Мәдениет мәселесі

Кіріспе

1. МӘДЕНИЕТАРАЛЫҚ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАС БАРЫСЫНДАҒЫ МӘДЕНИЕТ АРАЛЫҚ БЕІМДЕЛУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Мәдениеттану гуманитарияның бір ғылымы ретінде
1.2. Ғылыми пән ретіндегі мәдениеттанудың ерекшеліктері
1. 3 «Мәдениет» ұғымы қалыптасуының тарихы мен қисындылығы
1.4 Мәдениеттанудың пәнімен методтары

2.КӘСІБИ МӘДЕНИЕТТАНУДЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
2.1 . Әлеуметтік және гуманитарлық мәдениеттанудың ерекшеліктері
2.2. Қазіргі өмірдегі біліктілік және кәсіби мәдениет мәселесі
2.3. Технократикалық және гуманитарлық ойлау стильдерінің альтернативасы

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Мәдениеттану курсы студенттерде, мәдениет мәселелерін түсіну үшін теориялық негізді құрастыратын, түпнегізді, шешімдік ұғымдарды орнықтырады. Ол екі блоктан «Мәдениет морфологиясы» және «Мәдениет фонемоенлогиясынан» тұрады.
Мәдениет морфологиясы мәдениет құрылымының заңдылықтарын және онтомен филогенезде оның форма қалыптасу процестерін қарастырады, бұл ( егер табиғи- ғылыми аналогияны қолдансақ) тірі организм ретіндегі мәдениеттің анотомиясы сияқты. Тек мәдени формаларды суреттеумен шектелмей, ол бұл формалардың пайда болумен де айналысады. Курс бағдарламасында ол мәдениеттің пайда болуы оның құрылымы динамикасы, тілі мәселелерімен байланысты. Мәдениет феноменомгиясы тақырыптарын таңдап алудың негізінде, яғни құбылыстардың өздерін таңдауда әр түрлі феномендердің адам әлемі мен табиғатқа белгілі бір қатынастардағы олардың «мәдени мағынасы» алынады.
Н.Ғ.Бауман атындағы ММТУ-дың социология және мәдениеттану кафедрасында сыннан өтілген курспен жұмыста, авторлар мына пайымдаулардан шығады. Біріншіден, оқу курсы аумағында тек бір баламаны қалдырмай (бірақ жеке авторлық таңдауларды аяқтай отырып), «түпкілікті» мәдениетке берілетін анықтама дегенді бекерге шығара отырып, авторлар мәдениетті бұл ұғымның ең кең мағынасында - әртүрлі артефактыларды туындатып, қоғамыдық өмірдің және адамдық әрекеттің мазмұны ретінде қарастырады. Әлемдік ғылымда қалыптасқан концкпциялар мен мәдениет туралы түсініктердің барынша кең шеңберімен танысу студенттер үшін маңызды әрі гуманитарлық білім берудің мақсаттарын жұзеге асыруға мүмкіндік береді.
1. Ә.Әбдәкімұлы. Қазақстан тарихы, Алматы, 1997.
2. С.Байтіленов. Қазақстан ауылшаруашылығындағы тоқырау. Тараз, 1999.
3. К.Берденова, К.Құбаев, А.Кәрібай. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономикалық даму негіздері. Алматы, 1998.
4. История Казахстана. С древнейших времен до наших дней. В пяти томах, т. 1, 2, 3- Алматы, «Атамұра», 1996, 1997, 2000.
5. История развития транспорта и коммуникаций Казахстана, Алматы. 2000.
6. Казахстан за 70 лет, Алматы, 1990.
7. Қазақтың көне тарихы, Алматы, «Жалын», 1993.
8. Е.Қайназаров, А.Қайназарова. История Казахстана (учебное пособие), Алма-Ата, 1992.
9. Кан Т. История Казахстана, учебное пособие. Алматы, 2002.
10. Б. Кәрібаев. Қазақ хандығының құрылуы. (қазақ тарихы) 1995.
11. М.Қозыбаев. Жауды шаптым ту байлап. Алматы, 1999.
12. М.Козыбаев. Казахстан и современность. Алма-Ата, 1991.
13. М.Қозыбаев. Өркениет және ұлт. Алматы, 2001.
14. М.Қойгелдиев, Тұтас Түркістан идеясы және Мүстафа Шоқай, Алматы, 1994.
15. М.Қойгелдиев. Алаш қозғалысы, «Санат» Алматы, 1995
16. М.Қойгелдиев. Т.Омарбеков Тарих тағылымы не дейді? Алматы, 1993.
17. Қ.Көшербаев, Р.Құттыбаева. Қазақстандағы этносаралық қатынастар мәселесі, Алматы, 1996.
18. Кунаев Д.А. О моем времени, Алма-Ата, 1992.
19. Күзембайұлы, Е.Абиев. История Казахстана, Алма-Ата, 1996.
20. Қадырғали Жалайыр. Шежілер жинағы, Алматы, 1997, Қазақ қалай аштыққа ұшырады? (Қасіретті жылдар хаттары?) Алматы, 1991.
21. Кункожаев Н.Р. Политическая, социально-экономическая и
духовная жизнь независимого Казахстана, Алматы, 2004.
22. Н.Р.Күнқожаев. Тәуелсіз Қазақстанның тарихы, Алматы, 2004. '
23. Н.Р.Күнқожаев. Тәуелсіз Қазақстан Республикасына 12 жыл, Алматы, 2003.
24. Қазақ Совет энциклопедиясы, 1 - 12 т, Алматы, 1972 - 1980.
25. Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін) Очерк, Алматы. «Дәуір», 1994.
26. Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы, 1995.
27. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі, Алматы, 1994.
28. Маданов Х.М. Қазақ мәдениетінің қалыптасу кезеңдері, Алматы, 1995.
29. Мәшімбаев С. Патшалық Ресейдің отарлық саясаты, Алматы, 1994.
30. Мухаммед Хайдар Дулати. Тарих-и Рашиди, Алматы, 1999.
31. Мусин Ч. Қазақстан тарихы, Алматы, 2005.
32. Н.Ә.Назарбаев. Әділеттіктің ақ жолы, Алматы, 1991.
33. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы, Алматы, 1992.
34. Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында, Алматы, 1996.
35. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан - 2030. Алматы, 1997.
36. Н.Ә.Назарбаев. Азаматтық форумның бірлескен мәжілісінде сөйлеген: «Азаматтық қоғам көп міндеттерді жүктейді». 2003, 15 қазан, Егемен Қазақстан.
37. Н.Ә.Назарбаев. «Жаңару стратегиясы» (ҚР-ның 12 жылдығына арналған баяндама). Егемен Қазақстан. 2003, 14 желтоқсан.
38. Н.Ә.Назарбаев. «Серпінділік стратегиясының қарлығашы». Егемен Қазақстан, 2006, 13 мамыр.
39. Н.Ә.Назарбаев. «Ел жұртымның алдында жауапкершілігімді сезінемін». Егемен Қазақстан. 2006, 13 қаңтар.
40. Н.Ә.Назарбаев. Елмен сұқбаты, Егемен Қазақстан, 2005 ж, 25 тамыз.
41. Н.Ә.Назарбаев. «Инвестициялық тартымдылық - бәсекеге қабілеттілік қасиет», Егемен Қазақстан, 8 маусым.
42. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан халықтары Ассамблеясының XI сессиясы баяндама «Ынтымағы жарасқан елдің ырысы» Егемен Қазақстан, 2005, 22 қараша
43. Н.Ә.Назарбаев. «Ынтымастыққа тағы бір нық қадам» 2005, 12 қараша. II Азаматтық форум.
44. Н.Ә.Назарбаев. «Мен өзімнің уәдемді орындап келемін». Егемен Қазақстан, 2005, 26 шілде.
45. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. 2006 ж халыққа Жолдауы, Егемен Қазақстан, 2006 ж.
46. К. Нұрпейсов. Алаш һам Алаш Орда, Алматы, 1995.
47. Нығмет Мыңжан. Қазақтың қысқаша тарихы, Алматы, 1999.
48. Омаров А. История железных дорог Казахстана. 1825 - 1995, т.1, Алматы, 1997.
49. Омарбеков Т. Зобалаң. Алматы, 1995.
50. Омарбеков Т. XX ғасыр басындағы Қазақстан тарихының өзекті мәселелері, Алматы, 2001.
52 Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. Алматы, 1999.
51. Тулепбаев Б, Тулепбаева К. Д.А.Кунаев - выдающийся государственный и политический деятель, Алматы, 2006.
52. Тынышбаев М. История Казахского народа, Алма-Ата, 1993.
53. Шаймерденов Е. Қазақ елінің рәміздері, Алматы, 1993.
54. Учебное пособие по истории Казахстана (древнейших времен до наших дней). Алма-Ата, 1992.
55. Елеуов, М. "Мәдени мұра" бағдарламасында майда-шүйде мәселе жоқ [Текст] / М. Елеуов. - // Айқын. - 2008. - 22 ақпан (№33)
56. Кенжебек, Ө. Мәдени мұра және нұрлы көш [Текст] / Ө. Кенжебек. - // Дала мен қала. - 2009. - 14 желтоқсан (№49-50). - (Ұлттық бағдарлама).
57. Атабаев, Қ. "Мәдени мұраның" маңызды мәселесі [Текст] / Әңгімелескен: Серікқызы. Қ. - // Ана тiлi. - 2008. - 31 желтоқсан (№52)
58. Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. А.:Атамұра, 1999.
59. Нұрпейіс К. Алаш Һәм Алашорда. А.:Ататек, 1995.
60. Қойгелдиев М. Алаш қозғалысы. А.: Санат, 1995.
61. Аманжолова Д.А. Казахский автономизм и Россия. История движения Алаш. М.:Россия молодая ,1994.
62. Омарбеков Т., Омарбеков Ш. Қазақстан тарихына және тарихнамасына ұлттық көзқарас.А.: Қазақ университеті, 2004.
Нурмагамбетова Р.К. Движение Алаш и Алаш-Орда. А.: 2003.
63. Ахмедов Ғ. Алаш «Алаш» болғанда. А.: Жалын, 1996.
64. Нұрғали Р.Әуезов және алаш. А.:Санат, 1997.
65. Қамзабекұлы Д. Алаш және әдебиет. А.: Фолиант, 2002.
66. Өзбекұлы С. Арыстары алаштың. А.:Жеті жарғы, 1998.
67. Алаш және Әуезов (конф. материалдары)А.: Жазушы, 2007.
68. Әуезов М.Әдебиет тарихы. А.:Ана тілі, 1991.
69. Шәкәрім. Шығармалары. А.:Жазушы, 1998.
70. «Қазақ», 1918, 30 июль, №262.
71. «Қазақ», 1917, 12 апрель, №225.
72. «Сарыарқа», 1917, 30 қазан , 13 қараша.
73. Торайғыров С.Шығармалар.Екі томдық, 1- том.А.: Ғылым, 1993.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Мәдениетаралық қарым-қатынас барысындағы мәдениет аралық беімделудің
теориялық негіздері
1.1. Мәдениеттану гуманитарияның бір ғылымы ретінде
1.2. Ғылыми пән ретіндегі мәдениеттанудың ... 3 ... ... ... ... мен ... ... пәнімен методтары
2.Кәсіби мәдениеттанудың қалыптасуы
2.1 . Әлеуметтік және гуманитарлық мәдениеттанудың ерекшеліктері
2.2. ... ... ... және кәсіби мәдениет мәселесі
2.3. Технократикалық және гуманитарлық ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін түсіну үшін
теориялық негізді құрастыратын, түпнегізді, ... ... Ол екі ... ... ... және «Мәдениет
фонемоенлогиясынан» тұрады.
Мәдениет морфологиясы мәдениет құрылымының заңдылықтарын және онтомен
филогенезде оның форма қалыптасу процестерін ... бұл ( егер ... ... ... тірі ... ретіндегі мәдениеттің
анотомиясы сияқты. Тек мәдени формаларды ... ... ол ... пайда болумен де ... Курс ... ... ... ... оның ... ... тілі мәселелерімен
байланысты. Мәдениет феноменомгиясы тақырыптарын таңдап алудың негізінде,
яғни ... ... ... әр түрлі феномендердің адам әлемі
мен табиғатқа белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... және мәдениеттану
кафедрасында сыннан өтілген курспен жұмыста, авторлар мына пайымдаулардан
шығады. ... оқу ... ... тек бір баламаны қалдырмай (бірақ
жеке ... ... ... ... «түпкілікті» мәдениетке берілетін
анықтама дегенді бекерге шығара отырып, авторлар мәдениетті бұл ұғымның
ең кең ... - ... ... ... ... өмірдің
және адамдық әрекеттің мазмұны ретінде қарастырады. Әлемдік ... ... мен ... ... түсініктердің барынша кең
шеңберімен танысу студенттер үшін маңызды әрі ... ... ... жұзеге асыруға мүмкіндік береді.
1. Мәдениетаралық қарым-қатынас барысындағы мәдениет аралық беімделудің
теориялық ... ... ... бір ... ретінде
Осы сұрақтан курсты бастауға бізді ... үш ... ... ... ... гуманитарлық білімнің құрамдас
бөлігі, ал сондықтан ол үшін ... ... ... мен ... бар. Екіншіден мәдениеттану білімінің интеграциялық саласы
ретінде қалыптасты, ал, сондықтан, ... ... ... үшін ... баруымыз керек. Және, ... біз үшін мына ... ... және ... ... (солардың
арасында мәдениеттанудың) техникалық білім беру ... ... ... ... ... жауап әр түрлі ... ... ... ұйғарады. Ғылымдар жіктемесінің түрлі баламалары бар.
Оларды салыстырмалы талдауды мақсат етпей-ақ, ірі ... ... ... ... ... әлеуметтік (қоғам туралы
ғылымдар), ... ... ... білімдіер) және техникалық (техника
мен технология саласы) деп бөлінетінін атап ... ... ... ... бұл ... ... дәрежеде шартты,
себебі біздің айналамыздағы табиғат өмірі, адам ... ... ... ... ... диффрекцияға келіңкіремейді. Бұл бөліну нәрседен
бұрын танымдық міндет және амалдармен, немесе оны ... ... ... ... ғылыми және жаратылыстанулық- ғылыми
білімдерді салыстырайық.
Әлеуметтік ғылымдар ... ... және ... ... ... және бірге өмір сүру және ... ету ... ... және ... ... ... нәтижесінде
қалыптасатын процестер зерттеледі. Бұл өзара қарым-қатынастың әр түрлі
жақтарын ... ... ... ... ... ... ... антропология, мәдениеттану қарастырады. Олар ХІХ ғасырда дербес пән
ретінде ... ... ... ... ... ... алуға болады.Дұрысында, Ресейде 1990 жылға дейін (тым болмаса,
ресми, ғылыми дәрежелер деңгейінде, қашан ЖАК ... ... ... ... да қосу керек, социологтарды философтар деп атап
келеді.
Егер әлеуметтік және табиғи ... ... ... ... ... ... оны ... сыртқы көрністегі жеңілдігіне қарамай,
онда әрбір адамның күнделікті іске араласатынын ... ... оның ... ... ... аңғару жеңіл, өйткені ... ... оған ... ... қосылатынынан тура байқалмайды, ал
оларды айқындау арнаулы ... ... ... ... ... етеді.
Табиғи ғылымдарда табиғи процестерді тыңдаушы субъектіден тәуелсіз
ретінде ... ... ... ... ... ... пен ... бір-бірімен теңесіп кетеді. Осыдан – әлеуметтік –ғылыми танымның
идеологиялық ... яғни ... анық ... анық емес ... мүдделердің орын алуы шығады.
Табиғи ғылымдарда сандық және тәжірибелік таным методтары ... ...... ... қолдануы шектелген, өйткені адам
және қоғам туралы ғылымдарда зерттеуші зерттелетін объектіден сол ... кете ... ... үстіне тым динамикалық), осында эксперимент
жүргізу де шектелген. ... ... ... ... ... де араласады (және оған әсер ... ...... ... түсіндірудің, елестер, мифтер және адамдар пайда болуының
үлкен мүмкіндігі. Сонда да ... ... ... ... ақиқатты» бере алмайды.
Әлеуметтік-гуманитарлық білім ... ... ... ... тұр. Олар жеке
субъективті бейнелердің ... ... ... сол ... басқа
әсерлерді, эмоционалдық күйлерді, сезімдерді түсіндіруде дайын үлгілерден
аулақ болуға мүмкіндік береді. Бірақ бастысы, бұл ... ... ... ... ... ... ... де бұған кепілдеме жоқ: бекерден
бекер «мүмкін» ... ... ... жоқ). Тұтастық түрғысынан көру
көпөлшемді, ол тек ... ... ... ... ғана ... жеке нүктелік, вертикальды байланыстарды да аңғарады. Тұтастық
жоғарыдан, биіктен ... ... ол бұл ... ... ... ... бір ... нүктеде-болмыс толықтығы бола
алатындай алуға мүмкіндік береді. Жапон ақыны ... (VII ғ) ... ... не ... ... не осы шақтажоқ-бәрі ... әлем ... ол ... ... бар және ... оның ... ... тұр.
Өнерінің аясында Будда бекерден-бекер былай деген жоқ: ... ... ... ұқыпты еңбек етіңіздер»
Оның әрбір құрастырушысы табиғи ғылымдар мен гуманитарлық ізденстер
методтарының басымдылығын білдіретін, ... ... ... болады. Бұл танымның қос принциптері шеңберінде «оппозицияның»
методтары қолданылмайды ... ... XX ғ. ... ... ... ... негіздерін рационалды
рефлексиялау барған сайын нығайып келеді, бұл адамның ... ... ... ... зерттеуде жүріп жатқан, ұқсас процестермен
жақындатады; ол, аналитикалық ... ... ... (соны ғылыми деп
атау қабылданған), реалдық концепциясын ... ол ... жеке ... – синтетикалық тәжірибесімен байланысты, реалдылық түсінігін қарма –
қарсы қоюға ... ... ... ... ғылыми методтың социологиядағы
ролін атай отырып, ... ... ... ... қалаушы,
Э.Дюркгейм, өзіндік әлеуметтік өмірді және ол туралы ... ... ... ... ... де,- ... қажеттілігі туралы, өте анық айтады:
«өз іздеістерінің пәнін анықтай отыра да, өз ... ... ... олар ... тыс ... ... үш ... сорпасы
қосылмай мұқтаждықтар үшін пайда болған, сондай ұғымдарды қолданудан
кесілді бас тартуы қажет»1 Бұл ... ... да тән. ... ... ... тағы да ... ... онда оларда,
әлеуметтік сол немесе басқа жақтарын зерттейтін, өзі ... ... өзі ... ... ... жиі араласып кететіні,
қиындықтарға әкеліп ... Э. ... ... ... ... ... ұқсас ( сол себепті оның жұмыстарында көптеген ... ... ... мен ... ... ... ... етті. Ол өзінің әдістемелік принципін мына ... ... ... деректерді заттар ретінде қарастыру
керек».
Гуманитарлық білімге қатысты, ... ... және ... ... К.Ғ.Циолковскии пайдаларына назар аударған жөн. Дәл ғылымдарға ... ... ... ... ... ... және
оларды «тесіп өтетін» математиканы немесе логиканы жатқызды. ... ... ... деп ... ... технология,
география, зоология саналы жанға ... ... ... тырысатын
«күмәнді» ғылымдарға ол ... ... ... ... ... деп ... бұл мәселелердің әркімнің ұқсас емес шешуінен
шығады. Кімдікі дұрыс, кімнің шешімі бұрыс екендігі ... . ... ... дәл емес ... арасында терең шекара бар деп ойламау ... ... дәл ... ... ... ауытқып тұрады, басқасынан
әлеуметтік ғылымдардың негіздері дәлдікке жатқан»2
К.Поппер, қалай ол айтатындай, «табыссыз» ғылымдардың әдістемесімен
байланысты ... мен ... ... жеткілікті қарапайым
жіктемесін ұсынады: ... ... ... ... сай, ... натуралистшілдеу және қарсы натуралистік деп бөле аламыз.
«Натуралистшіл» немесе «позитивтік» деп олар ... ... ... ... оң ... ... сол ... боламыз; «қарсы натуралистік» немесе ... ... ... ... деп ... мектептер*1
Антинатуралистер өз тұрғынамаларын, теориялық ... ... ... ... ... физиканың методтарын
қолдану талпыныстары, қынжылу мен өкініштен басқа ... ... ... олардың ойы бойынша мұның себебі әлеуметтік заңдардың ... ... ... ғылымдардың дағдарыс күйі шығарылады.
Әлеуметтік - ғылыми білімнің ... ... ... ... ал ... ... тек ... формасы ретінде ғана
емес, бірақ әлеуметтік институт ретіндегі тұтас ... ... ... ... мен ... ... анық ... анық емес
мақсаттарымен сәйкестігіне күмән ... ... ... ... ... ... ... терістейтін рухани және
табиғи салауатты қоғаммен толық сіңіре ала ма?
Сонымен бірге, синергетика және ... ... ... ... ... ... негізделген, қазіргі
әлемнің ғылыми суреттемесінде ... ... ... ... ... ретіндегі әлем суреттемесін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-ғылыми білімнің де қозғалысын көруге ... ... ... ... уақытымызда әржерде рухты түсінуге
деген қызу мұқтаждық өзін көрсетіп тұр, және де ... ... ... ... ... және нақтылы байланысының байланысының
айқын еместігі ... ... ... ... ... ел ... ... белгілеу үшін «социология» сөзін енгізген), ... т.б. ... ... ... ... ... және жалпылаушы
ғылымдар (табиғи ... ... ... ... бірден-бір методты
қолданады», ол «дидуктивтік себептілік түсіндірмелерін және ... ... ... ... ұсынады*3
Осыған дейін біз әлеуметтік – ғылыми және гуманитарлық білімді
табиғаттанулық ғылыммен салыстырдық. Енді ... және ... ... пен ... ... ... ғылымдар мен
гуманитарлық білімді ажыратуға бейім. ... ... ... ... Бұл ... ең ... білімнің екі түрінің
де объектісі бір, ... ... және ... тек ... ... ... ... Жалпы мұнымен
келісе отырып, сонда да қазір эпистемологядағы танымның бұл ... ... ... ... ... позиция батыстық
дәстүрдегі Science мен humanitu ... ... ... жатқыза отырып көрініс табады. Сондықтан да, мысалы,
университет факультеттерінің атауында Social sciences and ... ... және ... ... ... туралы пайымдай
отырып, мынаны атап өтейік. ... пәні ... жиі ... ... ... ол ... ортадан бөлініп,
таңдау жасауға қабілетті болатындықтан, онымен байланысты болып табылады.
Бұл адамның ішкі дүниесінің, оның рухы ... ... Бұл ... ... ... ... ... критерийлері сай бола отырып, ғылым
біліктілігіне ... ... ол ... ... ... ... біз дни сенімді еске алып тұрғанымыз жоқ) ... ... ... ... ... ... да ... бар. Сондықтан
гуманитарлық білім ұғымы - гуманитарлық ғылымға ... ... ... ... дәл ... ... ... болып табылмайтындарды да өзіне
қосып ала алады. ... ... ... ... «ақиқат», «әсемдік»
сияқты ұғымдарға көңіл аудару көпмағыналықты ұйғарады, себебі осындай
тектегі категорияларда жалғыз ... ... ... жоқ және ... ... үшін бастысы - әлеуметтік өмірдегі тұрақтылық пен
өзгерістерді анықтайтын, ... ... ... жиі ... ... ... іс-әрекетіне ықпалын тигізеді, бұл
әрекеттің мотивациясы анық емес ... ... ... ... ... ... антропология, саясаттану құқық,
саяси экономия – гуманитарлық сала емес, әлеуметтік ғылымдар, ал ... ...... ... ... ... ... де
оларда бүгін де зерттеудің дәл методтары қолданылады). Егер бұл ... ... ... ... онда ... ... осындай
тектегі пікірталастар кәсіби қоғамдастықта жиі ... ... Оған ... екі ... бар: ... ресейлік қоғамда оның шектері әлі айқын
сызылмаған, білімнің жаңа саласы қалыптасып келеді; және ... ... ... көпмағыналылығымен байланысты: сол немесе басқа түп
негіздік тұғырды таңдау соған сәйкес ... ... ... ... ... мәдениеттану такапарлық ғылымдарға жатады және ода бұл
екі ... ... ... ... ... тек ... пәнінен емес,
мүмкін одан гөрі жетекші танымдық бағдардан шығарады.
Айталық, зерттеуші қайбір мәтінмен істес болып ... ... ... мәтін – дереккөз, ол тек оның артында ... бір ... ... ... ... және ол оны ... ғана белгілі бір
мүдделік тудырады. Бірақ дерекке берілгендік, парадокс заңы ... ... ... жоқ ... ... ... ... жиынтығынан
деректерді іріктеп алу критерийін таба алмаса онда он бұрмалауға ... ... егер ... айқындалмаса және оны туындатқан мәдени
өріс ... ... ... «өзіндік зат» болып шыға келеді.
Э.Дюркгейм енгізген ... ... ... ... атап ... ... анықтайды: «әлеуметтік дерек болып, орнықты немесе ... ... ... ... қабілетті, кез келген іс-әрекет
тәсілі ... ... ... ... ... ... топтық дәстүрлері жатады...», «әлеуметтік дерек өзінің жеке-дара
түрленулерінен ерекшеленеді*1 Танымның ... типі үшін ... ... – мәдени мағынасы жөнінде рефлексиялаудың негізгі
ретіндегі мәтін маңызды, зерттеуші тарих өзі жөнінде не ... ... ... ... ... ... не ... оның үндемей қалғанын,
айқындауға тырысады. Қашан дерек соңғы ... ... ... ... деңгейі гуманитарий үшін жеткіліксіз. Нағыз ақаиқат
немқұрайлы ақылға ашылмайды. Гуманитарлық және ... ... пен ... ... ара ... ... Оның үстіне олармен
істес болатын мәтіндер де, әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар үшін ... ... ... ... кеңірек: тап осындай ретінде,
әлеуметтік-мәдени ... бар кез ... ... – рәзімдік жүйе
белгіленеді.
Гуманитарлық білім өз мәнісінде рефлективті, ал сондықтан принципиалды
сұхбатшыл ... ... ... ... логикалық және зерттеуші
құралдары талдаудың ойлық ... ... ... Жеке ... ғылым эмпирикалық және рационалдық және методикалық түп негізде
құрастырылуы тиіс (оны төмендететін ой ... ... ... мүмкін). Оның үстіне, әлеуметтік ғылымның қазіргі күйі ... ... ... ... методикалық арсеналына тек қана
аналитикалық ... ғана ... ... бірге модельдер, жобалар,
аймақтық әлеуметтік-мәдени даму бағдарларын жасауды ... ала ... ... ... зерттеулер сипатына ала бастайтын, олардың жаңа
сапаға сапаға ауысуы анық көрінетін бағдар бола бастайды.
Әрине, бізді қызықтаратын ... ... әсер ... және ... бұл ... ... ... мысалы, климатпен ладшафтың этнос
ментальдығына немесе ... ... ... ... ... ... ... Египеттегі адамдар өмірінің әлеуметтік
ырғақтарына тигізетін ... де, ... ... Өз ... ... пән ... бөлінуіне психологияның философиямен
физиологиядан бөлініп шығуы алдын ... ... ... ... ... және ... ... прецедент қызыметін атқарды.
ХХ ғ. соңғы пәнаралық бағыттардың, білімдер тоғысында түрлі типтегі
жаңа ғылымдардың пайда болуымен ... ... ... де, қалай Э.Трельч
байқағандай, «табиғат туралы ғылымдарды рух ... ... ... ... да.... бұл ... ... қалпына келтіру тым
қиын*2
Қорытынды шығарайық: білім беру болашағы ... ... ... ... ... мен ... ... тәсілдерінің
арасындағы толықтырмалық принципіне сүйену қажет, өйткені олар ... көп ... ... ... ... Тек осы ... ... қазіргі мақсаттарын жүзеге асыруға мүмкіндік бар.
1.2. Ғылыми пән ретіндегі мәдениеттанудың
ерекшеліктері
Мәдениеттану - ...... және ... ... ... келе ... ... салыстырмалы жас саласын.
«Мәдениеттану» терминінің пайда болуы ... ... ... ... ... алады. Ол мәдениеттануды, антрпологиядан
бөлініп шыққан, қоғадық ғылымдар кешеніндегі дербес ... ... ... ... ... ... ... пен бұл термин
қабылдайды, бүгінде де одан ... ... ... мен анық ... пәндік шектері бар ғылыми пән жоқ . Мәдениет
феномен ... ... ... ... ... ... байланысты әр
түрлі қойылып отырады), эмпирикалық материалға сүйенетін, әлеуметтік ... ... ... оған қоса ... ... лингвистика,
семиотика, психология сияқты пәндер ... ... ... ... мәдениеттанулық білімнің құрылымы мен түрлі
бағыттарының қалыптасуы, бұл ... ... ... кәдуілгі динамикасынан
мәнді мәдениеттанулық білімнің құралы мен түрлі бағыттарының қалыпьасуы,
бұл процесті ... ... ... ... ... ерекшелейтін,
өзінше айырмашылыққа ие. Әдетте, білім беру ... оқу ... ... ол ... ... ... ... пікірталас
тудырмайтын, білім түседі. 60-80 жылдада қалыптасқан, сол уақытта
мамандардың ... ... пәні ... ... ... ... даму импульспен, идеологиялық парадигма өзгергенде пайда ... ... ... ... ... білім беру жүйесінен алады.
Осыдан принципиалдыидеологиялық емес пән ... ... ... бара ... ... ... ... қатарына
шұғыл енуі, оның ... ... ... ... ... ... сол ... ғылымның басқа салаларына
жататындар арылу.
Мәдениеттанудың объектісі мен пәнін ... ... ... ... ... Біз, алайда, біз сілтемемен шектеле
алмаймыз, себебі мәдениет ұғымы өзінің көпмағаналылығы және ... ... ... ... кең ... ... ... мәдениетінен» «әлемдік мәдениетке дейін») мүлдем бөлек ... ұғым ... ... біршама ұзақ жолдан өтті.
1. 3 «Мәдениет» ұғымы қалыптасуының тарихы мен ... ... ... тарихи және логикалық негізгі кезеңдерді
анықтап көрейік. Европалық дәстүрде бұл ұғым ... ... cultura- ... ... ... ... Жер өңдеу дәуірінде пайда болып, cultura
сөзі адамның табиғатты көркейтуге қатысу мөлшерін білдіреді. Ұзақ ... бұл ұғым ... ... ... ... оның ... игерудегі
адамның жеткен нәтижелерін анықтау үшін қолданады.
XVII ғ. соңында неміс ғалымы Пуффендорфтың (1684 ж) ... ... ... ... ... жасағаны ретінде (ода және
қоршаған ... ... ... ... «Мәдениет»-бұл
контрмәдениет деген көзқарас қалыптасады. Пуффендорф «мәдениет терминіне,
ол өзінің міндеті бойынша өзінің маңыздылығы бойынша ... ... ... ... болатын, оның ішкі және ... ... ... ... ... деп, ... ... береді.
Бірақ әрбір, ғылыми зерттеуге лайық және соны ... ... ... ... құбылысы ретінде мәдениет XVIIІ ғ. ... ... ... және ... ... Жан-Жак Руссо) мәдениетті ол табиғи ортаға табиғи. Табиғатқа
қарсы тұратын, бірдеме ретінде, құрылыс ... ... ... Руссо
мәдениетті адамды табиғаттан алыстатып әлдеңе түрінде түсіндіреді.
Сондықтан Руссода ... ... да ... Оның ... мәдени халықтар «бұзылғандар», ... ... ... ... болып табылады.
Неміс ағартушылары дәл сол уақытта, керісінше ... ... ... атап өтті. Олар бойынша, мәдениет -
бұл әсіресе ... және ... ... қоғамдық құрылысқа аысу
Оның пайда болуымен ... ... ... ... қалпынан
қоғамдасстыққа бақылайға көнбейтіннен ұйымдасқан реттілікке, соқыр сеніммен
бағалаушы рефлекциялыққа трансформациясы жүзеге аса бастайды.
Бұл ұғымның маңызды ... ... ... ... Готфрид
Гердердің (1744-1803) идеялары жатады ол ... адам ... ... ең ... ғылым мен ағарту ісі дамуының сатысы ретінде түсіндіреді.
Оның түсіндірмесіндегі мәдениет
Немістің басқа ойшылы Бильгельм дон ... ... ... ... ... мен қол өнердің көмегімен ... ... ... ... деді. Гердердің концепциясында ... ... ... мазмұны, сипаты ретінде қарастырылады.
Неміс философы ... Канч ... ... ... жетілгендігімен басйланыстырады, сондықтан ол үшін әлеуметтік
прогрессте – ... ... ... ... ... ... ... Иоганн Гочлиб Фихче (1762-1814) мәдениетті ... ... ... ол үшін ... – бұл ... және ... ... тұғырнамаларда мәдениет қоғамдық өмірдің рухани
құрастырылуының құндылық аспектісі ретінде сипатталады.
ХІХ ғ. аяғында, ... ... ... ... туралы
ағартушынық идеяларды жалғастыра отырып, тарихты материалистік түсіндіруге
негізделе келе, неміс ... мен ... Карл ... ... ... негізі сапасында материалдық ... ... оның ... және ... ... ... әкелді және бірінші
басым деп есептелді. К.Маркс мәдениеттің мазмұндық шектерін, оларға тек
қана рухани ... ... бір ... ... енгізе отырып
кеңейтті. Алайда, Маркстың жетістігі, оның ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
өндірісте, барлық әлеуметтік көріністерде көрсетуінде тұр. Оның үстіне, ол
мәдениетте адамзат тарихын бірегей ... ... етіп ... ... көре ... ... бірінші талпынысын ағылшын этнографы Эдуард
Бернард Тайлор ... ... ... ... ... ол ... «білімдерден, сенімдерден, өнерден, әдептен,
дәстүрлерден және ... ... ... адам ... ... ... ... мен әдеттерден*1 құрастырылатын күрделі тұтастық деп
түсіндіреді. Оның ... ол ... ... көріністердің зор
аумағын қамтитын, мәдениеттің кең ауқымды түсінігін бергендігі жатады.
Тайлар түсінігіндегі мәдениет жүйе болып ... ... ... ... ... ... ... Оның үстіне, ол мәдениетке
адамзат тегінің жалпы жетілуі түрінде қарауға болады деп ... осы идея және ... ... ... ... ... ... негізін қалады.
Э.Б.Тайлердың мәдениетті анықтауға апаратын әдістемесінде тағы бір
сонылық бар. Ол мәдениет және ... (лат. civilis- ... ... ара ... ... өркениет кейде мәдениеттің
даму деңгейі, сатысы сапасында ... ... ... пен ... ... ... жүргізбейді, кең этнографиялық мағынада ол үшін
мәдениет пен ... ... Бұл ... ... ... Алайда немістік (О.Шпенгляр, А.Вебер, Ф.Теннис) және орыстық
(Н.А.Бердяев) дәстүрлерде ... пен ... ...... ... оған ... пен ... шығармашылық тән, қоғамның «органикалық»
күйі ретінде түсініледі. Мәдениет саласында дін, өнер, әдеп ... мен ... ... ... құрамында руханилыққа ие
емес, ол рационалды, технологиялық. О.Шпинглер бойынша бұл мәдениеттің «өлі
уақыты».
Мәдениетті әлде бір жүйе ... ... ... бірі болып
ағылшын социолыгі Герберт Спенсер (1820-1903) жақындады, ... ... Э.Б. ... культура. М., 1989 с.18
қоғам мен мәдениетті оларда өзінің ... мен тән ... ... ... ... Бұл ... мәдениеттік организмнің
физологиялық табиғатымен теңдестіру емес, ал өздерінің функциалары бар,
әлеуметтің ... ... ... (жүйеде) болатындығы, мәнді.
Мәдениетті бірегей организм ретінде қарастыра отырып, немістің
мәдениет ... ... ... (1880-1936), әрбір мәдени организмнің
тұрақты емес, ал динамикалық екендігін, өзінің «Еуропаның батуы» еңбегінде
көрсетіп, тағы бір ... алға ... ... бұл ... белгілі бір
циклдің шектерінде қайталанады: кез келген биологиялық организмдегі сияқты
туу, гүлдену, ... ... ... ... ... ... сол ... да халық жанының ішкі түзілімінде көруі, ерекше маңызды.
Ағылшын ... ... ... Рэклифф – Браунның ( 1881-
1955) және Бронислав Малиновскийдің ( ... ... ... ... ... кезеңі байланысты. Олар алғашқылардың бірі болып
мәдениет табиғатында, оның әрекетшіл мәнін бөліп ... ... ... тірі ... ретінде түсіне отырып, бұл организмнің
құрылымын ... ... ... элементтердің біріне бірі және тұтас
организмге қатысты функцияларын зерттеуді ... деп ... ... оның ... ... ... ... өтеумен байланыстырады.
ХХ ғ. 50-і жылдарында мәдениет қоғамының ... өмір ... етіп ... ... ... ... ... аңғарлыда.
Сондықтан әрбір қоғамда, оны ... ... ... ... ... ... бар. Осының қуатымен мәдениеттерді «жаман-жақсы»,
«дамыған-дамымаған» принципі бойынша бағалауға болмайды. Осылай ... ... ... ... оның шеңберінде, «адам-әлем»
қатынасып анықтайтын құндылықтар жүйесі мәдениеттің негізінде жатыр деген,
түсінік орнықты.
Мәдениет туралы ... оған ... ... ... ... Фрейд (1856-1936) тарапынан біршама кеңейтілді, ... ... ... байланыстырды. Атап айтқанда
психологиялық антропология ... ... ... ену ... асады.
Мәдениет ұғымының тереңдеуіндегі келесі кезең ол әрі ғылыми ... әрі ... ... зерттеудің әдістемесі ретінде
өрістеген, структурализм идеяларымен байланысты.
Тұжырымдай келе, «мәдениет» ұғымының тарихпен логикада ... ... ... белгілеп өтейік:
- терминнің пайда болуы, оның жерді (яғни, ... ... ... ... ... (стихиялық) – мәдени (адаммен жасалған) оппозициясы:
ағартушысы Ж.Ж.Руссо;
- қоғамдық өмірінің рухани ... оның ... ... ... ... және ... ... бөлу, материалдық өндірістің
басымдылығы мәдениет ... ... ... ... ... ... жүйе болып байланыспаған, түрлі реттегі элементтерді ... ... ... ... бірінші ғылыми анықтама: Э.Б.Тайлор;
- мәдениет және өркениет ұғымдарының арақатынасы;
- өз функцияларын ... ... оның ... ... ... ... ... тірі организм арасындағы аналогия;
- мәдениеттің құрылымдық элементерінің функцияларын өзара қатынаста
айқындау: ... ... ... ... мәдениеттердің құндылық
ұстанымдарының салыстырмалылығы;
- тұлғаны ( оның санасы және ... ... ... қабаттарымен) мәдениетке енгізу: психологиялық антропология,
психоанализ;
- құрылымдық лингвистика ... ...... ... салаларына тарату, мәдениет құрылым білдіретін, рәміздер жүйесін
қайта құру: структурализм.
Сонымен, романтикалық, ... ... ... ... тар түсінігінен қоғамдық ой, бұл танымда жалпы қабылданған
ғылыми методтарды қолдана ... және ... ... ... ... ... ... сияқты ғылымилықтың қазіргі
критерийлерін ... ала ... ... жасаған «екінші табиғат»
әлемін тұтас тану аймағына ауысты.
Оның үстіне, қазіргі уақытта, ол тек ... ... ... ғана
емес, сонымен бірге білімнің басқа да салаларында ( осы туралы техникалық
мәдениетте толық айтамыз) қолданылатын, ... ... ... қалыптасты.
Айтылған мәдениет туралы романтикалық түсініктер қоғамдық санадан
мүлдем ... ... ... күнделікті өмірде олар, әрине, басымдылық
танытады ( мысалы, мәдениетті адам театрға баруы керек, кітап оқуы ... ... ... тар ... БАҚ- та кең таралған (мысалы,
теледидарда диктор былай дейді: «Енді мәдениет пен ... ... ... ... өкілі бөлек ғылым бар, бөлек мәдениет бар
дегенде, тар ауқымды ойлайды.
Талдаудың өзіндік мәдениеттанулық ... ... онда оның ... келе жатқанын атап өткен жөн, бұл метод ... ... ... шекаралық, пәнаралық аймақтарда қалыптасып,
мәдениет тарихы, этнография, социология, ... және т.б. ... ... ... оны ... зерттеудің тарихи,
өнертанулық, филологиялық, т.т. аспектілермен шатастырмау қажет. ... ... және ... ... ... тұратын мәдениеттану өз
объектісі сапасында жасанды реттіліктердің ... ... ... аймақтар, тарихи оқиғалар, әрекет ... ... ... білімдер, ұғымдар, рәміздер, т.т.) ие, ... пән ... ... ... мен ... ... мәнділіктері мен мағаналарын, типологиясын, динамикасын және
тілін зерттейді.
1.4Мәдениеттанудың пәнімен ... ... ... ... ... мақсаттарына сай
анықтала алады. Бұл жағдайда мәдениеттанудың теориялық фундаменталдық және
қолданбалы ... ... орын ... ... ( ... ... мәдениет феноменін теориялық тану, оның
категриялық ... және ... ... ... ... ... Теориялық
білімге сүйенетін, қолданбалы мәдениеттану өз ... ... ... орын ... ... ... ... болжау, жобалау және
реттеуді қояды, ол мәдени саясаттың негізгі бағыттарын, мәдениинституттар
торабының әрекетіндегі мақсаттармен методтарды, әлеуметтік – ... ... ... мен ... ... ... ... мен пайдалану
мәселелерін зерттейді.
Сонымен мәдениеттану пәнінің негізгі қырлары мыналар:
- Мәдениет ... оны ... және ... ... ... ... ... мәдениеттанулық білімінің негізі және оның
ғылымдар жүесіндегі орны, ішкі құрылым және методология;
- ... ... ... ... ... ... оның ... құрылымының негізгі көрсеткіштері,
әлеуметтік тәжірибені реттеу және коммуникациялар, оны тану, кумуляция
жасау және тарату;
- Мәдени семантика; ... ... ... ... және ... мәдени коммуницирациялау тетіктері туралы түсініктер;
- Мәдениет антропологиясы: мәдениеттің тұлғалық ... ... ... және ... адам туралы түсініктер;
- Мәдениет социологиясы: мәдениеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мәдениет
туралы түсініктер;
- Мәдениеттің әлеуметтік динамикасы: әлеуметтік – мәдени процестердің
негізгі ... ... ... мен ... генезисі мен
өзгермелілігі туралы түсініктер;
- ... ... ... ... ... ... ... туралы түсінік;
- Мәдениеттанудың қолайлы аспектілері: ... ... ... ... ... ... олар кез ... мәдени феноменді талдауға келетін, танымның
ерекше мәдениеттанулық методтары қалыптасып келеді.Олардың ... түп ... ... ... ... ... сол методтар танымдық ... ... ... ... ... ... Алайда олар, мәдениеттанулық зерттеудің
мәдениетіне сай өзгеріске ... ... ... ... алу ... зерттеудің мақсаттарымен міндеттері бойынша болса, солай
зерттеушінің жеке мүдделілігі, оның қызығушылығы, белгілі бір ... ... ... ... методтардың қалыптасу тарихын зерделесек, онда оның
бастапқы ...... ... ... ... нақтылы деректерді жинақтаумен, жіктеумен және ... ... ... Осында дәстүрлі далалық
антропологиялық ...... ... ... ... интервью
және салыстырмалы- тарихит методтардың пайдаланғанын ... қиын ... ... ... ... ... мәдени
тәжірибесі жинақталған, ғылымнан тыс бөлімнің үлкен қабаттарын енгізеді.
Бұлар - дәстүрлер, мінездер, қылықтар, ... ... ... және ... ... методтарды қолданатыне, зерттеушінің басты
міндеті – зерттеліп ... ... оның ... ... ішкі мағынасын түсіну.
Келесі деңгейді қатар қою, компаративтік, яғни ... ... ... ... ... пен ерекшелікті айқындау
шығады. Компаративтік талдау да тек ... ... ... ... ... ... ... да қолданылады. Бірақ мәдениеттанушы
үшін бұл ... ... оның ... мәдениеттің мәнді белгілерін,
оның қайталанбас сипатын анықтау ... тұр. ... ... ... олар ... функционалдық, факторлық;
компоненттік талдау, ... және т.б. ... ... зерттелетін,
мәдени процестің жалпы заңдылықтарын ашуға мүмкіндік береді. Мәдениеттану,
күдіксіз адамдардың ... өмір ... әр ... ... сол ... ... ... бағытталған зерттеулерде ... ... ... ... ... ... ... көбірек шамада сол немесе басқа мәдениеттің ... ... және ... жаңа ... ... мәдени институттар
трансформациясының түрлі процестері зерттелді. Алайда «таза» гуманитарлық
немесе әлеуметтік ... ... ... ... ... ... оларды үйлестіру қажет. Мысалы, ол мәдениет ... ... және ... ... ... және ... яғни, экономикалық және әлеуметтік ғылымдарға
көңілін бұрады. Жаңа таңбалық жүйелер мен ... ... ... ол
семпотика мен тілтануға бұрылады. Психология мен ... ... ... сол ... ... мәдениет өкілдерінің санасын
билейтін, жаңа идеялар мен түсініктерді анықтайды. Осында мәдениеттануда
олар ... ... ... әлі ... және ... ... жылдары әлеуметтік-мәдени шындықты математикалық модельдеу методы
жиі қолданылады. Осының ... ... өмір ... ... белгілі бір заңдылықтарын бөліп көрсетуге мүмкіндік беретін
қазіргі ғылыми білімнің деңгейі жатады. Мәдени процестерді ... және бұл ... ... ... ... мүмкіндіктері әлі
толық ашылмаған, әйтсе де кейбірқиындықтар, ... кең ... ... ... ... ... бірмағыналы және дәл математикалық
формулаларға әкеліп тірелмейтіндігі мәселесәнде, туатыны анық.
Ендеше ... ... ... ... және рухани
құндылықтарды тек қарапайым суреттеуге емес, ал жүйелі ... ... ... ... әлемін зерделеуге ұмтылады, ал мәдениеттану
тарихы-бұл адамдық мәдениет әлеміне ... ой ... ... ... ... ... ... жаңа концепцияның пайда болуы
алғашқысын шығарып тастамайды, сондықтан мәдениеттанулық білім – бұл ... ... ... ... ... мәдениеттанудың қалыптасуы
2.1 . Әлеуметтік және гуманитарлық мәдениеттанудың ерекшеліктері
Мәдениеттанудың ең көп тараған анықтамасы оны мәдениет ... ... ... ... ... деп түсіну болып табылады. ... ... ... ... ... де пәнді бір жақты көрсетеді.
Ол алдымен, оның ... ... пен ... ... абстракцияларын
зерттеу болып табылатын, мәдениет философиясы саласына жатады. ... ... ... ... бар: бұл шығармашылықтан белгілі бір
тегі және тәсілі. Сондықтан кеңістік пен уақытта ... ... ... мен мәдениет ошақтары өмір сүреді»*2,- деп ... ... ... оның ... ... еске ... Оның үстіне, мәдениеттің ғылыми статуасы да
әлі толық айқындалмаған. Тұтас алынған ... ... ... ... ... ... қалыптасқан, ғылымилық критерийлері
мәдениеттануды ... ... ... ... ... ... методтарға сүйенетін, мәдениеттанулық зерттеулердің
әлеуметтік-ғылыми сипатын атап ... ... ол ... ... формаларын, оның ... ... ... ... ... ... туралы айта бастайды.*3
Бұл жағдайда ғылыми методология ... жүру ... және ... ... объектісі
болсын, солай оның пәні мен ... ... оны ол ... және ... түрнегіз мәдениеттанулық ... ... ... ... оның ... ... рефлекция және оған сай ойлау мәндері қалай әрбір
түлғаның ... оның ішкі ... ... ... ... ерекшелігімен болсын, солай оның әлеуметтік
мәдени ортаға жатуымен болсын, себептеледі.
Біз адам тіршілігінің ... ... ... ... ме немесе керісінше әлеуметтік – мәдени фонемдердің жеке-дара,
қайталанбайтын ... ... келе ме, ... ... геологиялық аспектісі – не әлеуметтік, не ... ... ... немесе гуманитарлық бағдарда мәселенің
шешілетінінен тәуелсіз-аталып өткен ... тым ... ... ... сапасында орын алады. Осымен мәдениеттану
пәні мен методының қайсыбір ішкі қайшылығы айқындалады.
2.2. ... ... ... және ... ... ... табиғатқа әсері бойынша техносфера ... ... ... сайын соғұрлым адам ... ... ... ... арта ... Өндірістік әрекет экологиялық тепе – теңдікті мәнді
бұзбауы үшін, қазір маман, ең ... ... ... ... қажет. Бұл мақсаттарда өндірістерді басқарудың барынша дәл ... ...... ... ара ... өзінше
«заңгерлік» кодек жасалып жатыр. Жаңа ... ... ... үшін ... ... негіз қалыптасып келеді, оның
салдарынан инновациялық және репродуктивтік әрекеттер әр ... ... ... ... ... ... алыс алғы ... дилемма болмаған. Соның куәсі – ... ... ... ... ... - ... түсінігінде, бұл әрі
шеберлік, әрі өнер, әрі білім солай, ... ... бір ... ... көрінді: идеяның жасаушысы және оның техникалық жүзеге ... ... ... ... суреттер; өзінің идеялық ойланылған
ойланылғанын табиғи материалғы ендіретін, қолөнерші. Оның ... ... ... ол ... ол ... ... қолданбалығы және сапасы
бойынша бағаланады.Көненің қолдан шыққан өнері бізге ... қару ... ... ... храмдармен мүсіндер, желкен кемелер мен
бақылау аспаптары, көненің ... ... ... ... белгілі.
Жиі атауы жоқ, олар авторлық қолтаңбаның, мәнердің, композициясының
қайталанбас жеке – ... ... ... Расында, кейде бізден
қайталанбас туындының жасалу процессінің өзі ... ... ... ... ... ... мәдениет типінен, ұлттық дәстүрлерден, өмір
жағдайларынан тәуелді. Бір халықтардың ... ... ... өнерлерге
бейімділігі, басқалардың қызыққандылығы немесе пайымшылдығы, үшіншілердің
іскерлігі немесе ... ... ... ... ал ... ... ... да кейбір ерекшеліктері техносфенаның
құрылымен динамикасына шешуші ықпалын тигізді.
Ресейдің әлемдік мәдениеттегі орны ... көп ... ... де осы
жөнінде ғылыми, философиялық, ... ... ... ... ... ... ... Батысты қоса отырып, ұлттық мінездің
ерекшелігіне әсер еткен, түрлі мәдени ауысуларға біздің ... ... ... өз ... классикалық романдар кейіпкерлерінің философиялық
толғауларында, көркем суреттегі лирикалықта, мистикашылдық пен діндарлықта,
протарлық революциялық патетика мен көпестік ... та ... ... ... ... ... ... мәселелері
біліксіздікпен дилетаннылықтан туындады, ықтимал, олардың да ... ... бар ... ... ... пен ... жалқаулықты билік
қуатымен жеңе алмайсың. Адамға қойылған талаптар ең дұрысында оның қызметін
жеке түсінушілігі менжауапкершілік ... ... ... келтіреді.
Сырттан келетін тәртіптік қысымға жауапжекебастық жауапсыздық және болудан
гөрі, көрініс ... ... ... бола ... көп компонентсіздікпен біз кездесетін болсақ, онда ... ... ... ... ... ... Соқыр, кейде
агрессияшыл қарапайым сауатсыздықтың стихиясын жеңу үшін ... ... ... ... Іс ... ... ... мен қылықтарыңды
бағындыруға үйрендіруің керек. Қалай көрнекті орыс философы ... ... ... ... ... ... ... ал сонымен бірге,
бұрын оны ... ... ... ... Мақсаткерлік,
жинақылық, шешімдер мен әрекеттер айқындығы тек ... ... ... ... ... ... ... өмірге сенімділік пен оптимизм
әкеледі.
Сонымен, қуатты технологиялардың ... ... ... ... ... ... ... сипаты эмпирикалық жолмен –санап
көру мен қателіктер тәсілімен алға жылжуға ... ... ... мен ... ... теріс салдарлары қымбаттап кетті.
Мамандардың кәсібилік деңгейі – ... ... ... – техникалық жүйенің ... ... ... бола ... ... ... демей-ақ, кәсібилік
туралы мыналарды атап өтейік:
- жұмыскердің өндірістік жүйе практикалық бейімділігі, тәртіп,
- пайдаланудың сенімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... білу, техникалық ақпаратта еркін бағалау;
- Күрделі жағдайларда дәл шешім қабылдау.
Кәсибилік кәсіби мәдениетінің ... ... ... ... ... ... айырмашылығын шебер мен оның көмекшісінің
ара ... еске ... ... ... әрекет тәсілдерінің зор
таңдау мүмкіндігіне ие бола отырып, екіншісіне ... ... ... ... тапсырады.
Маман мәдениеті практикалық тәжірибе арқылы дамиды, бірақ кәсібилік
интелектуалдық негіздері білім алумен қалыптасады, оның ... ... ... ... ... Бұл ұғым ... ... енгізеді; біріншіден,
таңдалған мамандық бойынша кең ақпараттық көкжиек, екіншіден, практикалық
және танымдық ... ... ... ... ... ... ... үшіншіден, жалпы табиғи – ғылыми заңдарды және
табиғи ... ... ... ... ... ... шектелгендігің және олардан шығатын тұйық жолдардан ... атай ... ... ... ... және ... ... қауіпке ең жақсы жауап – адамның абыройлығына сай ... ... деп ... ... ... және ... сұранымдар – бұл
қоғам талаптарына жауап. ... да, ... ... ... ... таңдаулар, нормалар мен дәстүрлер анық немесе
анық емес әрекеттердің біреулерін алға жылжытады, басқа ... ... өсу ... мен ... әсер ... ... ... мұқтаждықтар мен заттар бірін-бірі өзара жақсыға ... ... Сол ... ... ... аймағында индивид пен
қоғамның ... ... - ... ... ... ... –деп, атап өтеді Ж. Бодтийяр.
Чехносферяда бүкіл адамдық табиғи мүмкіндіктер – ... ... ...... береді. Соның арасында, қалай Т. Адорно сынайы
жазғандай социологтар ... тым аз ... ал ... ... ... тек ... ... заттар туралы ойлануға мәжбүрлейді.
Әсіресе, - дейді ол, - « техникалық ... ... ... ... зерттеу, ал сондықтан, қалай қоғамдық мотивация ... ... ... ... тәсілдерін қарастыру жетіспейді.
Және керісінше, жаңа ... ... даму ... ... ... тым ... болып кетеді, бұл еңбектің
ғылыми бөлініуінің аса қауіпті жақтарына жатады, бірақ міне бұл байланыстар
әлі де жеткілікті ... ... ... олардың күрделену мөлшері бойынша, төлтума
технологиялық идеяларды туындататын, ішкі ... ... ... есебінде салыстырмалы дербестікке ие болады.
Мақсаттардың келіспеушілігінің алдын алу үшін тек қана қоғамның ... ... ... бет бұру жеткіліксіз.Заңдарды, нақтылы
әлеумет дамуының динамикасын білу және тану, оның болашағын болжау керек.
Кәсібилік ... ... ... ... орын ... болса, оның
қабылдайтын шешімдерінің әлеуметтік ұйымға, өмір салты мен сапасына, білім
мен құндылық бағдарларына тигізетін ... ... ... ... Бұл
жеке кәсіби биіктілік жеткіліксіз, әлеуметтік біліктілік те қажет, дегенді
білдіреді. Міне ол ... ... ... алғы шарты бола бастайды.
Сонымен, кәсіби мәдениетті меңгеру ... ... ...... ... ... бағындыруды білдіреді.
2.3. Технократикалық және гуманитарлық ойлау стильдерінің альтернативасы
Техногендік өркениеттің ... ... сай ... ... ... ... басым ойлау мәнерінің түбегейлі
өзгеруімен ... ... ... ... үстемдік етіп
келген сезімдік дүниетаным ұзақ ... ... ... ... тым ... ... – формалдық –логикалықта ) түсінуге өзгерді.Егер
антикалық ойшылдардың ақылын ... ... ... қызықтырса, және
бұл үшін арнаулы танымдық амалдар жасалса, онда қазір тереңдетілген, бірақ
үзікті зерттеудің тар ... ... ... ... ... Жаратылыстану мен математика ғылымда дәлелдемелерінің
дәлелдігімен, пайымдарының айқындығы қорытындыларының анықталғанды мен
алдыңғы ... ... ... ... дүниенің құрылыме абстрактылы
логикалық рәміздерінің әдемі «өрнектерінде» қалпына келтіріледі. Керемет
түрде ғалымдар өзінің ... ... ... эмпирикалық бекіту
тауып отыр.
Өзкезегінде, жаңа инженерлік технологиялар, адамдық қатынастарды тану
саласына дарадүрсін ... ... ... ... онан ... ... қайда жуық арада оның
сыңаржақтылығы және жасампаз еместігі көрініс тапқан, ... ... шама ... ... ... ... технологиялық мәнері рухани
құндылықтардың айтарлықтай девальвациясы өрісінде ... ... ... ... ... және коньютурада адамгершілік категориялары
құқықтың нормалар ... ... ... ... ... бақыт не болумен ауыстырылды. ... ... ... ... ... ... мен бір ... корольдермен
ханшаларды жасауда, оны ежелгі тамаша мектептер берген, ойлау өнерінің әлі
асып ... ... ... ... екінші қатарға
шегерілуде»1, - деп еске ... Н.К. ... Жаңа ... өмір сүріп тұрған
әмбебапты құндылықтарға қатынасты қайта ... ... ... ... ... тәртіпке келтіруші ғана емес, сонымен бірге мазмұнды кәсіптік білім
беру, ...... ... ... ... мен ... ... философияда – тұлғадан тұлғаға берілетін сенім дәстүрі
жоғалады деген қауіп, туып ... – деп К. ... ... ... даму ... сай жаңа ... парадиагмасы, оларды
шартты түрде техногендік және ... деп ... ... ... ... ... анық
сезінуді талап етеді. Мифологендік бұл жағдайда әлемнің рәміздік –
бейнелік ... ... ... ... ... мен индуктивті пайдаланғанды қосып жіберуді білдіреді. ... ... ... ... (1 кесте). Бұл схема толық
ақпаратқа ниет білдірмейді және тағы ... ... ... ... ... ... типі |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|Табиғатқа қатынасы ... ... болу ... ... ... ... ... жетілдіру |
| ... ... | ... (қылықтың сыртқы |Басқару, бағыну ... ... ... | | ... ... |Заң, ... ... ұнатушылық |
|ішкі реттеушілері) | | ... ... жету ... ... ... ... ... сенім |
|Ойлау мәнері ... ... ... ... |Анализ ... ... ... |Дедукция ... ... ... ... ... ... ... меңгеру|
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... | ... ... ... типі өмір ... Әңгіме басым құндылық
бағдарлары туралы немесе өркениет қалыптасуының ... ... ... қатыстар туралы болып отыр. ... ... ... жүйесін үйлестіру қажетті, бұл білім берудің
жаңа концепциясында көрініс табуға міндетті.
Ойлаудың ... ... ... белгілері – адамгершілік
принциптерін аңғару және оларды ... ... ... ... ... зердені сенім мен ғылыми дәлелдемені органикалық ... ... ... ... ... дарынды және білімді, жігерлі және әдепті
адамдар ие. Осының арасында «техналь» міндетті түрде ... ... ... ... ... ... қашан да кепілі бола
алмайды.
Мәдениеттанулық әдісті ... ... ... ... ... ... оның құрылымдық эелементі ... ... ... ... кәсіби мәдениетінің белгілерімен сипатына
ықпалын тигізеді.
Мәдениеттанулық әдіс үшін атап айтқанда, не ерекше ... және ... ... Егер кәсіби әрекет-бұл мәдениеттің мамандандырылған
саласы екендігін еске ... онда оны ... ... ... яғни ... тар ... ... бұл әрекетің
құндылық – нормативтік ... ... ... етеді. Оларға
жататындары:
- оларды әлеуметтік жарамдылықтың критерийлері бойынша оның жүзеге
асуының сол ... ... ... нормалайды және реттейді;
- әлеуметтік баға мен бұл әрекеттің әлеуметтік салдарының ... оның ... ... бағдарында осындай әрекеттің тарихи
тәжірибесін жинақтайды және заңдандырады:
- мамандық бойынша оқу нормаларымен ... ... ... ... коммуникация мен өзара түсінудің арнаулы салалық ... ... ... бұл ... ... ... құндылығын анықтаудың, сол
немесе басқа функциялардың беделдігін және оны ... ... ... ... этиканы, моданы, материалды, дәстүрлерді
және т.б. жасап шығарады
Ендеше техника мәдениеттануы ұғымын енгізуге болады және ол ... ... ... енгізеді:
- инженерлік мәдениеттің онтологиясы: оның анықтамалары мен ... ... ... мен ... ... ... мәдениетінің гноселогиясын: инженерлік ... ... ... және олардың ғылымдар жүйесінда алатын орны, ішкі
құрылым мен методология;
- кәсіби мәдениеттің ... ... ұйым ... ретіндегі оның функционалдық құрылымының негізгі көрсеткіштері;
- инженерлік мәдениет семантикасы: рәміздер, ... ... ... ... өзара әрекет тетіктері туралы түсініктер;
- инженерлік мәдениет антропологиясы: мәдениеттің тұлғалық белгілері,
техносфера өнімдерінің өндірушісі және тұтынушы ... ... ... ... ... ... мәдениеттегі әлеуметтік страттар
туралы, кәсіби мәдениет жүйесіндегі «ойын ережелері» мен әлеуметтік өзара
әрекет технологиясы;
- ... ... ... ... техногендік өркениет
шеңберіндегі процестердің негізге ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіби мәдениеттің тарихи динамикасы: инженерлік әрекет шегіндегі
әлеметтік-мәдени ұйымдар формаларының эволюциясы ... ... ... ... қолданбалы жақтары: мәдени саясат, мәдени
ұжымдардың функциялары, мәдени жобалар туралы түсініктер.
Сонымен, мамандандырылған, жеке алғанда, ... ... ... оның ... ... етуін реттейтін, құндылық-
нормативтік ұстанымдар мен тетіктер, бұл әрекет етудің әлеуметтік ... ... ... ал ... ... ... ... қауымдастық пен
басқа қоғамдық құрылымдардың арасындары өзара әрекет пен қарым-қатынастар
жасады.
Э.Б.Тайлор берген және ... ... ... ... Э.Б.Тайлордан кейін жүздеген басқа анықтамалар берілгегіне
қарамай, әлі күнге дейін ең көп ... ... және ... ... ... мәдениет ұғымының көп ... ... және ... ... оның ... сол ... ... негіз аударады. Зерттеушілер төрт негізгі бағытты атап
өтеді;
- интелектуалдық, рухани, ... ... ... процесін
абстрактитты белгілеу;
- құқыққа, тәртіпке, мінездер жұмсақтығына және т.б. ... ... ... бұл ... ... ... ... бір
мағынасымен сай келеді;
- қайсыбір қоғамда, адамдардың қайсыбір тобына, қайсібір ... тән өмір сүру ... өмір ... ... ерекшеліктерге
абстрактылы көрсету;
- интелектуалды және ең алдымен көркем ... ... ... ... ... (мәдениет сөзінің тап осы мағынасы ... ... Оның ... ... талпыныс жасалатын, ғылыми, пәнге ... ... ... ... мәдениетке тарихи көзқарас оны тарихи - өркениеттік
өзгерістердің динамикалық ... ... ... ... ... ... кезеңінде байқалатын қайталанбалық пен ... ... ... ... ... қызыметін атқарады.
Мәдениет социологиясы шеңберінде мәдениеттің мәні ... ... ... қарастырылады.
Антропологиялық ұстын мәдениеттің даму деңгейі, оны бағалаудың
критерийлері, ... ... ... ... ... ол әрбір қоғам өзінің мәдениеті арқылы, оларға ол
сүйене ... ... және ... ... ... ... және
белгілі бір шамада табылады.
Мәдениеттанулық ұстанды, алдыңғы тақырыпта атап өткендей интегративтік, пән
аралықтық, мәдениетті бірегей жүйе және ... ... ... ... ... ... пайда болғанға дейін ... ... ... ... мен дәстүрлері биологиялық, психологиялық немесе
социологиялық себептермен, яғни әлде ... ... ... ... әлеуметтік процестердің ерекшеліктері мен түсіндіріліп келеді. Бұл
ұсыныстарда мәдениет адамнан туынды ретінде ... ... ... антропологиялық далалық зерттеулердің шегінде
алынған ... мен ... ... және ... іс- ... ... Уайт бойынша экстрасаматикалық) мәдени дәстүрмен анықталады дегеннен
серпін алады.
Егер, өз кезегінде; ... ... ... ... өзін ... онда ... ... өзі өзі, оның элементерінің
қасиеттерінің, үлгілерінің, нормаларының және т.б. ішкі ... ... ... ... ... Бұл өзара арақатынас бір
мезгілде горизонталы (кеңістікте) бойыншада, вертикалы (уақытта) бойынша ... ... бұл, ... ... ... ... әлемі дегенді-
топографиялық ауа – ... ... да ... факторларды (мысалы,
Л.Гумелов бойнша, ландшафты), - мәдениеттін ... ... мен ... ( ... ... ... биологиялық және психологиялық
факторларды емдейді дегенді білдірмейді. Түр ретіндегі адам ерекшеліктері,
оның тәндік ... ... ... ... ... биологиялық
процестердің өзіндік бітімдері – осының бәрі мәдениет қатысуына әсер ... ... ... ... ... популяцияның болуына қарай, соған
тәуелді ол ... ... ... ... және ... іске ... бастапқы кезеңінде (мәдениеттің туындауы мен қалыптасуы
) мәдениеттің бұл типіне тән, орнықты әдептер мен салттар немесе ... ... ... ... ... ... ... белгілердің пайда болумен аяқталады.
Мәдени динамиканың келесі кезеңдерінде, қалай ... ... ... ... ... ... және жүйелердің трансформатиясы мен
модернизациясы болсын, солай қоғамда жаңа функцияларды орындайтын және ... мен ... ие ... ... бар мәдени элементер жаңа жүелер
пайда болатын, инновациалық өзгерістер болсын, жүзеге аса бастайды.
Сонымен, мәдени жүелер, әрине, табиғи факторлардың әсерімен, ... ... ... ... да тек ... анықталмай қалыптасады.
Мәдениет анықтамаларын жіктей отырып, уақыттық ... ... ... немесе айқындайтын ұстындарда талдауды ұсынған, Л.Уайт
әдістемесіне көңіл аударайық. ... ... ... болады:
- уақыттық ... ... ... айқындайтын ... ... ... жалпылайтын ...... ... ... ... таңдаудан мәдениеттің
анықтамасы да тәуелді болады. Ол белгілі бір ... ... ... бөле ... ... уақыттың ұстын), ... бере ... ... ... ... құрылымы мен функцияларын зерттей алады (функциолналдық-
құрылымдық) ... ... ... шектеледі (дескриптивтік-
суреттемелік)1.
Мәдениет анықтамаларының ең толық сипаттмасы (егер қол ... ... және оқу ... еске ... ... ... келтірілген. Белгілі американ антропологары ... ... ... Ілімдер мен анықтамаларға сыны талдау» ... ... ... ... ... ... ... ол мәдениет
анықтамаларының негізгі алты ... ... ... ... ... қамтитынның бәрі аталып өтетін, сипаттамалық
анықтамалар;
- оларда әлеуметтік мұраланулар, дәстүрлерге ... ... ... анықтамалар;
- құндылықтар мен нормалардың ролі алға ... ... ... ортаға икемделуге, үйретуге көңіл аударатын, психологиялық
анықтамалар;
- мәдениет ... алға ... ... ... ... ... ... тұғырынан анықталатын, генетикалық анықтамалар.
Мәдениеттке деген сол ... ... ... ... бір
мәдениеттанулық мектептердің шектерінде қалыптасты, ал олар, кез ... ... ... ... ... жан – жақты зерттелген ілімін
құрған, әйтседе олардың тиімді идеялары өздерінің ... ... ... атақты зерттеушілердің төңрегінде пайда болды. Жаңа ... ... ... «тектік тиесілігімен» байланысты және қандай
ғылыми бағытта мәдениет зерттеліп жатқанынан көп ... ... ... қандай көрсеткіштері, мәндік сипаттамалы объект ретінде
алынатын анықтайды.
Нақтылы ... ... ...... ... біз ... жалпыланған түрде береміз және қазіргі
мәдениеттанулық білімнің ... ... ... есте ... білімдердің тұтас қабаты антропологиялық ғылымдар
жүйесінде ... Бұл ... ... және ... ... антропология
– адамның табиғи және жасалды қошаған ортада өмір сүріуін зерттейтін ғалым.
Қазіргі ... ... ... (немесе табиғаттанулық),
әлеуметтік, философиялық,теологиялық психологиялық, ... ... көп ... ... өз ... салттарды, дәстүрлерді, рәсімді
және т.б. зерттеулерге бұрған, яғни адамдар іс- әрекетінсуреттейтін және
жалын жалпылайтын, ... ... ... ... ... ... мәдениет», «Адам менөркениетті зерттеулерге
кіріспе. Антропология» мәдениетінің антропологиялық түсіндірмесі үшін түп
негізгі ... ... бұл, ... ... ... ... ... дегенді білдірмейді. Табиғи ғылымдардың көптеген
өкілдерімәдениетті зерттеуге аса зор үлес ... ... ... (1858-
1942), Германияда білім алған, американ антропологі, оның ... ... ... саласымен шектелген, мәдениетті зерттеуге табиғи –
ғылыми
Қорытынды
Мәдениет мағаналары ... ... ... өзі біздің
көңілімізді аударады, табиғат әлемі материалында туындай отырып, мәдениет
әлемі, оны ... әлем ... ... жаңа ... ... ... ... айтқанда, мәдениет мағаналары қазіргі мәдениеттанулық
білімдегі шешуші мәселелердің біріне жатады. Бұл ... ... ... ... ... көрініс табуында емес, ал мәдениетінің мағаналық
кеңістгінде өмір сүретіндігінен, дамитындығынан, бинарлық код ... ... оның ... ... ... ... оппозиция жатыр. Мағыналар үш ... ... ... ... және ... ... ашылады.
Бүкіл мәдениет, ода мағына құрастыру процесстері жүріп жататын, бірақ
сол мезгілде бұл процестердің нәтижелері ... ... ... болатын және
өзара әрекет ететін, кеңістік ретінде қарастырыла алады. Кез ... ( ... ... ... объект: материалды зат, қылық
үлгісі, ... ... т.т.), олар ... сол ... ... семиотикалық
кодтарына білдірілген, мағыналар көрсеткіштері ие болады. Яғни, ... ... ... ... формаға ие болады.
Әрине, ғылыми ұстындар мәдениеттің адамдық ... тыс, ... ... ... ... ... ... – бұл
тек мұражай немесе архив емес, мәдениетпен адам- біртұтас дүние: мәдениет
адамдарда ... ... ... ... сезімдерінде тұрады, ал
адамдар, өзкезегінде мәдениетте өмір сүреді ( В. ... ... ... ... адам өзінде потенциалды енгізілгенді ... ... ... мағынасын шексіздіктің уақытпен күресі деп
анықтады. Мәдениет, әйтсе де оны ... ... күші ... де, ... Міне ... мәдениет заңдылығы мәңгі ету, ... ... ... сөз ... ... ... ... отырғанда мәдени жүйенің
тұрақты элементтері (нориалар, үлгілер, институттар, топтар, ... т.б.) ... ... бір ... және өзара әрекетте,
әлеуметтік-мәдени жүйенің, оның қайта ... ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып, сондайда
болатындығы есте ... ... мен ... ... ... бір-бірімен
теңеспейді, бірақ, әрине, өзара коррекциоланады. Қазіргі зерттеушілер
мәдинеттің әлеуметтік өмірдің ... ... ... ... ... атап ... Атап ... мәдениетте әлеуметтік
процестерді түсіндірудің ең тиімді құралдарын іздестіреді және ... ... ... ... ... ... ... критерий ретінде қоғамдық өмірдің ... ... онда ... эканомикалық, құқықтық, діни, ғылыми, техникалық, көркем
мәдениет ... ... ... бұл тізімде адамгершілік және
этносаралық қатынастар ... ... ... ... ... оның ... ... қырынды қоғамдық омірдің барлық
элементтерімен түйіседі, ал ... ... ... ... табылады және оларда сондықтан ... кең ... ... ... ... ... ... игерудің ерекше
тәсілі ретінде ... онда ... ... ... ... және ... жатады.
Ең негізделген және ... ... ... моделін Э.А.Орлова1ұсынады. Оның моделі белгілі ... ... және ... ... сипаттамалардың ара
қатынасын айқындауға ... ... ... ... екі сала
бөлініп шығарылады: күнделікті және арнаулы ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады:
Пайдаланылған әдебиеттер және құжаттар тізімі:
1. Ә.Әбдәкімұлы. Қазақстан ... ... ... ... ... ауылшаруашылығындағы тоқырау. Тараз, 1999.
3. К.Берденова, К.Құбаев, А.Кәрібай. Қазақстанның мемлекет ретінде
қалыптасуы мен экономикалық даму негіздері. Алматы, ... ... ... С ... ... до ... ... В пяти
томах, т. 1, 2, 3- Алматы, «Атамұра», 1996, 1997, 2000.
5. История развития ... и ... ... ... ... за 70 лет, ... 1990.
7. Қазақтың көне тарихы, Алматы, «Жалын», 1993.
8. Е.Қайназаров, А.Қайназарова. История Казахстана (учебное пособие),
Алма-Ата, 1992.
9. Кан Т. История Казахстана, учебное ... ... ... Б. Кәрібаев. Қазақ хандығының құрылуы. (қазақ тарихы) 1995.
11. М.Қозыбаев. Жауды шаптым ту байлап. ... ... ... ... и ... Алма-Ата, 1991.
13. М.Қозыбаев. Өркениет және ұлт. Алматы, 2001.
14. М.Қойгелдиев, Тұтас Түркістан идеясы және Мүстафа ... ... ... Алаш ... ... ... ... М.Қойгелдиев. Т.Омарбеков Тарих тағылымы не дейді? Алматы, 1993.
17. Қ.Көшербаев, Р.Құттыбаева. Қазақстандағы ... ... ... ... Кунаев Д.А. О моем времени, Алма-Ата, 1992.
19. Күзембайұлы, ... ... ... ... ... ... Жалайыр. Шежілер жинағы, Алматы, 1997, Қазақ қалай
аштыққа ұшырады? ... ... ... ... ... Кункожаев Н.Р. Политическая, социально-экономическая и
духовная жизнь независимого Казахстана, Алматы, 2004.
22. Н.Р.Күнқожаев. Тәуелсіз Қазақстанның тарихы, Алматы, 2004. '
23. Н.Р.Күнқожаев. ... ... ... 12 жыл, ... ... ... энциклопедиясы, 1 - 12 т, Алматы, 1972 - 1980.
25. Қазақстан ... ... ... ... дейін) Очерк, Алматы.
«Дәуір», 1994.
26. Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы, 1995.
27. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі, Алматы, 1994.
28. Маданов Х.М. ... ... ... ... ... ... ... С. Патшалық Ресейдің отарлық саясаты, Алматы, 1994.
30. ... ... ... Тарих-и Рашиди, Алматы, 1999.
31. Мусин Ч. Қазақстан тарихы, Алматы, ... ... ... ақ ... Алматы, 1991.
33. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы, Алматы, 1992.
34. Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында, ... ... ... ... - 2030. ... ... Н.Ә.Назарбаев. Азаматтық форумның бірлескен мәжілісінде сөйлеген:
«Азаматтық қоғам көп міндеттерді ... 2003, 15 ... ... ... «Жаңару стратегиясы» (ҚР-ның 12 жылдығына арналған
баяндама). Егемен Қазақстан. 2003, 14 желтоқсан.
38. ... ... ... ... ... 2006, 13 мамыр.
39. Н.Ә.Назарбаев. «Ел жұртымның алдында жауапкершілігімді сезінемін».
Егемен Қазақстан. 2006, 13 ... ... ... сұқбаты, Егемен Қазақстан, 2005 ж, 25 тамыз.
41. Н.Ә.Назарбаев. «Инвестициялық тартымдылық - бәсекеге ... ... ... 8 ... Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан халықтары Ассамблеясының XI ... ... ... ... ырысы» Егемен Қазақстан, 2005, 22 қараша
43. Н.Ә.Назарбаев. «Ынтымастыққа тағы бір нық қадам» 2005, 12 қараша.
II Азаматтық ... ... «Мен ... ... ... келемін». Егемен
Қазақстан, 2005, 26 шілде.
45. Н.Ә.Назарбаев. ... ... жаңа ... ... 2006 ж ... ... ... Қазақстан, 2006 ж.
46. К. Нұрпейсов. Алаш һам Алаш Орда, ... ... ... ... ... ... тарихы, Алматы, 1999.
48. Омаров А. История железных ... ... 1825 - 1995, ... ... ... Т. Зобалаң. Алматы, 1995.
50. Омарбеков Т. XX ... ... ... ... ... ... 2001.
52 Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. Алматы, 1999.
51. Тулепбаев Б, ... К. ... - ... государственный
и политический деятель, Алматы, 2006.
52. Тынышбаев М. История Казахского народа, Алма-Ата, 1993.
53. Шаймерденов Е. Қазақ елінің рәміздері, Алматы, 1993.
54. Учебное ... по ... ... ... ... до наших
дней). Алма-Ата, 1992.
55. Елеуов, М. "Мәдени мұра" бағдарламасында ... ... ... / М. ... - // Айқын. - 2008. - 22 ақпан (№33)
56. Кенжебек, Ө. ... мұра және ... көш ... / Ө. Кенжебек. -
// Дала мен қала. - 2009. - 14 ... ... - ... ... Атабаев, Қ. "Мәдени мұраның" маңызды мәселесі [Текст] /
Әңгімелескен: Серікқызы. Қ. - // Ана тiлi. - 2008. - 31 желтоқсан (№52)
58. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... К. Алаш Һәм ... А.:Ататек, 1995.
60. Қойгелдиев М. Алаш қозғалысы. А.: Санат, 1995.
61. Аманжолова Д.А. Казахский ... и ... ... ... ... молодая ,1994.
62. Омарбеков Т., Омарбеков Ш. Қазақстан тарихына және тарихнамасына
ұлттық көзқарас.А.: Қазақ университеті, 2004.
Нурмагамбетова Р.К. ... Алаш и ... А.: ... Ахмедов Ғ. Алаш «Алаш» болғанда. А.: Жалын, ... ... ... және ... А.:Санат, 1997.
65. Қамзабекұлы Д. Алаш және әдебиет. А.: Фолиант, 2002.
66. Өзбекұлы С. Арыстары алаштың. ... ... ... Алаш және ... ... материалдары)А.: Жазушы, 2007.
68. Әуезов М.Әдебиет тарихы. А.:Ана тілі, 1991.
69. Шәкәрім. Шығармалары. А.:Жазушы, 1998.
70. «Қазақ», 1918, 30 июль, №262.
71. «Қазақ», 1917, 12 ... ... ... 1917, 30 ... , 13 ... ... С.Шығармалар.Екі томдық, 1- том.А.: Ғылым, 1993.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Музыкалық қабылдау – әлеумет мәдениеттік және психологиялық-педагогикалық мәселесі. Музыкалық қабылдаудың түрлері4 бет
Тіл мен мәдениет мәселесінің этнолингвистиканы қалыптастырудағы ролі59 бет
Ұйымдық және корпоративтік мәдениет мәселесі60 бет
Қазақ философиясындағы дәстүр мен жаңшылдық21 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
«Түркістан» газетіндегі мәдени мәселелердің көрінісі51 бет
Тіл мәдениетінің мәселелері.15 бет
Қазақ халқының ұлттық рухани мәдениетінде мәселелілері7 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь