Қылмыстық субъект

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қылмыстық субъект ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2. Қылмыстың субъективті жағы және түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
3. Қылмыс субъектісінің жасқа толу белгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
4. Қылмыстың арнаулы субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
5. Жауапкершілігінің түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
Қорытынды
Қолданылған әдебиет тізімі
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі бір әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте азаматтарға заңда көрсетілген негізде моральдық немесе құқылық, жауапкершілік жұктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ішіндегі ең қатал түрі қылмыстық, жауаптылық болып саналады. Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамға кауіпті кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана белгіленеді. Адам қылмыстық жауаптылықка істеген іс-әрекеттерінде қылмыстық заңда көрсетілген нактылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау, ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. Мұның өзінде қылмыстық, жауаптылық оның іс-әрекеті нақты қылмыс құрамын түзейтін қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда жүзеге асырылады.
Яғни, қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстық құқылық норманы бұзудың нәтижесі, қоғамға кауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық жауаптылықта болмайды. Қылмыстық заң бойынша жазалау катерімен тыйым салынған қоғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылық тек қана қылмыс істеу арқылы келтірілген зиянның көлеміне, қылмыстың жасау тәсіліне, кінәнің нысанына, қылмыскердің тұлғасының ерекшеліктерін еске ала отырып жүзеге асырылады.
Қылмыстық жауаптылық өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған құқылық жауапкершіліктің бір түрі болып табылады. Кылмыстық жауаптылық — өзінің нысаны, мазмұны жағынан мемлекеттік күштеу мәні бар жауаптылықтың түрі. Өйткені мемлекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере отырып, оны істеген адамға мемлекет тарапынан заңда көрсетілген күшпен орындалуға тиісті шараларды қолдануды жүзеге асырады.
1. Антонян Ю. М., Бородин С. В. Преступность и психические аномалии. М., 1987.
2. ТоликЮ. В. Случайный преступник. Томск, 1984. Б.Дагель П. С. Учение о личности преступника в советском
уголовном праве. Владивосток, 1970.
4. Лейкина Н. С. Личность преступника и уголовная ответствен-ность. М., 1968.
5. Личность преступника. М., 1975.
6. Михеер Р. И. Проблемы вменяемости и невменяемости в со-ветском уголовиом праве. Владивосток, 1983.
7. МихеевР. И. Невменяемый. Владивосток, 1992.
8. Орлов В. С. Субъект преступления. М., 1958.
9. Орымбаев Р. Специальный субъект преступления. Алма-Ата, 1977.
10. Tpaxmepoe В. С. Вменяемость и невменяемость в уголовном праве (исторический очерк). Харьков, 1992.
11. УстименкоВ. В. Специальныйсубъектпреступления. Харь-ков, 1989.
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. ... ... ... жағы ... ... ... ... толу
белгісі........................................9
4. ... ... ... ... ... әдебиет тізімі
Кіріспе
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі ... ... ... ... ... етеді, оны орындамаған ... ... ... ... ... ... құқылық,
жауапкершілік жұктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ... ең ... ... ... ... ... Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң
шығарушы органы арқылы қылмыстық ... ... ... салынған қоғамға
кауіпті кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана ... ... ... ... ... қылмыстық заңда көрсетілген
нактылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау,
ұрып-соғу, денсаулыққа ... ... зиян ... бұзақылық, т. б. Мұның
өзінде қылмыстық, жауаптылық оның іс-әрекеті нақты қылмыс құрамын түзейтін
қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана ... ... ... ... ... бұл қылмыстық құқылық норманы бұзудың
нәтижесі, қоғамға кауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық ... ... ... заң ... ... тыйым салынған қоғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін
қылмыстық ... тек қана ... ... ... ... ... қылмыстың жасау тәсіліне, ... ... ... ... еске ала ... ... ... жауаптылық өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған құқылық
жауапкершіліктің бір түрі ... ... ... ...... ... ... мемлекеттік күштеу мәні бар жауаптылықтың түрі.
Өйткені мемлекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере ... оны ... ... тарапынан заңда көрсетілген күшпен орындалуға тиісті
шараларды ... ... ... ... ... ... ... өзі сол субъектіге ... ... ... ... оның ... ... мінеп, оған заңдылық баға береді.
Қылмыстық жауаптылықтың мазмұны (теріс қылыққа ... ... ... ... және ... ... тарапынан қылмысын бетіне басу) және
заңдылық (қылмыс істеген адамға қолданылатын мемлекеттік ... ... ... ... ... мәнді екі бөлігі болып табылады.
Сонымен, қылмыстық жауаптылық деп — ... заңы ... ... ... ... ... ... адамды мемлекет атынан оның тиісті
органдары арқылы мінеушілігін (айыптаушылығын) айтамыз.
Қылмыстық жауаптылық-қылмыстық ... ... ... тығыз
байланысты. Бұл байланыс екі жақты көрініс арқылы белгіленеді.
Біріншіден, қылмыстық ... ... ... ... сияқты
істелген қылмыстың құқылық зардабы.
Яғни, нақты қылмыс жасалмаса қылмыстық жауаптылық та, қылмыстық құқылық
қатынас та жоқ. ... ... ... ... уақыттан бастап қылмыстық
жауаптылық, ал мұнымен бірге бір ... ... ... ... құбылыс, яғни қылмыстық құқылық қатынас пайда болады. Бұл жерде
істелген қылмыс ... факт ... ... ... ... ... ... істелген қылмыстың құрамы
қандай, кінәнің нысаны, дәрежесі, қылмыскердің ... ... ... ... па? ... ... ... немесе қылмысқа жанасушылық болды
ма және т. б. Сондай-ақ жазаны тағайындау немесе жазаны ... ... ... ... мәселелерге байланысты болады.
1. Қылмыстық субъект
Қылмыстың субъектісі болып ... ... ... ... және
заңға сәйкес сол үшін қылмыстық жауаптылықты көтеруге қабілетті адам
танылады. Қылмыстық ... 4, 6, ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің күші Қазакстан
Республикасының азаматтарына, Қазақстан ... ... жоқ ... ... ... ... ... қорытынды, қоғамға қауіпті іс-әрекет үшін қылмыстық жауаптылықка
тек қана тірі адам — азамат тартылады. Заттар, жануарлар дүниесі, ... ... зиян үшін олар ... ... ... яғни ... қылмыс субъектісі болып танылмайды.
Егер адам жануарларды немесе табиғи күштерді пайдалану арқылы қасақана
жәнеде баскаға зиян келтірсе, онда ... ... сол ... ... ... кабаған итке адамды қасақана әдейілеп қаптырса, онда сол
адам жөнінде қасақана дене жарақатын келтіргені үшін қылмыстық ... ... ал ... жағдайда ит қылмыс субъектісі емес,
қылмысты істеудің құралы болып табылады.
Сондай-ақ ... ...... ... ... және ... да занды
ұйымдар қылмыстың субъектісі болып танылмайды. Қайсыбір кәсіпорын, мекеме,
ұйымда ... ... ... ... ... үшін ... ... ұйым, кәсіпорын емес, сол еңбек қорғау ережелерін кінәлі түрде
бұзған лауазымды адам, егер ... ... ... қайғылы жағдайға
ұшыраса жауаптылыққа тартылады. Жаңа Қылмыстық кодекстің 14-бабында (1-
бөлігі) «есі ... осы ... ... ... ... жеке адам ... ... тартылуға тиіс» деп тура айтылған. ... ... ... ... ... тек қана жеке тұлға - адам ... ... ... ... ... ... заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген іс-әрекетіне есеп
бере алатын және өзін-өзі басқаруға қабілеті бар ... яғни есі ... ... алады. Адам қоғамға кауіпті іс-әрекет істеген кезде өзінің
іс-әрекетіне есеп бере алмаса, яғни қылмысты есі ... емес ... ... ол ... ... ... екі нысаны: қасақаналық пен абайсыз-
дық жоқ деп есептеледі. Қоғамға қауіпті іс-әрекетін ұғынып, оның ... ... ... ... есі ... адам ғана ... үшін кінәлі
деп танылады.
Керісінше, қоғамға кауіпті іс-әрекет істеген ... есі ... емес ... ... ... өзіне есеп бере алмайтын, өз әрекетін басқара
алмайтын адам қылмыс ... бола ... ... қылмыстың субъектісі
болып кез келген адам ғана емес, тек есі дұрыс адам ... ... ... ... ... болып табылады. Өзінің іс-
әрекетін сезу және оны басқара алу дені сау ... ... ... ... ... болады. Адам белгілі бір жасқа толған кезде қалыптасқан
емірлік тәжірибесі арқылы өзін қоршаған ортадағы құбылысқа ... баға ... ... ... ... пайда не зиян келтіретінін ұғыну, нақты
жағдайларға байланысты іс-қимыл жасап құқық, мораль ... ... ... ... ... ... ... бас тарту мәселелерін
шешуге толық кабілетті болады. Психолог, ... ... ... және
заңгер мамандардың тұжырымына сәйкес мұнда жас мөлшері 16 ... ... деп ... Осы ... ... ... ... қылмыстық
заңға қайшы кез келген іс-әрекеті үшін қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... кейбір қылмыстарды істегені үшін
мұндай жауаптылық одан ... ... —14 ... ... уақыттан басталады.
Яғни, қылмыстық заңда көрсетілген белгілі бір ... толу ... ... белгісінің бірі болып табылады. Сонымен қылмыстың
субъектісі болып қылмыстық заңда көрсетілген ... ... есі ... ... ... ... ... және арнаулы болып екі түрге бөлінеді. Есі
дұрыстық, заңда белгіленген жасқа толу және жеке адам болу ... ... ... тән, ... ... Бұл ... ... субъектінің
түсінігін береді.
Жалпы субъектінің осы белгілермен қатар жекелеген қылмыстың құрамының
ерекшелігіне қарай ... ... ... ... ететін адам қылмыстың
арнаулы субъектісі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... арнаулы мемлекеттік кызметшілер арқылы
істеледі. Бұл жерде мемлекеттік ... ... ... болып табылады,
әскери қылмыстарды тек әскери ... ... ... ... де ... ... субъектісі болып табылады.
2. Қылмыстың субъективтік жағының
түсінігі және оның маңызы
Қылмыстың субъективтік жағы бұл негізінен адамның психикалық ... ... ... ... ... жағының көрінісі болып
табылады.
Қылмыстың сыртқы жағын бейнелейтін объективтік ... ... жақ ... ішкі мәнін, мазмұнын ... Бұл ... ... ... ... және субъективтік жағының белгілері
өзара тығыз байланысты, белгілі бір бірлікте болады. Сондықтан да қылмыстың
субъективтік жағына барынша ... ... ... ... ... жағының мазмұнын мынадай заңдылық белгілері:
кінә, ... ... ... ... Осы ... ... қылмыс
істеген, яғни қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған адамның жан-дүниесінде орын
алған ішкі өзгерістерді, оның ... мен ... ... байланысын бейнелеп
береді.
Аталып өткен қылмыстың субъективтік жағының осы белгілерінің заңдылық
маңызы біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез ... ... ... ... ... белгісі болып табылады. Кінәсіз қылмыстын
құрамы болмайды. Мұның өзі кінәсіз жағдайда кылмыстық жауаптылық туралы ... ... емес ... ... ... ниет және ... ... кейбір құрамдар үшін заңда керсетілген реттерде қажетті ... Ал олай ... ... ниет пен ... ... құрамының
факультативті белгісі ғана болып саналады.
Істелмекші болған ... ... ... ... білдіру немесе
жазадан қорқу ... ... ... ... ... ол ... ... белгісіне жатпайды.
Қылмыстың субъективтік жағының белгілері - кінәні, ниет пен мақсатты
дұрыс анықтаудың маңызы мынада:
Біріншіден, қылмыстық жауаптылық негізінін ... ... ... ол
қылмысты қылмыс болып табылмайтын іс-әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, ... ... жағы ... ... ... ұқсас
құрамдарды бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады.
Үшіншіден, қылмыстың субъективтік жағының мазмұны істелген қылмыстың,
сондай-ақ оны ... ... ... ... ... ... себеп болады. Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және мөлшерін
анықтауға мүмкіндік береді.
Сонымен қылмыстың субъективтік жағының қылмыстық, жа- ... ... ... ... ... ... ... саралау үшін және әділ жаза
тағайындау үшін манызы ... ... ... ... ... Соты ... каулыларында қылмыстың субъективтік жағының мазмұнын,
кінәнің нысандарын, қылмыстық қаскүнемдік пен арам ... және ... ... мен бағытын терең зерттеуді талап етеді.
3. Қылмыс субъектісінің жасқа толу белгісі
Жоғарыда атап өткеніміздей, қылмыстың субъектісі болып заңда ... ... есі ... адам ... ... ... ... тартудың ең
негізгі шарттарының бірі оның белгілі жасқа толуы болып танылады. Өте жас
балалар қылмыстың субъектісі бола алмайды.
Өйткені, олар ... тым ... ... ... ... қоғамға істеген зиянды іс-әрекетіне жауап бере алмайды және
өздерінің қылықтарын басқара алмайды. Сондықтан ... заң өзі ... ... ... ... ... ... және жазаға
тартуға тыйым салады. Кәмелетке толмағандардың жас мелшері және ... ... деп тану ... Қылмыстық кодекстің 15-бабында арнайы
көрсетілген. Осы бап бойынша қылмыстық жауапқа қылмыс істеген уақытқа дейін
он алты жасқа толған ... ... ... ... он төрт жасқа толған адамдар кісі өлтіргені (96-
бап), денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ... орташа ауырлықтағы зиян келтіргені үшін
(104-бап, 2-бөлігі), зорлағаны (120-бап), жыныстық ... ... ... ... ... ... ұрлық жасағаны (175-бап),
кісі тонағаны (178-бап), қарақшылық, істегені (179-бап), қорқытып алғаны
(181-бап), ауырлататын мән-жайлар ... ... ... өзге де ... ... ... көздемей заңсыз иеленгені (185-баптың 2,3,4-
бөліктері), ауырлататын мән-жайлар кезінде мүлікті ... ... ... ... 2,3-бөліктері), терроризм (233-бап), адамды кепілге
алу (234-бап), террористік акті туралы біле түра ... ... ... ... ... ... ... мен жарылғыш
құрылғыларды ұрлағаны не қорқытып алғаны (255-бап), ауырлататын мән-жайдағы
бұзақылығы, (257-баптың 2, ... ... ... ... ... ... әсер ететін, заттарды ұрлағаны не қорқытып алғаны
(260-бап), ауырлататын мән-жайлар ... ... ... ... ... ... ... жерін қорлағаны (275-бап, 2-бөлігі), көлік құралдары
немесе қатынас құралдарын қасақана жарамсыз еткені (299-бап) үшін қылмыстық
жауапқа тартылуы тиіс.
Бұл тізбекте ... ... ... ... оны кең мағынада
талқылауға болмайды. Осы ... ... ... ... ... толған әрбір адам сезеді, өз әрекетіне есеп береді, сол себепті де
заң ... ... ... үшін жауаптылықты 14 жасқа толған
уақыттан бастап белгілеп отыр.
Қылмыстық заң қылмыстық жауапқа 16 ... ал ... ... ... ... түрі үшін 14 ... тартылатынын белгілегенімен,
кейбір әрекеттің мәнінің ерекшелігіне және субъектінің ерекше белгілеріне
қарай, ... ... ... ... жасы ... ... ғана ... Мысалы, кәмелетке толмаған адамды қылмыстық іске
тарту — 131-бап, ... ... ... ... ... ... жасы 18-ге толған адамдар ғана танылады.
Қылмыс істеген, кәмелетке толғандардың жасы, туған жылы, айы-күні дәлме-
дәл ... ... ... ... ... толуы дәл туған күнімен емес, одан
кейінгі тәуліктен бастап есептелінеді. Кәмелетке толмағандардың жасы сот-
медициналық сарапшының корытындысы бойынша ... оның ... ... сол ... ... ... ... соңғы күні (31 желтоқсан) танылады.
Кәмелетке толмағандар жөніндегі істерді қарағанда соттар айыпкердің кім
екендігін, оның тәрбие және өмір сүру ... ... ... ... ... мен ... ... есепке ала отырып, оларға тәрбиелік
сипаттағы шараларды қолдануды немесе жаза тағайындау мәселесін шешуі ... ... ... ... 1999 ... 30 ... жаза ... кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» № 1
қаулысында осындай мәселелерге ерекше назар аударылған. Онда «Егер қоғамға
онша зиянды емес ... ... он ... ... ... ... қылмыстық
жаза қолданбай-ақ тұзелуі мүмкін деп тапса, сот ондай адамға қылмыстық ... ... ... ... қарастырады. Жасөспірімдер жөніндегі істі
қарағанда сот айыпкердің жеке басына байланысты мәліметтерді, олардың өмір
сүру және ... ... ... ... ... мен оған
әсер еткен мән-жайларды, ересектердің оларды ... ... ... анықтаумен бірге оларға жаза тағайындауда тәрбиелік әсері
бар мәжбүрлеу шараларын да қарастыруы керек», - делінген.
Егер кәмелетке толмаған адам осы ... ... ... екінші бөлігінде
көзделген жасқа ... ... ... ... байланысты емес
психикалық даму жағынан артта ... ... ... ... орташа
ауырлықтағы қылмысты жасау кезіңдегі ... ... іс ... ... мен ... ... ... түсіне алмаса не оған ие бола алмаса, қылмыстық ... ... емес ... ... ... қылмыстық жауаптылығы мен оларға жаза
тағайындаудың ерекшеліктері ... ... IV ... ... ... ... Қылмыстың арнаулы субъектісі
Кейбір қылмыстық құрамдар үшін қылмыстың ... ... ... ... ... ... толу жеткіліксіз, ондай құрамдарға
субъект болу үшін осы көрсетілген белгілердің үстіне ... да ... ... ... ... ... ... референдум құжаттарын
бұрмалау және дауысты қате есептеу қылмысының (147-бап) ... ... қана осы ... ... ...... адамдар ғана бола алады.
Мемлекеттік құпияны (172-бап) жариялаудың субъектісі болып тек сол кұпия
сеніп ... адам ... ... ... заңдарды бұзудын (148-бап)
субъектісі болып ... адам ... ... ... ... сол, ... қылмыстарды арнаулы атағы, лауазымы, белгілері жоқ,
кез келген адам істей ... ... ... ... ... лауазымды адамдар немесе дәрігерлік атақтар, арнаулы белгілерді
көрсетеді. Сонымен, қылмыстың ... ... ... ... белгімен (есі дұрыстық, белгілі бір жасқа толу) бірге Қылмыстық
кодекстің Ерекше ... ... ... керсетілген косымша —
арнаулы белгілері бар адамдарды айтамыз.
Қолданылып жүрген қылмыстық заңда қылмыстын арнаулы субъектісі ... ұғым ... ... ... ... ... ... кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті қылмыстық-құқылық нормаларының
диспозицияларында көрсетілген.
Кейбір жағдайларда заң ... ... ... бар ... ... жеке ... ... сондай-ақ Қылмыстық
кодекстің ерекше бөлімінің нақты нормаларында арнаулы ... ... ... ... ... ... ерекше
бөлімінде мұндай екі түрлі тараудың аты көрсетілген: 13-тарау - мемлекеттік
қызмет мүлделеріне қарсы ... және ... ... ... ... ... ... қылмыстардың ерекшелігі сол, мұндай
қылмыстарды тек қана мемлекеттік органның лауазым иесі ... ... ... ... ғана ... бабын пайдалану арқылы істей алады.
Санатқа жатпайтын адамдар қызмет бабындағы қылмыстардың ... ... ... ... ... Әскери қылмыстардың субъектісі болып тек
қана әскери қызметшілер, әскери қызмет атқаруға міндеттілер ғана ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің
нақты нормаларында көрсетілмегенімен, ондай белгіні ... ... ... ... ... анықтауға болады. Мысалы,
Қылмыстық кодекстің 118-бабы науқасқа көмек көрсетпегені үшін қылмыстық.
жауаптылықты ... Ол ... ... ... ... ... бойынша көмек
көрсетуге міндетті адамның» деп көрсетілген. Тиісті заң және ... ... ... және ... ... дәрігер, акушер,
фельдшер, медбикелер, адамдарға кез келген кезде жәрдем ... ... ... ... біз бұл ... ... ... субъектісіне тән
белгіні анықтаймыз. Кейбір нормалар бойынша қылмыстың арнаулы субъектісін
анықтау үшін заң шығарушы белгілі бір ... жүйе ... ... береді.
Мысалы, Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің 15-тарауы бойынша сот
терелігіне және жазалардың орындалу ... ... ... ... әділ ... қоса осы органның лауазымды адамдарының
анықтаушы, тергеуші, прокурор, судья — істейтін қылмыстары ... ... ... ... ... Жалпы Ереже бойынша Қазақстан
Республикасы Қылмыстық құқығы ... ... ... ... ... ... сондай-ақ шетелдіктер және азаматтығы ... (6, ... ... ... ... ... ... қатысып істегенде оның
орындаушысы тек қана арнаулы субъект, ал басқа ... жай ... ... ... ... ... бойынша топтастырылады.
1. Мемлекеттік құқылық жағдайы ... ... ... ... және ... жоқ адам ... 165,166-баптары).
2. Демографиялық белгілері бойынша:
Кінәлінің жынысына қарай ... (120, ... әйел ... ... туыстық қатынастары бойынша: Ата-аналар ... ... ... ... ... — ВИЧ, ... сөз ауруларымен ауыратын адамдар
(116,115-баптар).
4. Әскери міндетке қатысы жөніндегі міндеті: міндетті әскери қызметке
шақырушылық (326-бап), ... ... және ... қызмет атқаруға
міндеттілер (366-393-баптар).
5. Қызмет жағдайы жөніндегі адамдар ... ... ... ... ... ... жағдайына байланысты
кызметаткарғандар— прокурор, судьялар (339,365-бап).
7. Кәсіби міндетіне қарай: ... ... ... ... Атқарған қызметінің немесе жұмысының мәніне қарай қызмет не ... ... ... ... ... ... ... (172-бап),
теміржол, су, кеме және әуе көлігі қызметкерлері ... ... ... (147- бап), ... ... (223-бап).
9. Азаматтың мемлекет алдывдағы борышының мәніне ... ... ... ... ... ... жөніндегі ерекше жағдайларына байланысты:
жәбірленушіге қамқорлық жасауға міндетті адам (119-бап), жәбірленушінің сол
адамға материалдық немесе басқатәуелді ... ... ... ... ... ... ... жат әрекетін немесе әрекетсіздігін
сипаттайтын белгілері бойынша бұрын адам өлтірген адамның адам өлтіруі (96-
бап, 2-бөлігі, «н» тармағы), бұрын сотталған адам ... ... ... ... және ... ... ... адамның заң жауапкершілігін тудырады. Олар
құқық ... ... ... ... қолданудың негізі
адамның әрекет не әрекетсіздігіндегі құқықбұзушылықтың құрамын ... ... (7.1.). Заң ... ... ... ... ... (әрекет не әрекетсіздігі) үшін ... яғни бас ... ... ... ... мүлікті
конфискациялау, т.б.
Әдетте, кез келген құқық бұзушыларға мемлекеттің күштеу ... да, ... ... ... ... ... есі ... емес деп
танылған адамға, қоғамдық, қауіпті әрекетті жасаса да сот ... ... ... ... ... ... шараларын қолдануы мүмкін (16-бап). Шынында да, бұл мемлекеттік
көндіру шарасы, бірақ заң ... ... ... оны ... ... ... — құқықбұзушылықтың субъектісі иелігінің басты белгісі —
деликто қабілеттіліктің болуы. Сөйтіп, ... ... ... ... ... заң ... қолдануға кері әсерін тигізетіні сөзсіз.
Заң ... ... ... ... ... құқықбұзушыларға мемлекеттің мәжбүрлеу ... ... ... нормаларын оны бұзушыларға қолданатын санкцияны іс жүзіне
асыруды білдіру;
3) мемлекет пен құқықбұзушылардың арасында туындайтын ерекше ... ... ... ... үшін заң ... ... ... кезделген белгілі бір іс жүргізу нысандарын сақтап
жауаптылықты жүктеу;
6) құқықбұзушылықты жасауына байланысты ... ... ... ... ... ... ... жүктеуге байланысты;
7) құқықбұзушылар үшін қолайсыз зардаптардың көрініс табуы. Олар жеке
бастың сипаты болуы ... (бас ... ... ... түзеу
жұмыстары, сөгіс, т.б.) және мүліктік ... ... ... ... жауапкершілік және т.с.с).
Сөйтіп, заң жауапкершілігі дегеніміз — құқықбұзушылықты жасаған адамға
заңда көзделген мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын ... іс ... ... жауапкершілігі, әрине, ең маңызды болып табылса да, бірақ
мемлекеттік мәжбүрлеудің түрі дара ... ... ... мақсаты: құқықтық тәртіпті қорғау,
азаматтарды құқықты құрметтеуге ... ... ... ... ... ... ... алдын алу болып
табылады. Ол ... бір ... ... іске асуы ... Оған
жататындар:
- заңдылық принципі (жауапкершілікті тағайындау ... ... ... және ... ... ... ... тек олардың
кінәлі іс-әрекеті ұшін ғана қолданылады);
- әділеттілік принципі (жазаның іс-әрекеттің ... тең ... деп ... ... заңдардың тиісті бабында белгіленген шекте және
жауапкершілік жүктейтін ережелері ... ... әділ ... Ол үшін жаза ... ... ... ... сипаты
мен қоғамдық қауіпті дәрежесі, кінәліның жеке ... ... ... ... ... және одан ... мінез-құлыққа
жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар, ... ... ... ... және оның ... ... ... тіршілік жағдайына тигізетін ықпалы ... ... ... ... принипі (құқықбұзушыға қолданылатын
шаралардың ... заң ... ... Бұл принциптің
мәнісі мынада: құқықбұзушылық жасаған әрі ... деп ... ... ... не ... ... немесе жауаптылығы мен ... ... ... ол ... мүліктік залал мен моральдық
зиянның орнын өз еркімен ... не ... ... ... езге де ... жасаса, шын жүректен өкініп, айыбын мойындап келсе, сөйтіп,
өзінің іс-әрекетімен түзелгендігін ... онда оны ... ... ... ... ... (құқықбұзушыға адамгершілікпен қарау, яғни
кінәліның жеке басының, отбасы ... ... өзге де ауыр ... ... ... ауыр хәлге душар болуы,
отбасындағы бақытсыздық, т.б.) жауапкершіліктің тағайындалуын ... ... ... босату адамгершіліктің белгісі):
- заң жауапкершіліктің болмай қоймайтындығы (әрбір құқықбұзушылық
міндетті түрде жауапкершілікті тудыруы
тиісті. Ол ... ... ... ... жауапсыз қалмайтындығы. Бұл
принциптің іске асуы, әрине, құқыққорғау органының дәйекті қызметімен ... ... ... ... адамның іскерлігіне, білімділігіне, өз
қызметін ... ... ... ... болуына, ұқыптылығына байланысты.
Құқықбұзушылықты елемеген, оған енжарлық көрсеткен, оған дер кезінде ... ... ... ... ... ... ... жауапқа тартылмай қалады, өйткені іс қозғалмай басылып қалады,
қозғалса аяқталмай қалатын ... де ... ... Бұл ... ... ... тіпті қылмыс жасалуына да өз ықпалдарын
тигізуде. Сөйтіп, заңсыздықтың, ... ... ... ... ерби ... ... соқтыратыны сөзсіз);
- жылдамдылық принпипі (құқықбұзушылық үшін қолданылатын жауапкершілік
дер кезінде, өз ... ... ... заң жауапкершілігінің түрлеріне келетін болсақ, ол ... ...... ... ... ... ... мен қызметшілердің материалдық
жауапкершілігі; жүктелуінің тәртібіне қарай — соттылық тәртібі, ... ... ... ... ... — заң ... ... органдарының, атқарушы органдарының жауаптылықты
жүктеуі болып бөлінеді.
Заң жауапкершілігінің түрлері құқықбұзушылықтың түрлерімен пара-пар.
Қылмыстық ... тек ... ... үшін ... ... ... ... тыйым салынған қоғамға өте қауіпті іс-әрекет
(не ... оның ... ... көзі - ҚР ... ... ... ... заң жауапкершілігінің ішіндегі ең қатаң
түрі болып танылады. Жоғарыда ... ... заң ... қылмыстық
жазаны қолдануға әкеліп соқтырады. Жаза әлеуметтік әділеттілікті қалпына
келтіру, сондай-ақ сотталған ... ... және ... ... да, ... да жаңа ... жасауынан сақтандыру мақсатында қолданылады.
Жаза тән азабын шектіруді немесе адамның қадір-қасиетін ... ... ... деп ... ... негізгі жаза мынадай) ... ... бір ... атқару немесе белгілі бір кызметпен ... ... ... ... ... ... жұмыстары;
д) әскери қызмет бойынша шектеу;
е) бас бостандығын шектеу;
ж) ... ... ... ... ... бас ... айыру;
к) өлім жазасы қолданылуы мүмкін.
Бұдан басқа сотталғандарға мынадай ... ... ... ... ... ... атағынан, сыныптық, шенінен, дипломатиялық
дәрежесінен, біліктілік ... және ... ... ... ... ... ... Бірақ, айыппұл салу және белгілі
бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан ... ... де, ... да ... ретінде қолданылуы мүмкін.
Қылмыстық жазаны тағайындауды ... ... ... — сот
атқарады, өйткені ол өзінің айыптау үкімінде қылмыстық ... ... ... - ... ... ... ... үшін
қолданылатын шаралардан (мысалы, айыппұл салу, арнаулы құқықтан айыру -
жүргізушілік құқығынан, аң ... ... т.б.) ... ... ...... лауазымды адам ғана шараларды қолдана
алады, ал құқықбұзушы ондай адамдармен қызметтік ... ... ... ... жүру ... ... онда оған МАИ инспекторы
тиісті әкімшілік жазаның бірін қолдануға хақылы (мысалы, ... ... ... ... ... ... көзі - Қазақстан
Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексі болып табы-лады.
Азаматтық жауапкершілік — шарт бойынша ... ... және ... ... ... ... зиян келтіргені үшін
қолданылатын шаралардың бірі. Бұл ... түрі ... ... ... жиі қолдану негізінде мүліктік нұқсанды өтеуді көздейді.
Заңдарда мұнымен қоса ... ... ... ... ... айып ... ... өсім) шарасын қолдануы көзделуі мүмкін. Айып
төлеу дегеніміз — ... ... ... немесе тиісінше
орындамаған ретте, атап ... ... ... ... ... ретте
несие берушіге төлеуге міндетті, заңдармен немесе шартпен белгіленген ақша
сомасы айып ... ... ... (АК, ... Айып ... мелшері нақты
ақша сомасында немесе орындалмаған не тиісінше орындалмаған ... ... ... белгіленеді (АК, 296-бап). Мысалы, ... ... ... ... ... ... айып ... жауапкершілік— бұл еңбек шартын бұзғаны үшін, яғни
қызметкердін ... оған ... ... ... ... тиісінше орындалмағаны үшін жұмыс берушінің тәртіптік ... ... ... ... ... ... жағдайларда жеке
еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу (ҚР-дағы ... ... ... ... - ... ... ... міндеттерін орындаған кезде мекемеге келтірілген зиянды ... ... ... ... толық болуы үшін одан босатылатын
және жауапқа тартылуға тиіс емес мән-жайларды еске түсіруіміз қажет.
Жауапқа ... ... ... ... мыналар
көрсетілген:
1) заңда көрсетілген жауаптылық ... жас ... ... ... есі ... еместік, яғни өзінің іс-әрекетінің ... ... іс ... сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғына
алмаған немесе оған ие бола алмаған адамдар;
3) қажетті қорғану, яғни ... ... өзге бір ... ... ... үйін, меншігін, жер учаскесін және басқа да ... ... ... ... ... мүлделерін қоғамға қауіпті
қол сұғушылықтан қол сұғушыға зиян келтіру жолымен қорғау кезінде, егер бұл
орайда ... ... ... асып кетушілікке жол берілмеген болса;
4) аса қажеттілік— ... ... ... ... аса ... ... зиян ... яғни белгілі бір адамның немесе өзге де
адамдардын, өміріне, деңсаулығына, құқықтары мен ... ... ... мемлекеттің мүлделеріне тікелей катер төндіретін қауіпті
жою үшін зиян ... егер бұл ... ... ... жою мүмкін болмаса
және бұл орайда аса қажеттілік шегінен шығып кетушілікке жол ... ... ... іс-әрекет (казус), яғни кінәсіздік
жағдайда жасалған іс-әрекет. Мұны ... ... ... деп
атайды. Қазақстан Республикасы Конституциясының 77-бабының 3-тармағында:
"адамның кінәлі екендігі заңды күшіне енген сот ... ... ... ... ... емес деп есептеледі",— делінген (1-тармақша).
Яғни, айыпталушы өзінің ... ... ... ... ал ... мемлекеттік органдарға жүктелінген: тергеуге, ... т.б. ... да ... шығармауымыз керек: адамның кінәлі ... кез ... ... ... ... ... қылмыс жасаған адамды ұстау кезінде зиян ... егер ... өзге ... ұстау мүмкін болмаса және бұл орайда осы ... ... ... шығуға жол берілмесе;
7) орынды тәуекел ету, яғни қоғамдық пайдалы мақсатқа қол жеткізу
үшін орынды ... ... ... ... қорғалатын мүлделерге зиян келтіру;
8) ... ... ... мәжбүрлеу, яғни адам өзінің іс-
әрекетіне ... не ... ие бола ... ... ... ... қорғалатын мүлделерге зиян келтіру;
9) бұйрықты немесе екімді орындау, яғни өзі үшін міндетті бұйрықты
немесе үкімді орындау ... ... ... ... заңмен қорғалатын
мүлделеріне зиян келтіру. Мұндай зиян келтірген ... ... ... үкім
берген адам жауаптылыққа тартылады.
Жауаптылықтан және жазадан ... ... ... ... шын ... ... яғни ... рет кішігірім немесе орташа
ауырлықтағы қылмыс жасаған адам, егер ол ... ... ... айыбын
мойындап өз еркімен келсе немесе қылмысты ашуға ... ... ... ... ... ... калпына келтірсе;
2) қажетті қорғану шегінен асқан кезде, яғни қоғамдық қауіпті
қылмыстан ... ... ... ... ... салдарынан қажетті
қорғану шегінен асқан адамды сот істің ... ... ... ... ... ... ... байланысты, яғни бірінші рет кішігірім
немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасаған ... егер ол ... және ... ... ... есебін толтырса;
4) жағдайдың өзгеруіне байланысты, яғни істі сот ... ... ... ... ... ... емес деп танылса;
5) ескіру мерзімінің өтуіне байланысты, яғни қылмыс жасалған күннен
бастап мынадай мерзімдер өтсе:
а) ... ... ... кейін екі жыл;
6) орташа ауырлықтағы қылмыс жасағаннан кейін бес жыл;
в) ауыр ... ... ... он жыл;
г) аса ауыр қылмыс жасағаннан кейін он бес жыл. Ескіру мерзімі қылмыс
жасаған күннен бастап және ... ... ... ... ... дейін есептеледі.
б) айыптау үкімінің ескіру мерзімі өтуіне байланысты, яғни қылмысы
үшін сотталған адам, егер айыптау үкімі оның ... ... ... ... ... мынадай мерзімдерде орындалмаған болса, жазаны ... ... ... ... үшін сотталғанда — үш жыл;
б) орташа ауырлықтағы қылмысы үшін сотталғанда — алты
жыл;
в) ауыр қылмысы үшін ... — он ... аса ауыр ... үшін ... — он бес ... ... немесе кешірім жасау актісі негізінде.
8) Ол ... ... ... ... ... мінез-
құлқына байланысты іс сотта каралған уақытта ол қоғамға қауіпті деп
есептеле ... ... ... ... ... Ю. М., ... С. В. Преступность и психические аномалии. М.,
1987.
2. ТоликЮ. В. Случайный преступник. Томск, 1984. Б.Дагель П. С. Учение о
личности преступника в ... ... ... 1970.
4. Лейкина Н. С. Личность преступника и уголовная ответствен-ность. М.,
1968.
5. Личность преступника. М., 1975.
6. Михеер Р. И. ... ... и ... в ... ... Владивосток, 1983.
7. МихеевР. И. Невменяемый. Владивосток, 1992.
8. Орлов В. С. Субъект преступления. М., 1958.
9. Орымбаев Р. Специальный субъект ... ... ... ... В. С. ... и ... в ... праве
(исторический очерк). Харьков, 1992.
11. УстименкоВ. В. Специальныйсубъектпреступления. Харь-ков, 1989.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық заң субьектісі19 бет
Қылмыстық саясаттың мазмұнын бейнелейтін объективті және субъективті факторлардың негізгілері6 бет
Қылмыстық субъектiсiнiң түсiнiгi29 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет
Азаматтардың қорғанысы туралы және қазіргі жағдайы15 бет
Геноцидтің халықаралық қылмыс ретінде заңды құрамы мәселелері79 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет
Есiнiң дұрыстығы мен дұрыс еместiгi29 бет
Кәсіпкерлердің құқыққа қарсы бейім мінез-құлықтарының алдын алу мәселелері146 бет
Пара беруді анықтаудың әдістемелері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь