Күй атасы құрманғазы

Ұлы күйші, дарынды композитор - Атырау облысы, Теңіз ауданы, Жиделі деген жерде 1816-1818 жылдар шамасында туды. Әкесі Сағырбай он екі ата Байұлының ішіндегі Қызылқұрт руынан шыққан, бүкіл өмірін байлардың малын бағумен өткізген адам. Құрманғазының кішкентайынан домбыра үні естілсе бәрін ұмытатын музыка құмарлығы әкесі Сағырбайға ұнай қоймады. Домбырасын үкілеп ел кезіп жүретін сал серілерге ілесіп, әсіре қызыл «әуесті» болып кете ме деп іштей уайымдайтын. Содан ба тілі шығар шықпастан домбыра шанағына жармасқан баласын адал еңбекке бейімдеуге ұмтылды.
Жасынан өнердің қадірін біліп өскен Алқа тұңғыш ұлының бойындағы ұлы дарынды жүрегімен сезінді. Ұлының асқан ажарлы, сымбатты әрі ешкімнен қаймықпайтын жүректі, алысқанын алып ұратын қайратты боп өсіп келе жатқан іштей қуанатын. Ол ұлының бетінен қақпады, қолына домбыра тисе аруақтанып, нұрланып шыға келетін кішкене Құрманының тегін адам емес екенін 1-ші болып мойындаған да Алқа еді.
Отызыншы жылдардың аяғында Құрманғазының алғашқы творчествалық дәуіріне жататын күйінің бірі «Кішкентай» дегенге келеді. Ол күйді Құрманғазы «кішкене інісінің үлкен ағасы Исатайға арнауы» депті. Күйдің «Кішкентай» атанып кеткен себебі осы болса керек. Өйткені «Кішкентайдың» сырттай көлемі де мазмұны да, техникалық дәрежесі де терең күрделі күй. Тіпті бұл күйдің жоғары деңгейлі шығарма екендігін тани отырып Құрманғазының кейініректегі творчестволық белестерінің біріне жатқызуға болар еді.
        
        Күй атасы Құрманғазы
Ұлы күйші, дарынды композитор - Атырау облысы, Теңіз ауданы, Жиделі
деген жерде 1816-1818 жылдар ... ... ... ... он екі ... ... Қызылқұрт руынан шыққан, бүкіл өмірін байлардың малын
бағумен өткізген адам. Құрманғазының ... ... үні ... ... музыка құмарлығы әкесі Сағырбайға ұнай қоймады. Домбырасын
үкілеп ел кезіп жүретін сал ... ... ... ... ... ... ме деп ... уайымдайтын. Содан ба тілі ... ... ... ... ... адал ... бейімдеуге ұмтылды.
Жасынан өнердің қадірін біліп өскен Алқа тұңғыш ұлының бойындағы ұлы
дарынды жүрегімен ... ... ... ... сымбатты әрі ешкімнен
қаймықпайтын жүректі, алысқанын алып ұратын қайратты боп өсіп келе жатқан
іштей ... Ол ... ... ... қолына домбыра тисе аруақтанып,
нұрланып шыға келетін кішкене Құрманының ... адам емес ... ... ... да Алқа ... жылдардың аяғында Құрманғазының алғашқы творчествалық дәуіріне
жататын күйінің бірі ... ... ... Ол ... ... ... ... ағасы Исатайға арнауы» депті. Күйдің «Кішкентай»
атанып ... ... осы ... керек. Өйткені «Кішкентайдың» сырттай
көлемі де мазмұны да, техникалық ... де ... ... күй. ... ... ... ... шығарма екендігін тани отырып Құрманғазының
кейініректегі творчестволық ... ... ... ... ... осы ... ... бірі «Ұзақ Ақжелең». ... Дина бір ... ... ... ... ... бірақ өз
жанынан күй шығарған ... мына ... ... Ұзақ ... ... ... - ... болатын. Күйдің ауызда жүрген белгілі программасы жоқ.
Музыкасының ауанына ... бұл күй бір ... ... ... ... үні»
болуы керек. Өзін бір жолата күй ... ... ... ... ... «Рахмет» күйі деуге болар еді.
Құрманғазының «Адай» шыққан ... ... бірі ... иілтсе де, қаншама еңсесін ... да ... майы ... ... ... ... келе беретін болаттай берік, халықтың
қайыспас күшіне, қайтпас ... ... ... ... жағын
алсақ, мұнда: «Қайтпаған қалың жаудан Құрманғазы, тағдырдың бөгелмейді
дырауына» ... ... өзін ... бір мүшесі, күш иесі деп
қарағандай ұғым бар. Бір әңгімеде ... ... ... ... ... өзі ... жүрісі де әсем аттың үстінде көңілді
келе жатып күреске беттеген өз ойын ... ... ... ... ... ... образға алып, жігітте күш те осындай болу керек,
жорытқанда белі берік ... ... болу ... деп ... ... ... күй ... Құрманғазының асқақ та жігерлі күйлері
еркіндікті ... ... ... ... ... жарқын көрінісі
іспетті. Ол оның бүкіл ... ... ... ... ... ұлылығы
мен мәңгілігінің символындай қастерлі. Оның халықтың өміршең музыкалары
мазмұнының даламыздай кең ... ... ... ... ... толы ... алай-дүлей алабұртқан сезімі, емін-еркін ойнақы
ырғағы, әр иірімі әсемдікке айналған көркемдігі мен ... ... ... күй ... ұлы ... ... ... бүкіл әлемге
жайды. Халқымыздың күй - Атасына айналды. ... ... ... ... түкпір-түкпірінен -Мәскеуден немесе Пекиннен, Бакуден
немесе ... ... ... жан ... ... таң ... тамсандырмай, табындырмай қоймайды.
Ұлы күшінің есімі туған топырағымыз Қазақстанда әлдеқашан аңызға,
рухани қасиетті ... ... Оның ... киелі орын болып есптеледі. Күн
сайын Күй Атасы жатқан ... ... ... ... ... күткен жас
келіншектерді, ауруы жанына батқан сырқат адамдарды жиі ... ... ... жас ... ... де ... ... етіп жатады. Күй
атасының мәңгілік тыныштығын сақтап тұрған жер де сайын даланың ортасында
пайда ... ... ... арал ... ... ... Бұл жерде
оның ғажайып музыкасы мен киелі рухы билеп тұрғандай ұлылығы бүкіл әлемді
мойындатқандай ... ... ... ... – ақ халыққа асқан талантты күйшілігімен
белгілі болды. Оның трагедиялық ... атты күйі ... ... ... ... «Адай», «Сарыарқа», «Кісен ... ... ... ... ... тағы басқа күйлері сияқты ұлы
шығармалары ғасырдан ғасырға шарықтай береді.
Құманғазы ... ... мол мұра ... ... композитор
ғана емес, ол өз шығармаларын шәкірттеріне үйрету ... ... бір ... ... ... ... ұлы ... Биік тұлғаның шығармашылық
бағыттағы орындаушылық шеберлігі кең ауқымдылығымен, телегей теңіз ... әрі ... те ... мөлдір сезім иірімімен ... ... ... ұлы ... ... ... келтіріп орындау дәстүрі
әкеден балаға жалғасып келе жатқан құбылыс.
Дина, Қали, Оқап, Рүстембек, Әзидолла, Қаршыға ... ... ... ... өнер тұлғалары. Күй Атасының дәстүрлі мектебінен шыққан ... ... ... ... ... дейін талантты күйшілерді
атап шығуға әбден болады. Олардың қай-қайсысы да сөз жоқ қазақтың күй өнері
тарихына мол үлес ... ... ... ... Әубәкірін сыбағасыз тастамайды. Оның
озбыр, зарлықшыл, ... ... ... үшін ... ... соғады.
Ол күйі халық арасында «Ақбай» деген атпен тарайды. Күйші бұл ... ... ... ... қара ... зар ... ... ауыр халқы суреттеуден бастайды. «Ақбайдың» басын ... ... ... ... ... ... Бірақ қажырлы Құрманғазы уәйім
теңізіне бата бермей, алда ашық күн ... ... енді бір кез ... ... үн береді. Сол арпалыс, адам ... үшін ... көп ... үдей береді. Күйдің аяғында ауыр хал ... ... ... ... ... ... күйі
аяқталады.
Құрманғазы Орынбор түрмесінде жатқанда бір күні генерал-губернатор
Перовский ... ... Ол ... домбыра тарттырады. Бірнеше күй
тартып келіп Құрманғазы аяғында бір күйді өзгеше тартады. Музыкадан ... ... ... ... ... күй емес қой, ол не еді?» деп ... ... ... тартылған себепті бұл марш «Перовский марш»
атанып ... ... ... шын ... марш ... мен ... Форма жағынан да маршқа дәлме-дәл келеді. Ауыз бойынша Перовский
осыдан кейін Құрманғазыны ... ... ... ... ... ... Құрманғазы түрмеден қашып кетеді. Осы сапарда ол тағы
бірнеше күй ... ... бұл ... ... ... ірілері; «Кісен ашқан», «Қызыл қайың», «Машина».
«Кісен ашқан» басынан аяғына шейін орнықты, жәй екпінді күй. Әуеннің
өткірлігі сай ... ... ... онда ... ... ... алмас
араның құлағыңды жартын дыбысы жоқ. Күйде аяғын ... ... жан ... ... бір ... ... ... еңбекшінің аяқтары кісендеулідей ауыр
жағдай суреті бар. Бұл психологиялық күй ... ... ... ескере
кететін нәрсе күйде мол трагедиямен қатар үлкен жігер мен халықтың үні бар.
«Қызыл қалың» ... күй ... ... көп ... ... қайың» әрине, басқа ол аттас күйлерге ұқсамайды.
Мұнда ана ... ... ... әр ұлын ... жарылыстың ұлы
қойнының, ұлы панасының суреті бар. Шебер суреткер қайың образында ... өз ... ... ... ... көрсеткен.
1888 жылдары Құрманғазы Бекетай құмына барып, Динаны көреді. Бұл
ардақты шәкіртін ... ... ... Бекетайда бірнеше күн болып Соқыр
Ержан, Байжұма, ... ... ... Динадан алып қайтады. Сол
сапардан келген соң өзі ... ... ... шығарып,
шәкірттеріне үйретеді.
Біреулердің айтуы бойынша Құрманғазының «Саранжан» күйі де осы ... ... Ол ... де неше түрлі аңыз бар. Бірақ «Саранжан» күйінде
қалмақ музыкасының ырғағы бар екені даусыз. Сондықтан бұл күй ... ... ... аңыз ... келеді. Оның үстіне Саранжан деген ат
қалмақта, маңғолда жиі ... ... ... ... ма, жоқ ... ма, ... ... күйі қалмақ атымен байланысты.
Құрманғазы өмірінің ... ... ... «Итог», атты күйлер
шығарады. Бастан орыс сөздерін бас ... ... ... «Не шуми, не кричи» деп беретін күйші өзінің творчествалық
қорытынды ... ... ... деп ... 1889 ... ... сол ... жері Сахмада қайтыс болды.
Оның зираты Албасты төбе деген ... Ол төбе ... ... ... ... Шайтанида өлді дейді. Бірақ оның ... ... жоқ. ... мен ... ... дауыс естім жер.
Құрманғазының баласы Байғазыдан жас басынан Құрманғазы біздің ғасырдың
басында Астраханнан бір тас шабатын ... алып ... ... ... ... 1959 ж Құрманғазы төбенің басындағы күйшінің ... ... оған ... ... ... ... бетоннан қойылған, үлкен
ескерткіш қойылды. Сол төбенің етегіндегі ... ... ... ... колхозға Құрманғазының есімі берілді. Құрманғазының күйлері
біздің заманға оның шәкірттері, жолын ... ... ... ... ... композитор - Құрманғазы Атырау облысы, Теңіз ауданы, ... ... 1816-18 ... ... ... ... ... он екі ата
Байұлыларның ішіндегі Қызылқұрт руынан шыққан, бүкіл өмірін ... ... ... ... ... кішкентайынан домбыра үні естісе
бәрін ұмытатын музыка құмарлығы Сағырбайға ұнай қоймайды. Домбырасын үкілеп
ел кезіп ... ... ... әсіресе қызыл «әуесті» болып кете
ме деп іштей әуемдейтін. Содан ба тілі ... ... ... ... ... адал еңбекке бейімдеуге ұмтылды.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күй8 бет
Құрманғазының шығармашылық кезеңі4 бет
Абайша сүйіп, абайша күйіп жүрміз бе?20 бет
Бастауыш мектеп математикасында құзіреттілікті қалыптастыру.15 бет
Кенесарының туып өскен жері және арғы атасы Абылай туралы18 бет
Неміс және қазақ тілдердегі сан есімге (3;7) қатысты фразеологиялық сөз тіркестері4 бет
Райымбек батыр және ұлттық патриотизм4 бет
Хз. Мұхаммедттің адамдармен қарым - қатынасы5 бет
Шақшақұлы Жәнібек3 бет
Ыбырай Алтынсарин3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь