Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАБИҒАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Инфляция және оған әсер етушi факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Инфляцияның макроэкономикалық көрсеткіш ретінде әлеуметтiк.экономикалық салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНФЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ
САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2.1 Қазақстан Республикасының инфляциялық жағдайы және инфляциялық процесс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.2 Ұлттық экономикадағы инфляциялық көріністер және инфляция деңгейі, оған қарсы саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

3 ИНФЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУ МЕН ІСКЕ АСЫРУ БАРЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3.1 2007.2010 жылдардағы инфляцияны төмендету саясаты және инфляцияны таргеттеудің Қазақстанда қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ..19


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Инфляция ақша жүйесiнiң дағдарыстық кезеңi болып табылады, яғни ол қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi болады. Инфляция сондай-ақ көптеген макроэкономикалық көрсеткіштермен тікелей байланыста болады, сондықтан осы инфляцияны тиімді реттеу саясатын жүргізу арқылы барлық шаруашылықтың дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік болады. Ол үшін экономиканың құбылысы ретінде инфляцияның пайда болу көздерін, оның пайда болуындағы сан алуан себептерді, оның шаруашылыққа тигізер салдарларын және инфляцияға қарсы саясаттың негізгі түрлері мен олардың қолдануын анықтауды қажет етеді.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiнде Қазақстан Республикасының дамуында басты мәселелердiң бiрi болып келедi. Дүниежүзінде инфляция болмаған елдер тіпті жоқ. Сондықтан инфляцияға қарсы саясатты тиімді жүргізу елдің тұрақты дамуының негізі болып табылады. Инфляцияға қарсы саясат өз кезегінде ақша-несие саясатының аясында іске асады. Ал ақша-несие саясатын жүргізетін елімізде Ұлттық банк болып табылады. Осы аталған инфляцияға қарсы саясат инфляцияны таргеттеу деп аталады. Қазіргі замандағы инфляцияға бірқатар айырмашылықтар тән: егер бұрын инфляция локальді сипатта болса, ала қазір күнделікті, барлық орамды; егер бұрын үлкен және кіші кезеңді қамтыса, ал қазір хроникалық; қазіргі замандағы инфляция ақшалай ғана емес, сонымен бірге ақшалай емес факторлардың әсерінде. Қазіргі кезде инфляция ең өзекті проблемалардың бірі болып отыр.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы “Инфляция және Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат” деп алынды. Бұл тақырыптың өзектiлiгi инфляцияның экономикалық құбылыс ретiнде жан-жақты қарастырып, ұлттық экономикада инфляцияның экономикалық тиімді дамудағы тигізер салдарын, оның пайда болу себептерін қарастырып, елiмiздiң экономикасының тұрақты және отандық өндiрiстiң қарқынды дамуы үшiн инфляциялық процессетрдiң алдын алу және оны реттеу саясаттарын қарастыру болып табылады.
Осы курстық жұмысты орындау барысында, елiмiздегi инфляцияның қазiргi жағдайын, туындап отырған мәселелердi және болашақтағы экономикалық даму жоспарымызға орай келесiдей мiндетер қарастырылады:
1) Инфляцияның жаратылысын, оның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды қаарстыру және оның ұлттық экономикамыздағы ерекшелiктерiн ашып көрсету;
2) Инфляцияның елдiң әлеуметтiк-экономикалық салаларға тигiзер әсерлерiн, одан болатын экономика және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын алу шараларын;
3) Елiмiздiң егемендiгiн алғаннан кейiнгi инфляциялық жағдайын, олардың пайда болу себептерiн және олардың зардаптарын шешу жолдарын қарастыру;
4) 2005-2008 жылдардағы инфляцияның жоспарланған шегінен асып кету қаупінің себептері мен экономикаға және әлеуметтік қоғамға тигізер салдарларын қарастыру мен талдау;
1. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
2. С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
3. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
4. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
5. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
6. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
8. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2004 г.
9. Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 2-4 стр.
10. Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане и перспективы дальнейшего развития экономики страны» // РЦБК, №4, - 2007 г. 23-27 стр.
11. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 2-7 стр.
12. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-61 стр.
13. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
14. Вестник Национального банка РК , 2008 ж. №1,2.
15. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г.- 446 с.
16. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2008г. №7. 89стр
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
...........................................3
1 ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... және оған әсер ... ... Инфляцияның макроэкономикалық көрсеткіш ретінде әлеуметтiк-
экономикалық салдары
....................................................................
..........9
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНФЛЯЦИЯҒА ... ... ... ... ... және ... ... экономикадағы инфляциялық көріністер және инфляция деңгейі,
оған қарсы саясат
....................................................................
...16
3 ИНФЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУ МЕН ІСКЕ АСЫРУ БАРЫСЫ
............................................................................
.......................................19
3.1 2007-2010 жылдардағы инфляцияны ... ... және ... ... ... ... ақша жүйесiнiң дағдарыстық кезеңi болып табылады, яғни ол
қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен тікелей байланыста болады,
сондықтан осы инфляцияны тиімді реттеу саясатын ... ... ... ... ... ... ... болады. Ол үшін
экономиканың құбылысы ретінде инфляцияның пайда болу көздерін, оның ... сан ... ... оның ... тигізер салдарларын және
инфляцияға қарсы саясаттың негізгі түрлері мен олардың қолдануын анықтауды
қажет етеді.
Инфляция ... ... ... Қазақстан Республикасының
дамуында басты мәселелердiң бiрi ... ... ... ... ... ... жоқ. Сондықтан инфляцияға қарсы саясатты тиімді
жүргізу елдің тұрақты ... ... ... ... ... қарсы
саясат өз кезегінде ақша-несие саясатының аясында іске асады. Ал ақша-несие
саясатын жүргізетін елімізде ... банк ... ... Осы ... ... ... инфляцияны таргеттеу деп аталады. Қазіргі замандағы
инфляцияға бірқатар айырмашылықтар тән: егер бұрын инфляция ... ... ала ... күнделікті, барлық орамды; егер бұрын үлкен және
кіші кезеңді ... ал ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге ақшалай емес факторлардың әсерінде.
Қазіргі кезде инфляция ең ... ... бірі ... ... ... жұмыс тақырыбы “Инфляция және Қазақстандағы
инфляцияға қарсы саясат” деп алынды. Бұл ... ... ... ... ретiнде жан-жақты қарастырып, ұлттық ... ... ... ... ... салдарын, оның пайда болу
себептерін қарастырып, ... ... ... және отандық
өндiрiстiң қарқынды дамуы үшiн инфляциялық процессетрдiң алдын алу және оны
реттеу саясаттарын қарастыру болып ... ... ... ... ... елiмiздегi инфляцияның қазiргi
жағдайын, туындап отырған мәселелердi және ... ... ... орай ... ... ... ... жаратылысын, оның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды
қаарстыру және оның ... ... ... ашып
көрсету;
2) Инфляцияның елдiң әлеуметтiк-экономикалық салаларға тигiзер әсерлерiн,
одан болатын экономика және қоғам дамуындағы ... ... ... ... ... алғаннан кейiнгi инфляциялық жағдайын, олардың
пайда болу ... және ... ... шешу ... ... ... ... жоспарланған шегінен асып кету
қаупінің себептері мен экономикаға және әлеуметтік қоғамға ... ... мен ... ... ... экономикасының қаржы саласы және мемлекеттiк ... ... ... және оның негiзгi бағыттарын, олардың iшiнде
ұлттық экономика ерекшелiгiне байланысты тиiмдiлерiн ... ... үш ... ... ... ... жалпы инфляцияның
экономикалық мәнін ашу, оның түрлеріне тоқталу және ... ... ... ... ... ал екінші бөлімде еліміздегі
инфляциялық процестерді талдау және инфляцияға ... ... ... ... ... қарастырылды. Сондай-ақ екінші ... ... ... жоғарғы қарқынының пайда болу себептері мен
статистикалық шамаларға тоқталдым. Үшінші бөлімде инфляцияға қарсы саясатты
жетілдіру мен іске ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... Инфляция түсiнiгi және оған әсер етушi факторлар
Инфляцияның дәстүрлi ең көп ... ... ...... ... ... ... сферасының артық қағаз ақша
массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және соның нәтижесi ретiнде –
тауарлар мен ... ... ... өсуi; ақшаның сатып алуға
жарамдылығының төмендеп кетуi. Инфляция кезiнде қоғамдық өндiрiс ... және ... ... айналыста болуына және ... ақша ... заңы ... нәтижесі болып табылады.
Инфляция терминi (латынның. inflatio сөзiнен шыққан, ... ... ... ақша айналысына қатысты XIX ғасырдың орта шенiнде пайда
болды және АҚШ-тың ... ... ... қағаз долларының қисапсыз
шығарылуымен ... ... ... ... ... ұғымы
бiрiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн кеңiнен таралды, ал бұрынғы кеңестiк
экономикалық әдебиеттерде ол 20-шы ... ... ... ... ... ... тауарлар тапшылығының және тауарлар және қызметтер
сапасының төмендеуiнен туындайтын ... ... ... ... алу ... төмендеуi.
Ақша айналысы заңы – құн заңының айналыс аясыдағы көрiнiсi, тауралар
айналысы үшін ... ... ... ... Ол тауар – ақша
қатынастары болатын барлық қоғамдық формацияларға тән. Айналыстағы ... К. ... ... ақша ... заңымен реттеледi. Тауар ... ету үшiн ... ақша ... екi ... ... бiр кезеңде,
сатылуға тиiс тауарлар бағасының қосындысына, екiншiден ақша ... ... ... Ақша ... заңы мына формуламен
өрнектеледi: /1, 227 б/
M = P * Y / V ... - өз ... ақша ... және ақша айналысының
дағдарысты жағдайын көрсетедi. Ақшаның құнсыздануына мына ... ... ... ... ... ... шығарылуы;
• Қолайсыз төлем балансы;
• Үкiметке және экономикалық тұрақтылыққа сенiмнiң жоғалуы.
Инфляцияның көрiну нысандары ... /2, 239 ... ... ақша ... ... ақша ... қатысты бағамының
төмендеуi;
2. тауарлар мен қызметтерге бағаның өсуi, оның үстiне бiрқалыпты емес
өсуi, мұның өзi ақшаның құнсыздануына, оның ... алу ... алып ... ... ақша ... көрiнетiн алтынның бағасының көтерiлуi.
Ұзақ уақыт бойы ифляцияны монетарлық құбылыс деп санап отырып, ... ... мен ... ... өсуi ... түсiндiрiлiп
келдi. Әлi де бiрқатар шетелдiк авторлар инфляцияны экономикада бағаның
жалпы деңгейiнiң ... ... ... ... ... тауар
бағасының өсуiнде көрiнгенмен оны тек таза ақша феноменiне жатқыза салуға
болмайды. Бұл рыноктық ... ... ... ... өндiрiстiң
сәйкессiздiгiнен туатын күрделi әлеуметтiк-экономикалық құбылыс болып
табылады. Инфляция ... ... ... ... ... ең өткiр мәселелерiнiң бiрi болып есептеледi.
Инфляцияны келесiдей белгiлерiне байланысты жiктеуге болады:
1. Инфляциялық процестiң сипатына қарай:
1) ашық ... яғни ... ... да ... ... оның ... ... жабық инфляция, яғни тауар тапшылығы жағдайында бағаға мемлекет қатаң
бақылау жасап отырады;
инфляциялық шок, яғни бiр мезетте бiрден баға өсiп ... /3, 149 ... ... өсу қарқынына байланысты:
1) баяу инфляция – баға баяу қарқынмен бiртiндеп жылына 10%-ға ... ... ... – баға тез ... жылына 20-дан 200%-ға дейiн өседi,
мұндай баға қарқыны ауыр экономикалық және әлеуметтiк зардаптарға
шалдықтырады;
3) ұшқыр инфляция – баға ... ... ... дейiн және одан жоғары
қарқынмен өседi. Инфляцияның бұл түрi ақша жүйсiнiң құлдырауына әкелiп
соғады. Мұндай жағдайда ақша ... ... ... жоғалта
бастайды.
3. Таралу орнына қарай:
1) локальдық инфляция, яғни баға бiр ғана ... ... ... ... инфляция, яғни кейбiр елдер топтарын немесе барлық
ғаламдық экономиканы түгелдей дерлiк қамтиды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бiрiншi
түрiне жатады. Елiмiздiң 1992-1993 ... ... ... ... ... баяу инфляцияға өтуi қажырлы еңбектiң жемiсi ... ... ... ... ...... бағаларының
индексi (ТБИ) көмегiмен анықталады. /4, 84 б/
Тұтыну бағаларының ... (ТБИ) ... мен ... ... ... ... ... анықталады. Оны есептеуде келесi формула
қолданылады:
ТБИ = Ағымдағы жылдағы тұтыну қоржынының бағасын бөлемiз Базалық жылдағы
тұтыну қоржынының ... одан ... ... 100-ге ... ... индексiнiң үш сандық мәнi болуы мүмкiн:
1. баға индексi 100%-ға тең болады, яғни баға өзгермеген болып ... баға ... ... ... ... ... тең. Демек, ағымдағы
жылдағы бағаны базалықпен салыстырғанда 1,4 есе ... яғни ... ... баға ... ... ... айталық 80%-ға тең, яғни ағымдағы
жылдағы бағабазалыққа қарағанда 20%-ға. /5, 210 ... ... ... ... күрделенген кезiндегi
инфляция келесiдей факторларға байланысты:
1) Ақша ... ... ... ... ... ... көп ... эмиссиялануы есебiнен айналыс
аясының артық ақша массасына толып ... ... ... ... ... Ақшалай емес факторларға: қоғамдық өдiрiстегi ... ... ... ... ... оның iшiнде, салық саясаты, баға ... ... ... ... ... ... /3, 239 ... iшкi және сыртқы факторларын айыра бiлу ... ... ... ... жатпайтын және ақшалай-монетарлық факторларды
бөлуге болады. Ақшаға жатпайтындары – бұл ... ... ... ... ... өндiрiстiң монополизациялануы,
инвестициялардың теңгерiмсiздiгi, әлеуметтiк-саяси сипаттағы ... және ... ... ... ... қаржының
дағдырысы бюджет тапшылығы, мемлекеттiк борыштың өсуi, ақша эмиссиясы,
сондай-ақ кредит ... ... ақша ... ... артуы
нәтижесiнде кредит құралдарының өсуi және басқалары жатады.
Ал дүниежiзiлiк құрылымдық дағдарыстар (шикiзат, ... ... ... ... ... ... шығаруға бағытталған
мемлекеттiк валюта саясаты, алтынды, ... ... ... ... сыртқы факторлары болып табылады.
Сөйтiп, көпфакторлы процесс ретiндегi ... – бұл ақша ... ... ... ... ... ұдайы өндiрiс дамуындағы
алшақтықтың көрiнiсi.
Жоғарыдағы инфляция факторларының ерекшелiгiне ... ... түрi ... ... және ... ( ... ... инфляциясы келесiдей факторлардың әсерiнен туындайды:
1) әскери шығыстардың өсуi, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша ... ... үшiн ... ... ... ... тапшылығы және iшкi қарыздардың өсуi, яғни
мемлекеттiң қысқа және орта мерзiмдi ... ... ... тапшылығын жабу, нәтижесiнде мемлекеттiң iшкi қарызы артады;
3) несиелiк экспанциялау, яғни елдiң орталық банкiнiң ... мен ... ... ... ... ұлғаюын
сипаттайды;
4) ауыр өнеркәсiп саласына өте көп мөлшерде инвестиция жұмсау;
5) импортталған инфляция, яғни шетел валюталарын ... алу ... ... қажеттiлiктiң үстiне ұлттық валютаның эмиссиялануы.
Шығын ( ұсыныс ) ... – бұл баға ... ... әсер ... ... ... ... /4, 83 б/
1) еңбек өнiмдiлiгiнiң өсуiн азайту және ... ... ... ... ... ... бiр өнiм ... жұмсалатын шығынның өсуiнiң жеделдетiлуi, әсiресе
жалақының өсуi;
4) энергетикалық дағдарыс.
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар келесi құн ... ... ... мен ... тауарларға;
3) шетел валютасына.
Бiрiншi жағдайда қағаз ақшамен ... ... ... ... ... жағдайда тауарлардың бағасы өседi. Үшiншi жағдайда шетел
валютасына қатысты ұлттық ... ... ... ... бағасының индексі өзгермейтін тауар жиынтығын есептейтін
индекс «Ласпейрес ... ал ... ... ... ... ... ... индексі – PL.
PL = Σ Pti * Q0i / Σ P0i * Q0i
Мұндағы: Pti және Q0i - і ... ... ( 0 – ... ... t – ... жыл), Q0i – 0 базистік жылдағы і игіліктің көлемі.
Пааше индексі - Pp
Pp = Σ Pti*Qti / Σ P0i*Qti : Qti - (t – ... ... өнім ... ... – Pf индексі жоғарыдағы екі индекстерінің қосындысын
түбір астынан алып шыққандағыға тен.
Бұл ... өмір ... ... үшін ... яғни белгілі бір өмір
деңгейін ұстап тұру үшін қажетті шығындар. Әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... өмір құнының өсуін ... ... ... ... Ласпейрес индексі белгілі бір тауар
жиынын есептеу үшін қолданылады, мұнда ... ... ... ... ... алмастыру мүмкіндігі ескерілмейді. Керісінше, Пааше
индексінде тауардың бір-бірін алмастыру ... ... ... ... ... ... деңгейі көрсетілмейді.
Осымен бірінші бөлімде инфляцияның экономикалық ... ... оның ... нысандарын, оған әсер етуші факторларды және
инфляцияның ... ... ... ... ... Ал ... ... инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарларына тоқталып өтейік.
1.2 Инфляцияның әлеуметтiк-экономикалық салдары
Инфляцияның қоғамдағы ... ... әр ... қайшылықта болады және мынадай жағдайларға әкеп соғады.
Бiрiншiден, инфляция ... ... пен ... ... әр ... ... және ... институттар арасында қалай болса
солай және болжамсыз қайта бөлiнуiне мәжбүр етедi.
Қаражаттар жеке ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын мемлекет бюджетiнiң тапшылығы,
инфляциялық салықпен ... ... ... ақша ... барлық
ұстаушылары төлейдi. Ол өзiмен-өзi автоматты түрде төленедi, өйткенi
инфляция кезiнде ақша ... ... ... салық нақты ақша
қалдығы құнының ... ... ... ... ... бөлудiң келесi жолы, ол – ақша басып
шығаруға монополиялық құқықтың болуынан ... ... ... ... банкноттар номиналдарының сомасы мен оларды басып шығаруға жұмсалған
шығындардың айырмасы сеньораж деп ... Ол ... ... шығарған
ақша үшiн алатын нақты ресурстарының санына тең ... ... ... деңгейi және баға құрылымының күрт
өзгеруi кәсiпорындар мен үй шаруашылықтарының жоспарлауын қиындата түседi.
Нәтижесiнде ... ... ... пен ... өсе ... ... ретiнде пайыз қойылымы мен пайда өсе ... ... ... ... сипат ала бастайды, инвестицияның жалпы
көлемiнде күрделi құрылыстың, маңызды өнеркәсiп салаларының үлес ... және ... ... үлес ... өсе ... бұл ... ... тұрмысын , әл-ауқатын және жұмыспен қамтылуын
төмендетедi;
Үшiншiден, қоғамның саяси тұратылығы төмендейдi, ... ... ... елде ... ... ... ... және т.б.
келеңсiз әлеуметтiк жағдайлар орын алады.
Төртiншiден, экономиканың “ашық” секторындағы бағаның өсуiнiң шамамен
жоғары ... ... ... бәсекелiк қабiлетiн төмендетедi.
Бұның нәтижесiнде импорт өседi, экспорт төмендейдi, жұмыссыздық көбейедi
және ... ... ... ... бастайды.
Бесiншiден, тұрақтылығы жоғары шетел валютасына сұраныс өсеi. Осыдан
барып ұлттық ... ... ... өседi, валюта нарығында спекуляция
үдей бастайды. Осылар қосылып бағаның одан әрi өсуiн жылдамдатады.
Алтыншыдан, ақша формасында жасалған жинақтың ... құны ... ... ... өседi. Бұның нәтижесiнде осы тауарлардың ... ... ... ... ... өсiп ... ... жүруi экномикадағы сұраныстың өсуiне дем бередi, ақшадан “қашуға”
себеп болады. Фирмалар мен үй шаруашылығы инфляцияға ... беру ... ... ... алу үшiн ұосымша шығындарға ұшырайды.
Жетiншiден, мемлекеттiк бюджеттiң ... ... және оның ... ... Мемлекеттiң экспансионистiк ... ... ... ... ... шектеледi. Бюджеттiк тапшылық және
мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... жағдайда қызмет
ететiн экономикадағы орташа ... ... ... ... шамалы
төмендетiп, халықтың көбiрек және бұрынғыдан да жақсы еңбек етуiн ... ... ... ... бiр мезгiлде экономикалық өсудiң
төлемi және оның стимулы болып та табылады. Дефляция, керiсiнше, ... және ... ... пайдалануын төмендетедi.
Тоғызыншыдан, стагфляция жағдайында инфляцияның жоғары дәрежесi үлкен
жұмыссыздықпен ұштасады. Елеулi ... ... ... ... мүмкiндiк
бермейдi. Бiрақ, инфляциямен бiр жақтан өндiрiс көлемi және жұмыссыздықтың,
екiншi жақтан, арасында тiкелей өзара байланыс болмайды. /1, 239 ... әр ... ... ... ... және ... ... ұқсас емес бағытта жылжып отырады. Ұзақ мерзiмдi уақыт
интервалында ... ... ... ... ... ... өсуi, ... нақты көлемiн, оның өзiнiң табиғи
дәрежесiнен жоғары ұстап отыруға көмек бередi.
Инфляция өз ... ... ... ... айтарлықтай әср етедi.
1958 жылы ағылшын экономисi А.Филлипс оның ықпалын көрсететiн “сұраныс
инфляция” ... ... ... Ол ... ... мен ... ... бар екенiне назар аударған. Оның қорытындысы бойынша,
жұмыссыздықтың кейбiр дәрежесiне (6-7%) жалақының дәрежесi ... ... өсiмi ... тең ... ... осы табиғи дәрежеден төмен болса,
онда жалақының өсiмi шапшаңдайды және ... ... ... мен ... ... қатал байланысы бар ... ... осы ... және ... өсу қарқынының өзара байланысы болып қайта
өзгертiлдi. Филипстiң қисық сызығын келесi ... көре ...... ... өсу ...... дәрежесi;
U – жұмыссыздық дәрежесi, %;
Суреттен көрiп отырғанымыздай ... ... ... жұмыссыздық пен
инфляцияның арасында тұрақты және болжауға болатын керiсiнше ... ... ... Осыны кейнсшiлердiң инфляция тек жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... және керiсiнше деген де дәлелдейдi.
Экономикада практика жүзiнде бағаларды өсiрмейтiн ... ... ... ... U2 ... 1 – ... ... сызығы
XX ғаысрдың 50-60 жылдардағы дамыған елдердiң статистикалық
көрсеткiштерiн ... ... ... ... сызығын толық растады.
Сол жылары ... ... ... жұмыспен қамту толық жүзеге
асырылды. Өндiрiстi одан әрi ... және ... ... ... ... ... өсуiн шапшандатты және керiсiнше
– инфляцияның қарқыны төмендеген сайын жұмыссыздық өсе түстi.
Инфляция мен жұмыссыздықтың арасындағы керiсiнше байланыс неше ... ... ... бұл ... ... ... бейiмдiлiгiмен
дәлелденедi. Еңбек нарығы жұмыспен қамтудың ... ... орны т.б. ... ... ... бар, ... жекелеген
рынок болып табылады. Осы жағдай мынаған әкеледi: еңбек рыногының ... ... ... ... толық қамтуға жылжығанда,
жұмыссыздық практика жүзiнде сақталады, ал ... ... ... ... ... ... ... сақталады. Бұларда
шығындардың көбеюiне және бағаның өсуiне әкелетiн жалақының өсуi ... Осы ... ... ...... қарқынының
өсуiмен сипатталады.
Филипс қисық сызығының басқа да ... ... ... ... экономиканың өсу кезеңiнде баға мен жалақының өсуiн талап ету
жеңiл түседi. ... ... ... ... ... ... жалақыға келiсуге мәжбүр етедi.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ САЯСАТЫ
2.1 Қазақстан Республикасының инфляциялық жағдайы және инфляциялық
процесс
Қазақстан экономикасының дамуы оның ... ... ... яғни 1991 ... ... Өзіміз білетіндей Қазақстан
Кеңестік экономикадан нарықтық экономикаға өту барысында 1991-1995 ... ... ... ... ... ... ... алмауы негізінде инфляциялық процестің қарқынды орын алуына жол
ашты.
Әлемдiк тәжiрибеде инфляциялық дағдарыс деп екi жыл ... ... ... ... ... Ал ... 1992-1994 жылдары
гиперинфляция болды. /7, 44 б/
Алайда 2005 жылы ... ... ... 5-7% ... асып ... жалпы шамасы 8% мөлшерінде белгіленіп келеді. Ал 2006 жылы инфляция
деңгейі 6-7% ... ... деп ... ал ... нақты
деңгейі 8,5% болды. Бұл инфляциялық шағын толқудың ... ... ... ... жасап отыр: /9, 3 б/
Біріншіден, елімізде халықтың ... ... ... бұл өз ... ... ... рынокта шикізаттық ресурстарға бағаның өсуі,
әсіресе мұнай бағасының рекордтық 80 ... ... ... ... ... де соңғы бірнеше айда мұнай өнімдеріне, ... ... күрт ... экономиканың басқа да салаларының бағаларының
өсуіне алып ... 2007 ... ... ... инфляцияның жоғарғы
қарқынының орын алуы негізінен астық өнімдері, ... ... орын ... ... күрт ... ... мен ... қызметке деген
бағалардың жоғарлауы. /10, 24 бет /
Қазақстан Республикасының Статистика Агенттігінің мәліметтері бойынша
2007 жылы ... ... ... 6,3% ... ал өткен 2006 жылы осы
мезгіл ... бұл шама 5,3% ... ... ... деңгейі осы кезде
тағам өнімдерінің бағасының өсіп кетуі негізінде ... ... ... ... қаңтар-тамыз айларында 7,6% ( 2006 жылы 4,6%), осы аралықта
ет және ет өнімдері 12,6%, нан өнімдеріне деген бағаның өсуі 8,8% ... 2 ... осы ... ... ... ... 2007 ... жылдық пайыз мөлшері 9,4% шамасында болады деп ... ... ... ... ... ... бойынша 2007 жылы
инфляция деңгейі аз ... 15% ... ... деп ... ... суреттен еліміздегі 2007 жыл мен 2006 ... ... ... ... ... ... ... инфляция
өсуі деңгейінің айырмашылығын көре аламыз. /11, 2 бет/
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 2 – ... ... ... ... ... инфляция
деңгейі
2007 жылдың тоғызыншы айынан басталған инфляцияның кең ауқымды орын
алуы негізінен экономиканың келесі салаларында орын алды: ... ... ... ... ... сатып алушылардың жоғарғы сұранысы, нан және
жалпы тағам өнімдерінің қымбаттауы, ... ... өсіп ... елде ... және газ бағасы тарифтерінің күрт өсуі, осының
салдарынан ... ... ... көбейіп, жалпы өндіріс пен
өнеркәсіп ... ... ... осы ... ... нан ... 30-35
теңгеден 55-65 теңгеге дейін өсіп кетті, яғни 100%-ға өсті, ал ... 6-7 ... ... 9-10 ... аралығына дейін өсті. Жанар-
жағармайдың бағасы өсуде, оның ішінде бензиннің 93 ... 77 ... ... 86-89 теңге аралығына дейін өсті.
ҚР-ғы 2000-2008 жылдардағы инфляцияның жылдық ... ... көре ... /12/
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... % |9-10 |5-7 |4-6 |4-6 ... (ТБИ) орташа, % |9-10 |6-8 |5-7 |5-7 ... ... ... % |9,0 |7-8 |7 |6,5 ... таргеттеу тұсындағы ақша-несие саясатының негізгі
құралдарының біріне «ашық нарықтағы операция», оның ... РЕПО ... ... ... есепке алу операциялары жатады. 2003 жылы Ұлттық
банк өзінің ресми мөлшерлемелерінің ролін нығайту үшін ... ... өз ... ... ... және ... 2004 ... инфляциялық
таргеттеуге өтуіне дайындық үшін қызмет етеді. /9, 4б/
Сондықтан ендігі жерде Ұлттық банктің негізгі және басты міндеттерінің
бірі инфляцияны таргеттеуде ең ... әдіс ... ... ... ... ... қойылымдарын енгізу болып табылады. Яғни, Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... қойылымын
өзгерту арқылы іске асырады. Биылғы жылы Ұлттық банк инфляцияның ... ... ... ... ... ... қойылымын екі мәрте өсірді.
Оның бірінші жолғы өсімі 2005 жылдың 1-ші ... ... РЕПО ... ... ... ... көрініс тапты.
Инфляцияны төмендетудің тағы да бір шарасы неғұрлым қатаң ақша-несие
саясаты болып табылады. Бұл ... ... банк ... ... ... ... белгілі алдағы жылдары біздер экономиканы
несиелеуді дамыту үшін банктердің несие қызметтерінің ынталы ... ... ... азайтуды қолға алған болатынбыз. Экономикада несие
ресурстарының өсуі жалпы қарыз ресурстарының өсуіне алып келлі. ... ... ... ... 5 ... 9,2 есеге өсті. Ал оның ЖІӨ-
гі үлесі 27%-ға дейін жетті.
Сондықтан ендігі уақыттарда ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді пайыз қойылымдарын өзгерту
немесе жоғарлату негізінде инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру ... ... ... ... банк ... ... ... шараларының бірі
қысқа мерзімді банк ноталарын шығару. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... Осы жағдайда басты құрал болып
Ұлттық банктегі банктердің депозиттары ... ... /10, 24 ... ... ... ... ... зер салсақ еліміз ТМД елдері ішінде көшбасшы ... отыр ... ... ... ... ... инфляция деңгейінің
тұрақтылығы, ... ... ... ... ... тапшылығының аз
ғана шамада болуы, халықтың жағдайының өсуі және Қазақстанның инвестициялық
рейтингінің өсуі. Ал экономиканың ... ... ... ... шикізаттық салалардың құрауы, яғни ... ... ... сол ... ғана өте ... ... ал ... салаларының өте баяу дамуы және оларға инвестицияның аз мөлшерде
бөлінуі. Мұндай ... ең ... жері ... ... ... ... бағалардың өзгеруіне тікелей тәуелді болуы, ... баға ... ... ... күрт ... ... ... азаяды. Сондықтан еліміз бұл мәселені шешу
үшін индустриялы-инновациялы бағдарламаны іске асыруда.
Сондықтан Ұлттық банк ақша-несие ... ... ... басты бағыты
етіп инфляцияның тұрақты деңгейі, валюталық ... ... ... сондай-ақ экономика салаларының өңдеуші өнеркәсіптеріне жеңілдікті
несиелер беруді қамтамасыз ету болып ... ... ... ... бойынша болжамдарда инфляция
деңгейі 2010 жылдар аралығында келесідей жоспарланған шамада белгіленген:
/7, 45 б/
Кесте 2 - ... ... ... ... ... ... бойынша 2003-2010 жылдар аралығындағы инфляцияның деңгейінің
болжам көрсеткіштері
| |2003 |2004 |2005 ... ... |7,6 |6,9 |7,1 |6,4 |5,9 |5,5 | ... ... ... мемлекеттік реттеудің негізгі құралдары
Ұлттық Банк белгілейтін инфляцияны таргеттеу саясаты арқылы іске ... ... ... ... ... ... ... суреттен көруге болады. /9, 3 б/
Сурет-6 – ... ... ... ... ... ... ... таргеттеудің маңызы
ерекше болып табылады.
Инфляцияны таргеттеуді ең алғаш Жаңа Зеландиняның Орталық ... ... ... ... ... ... ... он жылда бұл ақша-
несиесаясатының бағытына келесі елдер өтті: ... (1991), ... ... (1993), ... (1994) және т.б. елдер.
Осылайша инфляциялық таргеттеу элементтеріне Чехия, ... ... ... және Венгрия мемлекеттері өтті. /9, 4 б/
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... яғни ... банк ... орта мерзімді көрсеткіштерін алдағы
үш жылға алдын ала анықтап отырады. Инфляцияның ... ... ... ... нәтижесінде көрініс табады.
Инфляциялық таргеттеудің негізгі элементтеріне келесілер жатады:
1. Анықталған көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... саясатының ұзақ мерзімді басты мақсаты ... ... ... ... ... таңдауда еркіндіктің болуы;
4. Реттеуші органдардың жауапкершілігін жоғарлату, яғни ол жоспарланған
көрсеткіштерге жетуді қамтамасыз етеді.
Инфляциялық таргеттеу қағидаларына әлемдік ... ... ... Бюджеттің тұрақты жағдайы және макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесі және валюта бағамының
тұрақтылығы;
3) Ұлттық банктің бағаны реттеудегі шараларының тәуелсіздігі;
4) Саясат құралдары мен ... ... ... ... ... қарқынын жоспарлаудағы тиімді әдістер жиынтығын қолдану;
6) Жүргізілген саясаттың ақпараттық анықтығы.
Ұлттық банктің инфляциялық таргеттеу қағидаларына өтуі «SWOT» ... ... ... ... ... 4 ... тұрады.
1) Басым жақтары;
2) Әлсіз жақтары;
3) Мүмкіншіліктер;
4) Қатерлер. /9, 4 ... ... ... ... ... ... баға
тұрақтылығын қамтамасыз ету, осы міндетті орындауда Ұлттық банк ... іске ... ... ... ... құру және ... Төлем жүйесін құрылымдау, еуропалық төлем жүйелерін ұлттық экономикаға
тиімді формаларын дамыту;
• Валюталық реттеу және валюталық бақылауды жүргізу;
... ... ... ... ... келгенде, инфляция қоғамның экономикалық және әлеуметтiк
дамуына айтарлықтай керi ... ... өз ... ... факторлармен байланысты болып келетiн және экономика ылғи да
орын алып отыратын экономикалық құбалыс болып табылады.
Бүгiндегi Қазақстан экономикасындағы және оның ... ... өсуi ... ... сатып алу қабiлетiнiң құлдырауымен ғана
емес, сонымен бiрге елдiң экономикалық дамуының жалпы қолайсыз ахуалымен де
байланысты. Инфляцияға өндiрiс пен ... ... әр ... факторлар
тудырған өндiрiс процесiнiң қарама-қайшылықтары себепшi болып ... әуел ... ...... ... ... салаларындағы
жинақтау мен тұтыну, сұраным мен ... ... ... ... ... ақша ... мен ... ақшаға қажеттiлiгi
арасындағы алшақтықтар екенi белгiлi.
Сонымен, жұмысты аяқтай келе Қазақстандық экономикадағы инфляциялық
процестер шаруашылықтың ... ... ... ... тым өсiп ... ... ... қаржыландырумен, өндiрiстiң
шикiзат бағыттылығымен, ұлттық валютаның шетел валютасымен салыстырғандағы
бағамының төмендеуiмен байланысты ... ... ... ... ... ... және ... тапшылығын жою инфляцияға қарсы
саясат жүргiзудiң басты ... ... ... ... экономикасындағы инфляция қарқынының өсуі негізінен ұлттық
экономиканың әлі де болса шикізаттық ... ... яғни ... ... ... ... қарқында өсуі, соның нәтижесінде
тұтынушылар табысының өсіп, олардың ... ... ... ал ... ... ... ... шетелдік өнімдердің болуы,
отандық өңдеу өнеркәсібі салаларының дамымауы есебінен болып ... ... ... ... 2-3 ... ... қарқынының ақырындап өсіп келе
жатқандығын айтсақ болады. Егер экономика осы ... дами ... ... ... ... ... ғана ... болып, ал оның түп негізі
өндіріс саласын тиімді дамытпасақ алдағы жылдары инфляциялық толқудың орын
алуы мүмкін.
Осыған ... ... ... жылдарға Ұлттық банк инфляциялық
тұрақтылықты және оның төменгі деңгейін сақтау үшін ... ... ... ал ... Үкіметі ұлттық экономиканы шикізаттық
экономикадан алып шығатын ... ... ... ... ... үшін инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру
және инфляцияның ... ... ... ... ... ... ... орны ерекше. Бұл ... ... ... ... ... мақсатты көрсеткіштер деңгейін
белгілеп, оны жүзеге асыру үшін Ұлттық банк өз міндетіне алады.
Осылайша жұмысты ... келе ... ... ... жөн ... ... ... орын алып отырған инфляцияның қарқынын азайтып
тұрақтандыру үшін ... ... ... ... одан әрі ... ақша-несие саясатының экономикадағы рөлін арттыру, бағалардың
өсуін тудырып отырған ... мен ... ... өз ... алу,
ұлттық экономиканың әлемдік экономикаға ... ... ... ... ... мен ... одан әрі ... әлемдік
экономикадағы Қазақстандық экономиканың, теңгеміз мен экспортқа шығарылған
өнімдеріміздің бәсекеге қабілеттілігін арттыруымыз керек. Сонда ғана еліміз
алдағы жылдары ... ... ... 50 ... ... кіреді. Осы
инфляцияға қарсы саясат шараларын қолдана отырып ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ақша, несие, банктер: ... / Ғ.С. ...... 2001, - 466 б.
2. С.Б.Мақыш / Ақша ... және ... Оқу ... 2-шi ... ... және ...... ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
3. Деньги, кредит, ... ... / Под. Ред. О.И ... ... - ... ... Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - ... - ...... - 2003. – 432 ... ... С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп.
– М., - ... 2002. – 472 ... ... Н.Г. ... ... – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Кинасова О ... ... и ... инфляционного
процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
8. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // ... ... ... №1, - 2004 ... Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной ... ... ... ... ... ... // ... №10, - 2005 г. 2-4 стр.
10. Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в ... ... ... развития экономики страны» // РЦБК, №4, -
2007 г. 23-27 стр.
11. «О ситуации на финансовом ... // ... ... №9, - 2007 г. 2-
7 ... Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // ... №10, - 2005 г. 56-61 ... Н. Ә. ... ... әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, ... 2006 жыл, ... ... ... ... РК , 2008 ж. №1,2.
15. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г.- 446 ... ... ... // ... ... 2008г. №7. ... Интернет сайттары; www.stat.kz www.aikyn.kz
-----------------------
Таргеттеу стратегиялары
Монетарлық таргеттеу
Номиналды табысты таргеттеу
Курстық таргеттеу
Номиналды жалақыны таргеттеу
Инфляцияны таргеттеу
Пайыз ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляция,оның Қазақстандағы ерекшеліктерін талдау және Ұлттық Банктің инфляцияға қарсы саясаты21 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат20 бет
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат туралы18 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция теориясы.Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат11 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның мәні, себептері және әлеуметтік – экономикалық зардаптары. қр-ғы инфляцияға қарсы саясат12 бет
Инфляцияның түрлері. Инфляцияға қарсы саясат29 бет
Инфляцияның экономикалық әулеметтік салдары. Инфляцияға қарсы мемлекеттік саясат31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь