжбүрлік қажеттілік жағдайында істеген
адам кылмыстық жауаптылықтан ... ... ... яғии ... ... жоқ болса, онда мұндай әрекеттср жазаны жеңілдететін
мән-жайларға жаткызылады. Бұл жерде ... ... ... өзін немесе
оның жақын нақты бір заңсыз ... ... деп ... оның еркі ... ... әсер ету ... оған ... бір іс-әрекетті істету болып
табылады. Материалдық тәуелділік деп, өзін кылмысқа азғырған ... ... ... соның асырауында болуы немесе өмір сүруі матсриалдық
жағынан ... ... ... ... ... да материалдық, заттай жағынан
оған кіріптар болуы айтылады.
Баска ... ... болу деп ... ... некелік, отбасылык,
туыстык жағынан болатын тәуелділіктер айтылады.
8. Қажетті қорғанудың дұрыстығының. шартын бұзу (аса ... ... ... ... ұстау, орынды тәуекел, бұйрықты немесе
өкімді орындау жағдайларында қылмыс жасау.
Қылмысты кажетті қорғану ... асса да, ... ... ... ... істеу. Мұндай жағдайда қылмыс істеу жауаптылықты жоймайды,
бірақ жеңілдететін жағдайға жатады. Себебі кінәлі қоғамға, жеке адамға,
тағы да басқа заң қорғайтын ... ... қол ... ... мұндай
қылмысты істемеген болар еді. Қорғаңу шегінсн асса да, ол аса кауіпті емес
қылмысты қоғамға қауіпті киянаттан қорғану үстінде істейді. ... ... ... оның ... әрекеті қоғамға пайдалы әрекет болып танылады.
Қылмыстык, кодекстің 99, 109-баптарында ... ... ... ... кісі ... және ... ауыр жарақат салу, осы қылмыстардың аса
кауіпті емес тұрін сипаттайды.
Қазақстан Республикасы жаңа Қылмыстық кодексінде қылмысты мәжбурлік
кажеттіліктен, кылмысты істеген адамды ... ... ... ... бұзу ... ... жауаптылықты жеңілдететін мән-жайға жатады
деп тұңғыш рет көрсетілген. ... ... ... ... ... ... онда оны істеген адамнын ... ... ... ... ... ... аса кажеттілік жағдайында
істелген іс-әрекеттің нәти-жесінде келтірілген зиян тойтарылған ... ... ... ... ... ... ... шығын жұмсау арқылы тойтару
мүмкіндігі бола тұрып, оны пайдаланбауы, т.б. әрекеттер.
Қылмыс істеген адамды ұстау — қоғамға пайдалы кылмысқа ... ... ... ... ... ... істеген адамды ұстау да
қылмыстын, мәні мен үстау жағдайына сай ... ... оған ... ... ... ... ... ол қарсылық көрсетпесе де, оған ұрып
жарақат салу, істеген кылмысы үшін оны өзінше жазалау тағы басқа ... ... ... істеген іс-әрекеті жауаптылықты жеңілдететін мән-
жайларға жатады. ... ... ... ... бұзу ... ... де ... жеңілдететін мән-жайға жатқызылған. Орынды
тәуекелге әр ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттер жатады. Мысалы, медицина саласында адамға әр түрлі ... дене ... ... кейбір органдарды алып тастау, немесе оны ... ... ... ... ... ... зиян ... тікелей
байланысты. Мұндай шараларды жүзеге асыру ... ... ... мен ... қатаң негізделген. Осы талаптарды қатаң сақтау
дәрігердің қылмыстық жауаптылығын жояды. ... ... ... ... жету үшін әр ... ... эксперименттің жүргізілуі шарт. Осы
кәсіптің ережесіне, талабына сай жүргізілген ... ... кісі ... ... ... орын алған жағдайда да ол ... ... ... ... ... ... өмірін сақтап
калу үшін оған бауыр, ми, жүрку сияқты организм ... ... ... ... ... ... қалыптасқан тәжірибеге негізделіп сонда
көрсетілген бірнеше шарттарды қатаң сақтай отырып жүзеге асырылуы.
Мұндай шарттарға мыналар жатады:
... ... ала ... ... ... ... және ... жануарларға тәжірибе жасау арқылы нәтижсні анықтау;
— эксперимент жасауға адамнын келісімін алу.
Осы көрсетілген шарттардың біреуін болса да, орындамаса, ... ... орын ... онда кылмыстық жауапкершіліктін болуы сөзсіз. Бірақ зан
мүндай жағдайды жауаптылықты жеңілдстетін мән-жайлардың қатарына жатқызады.
Өндірістік ... ... ... болу үшін ол ... ... ... ... актілерді басшылыққа ала отырып, сонда
көрсетілгсн ... ... ... ... жүзеге асырылуы қажет. Бұл
талаптарды орындамау, шаруашылық-өндірістік ... бел ... ... ... ... ... да әрекеттерінен немесе
әрекетсіздігінен зиян келтірілсе, ол үшн ... ... ... бұл ... та ... ... деп ... Қылмыс жасау
үшін түрткі болып табылған жәбірленушінің заңға қайшы немесе ... ... ... ... ... ... ... адамгершілікке
жатпайтын қылығы қылмысты арандатуға әкеліп соғады. Мысалы, жұбайлардың
біреуінің бөгде біреумен ... ... ... ... ... ... ... тұскен ол өз жұбайын сабап, оның денесіне ауыр ... ... ... ... көп ... ... ... тудырады, осы ссбепті ол ашумен кылмыс істейді.
Жан ... ... ... ... жату үшін ... ... ... заңсыз әрекеті салдарынан (күш көрсету,
ктты қорлау немесе басқа заңсыз ... ... жан ... ... ... ... ... аффект дегеніміз осы жоғарыда ... ... ... ашу үстінде жағдайды дұрыс бағалау және өзінің мінез-
қүлқына саналы түрде бақылау жасау кабілетінің ... ... ... ... та ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылмайды,
ссбебі адам өзінің ... ... ... іс-әрекетінс есеп беруден және
оны баскару кабілеті мүмкіндігінен айырылмайды, тек мұндай ... ... ғана ... Сол ... ... ... ... жоймайтын, бірақ жауаптылықты жеңілдететін мән-жамлар катарына
жатқызылады.
Физиологиялык, аффектіні анықтау үшін психологиялық ... Шын ... ... ... ... ... кылмысты ашуға,
қылмысқа басқа қатысушыларды әшкерелеуге және қылмыс жасау иәтижесінде
алынған мүлікті іздеуге белсенді ... ... ... ... ... ... ағынан жарылып өзінің
қылмысын мойындауы, өзінің іс-әрскетіне шын жүректен өкініш білдіріп, іс
бойынша ... ... ... ... бүкпсіз айту, қылмысқа бірге
қатысушыларды ... ... ... жою ... ... адам өзінің кінәсін бұлтартпас дәлелдер арқылы мойындауға
мәжбүр болса, онда оның ... шын ... ... жатпайды. Кінәсін
мойындап келу дегеніміз кінәлі адамның құқық қорғау ... ... ... ... ... адамға өзінің жасаған қылмысы туралы шындыкқа жататын
мәлімдеме жасай ... ... ... үшін ... ... ... ... білдіруін айтамыз.
Шын жүректен өкіну немесе кінәсін мойындап келуі әділ соттылықты
жүзеге асыратын ... ... ... және ... ... ... жада
қылмыстардың жасалуына тыйым салуға көмектеседі. ... ... ... катысушыларды әшкерелеуге және қылмыс жасау нәтижесінде алынған
мүлікті іздестіруге белсеңді ... әр ... ... көрініс табуы
мүмкін. Мысалы, қылмыс құралын алған ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысының атқарған ролі мен қызметі,
жасырынып жатқан жерлері, ұрланған ... ... ... орны және ... мұндай әрекеттері оның жауаптылығын жеңілдетуге негіз болады.
Жауаптылықты жеңілдететін осы жоғарыда айтылған жағдайларды көрсете отырып,
заң ... ... ... да ... ... жеңілдететін жағдайларды
(ол туралы сот үкімінде негіздей отырып) жатқызуға құқық береді. Қылмыстық
кодекстің ... ... ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән-жайлар деп танылады:
а) қылмыстарды әлденеше рет жасау, қылмыстардың ... ... ... ауыр зардаптар келтіру;
в) адамдар тобының, алдын ала сөз байласқан адамдар тобынын ұйымдасқан
топтың немесе қылмыстық қауымдастықтын (қылмыстық ұйымның) құрамында қылмыс
жасау;
г) ... ... ... ... роль ... ... үшін ... бүзылуының ауыр түрінен зардап шегетіні
алдын ала белгілі ... не ... ... ... ... ... жасауға тарту;
е) ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік немесе араздык ... ... ... ... ... үшін ... ... қылмысты жасыру немесе оны жасауды оңайлату мақсатында қылмыс ... ... ... ... үшін алдын ала белгілі әйелге қатысты,
сондай-ақ жас балаға, басқа да ... ... ... адамға не
айыпкерге тәуелді адамға қатысты кылмыс жасау;
з) белгілі бір адамның өзінің ... ... ... ... ... ... оған немесе оның туыстарына қатысты қылмыс
жасау;
и) аса қатыгсздікпен, ... ... ... ... кылмыс жасау;
к) қару, оқ-дәрі, жарылғыш заттар, жарылғыш немесе оларды бейнелеуші
кұрылғылар, ... ... ... ... тез ... және
жанғыш сұйықтар, улы және ... ... ... және өзге ... ... ... сондай-ақ күш көрсетіп
немесе психикалық мәжбүрлеу не жалпы ... әдіс ... ... жасау;
д) төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де қоғамдық нәубет жағдайларын
пайдаланып, сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық кезінде қылмыс жасау;
м) алкогольдік, есірткілік ... ... ... жагдайында қылмыс
жасау. Сот қылмыстың сипатына қарай бұл мән-жайды ауырлатушы деп ... ... өзі ... ... ... кәсіби антын бұза отырып,
қылмыс жасауы;
о) қылмыскердің, ... ... ... ... ... өзіне
көрсетілген сенімді пайдаланып, кылмыс жасауы;
п) өкімет өкілінің нысанды киімін немссе құжатын ... ... Егер осы ... бірінші бөлігінде көрсетілген мән-жай осы Кодекстің
Ерскше бөлімінің тиісті бабында қылмыс белгісі ретінде корсетілген болса,
ол жауаптылықпен ... ... ... ... кайталап ескерілмеуі
керек.
3. Жаза тағайындау ... сот осы ... ... бөлігінде
көрсстілмеген мән-жайларды ауырлатушы мән-жайлар деп тани алмайды.
Жауаптылықты ауырлататың мән-жайлардың мазмұны
төмендегідей:
1. Қылмыстарды әлденеше рет жасау, ... ... ... түсінігі Қылмыстык, кодекстің 11-бабында көрсетілген.
2. Қылмыс арқылы ауыр зардаптар кслтіру. ... ... ... және ... түрде болуы мүмкін.
Қылмыстың ауыр зардаптарын сот істелген қылмыстың мәніне, істің нақты
жағдайларына, ... ... ... ... ... еске ... аныктайды. Бұл мәселені шешуде қылмыстың объектісінің ... ... ... орын ... ... дене жарақаты, кісі өлімі,
баска да мән-жайлар толық есепке алынады. Ауыр ... ... ... ... ... бірдсй болатындықтан, ол осы
қылмыстардың барлығы үшін де ... ... ... ... ... заңның диспозициясында қылмыстын белгісі ретінде
көрсетілген жауаптылыкты ауырлататын жағдайлар жаза тағайындағанда ... ... ... ... алдын ала сөз байласып, адамдар тобының ұйымдаскан
топтың немесе қылмыстык, қауымдастықтың. (қылмыстық ұйымның) ... ... Бұл ... түсінігі Кодекстің, 27-30-баптарында берілген.
4. Қылмыс жасағанда айрыкша белсенді роль ... ... ... өзі ... немесе топқа катысып істегенде айрықша ... ... ... ... табан астында ешбір негізсіз істеуі немесе қылмыс
істеуге үзақ уақыт дайындалуы, т. б. Егер ... топ ... ... ... ... ... ... ролі жеке-ежеке ескеруге жатады.
5. Айыпкер үшін психикасы бұзылуының, ауыр түрімен зардап ... ала ... ... немесе кылмыстык, жауаптылық жасына толмаған
адамдарды қылмыс ... ... ... ... ... ... ауруымен
ауыратын адамды немесе жас баланы пайдаланып қылмыс істеуі оның қоғам үшін
ерекше зиянды екенін көрсетеді. Мұндай ... ... адам жас ... ... ... ... адам болуына кесірін тигізеді, ауру
адамды ... ... ... өзін жауапкершіліктен тысқары
қалдыруды көздейді. Мұндай ... ... ... ... сол, ... ... оның ... қылмысты ниетін басқа
адамдардың қолымен — жас баланы немесе психикалық аурумен ауыратын ... ... ... ... ... ... ... мүндай
әрекетті біреу аркылы орындаушылық деп атайды. Біреу арқылы орындаушылыққа
қылмыстың субъектісі қылмыс істеуге ... ... ... ... баланы немесе ауру адамды ... ... және соны ... ... жағдайларда жас бала немесе ауру адам қылмыс істеудің
кұралы ... ... Ал ... ... ... шын ... жас ... немесе ауру адамды қылмысқа пайдаланған адамның өзі
болады.
6. Ұлттық нәсілдік және діни ... ... ... ... басқа адамдардың занды іс-әрекеті үшін кек-енушілік, сондай-ақ
басқа қылмысты жасыру немесе оны жасауды оңайлату мақсатында ... ... ... Конституциясының 14-бабында: тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ... ... ... ... ... жеріне байланысты немесе кез келген
өзге жағдаяттар бойынша ешкімді ... ... ... ... ... ... ... қай ұлтқа, қай партияға және кай дінге жататынын
өзі анықтауға және оны көрсету-көрсетпеуге хақылы,— ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
ар-намыс пен қадір-қасиетті кемсітуге, сондай-ақ азаматтардың нәсілдік
немесе ұлттық тегіне карай ... ... ... ... ... немесе оларға тікелей немесе жанамалай артықшылықтар белгілеуге
қасақана бағытталған ... ... заң ... құрамына
жатқызады, Бұл жерде басқа қымлыстарды ұлттық немесе ... ... ... ... ... сөз ... отыр. Бұған жататындар: басқа
ұлттар мен нәсілдердің өкілдерін ... ... ... оларға жала
жабуға, оларды ұрып-соғуға, дене жарақатың салуға, мүліктерін жоюға,
бұзақылық және ... ... ... ... ... ... ... қылмысты ұлттық немесе нәсілдік дұшпандықты немесе араздықты коздыру
мақсатымен істеу жауаптылықты ауырлататын ... ... ... ... ... үшін ... ... істегені үшін
жазаны күшейтудің себебі сол, бұл жерде ... ... ... ... істеуге ксдсргі келтіру, олардың заң қозғайтын ... ... кол ... ... ... ... ... немесе оны жасауды онайлату
мақсатымен қылмыс жасауда да жазаны күшейтудің себебі сол. Бұл жерде қылмыс
жасаған адам екі ... ... ... ... отыр. Мысалы, өзінің ұрлығын
көрген адамды, ... ізін ... ... сол ... ... ... ... кедергі жасаған күзстшіні өлтіріп, банкті тонау, т. б.
әрекеттер.
7. Жүктілік ... ... үшін ... ала ... ... ... жас ... қорғансыз немссе дәрменсіз адамға не айыпкерге
тәуелді ... ... ... жасау.
Жас балаға, кәрі немесе дәрменсіз халдегі адамдарға я ... ... ... әйелге қарсы қылмыс істсуі. Қылмыстық құқық бойынша жас бала деп
жасы он ... ... ... Кәрі ... мен ... ... зейнеткерлікке шыққан, соған сәйкес кылмыскерге қарсылық
көрсетуге қаукары жоқ ... ... ... халдегі адамдар деп
науқасқа, дертке ұшыраған, өзінің ақыл-есінеп ... дене ... ... ... қарсылық көрсетуге қабілеті жоқ жандарды
айтамыз. Жүкті әйелдер деп кінәлінің оның әйтеуір жүкті некендігін ... біле ... соны ... ... ... ... кылмыс істеуі болып
табылады. Жас балаға, кәрі немесс дәрменсіз ... ... ... түра жкті ... қарсы қылмыс істеу кінәлінің тұлғасын теріс
сипаттайтын ерекше ... ... ... ... ... ... және баскадай болуы мүмкін.
Материалдық тәуелділік деп басқа адлмның ... ... ... өмір сүру ... ... кіріптарлығын айтамыз. Мысалы, жас
балалардың, ата-аналардың, зейнетақы алмайтын ... ... ... жөніндегі тәуелділік деп тікелей немесе жоғары тұрған
басшыға ... ... ... ... тәуелділікке туыстық, ерлі-
зайыптылық катынастар жатады.
8. ... бір ... ... ... кәсіби немесе қоғамдық
борышын өтеуіне байланысты оған немесе оның ... ... ... ... ... коғамдық борышын атқарып жүрген адамды өлтіру —
қасақана кісі ... ауыр түрі ... ... ол ... ... ... бар. Мұндай жағдайлардағы ... ... ... ... ... ... ... жағдай ретінде
жаза тағайындағанда тағы да есепке ... ... ... ... ... құрамы ретінде көрсетілмеген жағдайларда өзінін қызметін немесе
қоғамдык борышын аткарып ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Бұл жерде өзінін, қызметін аткарып жүрген адам деп, ... ... ... ... ... ... да ... заң,
бойынша белгіленген тәртіппен лауазым адамының функциясын ... ... ... ... ... адам деп ... мемлекет, жекс адам мүддесі
үшін пайдалы іс-әрекет жасап ... ... ... ... ... карсы қылмыс істеу, қылмысты тойтаруға қарсы әрекет жасаған
адамға ... ... ... ... ... ... қарсы
істелген т. б. қылмыстар. Аталған адамдардың туыстарына оның жақын туыстары
және басқадай соларға қатысы бар ... ... Бұл ... ... ... қызметкерлердің туыстарына қарсы қылмыс жасап, оларға әсер
ету арқылы, кек алу мақсатын місе тұтады.
9. Аса ... ... ... ... ... ... істеу. Мұндай кылмыстар көбінесе жеке адамдарға карсы, басқа
да жеке адамдардың өміріне, ... ... ... жасалады.
Мысалы, адам өлтіру, тонау, қарақшылык, бұзақылык, ... ... ... ... жағдайларда аса қатыгездікпен басқа да кыл-
мыстар істелінуі мүмкін. Мысалы, 276-бап жануарларға қатыгездік ... ... ... ... ... кылмыскердің осы тәсілдер
арқылы жәбірленушіні қинап, оны ... ... ... ... оған ... ... және ... ауырлықты келтіруі айтылады. Мысалы,
балаларының көзінше анасын азаптап, сабау немесе жәбірленушіні ... ... ... қаталдықпен мүлікті қоркытып талап ету, т. б. әекеттер.
Жәбірленушіге қинап, қорлық көрсету деп кінәлінің жәбірленушіге ... ... ... ... ... онын ... адамгершілігін
аяққа басу аркылы оған моральдық ... ... ... ... айтылғандарды жауаптылықты ауырлататын мән-жайларға жатқызғанда
сот кінәлінін ... ... ... жәбірленушіге қорлық көрсстіп
қылмыс істеу тәсілін колдануды сезгенін анықтау өте ... ... ... Қару ... ... ... ... оны бейнелеуші қондырғылар,
арнайы дуйыидалған техникалық қүралдар, тез тұтанатың және жанғыш ... және ... ... ... және өзге де ... ... пайдаланып, сондай-ақ күш көрсеткен немесе
психикалық мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс ... ... ... көрсетілген құралдарды, қаруларды колдануы қоғам үшін қауіпті
басқа да тәсілдерді пайдалану қылмыстың қоғамға қауіптілігін ... үшін оған ... жаза ... ... ... ... ... істеу. Мұндай тәсілді қолданып қылмыс істеу қылмыстық заң ... ... ... зиян ... ... ... Жалпыға
қауіпті тәсілдсрге: жарылыс, қопарылыс ... өрт қою, су ... ... ... ... уландыратың газдарды пайдаланып
қылмыс істеу жатады. Жауаптылыкты ... ... орын алу ... жалпыға қауіпті тәсілді қолданып істеу фактісі болу қажет.
11. Төтенше жағдайды, табиғи немесе өзгс де ... ... ... ... ... ... тәртіп бұзушылық кезінде қылмыс жасау.
Мұндай әрекеттерді төтенше жағдайды немесе жұртшылыққа ... ... ... ... ... деп ... ... ауыртпалық жағдайына жер сілкіну, су тасқыны, кар
көшкіні, өрт ... ... ... сияқты оқиғалар жатады. Төтенше жағдайға —
мемлекетте жаппай ... ... ... ... байланысты пайда
болған ерекше жағдайға байланысты белгілі бір ... ... ... үшін
енгізілген ерекше құқылық шаралар болып табылады.
Бұл ... осы ... ... занда накты айтылады. Төтеңше
жағдайдың жариялануына байланысты ерекше корғану ... ... ... ... органдар күрылады. Кінәлі адамнын, басқа уақыткд
карағанда осы жағдайды пайдаланып қылмыс ... ... ... ... ... ... ... түсінігі 241-бапта берілген.
12. Алкогольдік, есірткілік немесе уыткұмарлық елігу жағдайында кылмыс
жасау. Адамның осындай ... ... ... ... ... ... сау ... қарағанда едәуір зор болатындығы, сонымен бірге
оның қауіптпілік дәрежесінін де ... ... ... ... ... ... ... қылмысты саралау үшін маңызы шамалы Адамнын, ... ... ... ... заттарды пайдаланып мас күйге келуі
арқылы қылмыс істеуі мүмкін. Сот ... ... ... карай бұл мән-
жайды жауаптылықты ауырлататын мән-жай деп танымауға да ... ... жеке ... келген ауыр кайғыдан, күйіктен ішіп мас болуы немесе
мас болып маңызы шамалы қылмысты ... т. б. ... ... өзі ... антын немесе кәсіби антын бұза отырып
қылмыс жасауы. Аталған ... ... ... ... да ... ... ... аталған адамдар өзі кабылдаған антын бұза
отырып, өзіне берілген сенімге қиянат жасап, алдау жолына ... ... ... мемдекеттік құпияны жариялайды, береді немесе банк қызмет-кері
кәсіби антын бұзып салушылардын каржыларын өзі пайдаланып кетеді және т. б.
әрекеттер.
14. ... ... ... ... ... ... ... сенімді пайдаланып қылмыс жасауы. Бұл жағдайларда қызметкер
өзіне сеніп тапсырылған қызмет жағдайын пайдаланып сенімге ... ... ... істеуге пайдаланады. Мұндай ретте осындай қылмысты ... ... ... ... ... де ... ... байланысты мәселе Азаматтық, кодекс нормасы арқылы реттеледі. Шарт
заңды тұлғалармен де, жеке ... де ... ... ... сенімді пайдаланып, киянат жасау жауаптылыкпен жазаны ауырлатын
мән-жайға жатады.
15. Өкімет өкілінің ... ... ... ... ... қылмыс
жасау. Өкімет өкілінін. түсінігі ... ... ... ... ... жататын адамдардың нысанды киімін немесе
қүжатын пайдалану қылмыс ... зор ... ... ... ... мән-жайлар жауаптылықты және жазаны ауырлатуға негіз бо-лады.
Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... мән-жайлар тұжырымды болып табылады және оны кең
мағанады талқылауға жол ... ... ... 54-бабының, 3-
бөлігінде "Жаза тағайындау кезінде сот осы ... ... ... ... ... мән-жайлар деп тани ... Осы ... ... ... осы ... ... бөлігінде
көрсетілген мән-жай осы Кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті бабында ... ... ... болса, ол жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-
жай ретінде қайталап ескерілмсуі керек" делінген. Мысалы, аса қатыгездікпен
жасалған ауырлататын ... кісі ... ... ... "д"
тармақшасы). Жауаптылықты және жазаны ауырлататын осындай ... ... ... ... ауырлататын белгісі ретінде көрсетілгендіктен жаза
тагайындағанда оны қайтадан жазаны ауырлататын мән-жай деп ... ... Жаза ... ... ... қолданылып жүрген жаза жүйесі қоғамның пікірі
мен әрбір жаза түрімен сәйкес болуы ... ... өтер ... ... ... ... ... қажет. Мысалы: оны бас бостандығынан
айырмай түзеу ... ... ... ... Жаза ... сот ... оны ... үздіксіз және жан-жақты қамтылуы
тиіс. Жаза жүйесі қылмыстық құқықтың жалпы бөлімінің негізгі бір ... ... Жүйе жаза ... ... ... ... қамтамасыз
етеді. Сотталушыға жаза тағайындалады (Қазақстан Республикасы, Қылмыс
Кодексі, ... ... жаза ... болып сотқа міндетті, ауырлығына
қарай жаза түрін ... және ... ... ... ... жүйесі бір-бірінен ауырлығына қарай ерекшеленетін қылмыстарға
жаза түрін ... ... жаза ... ... ... ету
болып табылады. Әр түрлі қылмыстық ... ... ... ... және жекелеген түрде қамтылуы ... ... және ... ... ... бағыты жазаның жылдамдығы
мен мөлшерін ... ... тек ... ғана ... ... айқындалады. Үшіншіден, жаза жүйесінің ауқымдылығы қарама-
қайшылық салдарға ... ... ... ... қылмыстық құқықты реттеу
әдісі басқа құқық саласының әдісінен ерекшеленуі тиіс, ... ... ... ... ... ... ... қызметінен босату
немесе қылмыстық жаза жүйесіндегі келтірілген залалға ... ... ... ... ... сенімін жояды. Шын ... ... ... жазаның әр түрлілігіне байланысты негізінен тек қатаң
жаза ғана емес, сонымен қатар айыппұл, шартты түрде соттау, ... ... ... шектеледі. Негізгі жаза шаралары аз ... ... ... Кодексі бойынша қылмыс жасады деп кінәлі
деп танылған тұлғаға ... ... жаза ... ... белгілі бір
қызмет түрімен немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқынан айыру;
қоғамдық ... ... ... ... ... қызметінен шектеу; бас
бостандығын шектеу; ... ... ... ... ұстау; бас
бостандығынан айыру; өлім жазасы;
Сотталушыға осы негізгі жазмен ... ... ... жаза
қолданылады; арнайы әскери атағынан, сынаптылық шенінен, дипломатиялық
рангдан, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бір қызметтерімен айналысу құқығынан айыру негізінде жаза ретінде
де және қосымша жаза ... де ... ... ... ... деп кінәлі
болған тұлғаға тек жаза жүйесіндегі жаза түрлерін ... ... ... ... ... ... Іс жүзінде жасаған қылмысы үшін
кінәлі болған тұлғаға жаза ... ... ... көрсетілген басқа да
қылмыстық құқықтық шаралар қолданылады. Қылмыстық ... ... ... әлі де жетілдіруді қажет етеді. ... ... ... ... ... ... шаралар қылмыстық құқықтық болып
табылады және олармен ... ... ... ... жаза мен ... ... құқықтық шаралардың бір-бірінен айырмашылығын анықтау ... ... да ... ... ... ... ... жас балалары бар және ... ... ... ... уақытша
босату жатады. Бұл шараларда тұлғаның жасасын өтеуін кейінге қалдыру не
босату сот арқылы қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... Республикасы, Қылмыс Кодексі, 70-бап). Жазасының өтелмеген басқа
бөлігін жеңіл жаза түрімен ауыстыру ... ... ... ... ... орындау барысында жазаны басқа жаза түрімен
ауыстыруды да көрсетуге болады. Көрсетілген шараларды ... ... ... ... ... басқа да қылмыстық құқықтық
шаралардың мақсаты сотталушының негізгі құқықтарын шектемейді, қайта оның
қайтадан қылмыс ... ... өз ... ... қоғамға қауіпті екендігін түсіндіру. Мұндағы ... ... ... ... қылмыс жасады деп кінәлі танылған
тұлғаның түзелуіне, ... әрі ... ... не ... ... қайталамауына, басқа да қылмыстық әрекеттерге бармай, ол
әрекетінің қылмыс екенін саналы ... ... ... аз әсер ... болып табылады.
Қылмыстық жаза жүйесі осы негіздерге сәйкес мынандай ... ... бас ... ... ... ... бөлімдерде
ұстау; бас бостандығынан айыру; өлім жазасы;
Бас бостандығынан шектеу қоғамдық жұмыстарға тарту; түзеу жұмыстары;
әскери қызметтен шектеу; қоғамнан ... ... ... ... ... ... - ... жазасын жалпы, ерекше, қатаң
режимдегі колонияларда өтеу; ... ... ... ... ... ... жаза ... құрылымы жекелеген жаза түрлеріне
түсініспеушілікті жойып, жаза ... ... ... ... жаза ... кең көлемде түсінікті және тиімді ету мен жаза ... ... ... ... болып табылады. Көп мөлшердегі қосымша
жазалар қайтадан жекелеп қарауды қажет етеді, себебі олар жаза ... ... сот ... ... ... жағдайда, қабылданған
шешімді де оның баппен қашан қаралғандығын көрсетуі керек;
Екіншіден, жазаның қосымша түрі ... ... егер ... ... ... тиіс ... онда сот ... Республикасының
Қылмыс Кодексі 55-бабы бойынша белгілі бір жазадан гөрі жазаның жеңілдеу
түрін ... ... ... ... ... ... жеңіл жаза түрімен
ауыстырғанда сот шешуі тиіс ... жаза ... ... ... ... мөлшерде болуын;
Төртіншіден, қосымша жаза негізгі жаза түрімен бірдей болуы тиіс емес
және заң ... ... ... қосымша жаза тағайындауға
болмайды. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қылмысы үшін кінәлі деп табылған
тұлғаны табындыруға ... Шын ... жаза ... негізінде
әлеуметтік әдепттілікті орнату функңиясын жүзеге ... ... ... қауіпсіздігі мен Конституциямен бекітілген құқықтарын қорғап,
қамтамасыз етуді көздейді. Осыған байланысты ... жаза ... ... ... ... ... көрсетуге болады. Қосымша жаза түрлері,
егер оларды қажет деп тапса жалпы қылмыстық істі қараудағы тәртіптерге ... тиіс және олар ... мен ... ... және ... ... ... ету шарасы ретінде көрініс табуы керек.
Әлеуметтік әділеттілікті орнату және сотталушыны ... ... ... ... тек ... жазаны қолдану ғана емес,
қылмыспен күресуге бағытталған бүтіндей кешенді шаралар қызмет ... ... ... ... үшін ... деп ... ... мынандай
шаралар қолданылуы мүмкін: заңда көрсетілген жағдайда сот істі ... ... ... жауаптылықпен жазадан босатады; егер сот
соттаушының ... ... ... шешімге келсе, онда шартты түрде жазасын
өтеуіне үкім шығарады. Шартты түрде ... ... ... және ... мен ... ... мен әлеуметтік
әділеттілікті орнатуды қамтамасыз ететін шараларды ... ... сот ... жаза ... Сот ... ... заңмен
көрсетілген қажетті шаралар (келтірілген зиянның орнын толтыру; медициналық
және тәртәптік мәжбүрлеу ... ... ... айыру; мүлкін
тәркілеу және т.б.) ... ... ... өтеу ... тәртібіне қарай жазасын басқа жаза түрімен ауыстыру, жазасын
өтеу деп шартты -кезексіз босату ... ... ... Осындай
негіздерге сәйкес теориялық қажеттіліктер қылмыстық құқықтық шаралар
жиынтығын ... ... ... әлі де ... ... ... ... мақсаттағы мәжбүрлеу шаралары кәмілетке
толмағандарға, ауырлығы орта және онша ауыр емес ... ... рет ... ... медициналық негіздегі мәжбүрлеу шаралары Қазақстан
Республикасының Қылмыс ... ... ... жасаған тұлғаға қолданылады;
- сотталушыларға сотпен анықталған міндеттемелерді жүктеу.
Мысалы; шартты түрде сотталған жағдайда;
- ... және ... ... ... ... ... жасаған қылмысы үшін кінәлі деп танылған тұлғаны
қылмыстық жауапкершілік пен жазадан босату және сотқа дейінгі
тергеу барысындағы тәртібіне ... ... ... жеке ... ... ... ... қылмыстық әрекеттегі куәнің қауіпсіздігін қамтамасыз
ету шаралары;
- Әлеуметтік әділеттілікті ... ... ... Мысалы: материалды жауапкершілікке
тарту;
- сотталушының жазасын өтеу ... ... ... ... ... ... Мысалы:
жазасының өтелмеген бөлігін жеңіл жаза түріне ауыстыру;
- соттылығы бар тұлғаларды ... ... ... ... бас ... ... ... тұлғаларға әкімшілік бақылау және қадағалау:
Осы жіктеліп топтастырылған қылмыстық құқылық шаралардың ... ... ... мен ... ... ... мен ... қылмыстылықты жою мақсатындағы күрес және
әлеуметтік әділеттілікті ... ... ... ... ... ... сипаттамасы. Жаза жүйелері деп қолданылып
жүрген ... ... ... ... үшін ... және
тұжырымды, ауырлығына қарай белгілі ... ... ... ... заңның өзінде барлық соттар үшін міндетті ... ... ... ... шарты, шегі және тәртібі белгіленген. Мұның
өзі республика аумағында ... ... ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік береді. Сотталған адамға келтірілетін
айырудың мәніне қарай жазаның ... ... ... бөлінеді: 1)
сотталған адамға моральдік жағынан әсер ететін жаза ... ... ... жұмыстарға тарту, арнаулы әскери ... ... ... ... ... ... біліктілік
сыныбынан және мемлекеттік наградаларынан айыру.
2) Сотталған адамның құқығына шек қоюмен байланысты жаза ... бір ... ... немесе белгілі бір қызыметтен шүғылдану
құқығынан ... ... ... ... ... ... адамды материалдық жағынан айыруға байланысты жазалар.
Оған жататындар: түзеу жұмыстары, ... ... ... ... адамды құқығынан немесе бас бостандығынан ... жаза ... өлім ... бас ... айыру, қамау,
тәртіптік әскери бөлімде ұстау.
Жаза түрлерін топтастырудың ... ... ... жалпыға мәлім. Жаза
жүйелеріне кіретін барлық жаза түрлері негізнен үш ... ... ... ... Негізгі жазалар дегеніміз заң бойынша жеке дара жаза
ретінде жазаның мақсатын жүзеге асыру үшін қолданылатын жаза ... ... ... деп ... ... мынандай негізгі
жазалар: айыппұл салу, белгілі бір лауазымды атқару ... ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарға тарту, түзеу
жұмыстары, әскери қызымет бойынша шектеу, бас бостандығынан шектеу,
қамау, ... ... ... ... бас ... ... өлім
жазасына кесу қолданылуы мүмкін.
2) Қосымша жазалар. Қосымша жазалар деп ... ... ... ... ... ... асыруда оған көмекші рөл
атқаратын жазаларды айтамыз. Қазақсан ... ... ... ... жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықтарды
сақтауы туралы" 1999 ... 30 ... №1 ... ... "Негізгі және қосымша жазаларды дұрыс үйлестіре білу,
оны даралап көрсету принцпін дәйекті түрде ... ... ... жетуіне көмектеседі. Осыған байланысты соттар үкім шығарған
кезде әр іс бойынша ... ... аса ауыр ... ... ... адамдарға қосымша жаза қолдану қажеттілігі мәселесін
қарастырған жөн. Қылмыстық заң ... ... ... ... немесе қолданбау мүмкіншілігі айтылған болса, ... оны ... ... ... ... қабылданған шешімнің
дәлелдерін үкімнің дәлелдеу бөлігінде міндетті түрде көрсетілуі тиіс.
Ал қосымша жаза ... ... ол ... ... ... ондай сілтеме жасалмайды. Кінәліні соттаған кезде ... ... ... жаза ... ... деп ... сот оны
Қылмыстық Кодекстің 55-бабында көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып, ... ... ... ... ... келтіре отырып, қолданбау
мүмкін. Соттардың назары мынаған ... ... ... ... ... ... түрлері қосымша жаза ретінде тек олар
сотталушыны ... деп ... ... ... баптарының
диспозицияларында қосымша жаза ретінде көзделген болса ған қолданылуы
мүмкін. Белгілі бір лауазымды атқаруға немесе белгілі бір ... ... ... арнайы әскери немесе құрметті атағынан
сыныптылық шенінен, дипломатикалық дәрежеден, біліктілік ... ... ... ... ... жаза ... ... 50-бабының 2-тармағында көрсетілген негіздермен қоса, тиісті
ұсыныс енгізу мәселесін қарауы ... ... ... ... деп ... заң ... көрсетілген шекте тағайындалады.
Егер қосымша жаза Қылмыстық Кодекстің 41 ... ... ... оның ... заң ... ... осы түріне
белгіленген шектен аспауы керек" делінген. Сондықтан да қылмыстық заң
баптарының ... ... ... ... ... қолдану
мүмкіндігі көрсетілсе, онда, соттардың оны тағайындау туралы ... ... ... ... ... міндетті турде көрсетілуі
тиіс. Ал қосымша жаза ... ... ... қорытынды
бөлімінде ондай шешімнің қабылданбауына сілтеме жасалынбайды, кінәлі
сотталған кезде ол жауапқа тартылған ... ... ... жаза ... ... деп ... сот оны Қылмыстық
Кодекстің 55-бабында көрсетілген шарттар болған жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... дәлелдерін үкімде
міндетті түрде көрсете отырып, оған қосымша жазаны қолданбауы мүмкін.
Қосымша жаза тек негізгі жазаға қосылып ... ... ... ... қылмыстық заңмен ... ... ... жаза ... тағайындағанда сотқа міндетті
жаза жүйесін қарастырамыз. Жаза жүйесін айтқанда, қылмыстық жаза түрлерінің
басқа да ... ... ... ... ... ... қарастыруға болады. Ауыр жаза түрлері бас ... мен өлім ... ... ... жаза жүйесінің қылмыстық құқықтық
этолоны болып табылады. Іс жүзінде жүйедегі барлық жаза түрлері ... ... жаза ... ... ... ... мен ... болмаса жаза
түрлерінің ауырлығына қарамастан өзара терең әрі әртүрлі ... ... ... ... ... ... қатысты мөлшерін көрсетпей
тек альтернативті ғана болады, әйтпесе олар анықтамаға қатысты болмайды.
Мерзіміне ... жаза өз ... ... және ... ... ... арқасында альтернативті және альтернативсіз жазаның ... ... ... ... туып отыр ... ... ... барысындағы сандық өлшемдермен өзіндік мерзімдерге қатысты ... ... ... ... ... болады.
Жазаны талдағанда мынандай қорытындыға келуге болады: қылмыс ... ... ... ... ... қажет етеді. Сондықтан да
талданған жазаны логикалық тұрғыда "күшейтілген" десе де ... ... ... ... түрінің күрделілігімен байланысты болады, яғни
қылмыс күрделілігі артқан сайын жазаның да күші ... Бұл ... пен жаза ... ... байланыста болуы керек дейді А.С.
Михлин[5] .
Жаза негізгі және қосымша ... екі ... ... ... жаза ... ... ал ... жаза негізгі жазадан соң тағайындалады.
Сондай-ақ бір уақытта негізгі және қосымша болып табылатын жаза ... ... ... жекелілігіне мұндай болу өте маңызды. Осының негізінде
кінәлінің жеке басы мен ... ... ... ... туады. Теорияда жалпы және арнайы жаза түрлері бар. Жалпы жаза
барлық тұлғаларға қатысты: бас бостандығынан айыру. ... жаза ... ... ... Оған ... ... ... ұстау.
Жаза жүйесіне кіретін барлық жаза түрлері бірегей мақсатқа жетуге сондай-ақ
қылмыскерді ... ... мен ... бағытталған. Бірақ жетістік құралы
әр түрлі жаза түрлеріне әр ... Әр бір жаза ... ... ... түрлі дәрежеде болады. Мысалы: бас бостандығынан айыру айыппұлға
қарағанда көп дәрежеде мәжбүрлейді. ... ... осы ... ... ... ... ... байланысты. Біздіңше, бұл жаза
түрі айыппұлға қарағанда өзіне тәрбиелік мәні бар көп элементтерден тұрады.
Түзеу жұмыстарында ... ... ... ... ... ... ... Ал айыппұл жазасы бір актілі және бір ... ... ... ... гөрі қорқыту элемент көп. Бұдан шығатын
қорытынды яғни біржаза түрлері тек мәжбүрлеуді жүзеге асырса, ал ... ... ... ... ... ... ... Бұл екі түр де барлық
жаза түрінде бар. Жүйені құрайтын жазаның барлығы бүтіндей және әр ... ... ... анықтайды.
Қоғамдық даму барысында жаза жүйесі туындаған түрлі ... ... ... ... ету тиіс. Сондықтан да жаза жүйесінің
құрылымы әлеуметтік өзгерістерге ... ... ... ... ... етіп ... Қылмыстық заңдармен негізделген жаза
жүйесі заңның тұрақтылығына байланысты ұзақ ... ... ... ... мен ... отырылуы тиіс. Бірақ жаза жүйесі
мен олардың жеке ... ... әр ... ... ... ... Жазаны тағайындағанда және қолданған кезде қоғамдық қажеттіліктерді
ескеріп бағалау қажет. Жаза ... ... ... құқықтық реттеу
пәнімен байланысты. Басқа да әлеуметтік өзгерістерді қамти алмайды. Болып
жатқан ... ... шын ... жаза жүйесімен реттелініп,
сәйкестендіріліп отырылмайды. Қылмыстық құқықтық нормалары ... ... ... мен ... қажеттілігімен анықталады, яғни
жаза - мемлекеттік мәжбүрлеудің неғұрлым қатаң формасы болып табылады. Жаза
жүйесі мен ... ... ... ... әлеуметтік құндылықтарға әсер
етеді. Осының негізінде қоғам тарапынан ... ... ... ... қалыптасады. Әлеуметтік прогресс мәнінің өзгеруі
құқыққа әсер етіп, онық қоғамдағы қылмыстылықпен ... ... ... мен ... және ... ... бағытта дамуын анықтап,
қалыптастырады. Қылмыстық құқықтағы жаза жүйесі мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да
қоғамдамуының кезеңіндегі әлеуметтік шарттардың нақты жетістіктерін
қамтамасыз ететін ... ... жаза ... ретінде қарастырып,
заңмен бекіту қажет. Нақты әлеуметтік шарттардың өзгерістерге ұшырауы жаңа
жазаларды қажет ... ... ... ... ... қолданылып келген жаза
түрлерін қайтарын алып немесе олардың ... ... ... ... ... ... барлық кезеңде әлеуметтік өзгерістердің пайда болуына әсер
етіп, жаза жүйесінің дамуын нақтылайды. Әлеуметтік өзгерістердің әсерінен
жаза ... ... яғни ... ... Бірақ қылмыстық заңда ол
жеткілікті негіздерде көріне бермейді. Жаза ... ... ... ... ... ... да шаралар қылмыстық репрессияның ... әсер ... ... ... іс ... ... ... шешімнің қағидалық мәні, қылмыспен күресудің тәсілі ... ... ... ету ... ... ... ... жүйесіне байланысты кінәліге әсер ететін қылмыстық саясаттан пайда
болатын ... мен ... ... тиісті институттың ... ... ... ... да қағидалық мән түрлі тұлғаларға
қолданылуы ... жаза ... ... ... ... ... ... нормадағы санкция ретінде абстрактілі. Ол қылмыс жасаған үшін
кінәлі деп танылған барлық ... ... ... ... ... мен ... таптырады. Бұл жағдай жалпыға міндетті ... ... ... ... ... түрлерін қолданудың шартты
түрде ескермейді. Осының негізінде өлім жазасына қылмыс ... ... ... және ... қылмыс жасаған уақытта жүкті болса ... ... ... жаза ... ... көрсетілген
арнайы субъектілерге ғана тағайындалатын жаза ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселелерді қарастырғанда
жеке тұлғалардың заңды тұрғыда қарап қоймай, теориялық жағдайда да және ... ... ... мен жаза ... ... мен ... күресуінің күшеюін жаңа шарттарда ... ... де ... жөн. Іс ... жаза жүйесі мен оны
тәжірибеде қолдану кезінде соттар ... ... жаза ... ... қылмысқа шын мәніндегі бүтіндей қатыстылығы мен және ... ... ... ... Жаза ... ... шын мәніндегі
мүмкіншіліг тек жеке жазаның дұрыстылығына ғана ... ... ... ... және ... құрылымы мен кінәлінің жеке басы мен
қоғам дамуы ... ... ... жаза ... ... де қатысты. Жазаға әлеуметтік ... әсер етуі ... ... көп ... ... қажет етеді. Маңызды
теориялық консепция әлеуметтік әрекеттіліктің түрлі аспектілерін және жаза
теориясының ... ... ... ... ... ... ... керек яғни субъективті факторлар қатарын түсіну мысалы,
судьяның құқықтық санасының ... ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
Негізінен сот тәжірибесін талдаудың рөлі ... ... ... ... ... өмірдегі әлеуметтік шарттардан көрініс табуы. Жаза
жүйесі ... ... ... ... ... қағидасы ретінде
заңдылықтар және оны іс жүзінде қолданудың көрінісі болып табылады. Осының
негізінде жаза тек ... ғана ... ... ... әлеуметтік құрылым да
болып табылады. Жаза түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... нормалардың жасаған қылмысына кінәлі деп
танылған тұлғаны мемлекет тарапынан ... ... ... ... мен оның ... ... қоғамдағы даму кезеңдері мен нақты әлеуметті
шарттардың өзгеруіне қатысты дамып, осы ... ... ... нормаларының бекітіліп отырылуы тиіс. Белгілі бір кезеңдер жаза
түрлерінің іс ... ... ... ... ... басқа
кезеңдер жазаны іс жүзінде қолдануды басқа негізде суреттейді. ... ... ... бір ... ... ... бұл табиғи процесс. Жазаның
динамикасының өзгермелілігі ... әр ... ... қылмыстылықпен
күресудің құралы ретінде түрлі бағыттағы ... ... ... шығатын қорытынды жазаны қолдану еш уақытта абстрактілі болған
емес, ол ... ... ... ... ... тәуелді. Кейде
жазаны қолдану барысында негізсіз нақтылау жағында ... ... ... ... ... ... саясаттың қағидалық
бағыты әр уақытта әлеуметтік шарттардың негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... тек тәжірибе ғана күрестің тиімді әдісі мен құралын
жасай алады. Жаза жүйесі бүтіндей жаза жүйесінің ... ... ... ... жеке бір ... ... ... Жаза белгілі бір тарихи
және әлеуметтік шарттармен ... ... ... ... ... ... өзгеруіне болашақта жаза жүйесінің жаңартылып өзгеруі ... ... ... ... ... отырылуы керек. Осыған
байланысты жазаны негізгі және қосымша түрге бөлу ... ... ... ... ... ... еңбекпен түзеу ... және ... ... ... ...... ... айыпты деп танылған адамға айыптау
үкімі шығарарда қылмыстыық ықпал жасаудың нақты шарасы соттың тандауы.
Жаза тағайындау, яғни ... ... ... жаза ... ... ... жауапты сәті. Бұл жайында Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Соты Пленумының 24. 06. 1999 ... ... ... соттардың
зандылықты сақтау туралы» №3 қаулысында айтылған. Жаза мақсатының жүзеге
асырылуы көбіне тағаындалғанжазаға байланысты.
Жаза тағайындау әлеуметтік ... ... ... сотталған
адамның түзелуіне, соттылығының да, басқа адамдардың да жаңа ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін жаза дәлелді де әділ ... ... ... адамға, Қылмыстық Кодекстің 52-бабында, оның түзелуі және ... ... алу үшін ... және ... жаза ... тиіс.
Жаза тағайындау белгілі бір принциптерге негізделеді, олар ... ... ... және ... ... ... нақты көрінісі
болып табылады. Жаза тағайындаудың негізінде жатқан ... ... адам ... жазаның әділеттілігі, жазның дәлелдігі және үкімде
оның ... ... ... ... ... жеке даралау, қылмыстық
қудалау шараларын үнемдеу. Бұл принциптер Қылмыстық Кодекстің нормаларында
өз ... ... жаза ... ... ... жаза ... бірі ... – жазаның сотталған адамның түзелуіне әсер ететіндігіне көре
білуге, және ... ... ... ... жазаның мүмкіндігінше
ауырлығы төмен, жұмсақтау түрін дүрыс тағайындай білуге, оның ... ... ... ... сот ізгілік қағидатын басшылыққа ала
отырып, айыпкерге тағайындалған жазаның оның ... және ... ... ... жағдайына мүмкін болар ықпалын да ескеруі
керек.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конститудиясы (өзгертулер мен толықтырулар
қоса) 30 ... 1995 ... ... ... ... ... ... мен
толықтырулар қоса). 16 шілде, 1997 жыл.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу ... 13 ... ... Қазақстан Респулиқасының Қылмыстық Атқару Кодексі. 13 желтоқсан, 1997
жыл.
5. Қ Р Жоғарғы ... ... ... жаза ... ... ... ... туралы» 30 сөуір, 1999 жыл.
6. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... ... Е.И. ... ... Р. К. Общая часть. Алматы, 1997.
8. ҚР ҚК түсініктеме. Алматы, 2001.
9. ... Е.О. ... С.Н. Жаза ... оқу ... Алматы:
Өркениет 1999 ж.
10. Уголовное право РК. Общая часть, Жеті жарғы, Алматы.-1998.
11. Уголовно-исполнительное право Р.К. Алматы, 1997.
12. ... С.Н. ... Б.А. ... А.А. ... ... ... Д.С. ... уголовное наказания в делах предупреждения
редедивных преступлений. Алматы, 1997.
14. Ағыбаева А.М. Нәріпбаев М.С. ... Г.И. ... ... по ... ... Алматы., 1994.
15. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы «Жеті ... ... ... ... ... ... ... Курс лекций. М., Изд-во БЕК,
1996г.-15 с.
17. Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. ... ... Т.1. ... с.
18. Курс уголовного права. Общая часть. т.2. Учение о наказании. М., Изд-
во ЗЕРЦАЛО, 1999г.-79 ... ... П. ... ... при Сталине. М., 1998г.-28с.
20. Уголовное право. Общая часть. Под ред. И.Я.Козаченко. М., ... ... ... ... М.Д. ... его цели и эффективность. Ленинград,
1973г.-16 ... Курс ... ... ... ... М., 1970г. т.3.-30 с.
23. Соловьев А.Д. Вопросы применения наказания по ... ... М.., ... ... ... ... С. “ ... практикалық оқу құралы Өркениет
, 1999 ж.-92 б.
-----------------------
[1] Соловьев А. Д. Вопросы применения наказания по ... ... 1958. – С. ... Сонда.
[3] Меньшагин В. Д. Основные принципы применения наказания по советскому
уголовному праву. В кн.: Применение наказания по советскому ... – М., 1958.- С. 5; ... И.И. ... наказания в
советскому уголовному праве. – М., 1961. –С. 13-15.
[4] Курс ... ... ... ... ... –Т III. ... М.,
1980.- С. 11.
[5] Михлин А.С. Проблемы совершенствование ... ... ... уголовном праве. Москва: 1981.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айыппұл түріндегі жазаны атқару10 бет
Бас бостандығынан айыру жазасы11 бет
Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері34 бет
Жаза11 бет
Жаза жүйесі жайлы10 бет
Жаза жүйесі түсінігі және мәні19 бет
Жаза және оның мақсаты29 бет
Жаза және оның мақсаты жайлы27 бет
Жаза және оның мақсаты туралы10 бет
Жаза тағайындау29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь