Қазақстан Республикасындағы алқабилер қатысуымен жүргізілетін сот өндірісі

Кіріспе
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АЛҚАБИЛЕР ҚАТЫСУЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН СОТ ӨНДІРІСІ.
1 Алқабилер институтының түсінігі және ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... .
2 Сотта сөйлеу өнері және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Адам мен азаматтың құқығына кепілдік беретін Негізгі заңның конституциялық ережелерінің арасында маңызды конституциялық принцип ретінде, қолданылатын білікті заң көмегін алу құқығы ерекше орын алады. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 3-тармағында әрбір адамның білікті заң көмегін алуға құқығының бар екендігі тікелей көрсетілген. Ал заңда көзделген жағдайда мұндай көмек тегін көрсетіледі.
Қазірге уақытта Қазақстанда адам мен азаматтың құқығын қорғау жөніндегі міндеттерді атқаратын әртүрлі мемлекеттік және мемлекеттік емес органдар, мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың бар екеңдігін атап өткен жөн. Мысалы, соттар, прокуратура, ішкі істер, әділет органдары жоғарыда аталған құқық қорғау міндеттерін бір-бірімен тығыз байланыс жасай отырып атқарады. Алайда, осы міндеттерді табысты жүзеге асыру адвокатура сияқты қоғамдық-құқықтық институтсыз мүмкін емес. Қазақстандық заңнамада адвокатура ешбір жерде құқық қорғау органы ретінде көрсетілмесе де, ол іс жүзінде құқық қорғау қызметі міндетін атқарады. Әдетте, құқық қорғау қызметі ретіңде біз азаматтар мен ұйымдардың құқығын қорғауды мақсат ететін және заңға сәйкес зандық әсер ету шараларын қолдану жолымен арнайы мемлекеттік органдар жүргізетін және олар белгілеген тәртіп мұлтіксіз сақталатын қызметті түсінеміз.
Бүгінгі күні заңгерлердің сөйлеу мәдениетінің биік шыңы саналатын соттағы шешендік онер өткір қарудың біріне айналып отыр. Сөз өнерін шебер пайдалануды қажет етпейтін мамандық бүгінде жоқтын қасы. Тіпті адам қызметінің кейбір салаларында сөйлей білу шеберлігін меңгермей жұмыс істеу әсте де мүмкін емес. Әсіресе бұл құбылыс сот процесіне өте-мөте тән. Себебі сот процесіне қатысушы судья, айыптаушы мен қорғаушы, құқық қорғау органдарындағы жалпы заңгер мамандар күнделікті тұрмыс тіршілігінде әрдайым адамдармен қарым-қатынас жасайды, көпшіліктін алдында, қалың ортасында жүреді. Адвокат айыпталушының атынан сөйлеп, заң баптарына сүйене отыра, тілдің көмегімен жазықсызды ақтай алады. Осылайша қызмет бабымен адвокат көпшілік алдында сөйлеуге мәжбүр болады. Ал қызметтік міндетінен сот процесенде алқабилердің алдында сөйлеу үшін оларға не айтуды ғана емес, калай айтуды да білу шарт, яғни сөз сөйлеуде жұртка ықпал етудің түрлі ерекшеліктеріді дұрыс меңгерген жөн. Әрі қажет ұлттық заңгерлік шешендіктің тарихи, теориялық, тәжірибелік тұрғыда қалыпқа түспей жатқан тұсы мол. Осы дипломдық жұмыс ұлттық заң ғылымындағы соттағы адвокаттың риториқалық аспектілерді зерттеуіне арналған.
Прогрестік даму жолындағы Қазақстан халықтарының күшін біріктіруге ұмтылған «Қазақстан — 2030» стратегиясы, қоғамымыз бен мемлекетіміздің ұзақ мерзімді басымдығы мен мақсаттарын барынша айқындап берді.
1 Халиков К.Х. Судебная власть на переходном этапе развития государства // Тураби. – 2001. – № 3. – С. 108-128.
2 Мәми Қ. Ә. Қазақстандағы сот реформасының даму кезеңдері. - Астана, 2003. – 259 б.
3 Назарбаев Н.А. Правосудие – это справедливость. Выступление Президента Республики Қазахстан Н.А. Назарбаева на III съезде судей РК // Юридическая газета. – 2001. – 11 июня.
4 Құқық қорғау органдары: Заң актілерінің жиынтығы // Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы. Сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы. 2000 жыл 25 желтоқсан. – Алматы: Юрист, 2003. – 3-19 бб.
5 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жылғы 30 тамыз. - Алматы, 2006. – 31 б.
6 Назарбаев Н. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында: Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. – Алматы, 2005. – 48 б.
7 Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның мемлекеттік бағдарламасы (негізгі бағыттар): Қазақстан Республикасы Президентінің 1994 жылғы 12 ақпандағы № 1569 қаулысымен бекітілген. – Алматы, 1994. - 21 б.
8 Халиқов К. Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау органдары. – Алматы, 1995. – 173 б.
9 Халиков К.Х., Серімов Е.Е. Сот шешендігі. Оқу құралы. – Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2006. – 218 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
Қазақстан Республикасындағы алқабилер қатысуымен жүргізілетін сот өндірісі.
1 Алқабилер ... ... ... ... ... ... және оның
маңызы......................................................
Қорытынды...................................................................
....................................
Пайдаланған ... мен ... ... ... ... ... ... ережелерінің арасында маңызды ... ... ... білікті заң көмегін алу құқығы ерекше орын ... ... ... Республикасы Конституциясының 13-бабының ... ... ... ... заң ... алуға құқығының бар екендігі
тікелей көрсетілген. Ал ... ... ... мұндай көмек тегін
көрсетіледі.
Қазірге уақытта Қазақстанда адам мен ... ... ... міндеттерді атқаратын әртүрлі мемлекеттік және мемлекеттік емес
органдар, мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың бар екеңдігін атап өткен ... ... ... ішкі ... ... ... жоғарыда аталған
құқық қорғау міндеттерін бір-бірімен тығыз байланыс жасай отырып атқарады.
Алайда, осы міндеттерді табысты ... ... ... ... ... институтсыз мүмкін емес. Қазақстандық заңнамада ... ... ... ... ... ретінде көрсетілмесе де, ол іс жүзінде құқық
қорғау қызметі міндетін атқарады. Әдетте, құқық қорғау ... ... ... мен ... ... ... мақсат ететін және заңға сәйкес
зандық әсер ету шараларын қолдану жолымен ... ... ... және олар ... ... мұлтіксіз сақталатын қызметті
түсінеміз.
Бүгінгі күні заңгерлердің сөйлеу мәдениетінің биік шыңы ... ... онер ... ... ... ... отыр. Сөз өнерін шебер
пайдалануды қажет етпейтін ... ... ... ... ... адам
қызметінің кейбір салаларында сөйлей білу шеберлігін меңгермей жұмыс істеу
әсте де ... ... ... бұл ... сот ... өте-мөте тән. Себебі
сот процесіне қатысушы судья, айыптаушы мен қорғаушы, ... ... ... ... ... ... тұрмыс тіршілігінде әрдайым
адамдармен қарым-қатынас жасайды, көпшіліктін алдында, қалың ... ... ... ... ... заң ... сүйене отыра,
тілдің көмегімен жазықсызды ақтай алады. Осылайша қызмет бабымен адвокат
көпшілік алдында ... ... ... Ал қызметтік міндетінен сот
процесенде алқабилердің алдында ... үшін ... не ... ғана емес,
калай айтуды да білу ... яғни сөз ... ... ... ... ... дұрыс меңгерген жөн. Әрі қажет ұлттық заңгерлік шешендіктің
тарихи, теориялық, тәжірибелік тұрғыда қалыпқа ... ... тұсы мол. ... ... ... заң ... ... адвокаттың риториқалық
аспектілерді зерттеуіне арналған.
Прогрестік даму жолындағы Қазақстан халықтарының күшін біріктіруге
ұмтылған «Қазақстан — 2030» ... ... бен ... ... басымдығы мен мақсаттарын барынша айқындап берді.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АЛҚАБИЛЕР ... ... СОТ ... ... институтының түсінігі және ерекшеліктері.
Қазіргі кезендегі сот төрелігін сөз қылғанда сот ... ... ... ... Сот ... әділетсіздіктер —
қазіргі қоғамдағы белең алған, әсіресе адам ... ... ... бірі. Әуел баста тергеуші өз ісін әділ жүргізбегендіктен, ... ... ... ... кінә ... айыпталушылар дені
бүгінгі күні жиі-жиі көрініс береді. Бұл — ... ... ... ... кәсіби деңгейінін осал түсіп жатқанынан деген
қорытынды шығарамыз.
Әділдік категорияларының негізгі принциптері осы жерде босаң ... Н. ... ... ... ... тікелей сұхбатындағы бір
сөзінде өзінін жарлығымен 21 судьяны орнынан аластатқанын ... еді. ... ... ... ... аткарған заңгер К.Х. Халиқов: «Билеріміз
айтып кеткен: ... ... ... ... дерт алады» деген сөздер
бүгінгі сот төрелігін жүргізіп отырған барлық ... үшін ... ... ... қолынан түсірмейтін тасбиығы, бас-шылыққа алып
отыратын ең басты шарты дер едім» — деп ағынан жарылу тегін емес.
Бүгінгі танда сот ... ... етіп ... ... ... ... аз ... Сондықтан судьяның жеке басы, еңбек тәжірибесі
үлкен роль атқарады. Өз ... ... ... мол ... ... ... пен заң ... әсте бара алмайды.
Сот жүйесіндегі әділетсіздіктер, кылмыстық істі карау кезіндегі біржақ-
тылық ... зад ... тек ... ... деп ... ... істі ... барысында адам тағдыры шешілетіндіктен
айыптаушы мен қорғаушы өз ... ... ... ... бір ... мәселе, тілдік қолданыста ұлттық психология, ұлтгық
дәстүр, ұлттық мәдениет сияқты ұғымдар ... ... ... ал ... жүйе ... ... ... Кездессе де, соңғы кезде ... ... ... ғана есітіліп жүр. Негізінен құқықтық
жүйенің гуманитарлық ... ... оның да ... ... ... ... ... реттеуші ғылым екендігін
ескерсек, оның да ұлттық сипатына баса ... ... ... ... ... ... ... ұлттық сипатымен етене
тығыз қабысып жатқан, қазіргі қоғамымыз талап ететін сот ... ... ... ...... үшін ... ... қоғамының бүткіл саласы әкімшілік-әміршілдік
сипатка құрылған кешегі кеңестік сот жүйесінен мүлде ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
бағдарламасының» дүниеге келуі осындай келелі жайтка бір қадам болса алға
басқандай сыңай байқатады. Онда: «Сот және ... ... ... ... ... ... және ... ұрандармен
бүркемелеген кенестік тоталитаризмнен мұраға қалған кеселдерден заң жүйесін
тазартуды талап етеді» делінген. Өзінің бір сөзінде белгілі ... ... ... мемлекетгің бүтіндігін қорғап, ішкі және сыртқы ... ... ... үшін оның ... заңы және сол ... ... соты болуы басты шарт. Ел жаңарып, заман өзгеріп заманмен ... ... ... ... ... ... заңдардың да өзгерістер мен толықтырулар
енгізуді қажет ететіні ...... ... «қоғамнын заң саласын реформалау қажеттілігі оның эконо-
микалық және ... ... ... ... өзгерістерге сай келетін
құқықтық инфрақұрылымдар кұруды талап етуінен туындап отыр». Бағдар-ламада
көрсетілгендей ... ... ... ... ... тү-гендеу мен
тексеруден өткізу қажеттілігі пісіп жетілді». Әрине, бұл ... ... ... «түңғыш тума зандар» деп жеке қазақы емес, сон-шама халықтардың
лобараториясы болған ... ... ... тиімді заң сөз болып отыр.
Өйткені Қазақстан халқы адам ... мен ... ... демократиялық және құқықтық мемлекет құруға ... ... ... ... ... бір ... Әсілінде, сот
жүйесін реформалау іс, ... ... жеке ... ... ... ... кепілгері етуге бағытталған. Осының жарқын айғағындай
1995-жылы тамыздың 30-ында ... ... ... ... ... ... нормамен қылмыстық
сот жүргізуге алқа билерінің қатысуы бе-кітілген еді. Алқа би сотын өмірге
енгізу мәселесі соңғы уақыттарда нақты ... ... ... ... ... енгізу 2006 жылғы 20 ... ... ... ... да баса ... алқа би ... модельдерін енгізу, талдау мәселелеріне
байланысты ғылыми ... кызу ... бір ... болды.
Республикада шығатын «Қылмыстың алдын алу» криминалогиялық журналының бір
номерін түтелімен осы тақырыпқа ... ... ... ... ... де мұны
өмірге енгізу әсте де оңай шаруа емес. Енгізген ... де ... ... ісі екі ұдай жол ... ... ... ол ... «кұрлықтық» - «континентальдық») және ағылшын-америқандық (немесе
англо-саксондық) деп аталатын классикалық сот үлгісінің ... ... ... Жоғарғы соттың дайындаған аралас немесе ... ... үлгі ... ... істер үш кәсіби судья және депортаменттің
арнаулы комиссия ... ... сот ... ... ... алқа би ... мүшелерімен (онын жетеуі — негізгі, екеуі — қосалқы)
каралады. Үкім кеңесу бөлмесінде ... ... сот алқа ... ... ... ... Демократизациялау мәселелері
бойынша ұлттық комиссия жұмыс тобының дайындаған ... ... ісі ... ... басқаша. Бұл үлгі бойынша сот бір кәсіби ... он төрт сот алқа ... ... он ... — негізгі, екеуі —
қосалқы) тұрады. Сот алқа мүшелері судьясыз жеке өздері ғана кеңесе отырып,
кесімін айтады. Бұл ... біз үшін ... ... ... мен ... паш ... сондай-ақ сот жүйесіне
жарыспалықты, сот ахуалына ұлттық төл ... — сөз ... әділ ... ... даналықты енгізіп қана коймай, сот
қателігін азайтуға, сот шешіміне ... ... ... ... кепілдік
беретіндей. Көптеген елдердегі сот алка мүшелерінің талай ғасырғы тағлымды
тәжірибесі ... ... ... АҚШ, ... ... ... да елдердің сот
жүйесінде қолданылып келе жатқан сот алқа заседательдері қызметінің адамның
кінәлілігін анықтауда немесе іс материалдары жанама ... ... бір ... ішінде жатқан күмәнді, қиын да күрделі істерде әділдікпен
дұрыс шешім шығарарына сенім мол. ... онын ... ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда басым. Алайда, қажетті
жағдайда сот процесіне сот алқа заседательдерінін тікелей ... ...... айшықты көрінісін тапса да, онын қажеттілігі немесе
негізсіздігі жайындағы ... толы ... ... ... құралдарында, ғылыми еңбектерде көп болды. Заңгерлеріміз
арасында белгілі бір тоқтамға келген ... жоқ. ... оның ... ... ... тырысса, кейбірі оған керісінше, сот жүйемізге
оны енгізу ертерек деген уәж айтады. Арнайы осы бағытта зерттеу ... ... Н. ... алқа ... ... ... қолдайған. Оның уәжінше, алқа мүшелері алдын ала қалыптасқан
пікір, көзқарас тұрғысынан ... сот ... ... ... анық ... сүйенін барып шешім қабылдайды. Бұл модельдің
артықшылығы осында: көптен сот жүйесінде әбден қалыпқа түсіп қалған судья,
өз ... ... ... ... ... Ал алқа ... мұндай
күйді алғаш бастан кешіріп, сот процесіне сырттай емес, ... рет ... ... сот төрелігіне барынша жауапкершілікпен ... ... ... ... мен алқа ... ... бір жерден
шыға бермеуі заңдылық. Бұл институттың ұтымдылық ерекшелігі - алқа ... ... ... ... қылмысқа судьялардай заңдық-
техникалық тұрғыдан қарамайды. Осы ... ... ... ... алқа ... ... ... Алматы калалық
адвокатгар алқасының ашық хаты ... Оған ... алқа ... заңгерлік білімі, тәжірибесі жок. сондықтан карапайьш адам (алка
билер) сезім ... ... адам ... ... ... қателікке бой
алдыруы мүмкін деген уәж айтады. Қылмыстық сот өндірісіне ... ... да ... ... ... ... ... қол қойған (Астана. Акорда, 2006
жылғы қантардың 14-і. № 117-Ш ҚРЗ) ... ... ... ... ... ... ... кейбір заңнамалық актілеріне
алқабилердін қатысуымен қылмыстық сот ісін ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Респубикасынын
Заңын да қатар қабылданды. Айтпатымыз, демек, сот жүйесіне ... ... ... ... сот ... ... де, күны да арта
түсетіні ақиқат. Өйткені, сот төрелігі ... ... ... ... ... нәр ... сот ... шығаруда соттың алқа мушелеріне
өзіндік ой кешу үрдісі, сез саптау үлгісімен әсер етіп, ... ... ... ... ... ... сотын енгізу елімізде қалыптасқан
алдын ала ... ... ... ... мен ... ... мен жауапкершілігін арттыруға, іс карау сапасын жоғары деңгейі
көтеріп, ... ... ... шын ... ... ... ... көп ықпалын тигізеді.
2. Сотта сөйлеу өнері және оның маңызы
Классикалық тұрғыдан жіктегендегі шешендік ... ... ... — сот ... біздің қазіргі қоғамымыздың сот жүйесінің ажы-бөлігі.
Сонау XIX ... ... ... бері ... ... ... әділқазылық төрелік қызметін атқарған билер оты ... ... оны ... ... ... ... ұмтылудың нәтижесінде Ресейлік сот жүйесі қалыбынын өзіміз ғұмыр
кешіп отырған қоғамымызда түпкілікті ... ... ... ... Ендеше,
риторика ғылымындағы сот шешендігі бізге де Жат емес.
Сот ... - ... ... көне де ... жана ... ... бұл жоталы сала бойынша отандық ғалымдарымыздың ... ... ... ... ... ауыз ... айтарлықтай көп емес, бірді-
екілі Г . Гиздатов, Г. Негимов ... ғана ... ... ... ... орыс ... ... өткен
ғасырдын 70-жылдары ғана жарык көрген. Осындай игі дәстүр кейіннен жалғасын
табады.
Өзінің бастау көзін сонау антикалық дүниеден алатын сот ... ... ... ... ... прокурорлық), қорғаушылық (немесе
адвокаттық), айыпталушының өзін өзі қорғайтын сөзі болып үлкен үш түрге
бөлінеді. ... да, ... да ... — қылмыстық сот жүргізу
ісінде қажетті деңгейде ұтымды сөйлей алу.
Жалпы, отандық сот жүйесінде діттеген деңгейде сөйлей білу ... ... ... ... бірі — сот процесі. Ол дауласқан екі жақтын
жасындай жарқылдаған пікір-таластарынан, ... ... нақ та ... де ... ... ... кеңістікті құрайды. Мұндағы төрелік
айтар тілмарлықтың мазмұны мен түрлерінін негізгі өзегі — болған қылмыстық
жағдайды ... ... екі ұдай ... ... ... ... бейнелеп жеткізер амал-тәсілдерді қолдану аркылы белгілі бір ақиқатқа
көз ... ... ... алу ... ... ... ... сөйленер сөздің мақсаты мен қисынын бажайлауға, ойын
дәл, накты етіп жеткізуге баулуға, ... ... ... сөз ... ... ... тон ... көрсете алу мәселелеріне арналған заңгерлер үшін
қылмыстық-процесуалдық ғылыми еңбектер біздің топырақта жоқтын ... ... ... бір бөліғін құра шешендік өнерден арна тартып жатқан
төрелік ... ... ... тіл ... ... ... ... көкірегі ояу, көзі ашық зиялы кауым қашан да жоғары бағалаған.
Сот мінбесі — тарихтың өзі ... ... ... бері әрі ... де идеологиялық, кұкықтық ықпал-әсер ету ... ... ... қазіргі кезде лау үрдісін, сөз ... ... сот ... талатттар қойылып отыр.
Сот шешендігі — прокурорлық, адвокаттық қызметтің алтын діңгегі. Олай
дейтініміз сот ... ... ... сотпен бірге адвокатура
органдарының маңызды орын алатыны айкын. Олар сот қарастыр тын ... ... ... ... ... құқылы. Қылмыстық істі
тергегендегі прокуратуранын міндеті: фактілердің дәлдігін, ... ... ... ... ... ... ... сайса, адвокат қызметінің негізгі желісі: қылмыстық жауаптылыққа
тартылған кісіге онын азаматтық құқығын ... үшін заң ... ... ... беруден тұрады. Екеуі де өздерінің көз қарастарын сот
алдында ауызша сөйлеу түрінде жалпыға паш ... Оның ... ... ... жатқан сот процесінде бұл бөлім қылмыстық істі ... ... ... орны ... ... жүйелеп айтсақ, олардың жарыссөзге шығып сөйлеуі сот
тергеуінен кейін басталады. Жарыссөз кезінде прокурор мен ... ... ... сот ... қорытындысын шығарады. Сот барысында
істің мән-жайлары қарастырылғаннан кейін, өз ... ... ... зерттелген іс материалдарын тереңірек, кенінен түсінуге үйытқы
болады. Осылайша екі жақтын пікір-таластары ақиқатты — заңды ... ... ... негіз береді.
Өз сөйлеуінде айыптаушы мен қорғаушы ... ... ... оның қоғамға қаншалықты қауіптілігін анықтап, ... ... ... ... ... ... ... сотталушыға да, сот залында
қатысып ... ... да ... ... ... жоқка шығаруға
болмайды. Азаматтарға қылмыстық ... ... ... ... корытынды
шығаруға түрткі болады. Ендеше сопағы сөз ... ... ... ... бары ... ... сөйлеудің манызы мұнымен ғана шектелмесі анық. Қылмыстық істі
қарау барысында айыпталушы мен ... оның ... мен ... ... ... мен ... ... талдау жасаи, жасалған қылмыстың сурет-
сүлбесін, яғни ... ... ... ... ... ... келтіреді.
Олардың жасалған жеке бөліктеріне тиісті баға беріп, көпшіліктің ... ... ... қатысушы тұлғалардың талкыланып отырған істің мазмұның
терең түсінуге, ... ... ... түрткі болып, шығарған үкімнің
қаншалықты әділдігіне көз жеткізуіне мүмкіндік алады. Сөз жок, жоғары талап
деңгейінен шыға ... ... не ... сөзі ... ... мәртебесін көтерудегі қуатты қарудың бірі. Әйтсе
де сот шешендері сөздерінің барлығы дерлік тап-тұйнакі ай ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі сүбесі сере
шыққаны — нақты бір жүйеғе ... ... бай, ... ... сөз
ғана сот төрелігінін мейлінше әділ шығарылуына кепіл бола алатыны анық.
Соттағы «...қорғау жеміссіз болмауы тиіс. Қылмыстық қорғау — ауыр ... ... ... жауаптылығы мол іс» — дейді корғаушы-адвокаттың
жауапкершілігі ... ... ... ... сот кайраткері, сот
шешендігінің теоретигі П. Сергеич[1]. Егер «осы мамандықты ... ... ... адам ... ... ... бар ... жасауға ұмтылмаса,
өзінің ар-ожданының алдында қылмысқа барады. Сотталушыға адал болу касиеті
бойына дарыған адвокат қана қызметінде көп жетістіктерге қолы ... ... ... сұлу ... ... көздеген пайдасыз құмарлық, ақша табумен
шектелген болса, бұнысынан өмірінің соңына дейін қанағат таппасы ... ... ... сот ... сот төрелігі тілмарлығының негізгі желісі — сонау ... бері келе ... көне ... ... ... ... ... төл шешендік тәжірибесі негізінде құралады.
Дарынды, белгілі заңгерлердің төрелік сөздері (судебные речи) терең
психологиялы болып келеді, ... ... сот ... мен сотқа қаты-
сушылардың ой-сана, сезімдеріне әсер етуғе тырысқан. Осы күнгі ... ... ... ... төрі құрғак дәлелдемелер жағы
басымырақ. С. Негимов ... ... атты ... «Қазіргі айып-
таушылар мен қорғаушыларлар сөзінде ойдан гөрі ... ... ... ... ұмтылмайды. Әр күн сайын тілді дамытып отыруға, ... ... соны ... ... ... тоқуға машықтану дұрыс.
Шешеннің сөзі күн ... ... ... ... ... ... дәл, ап-анық
болғаны жөн», — деп ескертеді.
Сотта сәтті сөйлеу үшін процеске тыңғылықты дайындықты қажет етеді. Ол
коммуникативтік ... ... ... ... ... Бұл - іс ... зерттеу; іс бойынша процессуалдық позицияны
анықтау; сөйленер сөздің композициялық кұрылымын ойластырып, жоспар жасау;
оны әдеби қалыпқа тұсіру.
Жүріп ... сот ...... өнер тағлиматында, бұлттар соғылып,
найзағайлар шарпысқан пікір-талас, сөз жарыстыру кеңістігін құрайды. Сотқа
қатысар екі жақтың ... мен ... ... қорғаушы сөз
тезистері, төрелік сөздің атқарар қызметі, түрі мен мазмұны — ... ... ... ... ... пікір-талас, сөз жарыстыру кеністігінде сотқа ... ... ... жетілдіруте керекті нәрселерге: ақиқатка жетерд
бірден бір айқын жол — ... ... ... ... ... ... дәлелдерінің біртіндеп қомақты ... ... ... мен өзгешеліктерін жете сезіну; сот
шешендік кеңістігін дау-дамайлы алаңға айналдырмай, қарсы ... ... ... ... ... көре ... оған ... қолданар
тәсілдер ойлап табу талаптары жатады.
Заңгердің қаперіне алар ... ... - ... сөз жарыстыру
кеңістігінен абыроймен шығу жолдарын алдын ала іздестіре қарастыру;
процесс ... ... ... ... қалмау; үзаққа созылған дау сөз
бейнелілігіне кепіл боларлық көркемдік құралдарды орнымен пайдалану.
Кезінде осыдан екі ... ... сот ... ... ... ... речи на ... аты енбегінде сөйлеудің
айқындылығы тазалығы, сөз ... мен ... ... ой мен ... мен ... ... меи ырғақтылығы, шешеннін рухани
еркіндігі, жүмыс пен ... ... ... ... ... ... мен шұбалаңқы сөйлемдер жайында іргелі, күрделі
пікірлер айтқан. Ол пікірлер әлі күнге өз құнын жойған жоқ. Оның ... әр ... өзі ... ... ... да ... ұғынықты ету керек.
Сотта сөйленетін сөз өте-мөте анық ... ... ... еш ... ... Сөз жоқ, ... ... жету үшін стильдін тазалығы мен
дәлдігі және пән мен тілді терең меңгеру ләзім ... ... С. ... сөйленер сөзге жазып дайындалу дұрыстығын қалайды.
Сөйлеген кезде ... ... ба, өзің ... ... шешен күні бұрын
тыңдаушының көңіл күйі мен ойларын өткір сезінеді. Ол аса ... ... ... ... алған соң, олардың сезім күйлерін билеп әкетеді
деп түйіндейді.
Сотта сөз айрықша анық айтылуы қажет. ... пен ... ... тән, ... барынша түсініп тану және тіл құбылыс тарын жүйрік
зердемен зерттеу күба-құп ... еді. ... аса ... ... ... табиғи сипатқа ие ... ... ... сөз ... ... ... ол рет-ретімен өзі тізіледі. Тыңдаушылар
шешеннің өз ... өзі ... яғни ... ... ... ... куәгері болуға тиісті. Кез келген ой өзіне тән сөздерді
пайдаланады, сонда ғана ... ... ... деп ... ... II. С. ... сөзі қазақ ғалымы С.Негимовтін сәтті
шыққан аудармасында ... ... Біз сөз ... ... «Сот ... ... ... шындату» бөлімшесінде
кезең-кезеңге бөліп, шешендік қырларын сот процесіне қатысушы адвокаттарға
ғана емес, сонымен бірге жалпы заңгерлер үшін де ... сот ... үш ... ... немесе айыптаушылық, ад-
вокаттық немесе қорғаушылық және айыпталушының ... ... сөзі ... ... мен ...... ... байланысты құқықтық
институт. Бұларсыз бірде-бір қылмыстық іс каралмайды, сондықтан бұл екеуі
заңда қатаң ... өз ... ... ... Енді осы ... ... ... жеке-жеке тоқталып, соттың ... ... ... бөліктерін анықтап, оларды саралап, өн бойында мықтап
сақтап жатқан күрделі де ... ... ... көрелік.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының Конституциясы зан мен сот алдында ... тен ... ... ... ... өз ... мен
бостандықтарының сот арқылы қорғалуына құқығы бар екені жария ... ... ... ... ... ... ... сот
жүргізуде алқаби соттарының қатысуы бекітілді. Сот тәуелсіздігі ... ... ... бұл ... 1994-жылғы Қазақстан
Республикасындағы құқықтық ... ... ... көрініс
тауып, 2006 жылдың қантардың 16-сында Қазақстан Республикасы Президентінің
Жарлығымен ... Бұл Заң 2007 жылы ... 1-нен ... ... ... анықтау барысында соттағы алқаби мүшелерін иландыру, ... ... сот ... болашағы зор деп білеміз.
Қазіргі кезеңдегі сот шешендігінің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... бөліп қарауға болмайды. Ұлттық
қылмыстық сот ... ... ... ... сот өндірісінің заңдылыны;
2) қылмыстық сот ендірісінің жариялылығы:
3) ... сот ... ... ... ... ... (сезіктінің) қорғалуың қамтамасыз ету;
6) жәбірленушінің білікті заң көмегін алу құқықы.
Міне, осы принциптер сот жүйесін ... ... алқа би ... енгізгенде ғана байыз табары анық.
Қазақ халқы тарих сахнасынан кетпей, шешендік сөз енері өлмек емес.
Ақиқат, шындық көзіне бірден-бір ... ... сот ... ... ... шешендік көкжиегінің бояуын бір ашык сүйемге де кеміт-пейді.
кайта әр қосады, шырай ... нәр ... ... ой ... әдемі сіңген
келісті сөздерден тұратын қорғаушылық сөйлеулер — екпінді ... ... ... тыңдарманды бей-жай қалдырмайтын айдарлы да айбарлы өнер. Бұл
өнер ерекше тартылыс күші бар зор планета секілді лезде бойды ... ... ... ... Бұл — ... дауа сез өнерінің қайранды тұнбасы.
Келешекке бой ұрып, артқы күнге анық қалуға жарайтын өнер — сот ше-
шендігінің тіл ... ... ... сот ... ... ... ... кәсіби ұштаудағы үлесі шексіз. Сондықтай шын
өнерге уақыт сарапшы демей. бағзы бір заманнан атадан ... ... бои ... айбарлы өнерімізді кәрі тарихтын еншісіне қалдырып. мансұқ ... ... ... ... ... сай ... жандандыруымыз керек.
Зады келер күнге қажеті — осы. Таңдай ... ... ... ... тіреуші болар сот процесінде сөз қадіріне иек артқан
талай дарынды прокурорлар мен ... ... мен ... ... күні әлі ... ... ... К.Х. Судебная власть на переходном этапе развития государства //
Тураби. – 2001. – № 3. – С. ... Қ. Ә. ... сот ... даму ... - ... 2003.
– 259 б.
Назарбаев Н.А. Правосудие – это ... ... ... ... Н.А. ... на III ... судей РК // Юридическая
газета. – 2001. – 11 июня.
Құқық қорғау органдары: Заң ... ... // ... Конституциялық заңы. Сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі
туралы. 2000 жыл 25 желтоқсан. – ... ... 2003. – 3-19 ... ... ... 1995 ... 30 тамыз. - Алматы,
2006. – 31 б.
Назарбаев Н. ... ... ... және ... ... жаңару
жолында: Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан ... ... ...... 2005. – 48 б.
Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның мемлекеттік бағдарламасы
(негізгі бағыттар): ... ... ... 1994 ... ... № 1569 қаулысымен бекітілген. – Алматы, 1994. - 21 б.
Халиқов К. ... ... ... ... органдары. – Алматы,
1995. – 173 ... К.Х., ... Е.Е. Сот ... Оқу ... – Қарағанды: Болашақ-
Баспа, 2006. – 218 б.
-----------------------

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адвокаттың алқабилер қатысуымен жүргізілетін сот өндірісі40 бет
Сот отырысында алқабилер қатысуымен жүргізілетін сот өндірісіндегі адвокат: риторикалық аспект82 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу55 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу принциптері5 бет
Кәмелетке толмаған қылмыстарды тергеу64 бет
Сот жүйесіндегі іс жүргізу92 бет
Сот сараптамасын тағайындау және жүргізу56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь