Қор биржасы және оның қызметтерi мен құрамы

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1. Тарау. Қор биржасының мәні мен міндеттері және операцияларының теориялары

1.1. Қор биржасының түсiнiгi, дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1.2. Қор биржасының құрылымы мен қызметi ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3. Биржаны басқару органдары, биржа мүшелерi ... ... ... ... ... ... ... . 14
1.4. Қор биржасының мәміле түрлері мен операциялары

2. Тарау. Қазақстан Республикасындағы қор биржасына талдау 28с
2.1. Қор биржасының қалыптасуы
2.2. ҚР қор биржасындағы бағалы қағаздардың қызметтері

3 тарау. ҚР қор биржасының даму болашағы

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 32

Қолданылған әдебиет тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 37
Қазiргi кезде Қазақстан экономикасын жақсартып, бекiту үшiн қор нарығын дамыту керек және де қор нарығы әр түрлi меншiк нысандарының және кәсiпкерлiктiң еркiн қызметiн қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы қағаздар нарығы үлкен орын алады, ол капиталдың қозғалысын реттеп және оның өзiн өзi реттеу жағдайларын жасай отырып, олар сонымен қатар портфельдi инвестициялар ағымы арқылы дамуына ықпал етедi. Бағалы қағаздар нарығының дамуы – ақша массасының өсуiн шектейтiн, несие-ақшалай институтарының баланстарының заңдылығын қолдайтын және мемлекет бюджетiнiң дефицитiн қаржыландыратын қайнар көзi.
Қазақстанның қор нарығы өзiн инвестициялық механизм ретiнде әлi де көрсете алған жоқ. Республиканың елбасы Н.Ә. Назарбаев қаржы секторы реформасын аяқтап және бағалы қағаздар нарығын шығаруға шақырады және де оны реттеуде мемлекеттiң үлкен ролiн айтады. Мемлекет мұнда екi түрлi қатысады: берiлген қызметтiң заңдылығын қанағаттандыратын гарант ролiнде және дербес қатысушы-эмитент ретiнде. Қор нарығында мемлекеттiң кәсiби және реттеу қызметiн бiрiктiру – бұл көрiнiс әлемде көп, бiрақ бағалы қағаздар нарығының басқа қатысушылардың дамымауына байланысты үкiметтiң дұрыс есептелмеген қадамы нарықтың жалпы стагнациясына әкелуi мүмкiн.
Қор нарығының проблемаларының тиiмдiлiгi ролiнiң кiлтi – меншiк қатынасы. Осы қатнастар ғана қоғам типiн және мақсатты бағытын, әлеуметтiк және экономика-технологиялық құрылымын анықтайды. Меншiк қатнастары материалдық қажеттiлiктермен байланысты. Бұл тақырыптың өзектілігі қор биржасындағы қызметтердің әлеуметтiк-экономикалық жағдайға, республиканың даму темпiне тiкелей әсер етiп отырғандығы.
 Заңдар жинағы:
1. “Бағалы қағаздар нарығы туралы” 5 наурыз 1997ж.
2. “ҚР бағалы қағаздармен келiсiмдердiң тiркелуi” 5 наурыз 1997ж.
3. “Бағалы қағаздар мен қор биржасы” (21/04/95ж.)

 Оқулықтар:
1. Сейiтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. /Алматы: Экономикс, 2001ж./
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. /Алматы: Экономикс, 1999ж./
3. Сутемгенов Н.Д., Таттимбаев К.М. Фондовый рынок /часть II, Алматы, 2002г./
4. Саханова, Исингарина. Проблемы и перспективы фондовых рынков Казахстана.
5. Лялин В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумаги и фондовая биржа.
6. Миркин. Ценные бумаги и фондовый рынок
7. Килячков, Чалдаева. РЦБ и Биржевое дело.
8. Бабичев, Карташов. Фондовая биржа на западе.
9. Биржевая деятельность. Под. редакц. Гризновой
10. Биржевое дело. Галанова, Басова,

 Газет, журналдар:
1. Рынок ценных бумаг Казахстана /2004ж. Соңғы номерлерi/
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БIЛIМ МИНИСТРЛIГI
Т. Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университетi
“ҚНжД ” ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... МЕН ... ... ………………………………………………………………………….. 3
1. Тарау. Қор ... мәні мен ... және ... Қор ... ... ... …………………………………… 6
1.2. Қор биржасының құрылымы мен қызметi ……………………………… 9
1.3. Биржаны басқару органдары, биржа мүшелерi ………………….……. 14
1.4. Қор биржасының мәміле ... мен ... ... ... Республикасындағы қор биржасына талдау 28с
2.1. Қор ... ... ҚР қор ... бағалы қағаздардың қызметтері
3 тарау. ҚР қор биржасының даму болашағы
Қорытынды ………………………………………………………………..… 32
Қолданылған әдебиет тiзiмi ……………………………………………..…. 37
Кiрiспе
Қазiргi кезде Қазақстан экономикасын жақсартып, ... үшiн қор ... ... және де қор ... әр ... ... нысандарының және
кәсiпкерлiктiң еркiн қызметiн қамту керек.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде бағалы ... ... ... орын
алады, ол капиталдың қозғалысын реттеп және оның өзiн өзi ... ... ... олар сонымен қатар портфельдi инвестициялар ағымы
арқылы дамуына ... ... ... ... нарығының дамуы – ақша
массасының өсуiн шектейтiн, несие-ақшалай ... ... ... және ... ... дефицитiн қаржыландыратын
қайнар көзi.
Қазақстанның қор нарығы өзiн инвестициялық механизм ... әлi ... ... жоқ. Республиканың елбасы Н.Ә. Назарбаев қаржы секторы
реформасын аяқтап және бағалы қағаздар нарығын ... ... және ... ... ... ... ролiн айтады. Мемлекет мұнда екi ... ... ... ... қанағаттандыратын гарант ролiнде
және дербес қатысушы-эмитент ретiнде. Қор ... ... ... ... ... бiрiктiру – бұл көрiнiс әлемде көп, бiрақ бағалы ... ... ... ... ... ... ... қадамы нарықтың жалпы стагнациясына әкелуi мүмкiн.
Қор нарығының проблемаларының тиiмдiлiгi ролiнiң кiлтi – ... Осы ... ғана ... ... және ... бағытын, әлеуметтiк
және экономика-технологиялық құрылымын анықтайды. ... ... ... ... Бұл тақырыптың өзектілігі қор
биржасындағы қызметтердің әлеуметтiк-экономикалық жағдайға, республиканың
даму темпiне ... әсер етiп ... Қор ... нарықтық экономикада
ерекше бөлiнедi, ал қор нарығының ең ... ... қор ... ... қор ... ... көңiл бөлу керек. Бұл нарықтың сату-сатып ... ... ...... қағаздар.
Қазақстанда қор нарығы жекешелендiру процесiнiң ... ... ... ... ... ... үлкен роль ойнайды. Зейнетақы
реформасы, массалық жекешелендiру – ... ... ... ... ... ... ықпал етедi, сонымен қатар бұндай тығыз ... ... ... ... асуы үшiн басқа элементтi дұрыстап шығару
керек. 1998 жылға дейiн қор ... ... ... ... көрсеттi, бағалы қағаздарға спекулянттық салымдар салды. Акционерлеу
арқылы бiрiншi рет акцияларды орналастыру жүргiзiлдi.
Бағалы қағаздар нарығын мемлекеттiк басқару ғылыми ... ... ... болып жатқан жағдайларды ескеретiн экономикалық өсу
мақсаттарына сай келетiн концепцияға сүйену ... ... ... мақсаты қор биржасының мәнін, жүргізетін
операция түрлерін, ... ... ... ... және оның даму
болашағын қарастыру. Ал осы ... жету үшін алда ... ... бар:
- Қор биржасының мәні және даму теориялары
- Биржа басқару органдары және мүшелерінің қызметі.
- Қор ... ... ... мен ... ҚР қор ... ... ... бөлiм. Қор биржасының мәні мен міндеттері және операцияларының теориялары
1. Қор биржасының түсiнiгi мен дамуы
Қор биржасы – бұл бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... сату орны бар ... Қор биржаларында iрi
банктер қожалық етедi. “Биржа” ... ... ... туралы көптеген
болжамдар бар. Соның бiрi ежелгi грек сөзi ХVI ... ... ... ол
Голландиядағы Брюге қаласындағы алаңнан (de borse) шыққан; бұл ... ... ... ... ... ... Шамамен 100 жыл өткеннен
кейiн, ХVII ғасырда, биржалар Америка құрлығында да ... бола ... қор ... ХVII ... ... ... қағаздарды шығару және
сату үшiн пайда ... Ал ХVII ... ... тауар және қор биржасы
болып бөлiне бастайды. Қор биржаларының ең кең ... кезi – ... ... өту ... яғни ХХ ... ... Ол ... қор
биржаларының негiзгi операциялары өндiрiс кәсiпорындарының акцияларын
шығару және жалпы елдiң экономикасы мен ... ... ... ... ... ... қор биржасы өнеркәсiптiң өрiстеу
фазасында экономиканың өсуiне, ал дағдарыс фазасында баяулауына ... ... ... ... ... түрге бөлiнедi, олар
сатылатын тауарға байланысты: қор биржасы, валюта биржасы, тауар биржасы,
еңбек биржасы.
Сонымен, биржа – ... ... түрi, онда ... мен ... ... бағалы қағаздармен сауда жасалады және ... Ол – ... мен ... ... ... келу үшiн ... ... - құнды қағаздармен басқа да қаржы ... ... ... ... ... - құқықтық тұрғыдан қор биржасы дегенiмiз ресми бекiтiлген
ережелер бойынша, ... ... ... қор ... мен ... ... ... сауда мәмiлелерi жүзеге асырылатын,
жұмыс тәртiбi реттелген қаржылық делдал мекеме ... ... ... ... ... және биржа заңдарымен белгiленедi.
Әлемде 200-ге жуық қор биржалары бар. Бiрқатар елдерде өздерiнiң ұлттық
тарихи қалыптасқан қор биржа жүйесi бар. ... ... ... ... қор ... үш түрiн кездестiруге болады: бұқаралық
құқықтық, жекеменшiк және аралас.
Бұқаралық - ... ... қор ... ... ... болады (Германия, Франция). Мемлекет биржа сауда ... ... және ... ... ... ... кезiндегi құқық
тәртiбiнiң сақталуын қамтамасыз етедi, биржа маклерлерiн тағайындап, оларды
жұмыстан босатады.
Жекеменшiк ... ... қор ... (Англия мен ... ... ... құрылады. Мұндай биржалар мүлдем өз бетiнше
қызмет жасайтын органдар. ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, оны бұзу құқықтық жауапкершiлiктi талап етедi.
Биржалық сауда ... ... ету және ... ... ... ... мемлекет өзiне еш кепiлдiк бере алмайды.
Егер қор биржалары акционерлiк ... ... ... ... ... кем дегенде 50%-ы мемлекетке тиесiлi болса, олар аралас ұйымдар
типiне жатады. Мұндай биржалар көшiнiң басында сайланбалы биржалық ... ... ... ... ... ... түрде тiркеп отырады.
Бiр орталықты (моноцентрлiк) және көп орталықты (полицентрлiк) биржалық
жүйелердi айырады. Бiр орталықты биржалық жүйе ... ... ... басты орында елдiң қаржы орталығында орналасқан бiр ... ... ... ... ... ... алады. (Лондон халықаралық қаржы
биржасы). Көп орталықты жүйе жағдайында елде басты қор ... ... ... iрi қор ... ... етуi ... (Канада биржалар). АҚШ-та
биржалық сауданың дамуы бiр орталықты жүйеге де, көп ... ... ... келмейтiн ерекше қор биржаларының жүйесiнiң пайда болуына алып
келедi. Бұл елде Нью-Йорк қор ... ... ... қарамастан,
аймақтық биржалық институттар оның қосалқы бөлiмiне айналмай, ... ... ... ... биржа жүйесi шегiнде қызмет жүргiзiп
келедi.
Қор биржасы қаржы ... ... бiрi ... табылады. Биржаның
негiзгi рөлi қаржы және несиелiк капитал қозғалысына қызмет көрсетуде: бiр
жағынан бұл ... ... ... ... ... ... пен
түрлi субъектiлерiне несие берiп, қаржыландырады. Қор биржасының ел
экономикасындағы ролi ... ... ... кету ... ... ... iшкi өнiм өндiрiсiндегi акционерлiк ... ... ... ... ролi ... ... ... қағаздар
нарығының даму деңгейiне байланысты.
1.2. Қор биржасының құрылымы мен қызметi
Қор биржасы құнды қағаздардың екiншi ... ... ... ... тыс ... ... құнды қағаздардың жаңа шығарылымдарын
қамтиды. Онда несие-қаржы институттары тұлғасында ұжымдық ... ... ... тыс ... ... ... үлкен бөлiгi
орналастырылады. Биржада керiсiнше құнды ... ... ... ... қоғам акциясының бағасы
белгiленедi.
Қор биржасы жабық және кемiнде оның 3 ... ... тиiс. Тек, ... акционерлерi ғана оның мүшелерi болады. Ол ... ... оның ... ... табу емес, өзiн-өзi өтеуге негiзделген және ... ... ... ... ... Қор ... ең аз жарғы
капиталы заң ... ... Қор ... ... ... ... бiрақ биржаға мүше болуға құқық ... ... ... сата ... биржасы кәсiпорындар туралы заңға сәйкес ... ... ... ... ... жұмысын жүргiзуге лицензия алады.
Құнды қағаздар операцияларын тауар және биржалардың қор бөлiмдерiнде де
лицензиясы бар болса, жүргiзе алады.
Қор биржасы мен ... ... қор ... заң ... ... ... ... құнды қағаздармен жасалынатын мәмiлелердiң
iшкi ережесi негiзiнде жұмыс iстейдi.
Қор ... ... ... ... ... ... ... қор биржасының оған мүшелiкке енуге құқығын беретiн акцияларын
сату;
➢ қор биржасы мүшелерiнен мүшелiк жарналары;
... ... ... ... ... биржа алымы;
➢ биржа қызметiне түсетiн басқа табыстар;
Биржаның табыстары оның ... ... ... мен ... ... ... ... биржасы қаржы министрлiгiмен келiсе отырып құнды қағазды саудаға
жiберу – листинг, сондай-ақ оларды шығару делистинг ... ... ... ... ... ... Бос ... капиталдар мен жинақтарды құнды қағаздар сату ... ... және ... ... ... олардың құнды қағаздарын
сатып алу арқылы несиелеу, қаржыландыру;
- Құнды қағаздарға салынған салымдардың керi ... ... ... ... ... ... органдары, биржа мүшелерi
Қор биржасының жұмысын қамтамасыз етiп, оның мiндетiн атқаратын ... яғни ... Ол ... баға ... үшiн және ... ... ... техникасын қажет етедi. Ол үшiн қазiргi
уақытқа сай нарыққа әдейi дайындалған кәсiби мамандар ... ... ... ... және кейбiр күтпеген жағдайды ... ... ... ... ... бiрге қор биржасының кәсiби
мамандарының тәжiрибесiнiң маңызы мен олардың сезiмталдығын (интуиция) да
бағалауға болмайды.
Бағалы қағаздар ... ... ... Брокерлер – келiсiм жасаудағы делдалдар, клиенттердiң тапсырмасы ... ... ... онысы үшiн белгiлi бiр төлем ала отырып, жұмыс
iстейдi. Қазiргi жағдайда делдалдық ... ... ... бар ... ... (фирмалар жүйесiн қоса) жүргiзедi.
2. Дилер құнды қағаздар сатып алу және сатумен өз ... және өз ... ... жеке фирмалар, банктер, жеке адамдар қор ... ...... ... ... қағаздармен жасалынатын операцияларды жүзеге асыру – ... ... ... ... ... ... атқару
органдары қор биржаларына мүше бола алады. Қор биржасындағы операцияларды
оның мүшелерi ғана асыра алады. Олардың тапсыруы ... ... ... алу және ... брокерлер мен диллер атқарады.
Қор биржасындағы брокерлер құқықтық тұлға ... ... ... қызметкерлерi. Батыс Еуропа мемлекеттерiнде олар не жеке фирма, ... ... ... ... Жаңа ... ... олар ... болып құрылған. Салық төлеуден ... алу ... ... ... ... ... жарғылық қоры өте аз. Дегенмен,
бұл фирмалар өз ... ... ... ... ... ... санын көбейтуге ұмтылуда.
Құрылымы жөнiнен брокерлiк фирма дирекция, әкiмшiлiк бөлiм, ... ... ... ... сату ... және ... тұрады. Шамамен фирмада 15-25 адам қызмет етедi.
Брокерлiк фирманың ... ... мына ... ... ... ... беру);
2. Бағалы қағаздарды бiрiншi және екiншi нарыққа орналастыру;
3. Инвестициялық қорларды құру және оны басқару және ... ... ... ақша ... бiр ... ерекше қызмет
көрсетедi, атап айтқанда, банктiк несие алушыларға делдалдық жасау және
мәмiленi қамсыздандыру, оның iшiнде ... ... ... өз ... мына ... ... басшылыққа алады:
1. Клиент брокерлiк фирмамен шарт жасағанда барлық тапсырма бойынша
келiсiмге ... оның ... ... ... қайда сатып алу
жөнiнде;
2. Брокер клиенттiң белгiлеген сомасы шамасында әрекет жасайды. Бiрақ
алған тапсырма ... ... ... ... өз ... ... тапсырмасын орындағаны туралы шартта көрсетiлген уақытта
клиентке ... ... ... есеп ... ... ... ... ерекше кiтапқа тiркеуi қажет. Ол жөнiнде ... ... ... ... ... Клиент брокерге барлық тапсырманы тоқтатуға үкiм бере алады.
Сонымен бiрге, брокерлiк фирма мен клиент арасындағы келiсiм алғашқыда
ауызша болса, ол кейiн ... ... ... ... ... ... фирма өз клиенттерiнен тапсырма алғанда олардан кепiлдiк
берудi талап етедi (әсiресе клиент ... ... ... ... ... ... мүмкiн:
1. Мәмiледегi бүкiл сомаға вексель;
2. Мәмiленiң кемi 25%-тiн немесе 100%-iн құрайтын сома брокердiң ... ... ... ... ағымдағы шот ашулы мүмкiн;
4. Брокерге сақтандыру полюсi және с.с ... ... ... ... ... хабарлап тұру қажет. Сонымен
қатар, брокерлiк ... ... ... ... ... ... өз
есебiнен жүргiзуi мүмкiн. Бұл жағдайда брокерлiк ... ... үшiн ... ... ... үшiн ақы ... ... бұл
жағдайда брокерлiк фирма тек делдалдық қызмет шегiнен шығып, олардың ... ... ... ... ... – олар да ... Олардың брокерлерден айырмашылығы шарт
жасасқанда өз капиталын жұмсайды. Дилердiң ... мына ... ... Мысалы, қалалық әкiмшiлiк 100 теңгелiк ... ... ... ... ... шұғылданатын өз аппараты
болмаған жағдайда әкiмшiлiк дилерлер фирмасына тапсырма бередi. ... заем ... ... ... ... болса, онда ондай үлкен
iспен тек маманданған үлкен ... ... ... ... Онда ... ... ... дилерге 100 теңгелiк облигацияны кем бағамен ... 98 ... яғни ... 2 теңгеге кем сатады. Дилердiң
облигацияларды сатуға кеткен шығынмен одан түскен 2 ... кем ... ... операциясында маманданған дилерлердi жауапкершiлiгi
шектеулi ... деп ... ... бағалы қағаздарды сатып алу-сату
тәуекелмен шығарған шығыны, эмитенттер мен ... ... аз. ... ... ... аз уақыт алады.
Дилерлердiң атқаратын қызметi:
1. бағалы қағаздарды шығару, олардың ... және ... ... ... клиенттердiң тапсырмасын орындау;
3. Бағалы қағаздар нарығындағы өзгерiстердi бақылап отыру. Егер бағалы
қағаздарды ... ... ... онда ... ... ... ... дилерлер есебiнен операция жүргiзедi.
Сатып алушылар мен сатушыларды бiр-бiрiне кездестiрiп, бағалы ... ... ... ... ... ... Олар ... катализаторы
ретiнде жұмыс iстейдi.
Қор биржасында дилердiң қызметi брокерлердiң қызметiнен өзiнiң кең
көлемдiлiгiмен ... атап ... жөн. ... ... ... бiрсыпыра капиталы болады, кейiннен ол делдалдық сыйақымен
және инвестициядан түскен пайдамен ... ... ... - қор биржасындағы конъюктураны (өзгерiстердi сипаттайтын
белгiлер) мәселелерi жөнiнен кеңес берушiлер. Ең алғашқыда олар Лондон Сити
нарығында пайда ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
құрылымы кең көлемде өрiстеп және үнемi өзгерiп отырғанда қажет. ... бiр жолы ... ... қана ... ... кейде комплекстi мәселелердi
шешуге көмектеседi. Мысалы, банктердiң, өндiрiс ... ... ... ... ... ... өзгеруiн
бағдарлайды. Ол үшiн олар уақытша қызмет iстейтiн зерттеу ұжымдарын құрады.
Зерттеу ұжымдарында белгiлi экономистер, банк қызметкерлерi және ... ... ... ... Джобберлер бағалы қағаздардың кейбiр түрлерiне
ғана маманданатын болғандықтан, ... кең ... ... ... мен ... ... ... қызметi өте
жоғары бағаланып, олар жоғары жалақы алатындар ... ... ... қор ... ... мамандары көбеюде. Тек олардың
бiр-бiрiмен байланысты қызметi ғана нарықтың тұрақты қызметiн және ... ... ... ... келесiдей органдар басқарады: акционерлiк жиналыстар, Биржалық
Кеңес (Директорлар Кеңесi), ревизиялық ... және ... ... ... да органдар (Арбитраж, Есептесу палатасы, сату ережелерiн
тiркеу комитетi т.б.). Олардың қызметi ... ... ... ... ... регламенттеледi. Биржаны басқарудың ең жоғарғы
органы – акционерлердiң жалпы ... Ол ... бiр рет ... ... 15 айдан аспау керек. Бұндай жиналыстар ... ... ... ... ... енгiзiп, бекiтедi;
- Биржалық Кеңес жағдайына толықтырулар енгiзiп, бекiтедi;
- Еншiлес компанияларды, филиалдарды, өкiлдiктердi құрады не жояды;
- Директорлар Кеңесiнде шағындарды ... ... ... ... ... ... ... қорытындысын,
табыс және шығын шоттарын бекiтедi.
Жалпы жиналыстар ... ... ... органы Биржалық Кеңес болып
табылады. Оның сандылығы және ... ... ... ... анықтайды. Биржалық Кеңес барлық сұрақтарды шешуге құқығы бар.
Оның өкiлетi ... ... ... ал ... ... бiр рет
жүргiзiледi. Биржаның күнделiктi әкiмшiлiк-шаруашылық және ... ... ... Қор ... ... ... мен ... биржалық операциялар мыналар: листинг, делистинг, бағалау,
опционды, форвардтық және ... ... ... есептесу, клиринг,
консалтинг т.б.
Қор биржасы ... ... ... мен ... ... капиталдың қызметiнiң тиiмдiлiк деңгейiн
көрсететiн биржалық баға қалыптасу ... ... ... ... ... ... Барлық ресми тiркелген қор биржаларында
қор құндылықтарының айналу процесi арнайы ... ...... ... қосу ”) табысты өткен құнды қағаздар мен жүзеге асырыла
алады. Құнды қағаздардың нақты ... ... яғни ... биржа
тiзiмiнде пайда болуы олардың саудаға қатысуына рұқсат етiлгендiгiн
бiлдiредi және де ... ... ... ... кез ... басқа құнда
қағаздарға берiлетiн артықшылықтарды бередi. Листинг артықшылықтарына ең
алдымен мартабильдiлiгiнiң ... ... ... ... ... ... жоғарлығы жатады. Сол беттерде енгiзiлген
қор құндылықтарына қаражат ... ... кез ... ... ... қор ... ұсынатын барлық қорғау құралдары кешенiн қосатын барлық
артықшылықтарға ие ... ... қор ... ... өткен компания
акцияларына салынған инвестициялардың кiрiстiлiгiне кепiлдiк бермейдi.
Биржа – ... ... ... қолдау жүйесi. Компаниялардың
бiрiгуi немесе бағалау акциялардың, ... ... ... кiтаптық,
баланстық құнына емес, нарықтық курстық құнына сүйенедi. ... ... ... ... салу кезiнде елеулi шегерiмдер беруге негiз болып
табылады. Сондай-ақ мұндай парақтарда тұрған компанияларға қарыз ... ... ... ... ... мен ... ... сенiмi мен
жақсы қатынасына қол жеткiзу жеңiл болады, сонымен ... ... ... коньертанциялатын облигациялардың жаңа шығарымын
орналастыруды жеңiлдетедi. Сонымен, листинг – нарықты қолдау ... ... ... үшiн қолайлы жағдай тудырып, ең сенiмдi және сапалы құнды
қағаздарды анықтауға мүмкiндiк бередi.
АҚШ корпорациялардың листинг өтуiне күштi стимул бар. ... ... ... ... ... ... Биржадағы үздiксiз бағалану
акциялардың, биржадан тыс нарықпен салыстырғанда, сыртқы инвесторлар үшiн
тартымдылығын ... ... ... эмитенттi акциялардың жаңа
шығарылымын орналастыруын жеңiлдетедi, бұл ... үшiн ... ... ... ... ... ... биржалық тiзiмге
кiргiзiлуi фирмаға тұрақты мәртебе бередi. Үшiншiден, листинг туынды ... ... ... ұту ... де ... ... ... компанияларының акцияларын биржа бағалауына жiберу
олардың ... ... ... табылады және сатып алушылардың
қызығушылығын қолдауға мүмкiндiк бередi.
Стимул беру ... ... ... беру ... да ... ... мiндетi, өйткенi бұлай болмаса акцияларды
биржалық тiзiмге қосу ... ... ... едi. Листинг қор
нарығына тиiмдiлiгiн қамтамасыз етудiң ең маңызды факторларының бiрi ... қор ... ... ... құнды қағаздарды теңестi
курсының анықталуына жол ашады. Тиiмдi қор нарығы деп – ... ... ... уақыттағы кәсiпорынның қаржы жағдайы туралы ақпаратты көрсететiн
нарық. Сол себептi нарықта сұраныс пен ... ... ... Одан ... ... бұрын болжамбаған процестердiң бұрын өтiп
жатқандығын немесе акциялардың бұрын қол жетпеген ақпаратқа ... ... ... ... ... ... критериi акция курстарының эмитент
жағдайы туралы ақпаратқа ... қату ... ... ... ... ... циклдi түрде қайталанып отырады және құнды қағаздар
құнынын ... ... ... олардың курстарының болашақтағы
қозғалысын ... ... ... нарық (жартылай күштi), мұнда биржалық өткен өзгерiстердi
механикалық түрде қайталамайды, ... ... ... бередi, бұл
ақпарат табыс пен девиденттер туралы, ... ... ... қаржылық немесе басқа бухгалтерлiк есеп ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар курсы ... ... ... тек ... ... сондай-ақ бар қол жетер
ақпаратқа ... ... ... нарықтық әдiл тепе-теңдiк баға орнығады, бiрде-бiр
инвестор өзiнде бар, ешкiмге ... емес ... ... ... ала ... ... тиiмдiлiктiң “күштi” типiне дамыған елдердiң өзiнде
де қол ... ... емес ... пiкiрмен келiсуге де болады. Шынымен де
құнды қағаздар курсы барлық қол жетерлiк ақпаратқа ... ... өте ... ... ... ... ... жарияланған ақпаратқа
реакция бередi, сондықтан да тиiмдiлiктiң басым типi орташа “жартылай
күштi” болып табылады.
Биржалық ... кем ... ... ақпаратқа реакция
беретiндiгiнде листингтiң атқаратын рөлi зор. ... ... iрi ... ... ... ... ... толығымен жариялауды талап
етедi. Кейбiр кезде акцияларды бағалауға жiберiлген тәуелсiз ... ... ... ... ... құрылымдарының қатаң қадағалауымен
жүзеге асырылады. Нарықтың тиiмдiлiгi тек ... ... ғана ... ... және де ең ... құнды қағаздар нарығын мемлекеттiк
реттеу саясатымен және кәсiпорындардың қаржылық ... ... заң ... шартталады.
1. Кассалық және фьючерстiк мәмiле
Барлық биржалық операцияларды екi типке ... ... ... ... ... ... ... (spot) – бұл сатушының қолында бар бағалы қағаздарға
жасалуымен сипатталады. Кассалық ... ... ... сатушы бағалы
қағаздарды сатып алушыға әкелген күннен, 2-3 күн өткеннен кейiн ... ... ФРГ – да бұл ... биржалық 2 күннен артық болмайды, ... ...... 5 ... ... ... ... – бұл сатушы мен сатып алушының
мiндеттерi болашақта белгiлi бiр ... ... ... асуы керек,
мысалы, мәмiле бiрiншi қыркүйекте ... ол ... ... орындалуы
керек. Мәмiлеге отырған кезде сатушыда сатылатын қор игiлiктерi ... ... ... төлейтiн ақшасы болмауы мүмкiн.
Мерзiмдiк мәмiленi “фьючерстiк” (futures) мәмiле деп ... ... ... отырған кезде бағалы қағаздар көлемi ғана емес, курсы
да фиксирленедi, бiрақ кейде бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... мәмiленiң орындалу уақыты
келетiн болсақ, бағалы қағаздар мәмiледе көрсетiлген күнi берiлуi мүмкiн ... ... ... ... ... дейiн бiртiндеп берiлуi де
мүмкiн. Фьючерстiк мәмiленiң қатысушылары кепiлдiк жарналарын (маржаны)
салады, олар ... ... ... ... ... және ... мәмiле орындалмау жағдайында жоғалтуларын орнына ... ... Егер ... бiрi ... ... онда ... жақ салынған
салымдардан анықталған компенсация алады. Кепiлдiк ... ... ... және ... тәуелдi – нарық тұрақсыз болса, онда
салым көп және керiсiнше. ... ... ... ... ... құнының курсының 5-20% арасында тербеледi (келiсiмнiң сомасынан).
Фьючерстiк мәмiлелердiң көбi қайта сатып алу ... ... ... ... ... ... болмайды, ал қатысушының бiрiне бағаның
айырмасы ғана төленедi.
Мысалы, “Дельта” компаниясының бiр акциясы 45 долл. 100 акциясына сатып
алу-сату мәмiлесi ... ... ... ... бiр ... 49 ... ... Ал келiсiм керi сатып алу шартымен жасалғандықтан,
сатушы сатып алушыға 400 долл. (4*100) ... баға ... ... ... ... жарнасы қайтарылады, ал айырма сатушының кепiлдiк
жарнасы есебiнен берiледi.
Егер мәмiле орындалу уақытында бiр акцияның ... 40 ... ... ... алушы келiсiмнен бас тартуы мүмкiн және сатушыға 500 долл. (5 ... ... ... Бұл жағдайда сатушыға оның ... ... ал ... ... ... ... ... есебiнен берiледi.
2. Опционмен жасалған фьючерстiк мәмiле
Опционмен жасалған фьючерстiк мәмiле сатып алушы (сатушы) ... ... ... бiр ақша ... ... де ... уақыт периодында
белгiлi бiр бағалы қағаздар ... ... баға ... ... ... ие ... Басқ ... қатысушылардың бiрi сатып алуға опцион
(“call” опционы) не ... ... ... ... ие болады. Опцион
ұстаушы өз ... ... ... ... ... ... ... “Дельта” компаниясының бiр акциясы 45 долл. ... ... алу ... иемдендi. Опционның қолдану мерзiмi - үш ай.
Опционды сатып алушы әр акцияға 3 долл. сыйақы ... ... ... әр ... бағасы 50 долл. дейiн көтерiлдi. Опционды ұстаушы өз
құқығын ... 100 ... 45 ... ... ... Ол сол ... ... әр акцияға 50 долл. ала алады. Осылай оның ұтысы ... 2 ... ... ... ... барлық мәмiледен 200 долл.
Егер опционды қолдану мерзiмiнде акциның бағасы 45 долл. жоғарламаса,
онда опционды ұстаушы сатып ... бас ... ... ... ... ... ... онда ол бағалы қағаздардың биржалық
курсы бағадан төмендегенде өз құқығын қолданады.
Сатып алуға опционды ... ... ... ... ... ... ал сол ... сату опционының ұстаушысы бағалы қағаздар курсының
төмендеуiн көздейдi. Әрбiр қатысушы ... ... ... ... ... пайдаға жетудi көздейдi, әрине, бiрақ мәмiле қатысушыларының
тек бiреуi ғана ... ... ... кiм ... кiм ... алушы екендiгi анықталмаса, онда мұндай
мәмiле стеллажды деп аталады. Мәмiле қатысушысының бiрi екiншiсiне белгiлi
бiр ақша сыйақысын ... ... ... иемденедi, бұл опционның
қолдану мерзiмiне байланысты өз қалауынша бағалы қағаздардың ... ... не ... ... ... ... ... мәмiле қатысушыларының
бiрi “Бэта” компаниясының әрбiр акциясы 80 долл. ... алу ... ... не ... ... 60 ... сату опционын иемдендi.
Берiлген опционның бағасы – акцияға 20 долл.
Опционды иемденген кезде опцион ұстаушысы ... ... ... өзгерiсiн қадағалайды. 60 долл. және 80 долл. – бұл, былайша
айтқанда, “стеллажды ... Егер ... ... ... осы ... ... онда ... алушы әрбiр акцияға 20 долл. мөлшерiндегi
шығынға ұшырайды. Мысалы, осы мезетте ... ... әр ... 70 ... ұстаушы әр акцияны 80 долл. сатып алуға құқығы бар. Демек,
опционды ұстаушы ... ... ... ... опционды ұстаушы акцияны 60
долл. сатуға да құқығы бар, яғни ... ... ... ... “Бэта” компаниясының акция курсы 60 долл. төмендесе, не 80 ... онда ... ... өз ... ... ... не сатады, не сатып
алады. Егер акцияның нарықтық курсы 40 ... ... онда ... ... ... ... ... 60 долл. сатып, өзiнiң опционды
сатып алу шығындарын жабады. Егер ... ... 30 ... дейiн түсiп кетсе,
онда опцион ... әр ... 10 ... таза ... ... ... 80 ... өскен уақытта опцион ұстаушысы акцияны келiсiмнiң екiншi
қатысушысынан сатып алу құқығын қолданады. Егер баға әр ... 100 ... ... онда ... сатып алушы опционды сатып алуға кеткен
шығындарын жабады. Ал баға 100 ... ... ... онда ... ... ... иемденедi.
2.4. Фьючерстiк контракт
Фьючерстiк контракт – бұл фьючерстiк мәмiленiң ерекше түрi. “Фьючерстiк
контракт” терминi шартты болады, өйткенi кез ... ... ...... жақтың мiндеттерiнiң орындалуымен, сатушы мен сатып алушының ... ... ... пен фьючерстiк мәмiленiң ұқсастығы – бұл сатып
алушы мен сатушының ... да ... ... ... болашақта белгiлi
бiр уақытта бағалы қағаздарды сату не сатып алу мiндеттерiн алу. Фьючерстiк
контракт пен фьючерстiк мәмiленiң ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы мен сатушының
келiсiмi бойынша анықталады, ал фьючерстiк контрактте бағалы қағаздар
мөлшерi ... ... ... ... бойынша барлық мәмiлелер
бiрдей болады.
• Орындалу ... ... ... мен ... ... ... контрактте орындалу мерзiмi ... ... ... ... сату ... 30 ... ... қағаздар курсы мәмiлеге отыру кезiнде сатып алушы мен ... ... ... ... ... ... ашық
аукциондық сату кезiнде анықталады.
Қазiр қарастырылған биржалық операциялардан басқа акцияның биржалық
индексi бойынша операциялар ... ... ... ... ... курсы, әдетте, акциялар әр түрлi факторлар әсерiнен
жоғары тербелiстерге ие болады. Сатып алу не сату ... ... ... ... үшiн инвесторлар хеджирлеудi (ағылшынның
“hedging” – ... ... ... ... ... қолданылады.
Хеджирлеу фьючерстiк мәмiлелерге отырғанда, опциондарды сату, сатып алу
және фьючерстiк ... ... ... Мысалы, инвестор үш айдан
кейiн ... ... ... ... ... ... ... бойынша акция курсы бұл уақытта 45 долл. 50 долл. дейiн өседi. Бұл
жағдайда инвестор бүгiнгi курс бағасы бойынша ... ... ...... 3 айда орындалуымен әр акцияға 45 доллордан, не ... ... 3 айда ... бағасы бойынша сатып алу опционың сатып алу,
мысалы, 2 долл. ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы қатысушылармен фьючерстiк және
кассалық мәмiлелер мен бағалы қағаздар ... ... ... орнатылған – егер бағалы қағаздар курсы мәмiлелерге байланысты
қолма-қол өссе, онда фьючерстiк ... ... да ... ... ... ... акцияларын бiреуiне 45 долл. 3 ай
мерзiмiнде орындалатын фьючерстiк контрактқа ... ... ... ... жеткен кезде кассалық келiсiмдер бойынша акцияның бағасы 50 долл.
дейiн өстi делiк. ... ... ... “Дельта” акцияларының иесiне 45
долл. әкеледi. Бiрақ ... ... ... акцияларды әкелуiн
қарастырған жоқ, сондықтан ол сатып алушыға баға айырмасын төлейдi, яғни әр
акцияға 5 долл. (50-45). Яғни ... ... ... 3 ... ... ... сатады, бiрақ жоғарырақ бағамен, осылай ол өзiн ... ... ... ... ... өте оңай ... ... анықталған
кепiлдiк жарналарын сатып алушы мен сатушы салады. Егер сатып алушы акция
курсының ... ... және оның ... ... онда оған кепiлдiк
жарналары қайтарылады, ал сатушының кепiлдiк жарна ... ... ... ... ... Ал егер сатып алушының болжамы
орындалмаса, онда оның кепiлдiк ... ... ... ... ... ... ... иесi белгiлi уақыт өткеннен кейiн сатуды көздесе,
ал оның болжамы бойынша ол ... ... ... ... ... тәуекелдi азайту үшiн хеджер қатаң фьючерстiк мәмiлеге ... не ... ... опционды иемдену, фьючерстiк келiсiм-шарт жасауға
ұмтылады. Мысалы, ... ... ... ... бiреуiне 45
долл. 3 ай мерзiмiнде орындалатын фьючерстiк контрактқа отырады. Үш айдан
кейiн “Дельта” ... ... ... 40 ... ... ... контракттың да бағасы төмендейдi. Бiрақ контрактты ... ... ... ... бұл ... ... ... 45 долл. сатып
алуға мiндеттендi. Бұндай жағдайда сатып ... ... ... 5 ... ... ... төлейдi. Демек, бағалы қағаздар сатушысы
акция курсының төмендеуiнен өзiнiң шығындарын орната алады.
Фьючерстпен ... бiр ... ... ... жоғалтулардан,
инвесторлардың тәуекелiн азайтады, бiр жағынан, әр түрлi биржалық
спекулянтордың және ... ... кең ... жол ... ... ... екiге бөлуге болады. ... ... ... - ... ... төмендеуiне - “аюлар”. Биржада ең қауiптi
жағдай ... ... ... ... ... да бiр акцияның курсы көтерiлуiне ставка ... ... ... ... алады, ол болашақта осы акциялар курсының,
сәйкесiнше, тез ... ... ... байланысты сатудан табыс алуды
көздейдi.
Инвестор мен спекулянт бағалы қағаздарды табыс алу мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақытқа сатып алады (хеджерлiк операцияларынан басқасы), ал
спекулянт негiзi бағалы қағаздарды оның курсының ... ... ... ... мақсатымен қысқа мерзiмге сатып алады.
ІІІ бөлім. Қазақстан Республикасындағы қор биржалары
1. ҚР қор биржаларының пайда болуы
бағалы ... ... ... ... 20-шы ... ... ... саясат кезiнде болған. Ал қазiр егемен Қазақстанда бағалы
қағаздар нарығының алғашқы нұсқалары ... ... ... ... 90-шы
жылдардың басынан пайда бола бастады.
Елде дамыған бағалы қағаздар нарығы қалыптасуы үшiн оның ... ... ... Олар:
1. Сұраныс пен ұсыныс;
2. Делдалдар мен басқа қатысушылар;
3. Нарықтық инфрақұрылым, яғни комерциялық банктер, қор ... ... және ... Нарықты реттейтiн және өзiн-өзi реттейтiн жүйелер.
Бағалы қағаздар нарығының ... үшiн қор ... оның ... ... ең алдымен қор биржаларының пайда болуы көзделдi. ... ... қор ... ... ... Нарықтың осы құрамдас
бөлiктерi қазiргi уақытта негiзiнен құрылып жатыр. Бұл ... ... ... роформалауды тереңдету жолында қабылданған Қазақстанда
мемлекеттiк меншiктiк ... ... ... ... ... ... субъектiлерi – қор биржаларының, яғни ... ... ... тездетуде шешушi рөл атқарды.
Дегенмен, Қазақстан экономикасының дағдарысы жағдайында толыққанды
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... нарығының даму
деңгейi көп жағдайда халықтың әл-ауқатына байланысты. Себебi, ... ... ... ... айқындайды. Сондықтан халықтың
табысының өсуi – Қазақстанда бағалы қағаздар нарығы дамуының басты шарты.
Қазақстандағы ... ... ... құрылымы және бағалы қағаздар
өтiмдiсi қандай? Республикада қалыптасқан жағдай сипаттағанындай ... ең ... және ең ...... ... ... нарығының ерекшелiгi оған ... ... ... қағаздардың эмитентi – Қаржы
Министрлiгi;
Екiншiден, Ұлттық банк – оның ... ... ... ... ... мемлекеттiк бағалы қағаздар дилерi. Дегенмен, бағалы қағаздар
нарығына бұл қатысушылар мемлекеттiк бағалы қағаздармен шығару мен оларды
айналымға түсiру ... ... ... бағалы қағаздар:
➢ Мемлекеттiк қазыналық вексельдер;
➢ Мемлекеттiк қазыналық облигациялар;
➢ Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталары;
➢ жекеменшiктендiру ... ... ... мен ... ... iшкi ... ... қаржыландыру мақсатында Қаржы
Министрлiгi шығарады. Ал қысқа мерзiмдi ноталарды банк жүйесiнiң ... ... ... қаржы қорын толтыру мақсатында Ұлттық Банк
шығарады. ... ... ... арқылы сатылған мемлекеттiк
кәсiпорындарды жекеменшiктендiруге пайдаланылды, ал оның ... ... ... ... осы ... ... сақталуда. Кәсiпорындар банкротқа
ұшырап, жұмыс iстемей тұрған қазiргi кезде жекеменшiктендiру ... ... ... оны ... әлi ... ... ... жоқ.
3.2. ҚР қор биржаларын дамыту жолдары
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... жағдайымен байланысты дағдарысты деп ... ... ... ... – бұл жалпы нарықтар сияқты экономиканың жан-
жақты дамуынсыз толққанды түрде қызмет ете алмайтын нарықтың бiр ... ... ... ... ... ... соның iшiнде ең
басты ролдi инфляция қарқыны алады. Өндiрiстiң құлдырауы және бағаның өсуi
тұсында қор нарығының ... ... ... ... ... қиын ... да қор нарығының инвестициялық процестегi ролi
арта түсуде. Бұл ең ... ... ... ... ресурстарға деген қажеттiлiкпен ... ... ... Қор ... ... жүзеге
асырылатын өндiрiске және инфрақұрылымға шетел инвестицияларын тарту үшiн
қолайлы база жасалуы ... әр ... ... тыс қорлар да құрылады. Қаражат жинақтау
шамасына ... олар ... ... ... ... және басқа да факторлар қор нарығын инвестициялауға арналған
қаражат жинақтау жолдары ретiнде ... ... ... ... ... ... даму ... үшiн ресурстарды
жинақтау (материалдық база, адамдарды ... ... ... ... ақпараттық база және т.б.) сұрақтарын ғана ... ... ... өту ... туындаған макроэкономикалық мәселелердiң стратегиялық
шешiмiн және талдауды қамтитын бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... ... ... ету бағдарламасының мемлекеттiк деңгейде, оның қаржы
саясаты аясында ... деп ... ... ... ... оның ... арасындағы қарама-қайшылық, бұл мiндеттi шешуге
мүмкiндiк жасамайды. Мiне сондықтан да, жаңадан құрылған ... ... ... ... бiрiгуiмен жасалатын қаржы тұрақтылығына
және өндiрiстiң дамуына дейiн биржалардың, брокерлiк фирмалардың және т.б.
ұзақ мерзiмдi ... ... ... стратегияның болуының маңызы
зор.
Қорытынды
Қазақстандағы қор биржаларының активтi жұмыс iстеуi қажеттiлiк, олсыз
инвестициялық белсендiлiктiң ... ... жоқ. Қор ... бағалы
қағаздарды шығару және ... ... ... бiрiгуi деп айтуға болады.
Қор биржасы – өзiмен бағалы қағаздар ... ... ... сату ұйымдастырушысы ретiнде коммерциялық емес ... ... ... субьект.
Қор биржасы түсiнiгi басқа бiр тауарлы нарықтан ерекшеленбейдi. Тек
зерттелiп отырған нарық ... ... ... ғана ... болады. Бағалы қағаздар нарығының номенклатурасы бөлек бiр ... ... ... ... нарығына толық сәйкес келедi. Бағалы қағаздар
шексiз мөлшерде сатылады, сатып алынады, айырбасталады. Қор ...... ... ... ... оның ... ... нарығы, ақша және
ақшалай капитал.
Бағалы қағаздардың шығарылуын және айналымын, ... ... ... және ... ... ... ... инфрақұрылым жасалған.
Жасалған және жұмыс iстеп жатқан нарықтың инфрақұрылымы өзiне Орталық
депозитарийдi, KASE, ... ... мен ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық реформалар толық
контексiнде қарастыру керек.
Қазiргi Қазақстанның даму ... ... iшкi қор ... ... ... ағымдар өндiрiстiң төмендеуiнiң негiзiгi
себебiнiң бiрi болды. Инвестициялық белсендiлiктiң ... ... ... ... жүйенiң тұрақсыздығына, қор нарығының
әлсiз жұмыс iстеуiне, ұлттық ... ... ... ... ... несиелеудiң орнына ... ... т.б. ... қарыз нысанында ҚР қор ... ... алу ... сектордың дамымауына байланысты әлi де кең
таралған жоқ. Соңғы кезде аймақтық деңгейде ... ... ... ... ... мекемелерiнiң, муниципалды займдардың
ресурстарының көмегiмен қайта қаржыландыру.
Қор нарығының дамуының ұзақтылығы мемлекеттiң ... (1999 ... ... себебi. Қазақстандағы қор нарығының дамуын қайта құрудан
бастап кезеңдерге ... ...... ж. - ... ... туралы” Кеңес
заңы өз күшiне кiргеннен берi және де ... ... ... ... ... ... жеке ... өтуi.
Қор нарығының қалыптасуы 1991-1993 жылдарға сай келдi, акционерлеудi
жекешелендiру нысанында анықтады, ... ... ... ... ... инсайдерлерге берiлдi және жекеменшiк құқықтарының алғашқы бекiтуi
болды.
1993-1996 жылдарға жекешелендiру кезiндегi пайда ... ... ... үшiн ... ... ... ... алынған алғашқы
жекешелендiру құқықтарын қөайта бөлу және концентрация арқылы да бақылау.
Осы уақытта ... ... ... ... ... фундаментi қаланды.
1996-1998 ж. Ортасы фирмаларды басқаратын iрi ұлттық кәсiпорындардың
акцияларын сату ... ... ... фирмалар осы кәсiпорындардың басқару
пакеттерiн иемденумен байланыстыруға болады.
Сонымен, 1992-1998 ж. қор ... ... ... ... ... ... ... iшкi спекулянтты салымдар салуға қызмет
көрсеттi. Акционерлеу көмегiмен ... ... ... ж. Постжекешелендiрудiң жекеменшiктi қайта бөлудiң ... ... Бұл ... ... ... ... ... қатысуы басты объектiлерi – басқару ... ... ... компаниялар. Стратег-инвесторлар алған ... ... ... ... олар бұл ... ... ... да ойластырмайды.
Ұлттық қор нарығы аралас моделге қарағанда романа-германдық ... ... ... - қор ... қалаушысы және оның ... Ал ... ... ... (сақтандыру, зейнеттiк қорлар,
ломбардтар, кәсiпкерлiктер, қаржылық ұйымдар, жеке тұлғалар) ... ... да, ... деңгейлi коммерциялық банктердiң қызметiмен
салыстырғанда белсендi қызметтерi болса да қатыспайды. ... ... ... ... ... тек бiр ... доминант және ол мемлекеттiң
басты қаржылық орталығы Алматыда орналасқан.
Iшкi қор нарығы оның институттiк ... ... ал ... ... ... үй ... және жеке
кәсiпкерлерде жеткiлiктi мөлшерде тәуелсiз айналмалы жолдары пайда болған
кезде ғана толық күшiне енiп, ... ... ... ... ... ғылыми өндiрiске акцент
жасау керек.
Бағалы ... ... ... қор ... ... ... жүйесiне жаңа технологияларды ендiрудi, қор нарығының ... ... ... ... ... ... қаржылық
құралдарды кеңейтудi активизациялау жолдарын жасау қажет.
Жекешелендiру факторы өзiнiң мәнiн жоғалтып жатыр. Бұл бағыт тек ... ... ғана өз ... ... ... өйткенi мұнда
жекешелендiру ендi ғана ендi. ... ... ... ... ... акционерлiк капитал құрылымында салмағы азайғындығында
не ... ... ... ... байланысты. Көп iрi
корпорациялар және банктер ... ... ... емес, өз акцияларының
айырбасына алу акционерлiк меншiктiң берiлуiнiң дәстүрлi емес нысанында
көрiнiс ... ... ... ... ... өз акциялары
жұтылғаннан ... ... ... ... Техналогиялық салаларды
жұтудан ең ұтымджы.
Бағалы қағаздар нарығымен байланысты барлық проблемаларды төрт топқа
бөлуге ... ... ... құқықтық, ұлттық-психологиялық.
Қор нарығы реттеу жүйесiнiң дамуын қажет етедi. KASE учеттiк жүйесiн
жоғарлату қажет. ... ... ... жиынтығы жетiлдiрудi қажет етедi.
Қор нарығының дамуының проблемаларын шешу бағалы ... ... ... жаңа ... ... ... ... Корпоративтi облигациялар;
• Муниципалды облигациялар;
• Коммерциялық бағалы қағаздар;
• Бағалы ипотекалық қағаздар;
Келесi акционерлiк меншiктiң ... екi ... ... ... ... компанияны ұлғайту мақсатымен бiрiгу не жұтужәне де акционерлердiң
субъективтi құрамының өзгерту; екiншi ... – тiптi ... ... жеке ... ... ... ... өсуi барлық корпорациялардың мақсаты болу керек.
Корпоративтi бағалы қағаздардың даму жолындағы негiзгi бөгеттерi:
➢ Заңдардың және басқа оның қызметiн ... ... ... Портфельдi және ұсақ кәсiби емес инвесторлардың қызығушылығын
қорғайтын жүзеге ... ... жоқ ... Қор ... “тазалығының” жетiспеушiгi;
➢ Бағалы қағаздар нарығында банктiк несиелердiң альтернативасын әлi көре
алмаған және квалификация деңгейi төмен корпоративтiк қаржы аймағындығы
АҚ ... Қор ... ... ... бақылауын жоғалту мүмкiндiгiнен
және өз акцияларын орналастырғанда қоғамдық қабылдамаудан қорқу;
➢ басшылықтың және ... ұсақ ... ... ... дұрыс бағаламауы;
Ұлттық бағалы қағаздар нарығында корпоративтi облигациялар өте ... ... Бұл ... оның ... ... ... қатар бағалы қағаздар
нарығындағы айналымына байланысты. Корпоративтi облигацияларды шығару
Қазақстанда қызметтiң жаңа түрi. Бұл ... ... көп ... ... ғана ... ... ... нарығының дамуымен, қаржылық
менеджменттiң нысандары мен ... ... ... ... ... ал ... ... қағаздар, яғни облигациялар
эмиссияларының өсуiне әкеледi.
Мемлекеттiк емес бағалы ... ... ... үшiн ... шешу керек, соның iшiнде:
• “көк фишкiлер” бағдарламасының шын мәнiнде аяқтау;
• қор нарығын реттейтiн және АҚ қарыздарын қайта ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды екiншi және келесi эмиссияларын қор нарығына
енгiзудi дайындау, сонымен қатар ... және ... ... ... ... ... аяқтау;
• валюталық тәуекелдi хеджерлеуге арналған фьючерстер арқылы өндiрiс
бағалы қағаздарын сатуды активизациялау;
• шетелдiк эмитенттердiң қор нарығына және ... ... ... бұрын қазақстандық ... кiру ... ... ... ... және ... ... сақтау кепiлдiгi
ары қарай дамуы;
Қолданылған әдебиет тiзiмi
➢ Заңдар жинағы:
1. “Бағалы қағаздар нарығы туралы” 5 наурыз 1997ж.
2. “ҚР ... ... ... тiркелуi” 5 наурыз 1997ж.
3. “Бағалы қағаздар мен қор биржасы” (21/04/95ж.)
... ... Ғ.С. ... ... ... /Алматы: Экономикс, 2001ж./
2. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. /Алматы: Экономикс, 1999ж./
3. Сутемгенов Н.Д., Таттимбаев К.М. ... ... ... II, Алматы,
2002г./
4. Саханова, Исингарина. Проблемы и ... ... ... ... ... В.А., П.В. Воробьев. Ценные бумаги и фондовая биржа.
6. Миркин. Ценные бумаги и фондовый рынок
7. Килячков, Чалдаева. РЦБ и ... ... ... ... ... биржа на западе.
9. Биржевая деятельность. Под. редакц. Гризновой
10. Биржевое дело. Галанова, Басова,
➢ Газет, журналдар:
1. Рынок ... ... ... /2004ж. ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қор биржасы және оның қызметтерi мен құрамы жайлы28 бет
Бағалы қағаздар мен бағалы қағаздар нарығының пайда болуы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы. Қазақстан Республикасындағы даму серпіні65 бет
Материалдық ресурстар және ғылыми-техникалық ақыл-ой нарығы30 бет
Қазіргі замандағы еңбек нарығы19 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық5 бет
Қаржы нарығы туралы25 бет
Қаржы нарығындағы нақты сектор31 бет
Қор биржасы: мәні, міндеттері және операциялары27 бет
Қор биржасының атқаратын қызметтері мен міндеттері.34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь