Ахмет Байтұрсыновтың өмірі

Кіріспе

Ахмет Байтұрсыновтың өмірі

Негізгі бөлім

А) «Қазақ» газетіндегі елеулі еңбегі

Ә) Әдебиеттану саласына қосқан үлесі

Б) «Маса» жинағының өзіндік ерекшелігі

В) Ахмет Байтұрсыновтың аудармадағы орны



Қорытынды
Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің «Мағжан Жұмабаевтың, Ахмет Байтұрсыновтың және Жүсіпбек Аймауытовтың творчестволық мұрасы туралы» қаулысы Республиканың рухани өміріндегі үлкен маңызды оқиға болды. Онда: «Жазықсыз жазаға ұшырап, Республикада отызыншы жылдары орын алған зорлық-зомбылықтың, социалистік заңдылықты бұзудың құрбаны болған аса көрнекті қазақ ақыны М.Жұмабаевтың, ғалым-лингвист, әдебиет зерттеуші, тюрколог, дарынды ақын-аудармашы А.Байтұрсыновтың, қазақ романының негізін салушылардың бірі, белгілі лингвист, ақын-аудармашы Ж.Аймауытовтың творчестволық мұрасын зерттеген комиссиясының жұмыс қорытындыларын қарай келіп, Қазақстан Компартисы Орталық Комитетінің бюросы комиссиясының М.Жұмабаевтың ,Ж.Аймауытовтың және А.Байтұрсыновтың қоғамдық-саяси, ғылыми-педагогикалық және әдеби қызметі туралы тарихи шындықты толық көлеміндеқалпына келтіру, олардың жеке шығармашылығын баспасөзде көрсетілген қателіктері мен уақытша адасуларын сын тұрғыдан зерделеу жөніндегі тұжырымдармен келісті...» делінген.Сонымен бірге қаулыда олардың өмірі мен творчестволық қызметі туралы мақалалар сериясын жариялау, таңдамалы шығармалары мен ғылыми еңбектерін әзірлеп, басып шығару қажеттілігі атап көрсетілген.
19 ғасырдың соңғы кезі мен 20 ғасырдың алғашқы 30-жылы ішіндеқазақ халқының қоғамдық-саяси, мәдени және әдеби өміріне белсене араласып, өнімді еңбек еткен , артына құнды мұра қалдырған А.Байтұрсынов жоғарыда аталған қайраткерлердің қатарында көп жылдан кейін туған халқымен қайта табысты. Ол ұлы Октябрь революциясына дейін-ақ ағартушы қызыметімен бірге, ірі ғалым-лингвист, әдебиет жинаушысы – зерттеуші, тюрколог, бірқатар оқулық пен оқу құралдарының авторы, дарынды ақын-аудармашы ретіндекеңінен танылған еді. Оның өмірі мен қоғамдық, творчестволық қызметінде Октябрь революциясы алдында қалыптасқан қазақ интеллигенциясы өкілдерінің тынымсыз тынысы, әр саладағы рухани ізденістері, олардың бағыт-бағдары мен сәтті-сәтсіз нәтижелері, жеке өмірінің трагедиялы жағдайлары бой көрсетті.
1. Ахмет Байтұрсынов.Шығармалары.
Алматы, Жазушы, 1989 жыл

2. Қазақстан энциклопедиясы.

3. Ахмет Байтұрсынов. «Әдебиет танытқыш»
        
        Ж о с п а р :
Кіріспе
Ахмет Байтұрсыновтың өмірі
Негізгі ... ... ... елеулі еңбегі
Ә) Әдебиеттану саласына қосқан үлесі
Б) «Маса» жинағының өзіндік ерекшелігі
В) Ахмет Байтұрсыновтың аудармадағы орны
Қорытынды
Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің ... ... ... және ... ... ... мұрасы туралы»
қаулысы Республиканың рухани өміріндегі үлкен маңызды оқиға болды. Онда:
«Жазықсыз жазаға ұшырап, ... ... ... орын ... ... ... заңдылықты бұзудың құрбаны болған аса көрнекті
қазақ ақыны ... ... ... ... ... ақын-аудармашы А.Байтұрсыновтың, қазақ романының негізін
салушылардың бірі, ... ... ... ... ... ... комиссиясының жұмыс қорытындыларын қарай
келіп, Қазақстан Компартисы Орталық Комитетінің бюросы ... ... және ... қоғамдық-саяси, ғылыми-
педагогикалық және әдеби қызметі ... ... ... толық
көлеміндеқалпына келтіру, ... жеке ... ... ... мен ... ... сын ... зерделеу
жөніндегі тұжырымдармен келісті...» делінген.Сонымен бірге қаулыда олардың
өмірі мен творчестволық қызметі туралы ... ... ... ... мен ғылыми еңбектерін әзірлеп, басып шығару
қажеттілігі атап ... ... ... кезі мен 20 ғасырдың алғашқы 30-жылы ішіндеқазақ
халқының қоғамдық-саяси, мәдени және ... ... ... араласып,
өнімді еңбек еткен , артына құнды мұра қалдырған А.Байтұрсынов жоғарыда
аталған қайраткерлердің ... көп ... ... ... халқымен қайта
табысты. Ол ұлы Октябрь революциясына дейін-ақ ағартушы қызыметімен бірге,
ірі ... ... ... – зерттеуші, тюрколог, бірқатар
оқулық пен оқу ... ... ... ... ... еді. Оның өмірі мен қоғамдық, творчестволық қызметінде ... ... ... ... ... ... ... әр саладағы рухани ізденістері, олардың бағыт-бағдары мен сәтті-
сәтсіз нәтижелері, жеке өмірінің ... ... бой ... ... 1873 ... 25 ... Торғай уезінің Тосын
болысында қарапайым шаруа отбасында туылған. ... ... ... еті тірі, намысшыл, батыл, сергек адам ... ... ... ... ... ... 19 ғасырдың 80-жылдары сол ауыл-аймақты ... ... ... ... ... ... оның ... туған-туыстарын,
сыбайластарын қуыпты. Бұдан соң уезд басшылары ауылға ... ... ... ... мен ... ... ... округтік
сотының жылжымалы сессиясы Шошақовтарды 15 жылға Сібірге жер аударуға шешім
қабылдайды. Бұл сұмдық оқиғалар кезінде Ахмет он жаста ... ... ... ... ... әсер ... Адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... болмаса
да, қайсар әке Байтұрсын мен оның туысы ... және ... ... жас ... ... халықтың ауыр тұрмысын тануына, олардың
ағаттығы жолындағы ізденістеріне ой ... ... ... « Анама хат»
өлеңіндегі мына бір жолдары жас кезінде көрген, түсінген ... ... ... ... тиіп он ... ой ... ... бар бір жарам.
Алданып тамағыма, оны ұмытсам,
Болғандай жегеннің бәрі харам
Адамнан туып, адам ісін етпей,
Ұялмай не ... ... ... өлең 1909 жылы ол ... ... ... ... сияқты. Ақын
аяулы анасына деген сағынышын :
...Кетер деп «Суға құлап, отқа түсіп»,
Қайғы жеп, менің үшін болма алаң!-
деген жолдармен білдіреді.
...Қаңбақ пен ... тең бұл бір ... жоқ жел ... ермесіне.
Тайпалған талай жорға,талай тұлпар,
Тағдырдың кез болып тұр кермесіне.
Солардан жаным,тәнім ардақты емес,
Орынсыз күйзелейін мен несіне?!-
деген жолдарында сол уақыттың күрделілігі, жазықсыз жап ... ... ... ... ... ... ... Байтұрсын мен Ақтастың
балалары енді Шошақтың кенжесі Ерғазының тәрбиесінде болады, оның ... жылы ... екі ... ... училищесінде оқиды. Кейін Ахмет
Орынборға барып, Мұғалімдер мектебіне түсіп, оны 1895 жылы бітіреді. ... ... ... ... ұлы ... әрі жазушы Ы.Алтынсарин
негізін қалап кеткен игі дәстүрлері бар мектептер жұмыс істегені белгілі.
Осы ... ... ... жүйелі білім, тәрбие алған Ахмет 1896-1907
жылдары Ақтөбе, Қостанай және Қарқаралы уездеріндегі ауылдық және болыстық
мектептерде екі ... ... ... ... ... ... ол сол ... қазақ
қоғамына ең бір қажет және кең шеңбердедамуға бет алған ағартушылық ... ... ... ... Ол ... ... бола жүріп, қоғамдық-әлеуметтік өмірге үңілді. Айналаға
білім-ғылым таратудың тиімді жолдарын таратудың жолдарын қарастырды, ... және ... ... мен ... ... ... оқулықтар
мен оқу құралдарын жазып, халықтың көркемсөз ... ... ... ісіне араласты, баспасөзге мақалалар жазды, өлең шығарды, аударма
жасады. Қарқаралыда ... ... ... ... ... ... қарсы наразылық білдірушілер қатарында ... ... ... алынадыда, 1909 жылы шілдеде ... ... ... оны ... ... тысқары жерлерге жер аударуға үкім
шығарып, 1910 наурызынан 1917 ... ... ... ... Орынбор
қаласында тұрады. Бірақ ол бұл кезеңде де өзінің қоғамдық-саяси, мәдени
және әдеби өмірге ... ... 1911 жылы ... оның ... ... және аударма мысалдар жинағы басылады. 1913 ... ... ... атты апталық газет ұйымдастырылып, 1917 ... оның ... ... ... газеті бетінде қазақ халқының қоғамдық және мәдени мүдде-
қажеттіліктерін батыл сөз еткен материалдар жиі ... ... да ... ... ... ... ... Алғашқы шыққан жылының соңында-ақ
оның 3 мыңнан астам ... ... ... ал ... ... ... ... жұмыс істеген және тиражы 8 мыңға жеткен.
«Қазақ» ... ... ... ... ... ретінде сипатталынып келді. Мұның сыңаржақтылығы ... ... ... ... ... бетінде басылған қоғамның әлеуметтік, саяси
өміріне қатысты кейбір материалдар, ел ... ... ... ... ресми орындардың наразылығын тудыырып,
газет редакциясын үнемі бақылауға алып, тінтулер жүргізіп отырған.
А.Байтұрсынов ... ... ... ... газеті қазақ халқының
рухани ,мәдени тарихында үлкен орны бар басылым ... жылы ... ... ... ... ... жасынатүгелімен ой түсіріп,
өлім ұйқысынан оятып, жансыз денесіне қан жүгіртіп, күзгі ... ... ... ... жиғызған «Қазақ» газеті болатын.Ол
газетінің жаны кім еді? Ішіндегі ... ... ... ... ... еді? Ол ... ... қазақты айқайлап оятуға заман ерік
бермеген соң «Маса» болып ... ... ... деп ұзақ ... ... алған, Ахаңның екпіні болатын»,-деп жазған-ды.
Ахмет Байтұрсыновтың ғылыми-творчестволық ... ... ... салаға бөліп қарауғаболады. Олар: автордың ағартушы, ... ... ... ... ... ... ... ақындық және
аудармашылық творчествосы.
Ахмет Байтұрсынов өзінің саналы ... ... ... ... бағаланып, ағартушылық бағыт әбден қалыптасқан кезде бастады. Ол
ауыл мектептерінде, ... ... ... ... жетілдіру
саласында көп ізденді, көптеген мақалалар, еңбектер жазды. « ... ... ... ... атты ... ... тілінің
табиғаты,өзгешеліктері,араб халифатының жайы, ... ... ... ... ... мақалалар жазған.
Әдебиеттану ісіне Ахмет Байтұрсыновтың қосқан үлесі аса мол. ... мен ... ... ... дүние-танымы Ахмет Байтұрсыновты
семинарияда оқып жүрген кезінен ... ... ... ... ... ... мұғалімдер дайындайтын семинарияны бітірген 1895 ... ... ... ... ... приметы и пословицы»
деген мақала жариялаған. Бұл оның баспа бетін көрген алғашқы еңбегі. Оның
үстіне мақаланың осы ... ... ... өзі ... ... нәрсе.
Бұл жерде айтпағымыз – саналы өмірін қоғамдық, ағартушылық ... ... ... ... ... халықтық көркем мұраның
мән-маңызына, эстетикалық қадір-қасиеттеріне бойлап, оны ... ... Ол өзі де ... жазып, басқа халықтар қазынасының
үлгілерін туған халқына жеткізу мақсатында аудармалар ... Көп ... ... ... ... Осы ... ... Байтұрсынов әдебиет
тарихын зерттеумен шұғылданды. Оның «Қазақ» ... 1913 ... ... ... «Қазақтың бас ақыны» деген ... ... ... еді. ... халқының рухани өмірінде Абайдың аса ... ... ... ... ... ... мен ақындық
шеберлігі , поэтикасы,орыс әдебиеттерімен байланысы туралы ойлы ... ақын ... ... ... ... Осы
мақалада Абайдың өлеңдерінің ... ... ... ... ... поэзияны ңадам өміріндегі ролі байсалды талданған.
Мақалада айтылған пікір-тұжырымдардың , ... ... ... ... ... ... тауып, бұл жүйедегі зерттеулерде
дәлелденіп,орнығып, жалғасымын тапты.
Кейінгі қоғамдық және басшылық ... ... ... де ... ... ... ... ол 1923 жылы Москвада қазақтың
эпостық жыры «Ер ... алғы ... ... түсініктемелермен бастырып
шығарған.
Ахмет Байтұрсынов бастырған «Ер Сайын» , негізінен, ел қорғаушы
батырлардың жорықтарын, ерлігін ... ... ... жыр ... ... ... ... айтылып, сақталып келген көлемді, шамасы 3000
тармақ, тілі шұрайлы осы ... 1870 жылы ... ... ... тектес
халықтардың ауыз әдебиет үлгілері» жинағына енгізгені белгілі.Орынбор архив
комиссиясының ғылыми еңбектерінде бұл жыр ... ... ... жылы ... ... ... ... әдебиеттану саласында Ахмет Байтұрсыновтың
«Әдебиет танытқыш» (1926) атты кітабының ... Бұл ... мен ... ... ... ... тұңғыш көлемді десалмақты
еңбек. Ол бірнеше жылдар бойы оқу құралы ретінде пайдаланылған. ... ... ... өзі ... ... ... ... әлемін, көркем
сөз табиғатын, сырын, мазмұнын, ерекшеліктерін, жанрларын, дүниетаным мен
қоғамдағы ролін ... ... ... ... ... ... арналған алғашқы тәжірибе,тұңғыш зерттеу болумен құнды.
«Әдебиет танытқыш» еңбегінде Ахмет ... ауыз және ... ... қоғамдық мән-мағынасын ашудан гөрі адамгершілік,
эстетикалық, әсемдік әуенін талдауға ... ... Ол ... ағымдар, әдістер туралы да ой түйіндер айтуға ... ... ... ... ... ... ... түрлері» атты тарауы маңызды.
Одан сыншыл реализм туралы ... ... ... ... ... әдебиетінің даму жолдарын сөз ете отырып, зерттеуші «Еуроп ... ... еске ... да, ... ... бет ... ... сөз ізденістерінде сәйкестік, үйлесімділікке жалғасқанын
айтады. Әдебиеттер тоғысуы мәселелрін қозғайды.
Ахмет ... - ... мен ... тағы бір ... саласы –
оның ақындық, аудармашылық еңбегі. Ол бала кезінен ... ... ... ... саналатынын көріп, естіп, сезініп, ойланып өскенге
ұқсайды. Саналы өмірге аяқ басқан ... ... ... мен А.Құнанбаев,
Ы.Алтынсарин шығармаларын, орыс әдебиетін ... ... бәрі ... ой
пікірдетынымсыз іздеген, өмірге құштар жас Ахмет үшін ... кету ... еді. ... ол айналаны тану, білу, сезіну қалпын поэзия тілімен,
өлеңмен жеткізуге ден қояды. Өлеңді өзіне ағартушылық ... ... ... сөзді біреу алмас, біреу алар,
Құлағын біреу салмас, біреу салар.
Теп-тегіс көпке ұнау оңай емес,
Кейіне жарамаса, ... ... ... ... ... қайсыбірі терісқараа
Дүниеде сүйгенім бар, күйгенім бар,
Солардан аз да болса белгі қалар,- ... ... ... ... деген атпен Орынборда 1911 жылы
басылған. Жинаққа қойған атына ол едәуір ой, ... жүк ... ... біздің маса,
Сап-сары, аяқтары ұзын маса.
Өзіне біткен түсі өзгермес,
Дегенмен, қария яки қызыл маса.
Үстінде ұйықтағанның ... ... жеп ... бұзылғанша,
Ұйқысын аз да болса бөлмес пе екен?
Қоймастан құлағына ызыңдаса?
Осы жолдардан «Ызыңдап,ұшқан біздің маса» - сергектікті, ... ... пен ... ... астарлы бейне екені көрінеді. Ол
«Үстінде ұйықтағанның айнала ... ... ... ... ұйқыдағы күйден
оянуына қызмет етеді. Осы ағартушылық ойды ақын басқа да шығармаларында әрі
қарай дамыта түседі.
«Масаның» негізгі идеялық ...... ... ... көтерілуге шақыру, адамгершілікті, мәдениетті уағыздау, еңбек етуге
үндеу. Ақын өлеңдері жалпы, сол кездегі ағартушылық бағытпен ... Ақын ... ... ... ... ... қалыптастырып,дамытқан өрісті ойды,
қалыптасқан дәстүрлерді, гуманистік әуендерді, демократтық ... ... ... жалғастырушы ретінде көрінеді.
Қорыта айтқанда, Ахмет Байтұрсыновтың өлеңдер топтамасы – көп ... ... ... ... ... ... тарихи жағдайда дамытып, жалғастырған идеялық-көркемдік деңгейі жоғары
туындылар. Оларды қайта ... ... ... жалпы адамзаттық,
гуманистік, демократтық, тәрбиелік сипаттарын айқындап аша ... ... ... ... бай ... тағы бір ... оның көркем
аударма дамуына үлесі. Қазақ ... ... ... ... ... ... ... Байтұрсынов аудармамен шұғылданған тұста, яғни 20
ғасырдың бас кезінде аудармада, әсіресе, ... ... ... қазақ тіліне аудару ісінде едәуір тәжірибе жинақталған ... ...... ... журналист, кітап бастырушы, тілші,
әдебиетші есебінде зор бағаға ие болған.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ахмет Байтұрсынов.Шығармалары.
Алматы, Жазушы, 1989 ... ... ... ... Байтұрсынов. «Әдебиет танытқыш»

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтас буынның төлбасы - Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
Ахмет Байтұрсынов — лингвист ғалым36 бет
Ахмет Байтұрсынов өмірі6 бет
Ахмет Байтұрсынов өмірі мен шығармашылығы34 бет
Ахмет Байтұрсынов: өмірі мен қоғамдық-саяси қызметі18 бет
Ахмет Байтұрсынұлы өмір белестері, тарихы17 бет
Ахмет Байтұрсынұлы өмірі және шығармашылығы14 бет
Ахмет Байтұрсынұлының өмірі12 бет
Ахмет Байтұрсынұлының өмірі мен шығармашылығы6 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь