Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі

КІРІСПЕ
I.КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢҢ ТЕОРИЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1. Лизингтің мәні, жалпы түсінігі
1.2. Коммерциялық банктердің лизингтік оперциялары
1.3.Шетел тәжірибесіндегі лизингтік операциялар
II КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНА ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасына лизингті еңгізу тәжірибесі,проблемалары мен ерекшеліктері
2.2. Лизингтік қатынастардың пайда болуы және қалыптасуы («Темірбанк» АҚ.ның материалдары негізінде)
2.3 Қазақстан Республикасындағы лизингті жетілдірудің жолдары мен проблемалары
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
Қазақстан экономикасының барлық салаларында нарықтық қатынастарға негізделіп жүргізілген реформалар тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етуге бағытталғандықтан, қазіргі уақытта ҚР-ның экономикасының алдындағы маңыздылығы өте жоғары міндеттердің бірі соңғы жылдары өз уақытында жасалынған құрылымдық реформалардың және тиімді жүргізілген экономикалық реттеудің арқасында қол жеткізілген макроэкономикалық көрсеткіштерге тұрақтылық және жаңа сапалық сипат беру. Сондықтан да Ел басшысының Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында «экономиканы әртараптандыруға бағытталған Индустриалды –инновациялық стратегияны іске асыру қажет» деп айқындалып беруі бекер болмаса керек.
Қазіргі кезде біздің мемлекетіміз бәсекеге қабілетті экономиканың үлгісін таңдай отырып, бәсекелестікке қарымы мол басым салаларды, яғни отандық өндірісті дамытуға кірісе бастады. Ал отандық өндірісті, сол арқылы отандық өнімдердің ішкі және сыртқы нарықтардағы бәсекелестік қабілеттілігін дамытудың маңызды шарттарының бірі өндіріске ғылым мен техниканың соңғы жетістіктерін енгізу негізінде оған қызмет көрсететін негізгі қорлардың сапалық жағдайын жоғарылату болып табылады. Себебі, нарықтық экономика жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігі және өндірілген өнімдері мен көрсетілген қызметтерінің сапасы, көбінесе олардың пайдаланатын негізгі қорларының технологиясы қаншалықты деңгейде қазіргі заман талаптарына сай екендігіне байланысты. Сондай-ақ бізге ұзақ мерзімді тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің классикалық факторларының бірі өндірістік база немесе өндірістік аппарат болып саналатындығы да белгілі. Сондықтан да, бүгінгі күнгі мемлекеттің ұзақ мерзімді болашақтағы стратегиялық мақсаты ҚР-ның тиімді және тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз етуге қабілетті өндірістік аппаратты құру болып табылады. Осы арада Қазақстанның барлық негізгі қорларының шамамен 50-70%-ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін және жақын уақыт аралығында айырбастауды талап ететінін ескере кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте көп бөлігінің ескіруі және өнеркәсіптің өңдеу салаларына жұмсалып отырылған инвестициялар көлемінің өте төменгі деңгейі отандық өнімдердің бәсекелестік қабілеттіліктерінің төмендеуіне әкеліп соғады. Қазіргі кезде еліміздің ұлттық банктік жүйесінің экономика салаларының несиелік ресурстарға деген қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндіктері жылдан-жылға жоғарылағанымен, банктік несие есебінен кәсіпорындардың негізгі қорларын жаңарту қажеттіліктерін толық қанағаттандыру мүмкін емес. ҚР Қаржы министрлігінің мәліметтеріне сүйенсек еліміздегі кәсіпорындардың негізгі қорларын жаңарту үшін қазіргі таңда 800 млрд. теңгеден аз емес мөлшерде инвестициялар талап етіліп отыр. Бүгінгі күні бұл көрсеткіш барлық коммерциялық банктерден бөлінген несиелер көлемінен шамамен екі есеге жуық жоғары.
1 ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы,2000,5шілде
2 Салық кодексі. Салық және бюждетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы. Алматы, 2007ж.
3 Исабеков Б.Н. Қазақстанда аралас экономика кезіндегі индустриялдық –инновациялық саясат және кәсіпкерлік мәселелер, концепциялар және шешімдер. Түркістан:Б.Ж., 2006 ж.
4 Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялар. Алматы, 2006ж.
5 Смағұлова Р.О. Қаржы нарығы. Алматы, 2003ж.
6 Қазақстандағы экономика өсімі: көзі, факторлары, тенденциялары және болашаққа болжау, 1 бөлім, Алматы, 2006ж.
7 Оралбаева Ж.З. Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру. Алматы, 2007ж.
14 Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы// Қаржы қаражат, №6,2003
8 Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру жолдары// Қаржы қаражат, №2, 2006
9 Лизингтік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескере отырып, лизингтік қатынастарды басқару мәселелері//АльПари,№4, 2006
10 Лизингтік қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың ерекшеліктері// Банки Казахстана, №6, 2006
11 Әлемдік және отандық лизингтік нарықтың қалыптастыру және даму ерекшеліктері//Хабаршы «Жас ғалым. Ізденістер. Мәселелер. Зерттеулер» сериясы, №1, 2007
12 «Лизинг дегеніміз не? Немесе кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне кәсіпкерлер құқығын қорғау туралы// Заң газеті, 2003ж. 21 мамыр
13 ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы// Егемен Қазақстан, 2000ж. 12 шілде
14 Лизингтік қызметтер// Егемен Қазақстан, 2006ж. 24 сәуір
15 Қаржы лизингінің шарты бойынша қосылған құн салығынан босатылатын мүлік тізбесін қалыптастыру ережелері//Егемен Қазақстан, 2007ж. 16 наурыз
16 Тығырықтан шығаратын тиімді жол//Дала мен қала, 2006ж. 23 сәуір
17 «Темір Лизинг: сатып алатын –біз, игілігін көретін –сіз»//Қазақстан ZAMAN, 2006ж. 28 мамыр
18 Лизингтік жүйенің артықшылығы неде?//Жас Қазақ үні, 2007ж. 22 сәуір
19 Лизингтік қаржыландыру құрылымы жағынан ауыл шаруашылығына жақындау// Айқын, 2007ж. 30 маусым
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан экономикасының барлық салаларында нарықтық қатынастарға
негізделіп жүргізілген реформалар ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ның экономикасының алдындағы
маңыздылығы өте жоғары міндеттердің бірі соңғы ... өз ... ... ... және ... ... экономикалық
реттеудің арқасында қол жеткізілген макроэкономикалық көрсеткіштерге
тұрақтылық және жаңа ... ... ... ... да Ел ... ... дәстүрлі Жолдауында «экономиканы әртараптандыруға
бағытталған Индустриалды –инновациялық стратегияны іске асыру ... ... ... ... ... ... ... біздің мемлекетіміз бәсекеге қабілетті ... ... ... бәсекелестікке қарымы мол басым салаларды, яғни
отандық өндірісті дамытуға кірісе бастады. Ал отандық өндірісті, сол ... ... ішкі және ... нарықтардағы бәсекелестік
қабілеттілігін дамытудың маңызды ... бірі ... ... ... соңғы жетістіктерін енгізу негізінде оған қызмет ... ... ... ... ... ... табылады. Себебі,
нарықтық экономика жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік
қабілеттілігі және өндірілген өнімдері мен ... ... ... олардың пайдаланатын негізгі қорларының технологиясы
қаншалықты деңгейде қазіргі заман ... сай ... ... ... ұзақ ... ... экономикалық өсуді қамтамасыз етудің
классикалық факторларының бірі өндірістік база немесе ... ... ... да ... ... да, бүгінгі күнгі мемлекеттің
ұзақ ... ... ... ... ... тиімді және тұрақты
экономикалық дамуын қамтамасыз етуге қабілетті ... ... ... ... Осы арада Қазақстанның барлық негізгі қорларының шамамен 50-
70%-ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін және ... ... ... ... ... ескере кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі
қорлардың өте көп бөлігінің ескіруі және ... ... ... ... ... ... өте төменгі деңгейі отандық
өнімдердің бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ұлттық банктік жүйесінің экономика салаларының
несиелік ... ... ... ... ... жоғарылағанымен, банктік несие есебінен кәсіпорындардың
негізгі қорларын жаңарту ... ... ... ... ... ... министрлігінің мәліметтеріне сүйенсек еліміздегі кәсіпорындардың
негізгі қорларын жаңарту үшін қазіргі ... 800 ... ... аз емес
мөлшерде инвестициялар талап етіліп отыр. Бүгінгі күні бұл көрсеткіш барлық
коммерциялық банктерден бөлінген несиелер ... ... екі ... ... ... тығырықтан шығудың негізгі жолы, лизингтік қатынастарды
негізгі қорларды инвестициялаудың тиімді, ... ... ... ... ... Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде, лизинг экономиканың нақты
секторына инвестиция тартудың негізгі құралдарының бірі бола ... ... ... ... өндірістік базаны жаңартуға
және шаруашылық субъектілері үшін тиімді шарттармен негізгі ... ... ... ... ... ... қызметтің ерекше
түрі ретінде кең түрде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың бұл
нысаны ҚР-да өте баяу ... ... және бұл ... ... ... ... ... объектісіне айнала қойған жоқ.
Инвестициялар жалпы көлеміндегі лизингтік операциялардың ... ... тек 1,9% ғана ... ... ал шет ... бұл ... ... екендігін және Қазақстан экономикасының дамуының қазіргі кезеңі
үшін лизингтік қатынастарды дамытудың өте ... ... ... сол қатынастарды дамыту жолдарын айқындау және оларды басқару
тетіктерін жетілдіруді ғылыми негіздеу ... ... ... ... ... лизингтік қатынастар нарығындағы төменгі іскерлік
белсенділіктеді және қазақстандық ... үшін ... ... ... ... объектісіне айналдыру қажет.
Жұмыстың негізгі мақсаты лизингтік қатынастардағы өзгеру үдерістерін
кешенді түрде талдау негізінде оларды басқару тетіктерін жетілдіру ... ... ... ... ... Біз ... ... елімізге
нақты пайда түсіру үшін лизинг операциясын жасалудың тәртібін реттейтін
арнайы нормативті ... ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру, дамыту үшін лизинг шарты секілді индустрия,
өндірісті ... ... ... ... жолы деп атауға болады.
Көрсетілген мақсатқа қол ... үшін ... ... шешу
қарастырылады:
- лизингтік қатынастардың экономикалық мәнін ... ... ... ... ... оның өзіне тән барлық
ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... ... әр түрлі нысандарының экономикалық
артықшылықтары мен іске асырылу ... ... ... бір ... ... лизингтің
артықшылықтарын салыстырмалы түрде көрсету арқылы, ... ... ... лизингтік төлемдер сомасын есептеудің қолданыста жүрген
әдістемелік негіздеріне талдау жүргізу және оны ... ... ... лизингті әр түрлі деңгейлерде басқару қажеттіліктерін
негіздеу арқылы, ... ... ... ... ... керек
екендігін дәлелдеу;
- лизингтік келісімдегі ... ... ... басқару мәселелерін зерттеу;
- Қазақстандағы лизингтік қатынастарды ... ... ... ... пәні ... ... экономикасының әр түрлі салаларындағы
лизингтік ... ... ... ... ... тетіктерін
жетілдіру жолдары қарастырылады.
Зерттеу объектісіне лизингтік операцияларды іске асыру нәтижесінде ҚР-
дағы әр түрлі ұйымдар арасында ... ... ... ... ... ... ... алынады.
Кез келген өндірістің материалдық-техникалық базасының ... ... ... құра ... ірі ... бір түрі ... ... Қазақстан экономикасына жаңадан келген ұғым. Оны біз Қазақстанның
нарықтық экономикаға көшуімен байланыстырамыз. Ол несиенің бір түрі ... ... ... және ... аз ... ... және жоғалтулардан сақтауға мүмкіндік береді.
Лизингті белсенді енгізуде ұлттық экономиканың ... ... ... ... қайта құрылуының, елдің сыртқы экономикалық қызметінің
дамуының және дүниежүзілік нарықта отандық кәсіпорын өнімдерінің ... ... ... ... бірі бола ... ... ... асырудың әлемдік және қазақстандық
тәжірибелерін оқып-үйрену негізінде лизингтік ... ... ... ... ... ... ... лизингтік бизнесті
ынталандыру және жетілдіру бойынша шаралардың іске ... ... ... ... ... тартуға және соның
әсерінен ... ... ... ... тез ... өнімдердің сапасы мен бәсекелестік қабілеттілігін жоғарлатуға
әсер етуі мүмкін. Лизингтік экономикалық тиімділігін бағалау және ... ... ... әдістемені толықтыру үшін ұсынылған ұсыныстарды
лизингтік келісімге қатысушы субъектілер лизингтік ... ... ... ... ... және ... ... лизингтік операциялардың неғұрлым тиімді шарттарын таңдау
кезінде пайдаланылуы мүмкін.
I.КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ... ... ... ... түсінігі
Алу қағидасына негізделген шаруашылық жүргізуші субъектілердің
мүліктік қатынастары ... ... ... ... сондықтан да олар
азаматтық ... ... ... ... мен ... тиісті нысанда көрініс беруі керек. Мұндай нысан шарт
болып ... ... ... ... ... орны ... оның ... түрлерімен таныстырсақ, сатып алу –сатудан басқа,
кәсіпкерлік салада кең ... ... ... ... ... ... және ... Кәсіпкерлік қызметтің
бұл түрлері осы заманғы шеңберде ... ... ... және оның ... ... бағдар беруге мүмкіндік
туғызады. Бұл ... ... ... түріне жататынына ешкім
дау туғыза қоймас, ... ... ... инвестициялық іс-
әрекетке қатысты деп ... ... ... сипатын атап
көрсетеді. Лизинг беруші мен лизинг алушы ... ... ... ... пайдаланады, мұның өзі лизингті ... ... ... Бұл ... ... ... көбінесе оларды кәсіпкерлік қызмет түрлері деп ... ... ... ... ... ... ... таза кіріс келтіру және кәсіпкерлік қызметте ... ... ... қажетті заң ... ... ... шартымен
еліміздің экономикасына мемлекеттік емес аса ірі ... ... ... жөнінде игілікті істер ... ... ... көшу ... ... ... ... және олардың техникалық жабдықталуын жоғарлату үшін
несиелік ресурстарды, ... ... ... пайдалану қажет. Лизинг
несиенің бір түрі ... ... ... ... және ... мөлшерлі шығынмен өндіруге және ... ... ... ... ... ... болуы тарихтың тереңіне
кетеді. Лизингтік операцияларға ұқсас ... ... ... ХХІ
ғасырда қолданыла бастады. Әсіресе, Венеция мен ... өте ... ... ... ... сауда кемелерінің иесіне жалға
берілген.
Тарихта лизингке ұқсас ... б.э. 2000 ... ... ... ... ... болғанмен, шетелдік
зерттеушілер лизинг операциясының жасалғандығы туралы нақты ... 1877 жылы ... ... ... ... ... ... сатудың орнына жалға бергендігін тілге тиек
етеді. «Юнайтед Стейтс ... ... атты ... ... ... жылы ... (АҚШ) құрылған. Еуропада 1962 жылы «Дойче
лизинг ... ... ... лизингтік компания ... ... ... 1972 ... бері ... ... нарығы
дамып келеді. «Лизинг» термині
ағылшынның «Leasing» және «Lease» деген ... ... ... және ... алу» ... ... білдіреді. Лизинг
негізінде ХХ ғасырдың ... көп ... және ... 50 ... мен 60 жылдың басында АҚШ, ... ... және Азия ... аумағында, өзінің қызметі жағынан ерекше лизингтік ... бола ... ... ... ... ... экономикалық
әдебиеттерге шолу жасау нәтижесінде, жұмыста ... ... ... мен ... олардың сипаттарындағы сапалық өзгерістерге және
лизингтік келісімдердің санының өсуіне байланысты, шартты түрде 5 ... ... және оның ... ... ... ... ... 1. Әлемдік нарықтағы лизингтің даму кезеңдері*
|Кезеңдер | ... ... соңы ... басы ... ... ... |
| ... ... ... жж. ... ... ... ... жж. ... ... ... ... |
|ІV. 1970-1980 жж. ... «шу» ... ... ... ... дейін |Әлемдік лизингтік одақтардың құрылу |
| ... ... ... «Жас ... Ізденістер. Мәселелер. Зерттеулер» сериясы,
№1, 2007, 15б.
Әлемнің 59 мемлекеті бойынша статистикалық ... ... ... ... ... ... ... арқылы, қазіргі
уақытта лизингтің әлемнің шамамен барлық ... ... ... ... Соған байланысты, әлемнің көптеген елдеріндегі
инвестицияның жалпы көлеміндегі ... ... ... ... ... ... бар бір ... деп толық ... бар. ... осы ... ... ... мөлшері экономикалық
даму деңгейлері жоғары елдерде (АҚШ, Батыс Еуропа елдері) байқалатындықтан,
экономиканың даму деңгейі лизингтің дамуы үшін ... шарт ... ... ... ... ... елде 1989 жылы банктер лизингтік операцияларды іске
асыра бастағанда ... ... 1990 жылы ... ... ССР ... жасалынған «Прокат (ежіре) және лизинг 95» ... және ... ... ... бес ... бағдарламасын
іске асыратын коммерциялық ... ... және ... көліктік құралдарды алдын ала сатып алумен және оларды
шаруашылық ... ... ... ... ... ... айналысатын лизингтік фирмалар болды.
Еліміздегі лизингтің қалыптасуы мен даму ерекшеліктеріне сипаттама беру
үшін, жұмыста 2005 ... ... ... ... ... ... және даму болашағы» деген тақырыпта болып өткен халықаралық
«дөңгелек столда» болған пікір ... ... ... ... ... ... шартты түрде анықталған кезеңдеріне арнайы кесте құрастыра
отырып талдаулар жасалынған (кесте 2).
Кесте 2. ... ... ... және даму ... ... ... ... |
| |Аты | ... ... болу ... лизингтік компаниялар құрылды |
|1989-1992 ... ... ... ... банктер |
| | ... ... аз ... іске |
| | ... ... ... ... |Қазақстанның ішкі нарығындағы ... ... ... ... ... |
| | ... ... қарқыны баяулай |
| | ... ... ... ... ... ... қолдау және |
|1995-2000 |даму ... дами ... ... бұл |
| ... ... ... ... кезеңі деп |
| | |те ... ... ... |«Банктік лизинг» |Банктік лизингтік ... ... ... ... ... ... |
| | ... секторда өте тез |
| | ... дами ... ... статистикалық жылнамалар негізінде.
Осы кестеде көрсетілген кезеңдерді 2006 жыл және одан ... ... ... ... ... 2006 ... ... айында «Қаржылық лизинг
туралы» ҚР-ның Заңына өзгерістер мен ... ... ... ең маңызды өзгерістердің бірі ... ... ... ... ... ... ... көлемде салық салынатын табыстан шегеру
құқығының берілуі және ... беру ... ... ... ... кезінде ҚҚС-нан босатылатындығы болып табылады. Яғни,
штелдік тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... салу ... енгізілген жеңілдіктер отандық лизингтік нарықтың дамуына оң ықпал
ететіндіктен, біз оны еліміздегі лизингтің қалыптасуы мен дамуының ... ... ... ... мен ... саласы бойынша Қазақстанның басқа
мемлекеттермен халықаралық ынтымақтастық ... деп ... ... ... ... ең алдымен, мүлікті уақытша
пайдалануға беру, ... ... ... ... ... іске ... заемды рәсімдеу кезінде жасалынатын ... ... ... ... анықталынады. Бұл келісім-шарттың жиынтығы ... ... және оның ... әр алуандығын білдіреді.
Лизинг - бұл ... ... ... ... құрал- жабдықтарды,
машиналарды, техникаларды, өндірісте, ... ... және ... ... ... ... ... төлем төлеу шартымен
белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... 5 ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... – лизингтік келісімге
қатысушылар ретінде ... ... ... ... және лизингке
берілетін мүлікті ... ... ... жеке ... айналысатын жеке және заңды тұлғалар болып табылады.
Лизингке ... ... және ... ... қаражаттар
есебінен лизингке берілетін мүлікті өз меншігіне ... ... ... ... ... ... ... алушыға беретін
лизингтік ... ... ... ... бір мезгілде басқа
лизингтік келісімге ... ... ... құқығы жоқ.
Лизингке алушы—лизингтік ... ... ... үшін ... ... ... қабылдайтын лизингтік
келісімге қатысушы тұлға.
Лизингке беруші лизингке ... ... ... ... көрсетілетін мерзімге және белгілі бір ... ... ... шын ... ... келісімге тән мерзімділік,
қайтарымдылық, төлемділік ... іске ... ... ... алып қарағанда лизингке беруші де және ... ... ... ... яғни ... формадағы капиталмен жұмыс істейді. Бұл
жағдай лизингті инвестиция ... ... және ... ... ... ... ... болып нарықта еркін ... ... ... ... ... жататын кез келген жылжымалы және
жылжымайтын ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес
бағалы ... және ... ... басқа да кәсіпкерлік қызмет
үшін пайдаланылатын кез ... ... ... лизингтік
келісім – шарттың негізі болып санала ... ... ... ... көптеген Ресей
экономистері лизингті ... беру және ... ... ... деп ... ... қарағанда өзіндік ерекшелігі бар, ол тиімді ... ... 1). ... ұзақ ... ... ... ... жетіспеушілігіне байланысты клиенттерге қолайлы.
Банктік ... және ... ... ... ... ... арқылы қаржыландыру көбірек тиімді, бірақ ... ... ... ... ... ... ... келісімнің негізі қаржылық, нақты айтқанда
несиелік операция ... ... ... иесі (лизинг беруші) оны
пайдаланушыға (лизинг алушыға) қаржылық қызмет ... Ол ... ... ... ... және ... ... жарнамалары есебінен
ол соманың орнын толтырады. Осы ... алып ... ... мәні –ол мүлікті уақытша пайдалануға беру ... ... ... ... ... ... Сонымен, лизинг
сыртқы тұрғысынан коммерциялық несиемен өте ұқсас, бірақ ... ... бар. Бұл ... ең ... ... көрінеді. Коммерциялық несие кезінде тауарға деген
меншік құқығы ... ... ... ... ... ... кейінше
шегеріледі. Лизингтің ... ... ... ... ... ... ... кейін де ... ... ... ... қала беруінен көруге
болады.
Қаржылық ... ... ... ... ... құқығы оны
иелену құқығынан алшақтандырылады, яғни, ... ... ... ... ... ... ... ал оны пайдалану құқығы
лизингке алушыға өтеді. Пайдалану құқығын ... үшін ... ... ... ... ... ... төлемдер төлейді.
Лизингтік келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан кейін уақытша ... ... ... ... ... ... несие тауар формасында беріледі және ... ... ... ... ... ... тауар
формасында беріледі. Келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан ... ... ... ... ... ... ... Лизингтік
келісім компенсациялық сипатта да ... ... ... ... ... ... ... құрылғылардың көмегімен ... ... ... ... ... негізінде несиелік және лизингтік ... ... ... ... ... ... бір кесте түрінде көрсету
арқылы салыстырулар жүргізілген (кесте 3).
Кесте 3. ... және ... ... құрылғыларды сатып алу құндарын
салыстыру.*
|Көрсеткіштердің аттары ... ... ... Құрылғыны сатып алу шығындарының |1318,8 |1057,23 ... құны PV ... | | ... ... ... ... ... |395,2 |363,64 ... ... құны PV ... | ... ... ... алу шығындарының |923,6 |693,59 ... ... ... ... | | ... дисконтталынған құнына | | ... (1 ... | | ... ... бойынша үнемділік құнының |29 |34 ... ... ... ... ... | | ... ... 1жол*100 пайыз) | | ... ... ... ... ... ... банктік несиелеудің альтернативті ... ... ... ... ... ... Ол ... көп шығын жұмсамай – ақ қажетті тауарларды алуға және
өндірістік құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... ... лизинг – уақытша ... ... ... ... Бұл ... ... ... беру
туралы келісім-шартпен қоса, мүлікті сатып, сатып алу туралы келісім-шартта
кіреді. Лизинг үшін осы келісім ... ... тән. Және тағы ... ... ... екі ... ... яғни жалға беруші және
жалға ... ал ... үш ... ... ... ... алушы
және жабдықтаушы болады.
Сонымен қатар, лизинг алушы ... ... ... тек ... ғана ... ... қатар, меншік құқығымен байланысты
сатып алушының ... ... ... ... ... ... ... зиянды өтеу, мүлікті ... ... ... ... ... Бірақ мүліктің меншік иесі ... өзі ... ... ... ... жойылуы
немесе оны ... ... ... ... ... босатпайды. Лизинг ... ... ... ... құны үшін ай ... ақысын аренда берушіге төлеп ... ... ... үшін ... ... мүліктің толық ... ... ... жағдайда лизинг берушіге гарантиялық
міндеттерінен түгелдей босатылады.
Бұл ... ... ... ... ... мүлікті лизинг
алушының сұрауымен және оның ... ... ... ... ... ... ... алушының мүлікті ... ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынасқа
қатысушы әрбір жаққа қамтамасыз ету ... ... ... таралуының басты себебі – оның қарапайым ... ... ... байланысты:
- лизинг көмегімен ... ... ... жоқ ... ... ... Бұл былай: ... ... ... ... ... объектісі лизингке берушінің
меншігінде ... да, ... ... ... ... ... ... деген болмайды (нақтырақ айтқанда, несиелік тәуекел
бұл сол ... ... ... жалғастыратын басқа кәсіпорын
іздестіруге кетеді);
- ... 100 ... ... ... ... яғни кәсіпорынға
қысқа мерзім ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, өнеркәсіптік өнім ... ... ... ... ... ... мүлікті несиеге сатып алғаннан, лизинг бойынша
алған қолайлы, себебі бұл ... ол ... ... ... ... лизинг арқылы құрал-жабдықтарды алу тәсілі кәсіпорындарды күрделі
ақшамен басқаруда мүмкіндік береді;
- ... ... ... ... ... ... ... лизингтік төлемдер ғана қосылып ... ... ... ... өзі төлейді. Сөйтіп, лизинг алушы
салықтық жеңілдіктер алады;
- ... ... ... ... несиенің мақсаты
пайдалануына ешқандайда қадағалау болмайды.
- лизинг – тұтынушы мен ... ... үшін ... ... ... ететін тәсілдерінің бірі;
- дайын өнімдер артығын ... жолы ... ... мүмкіндігі;
- капитал құрылымының оптимизациясы және ұзақ мерзімді қаржыландыруды
тарту;
- өндірісті ... ... ... мүмкіндігі, төлем мерзімінің
максималды ұзартуын жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... инвестор ретінде ақша ... ... ... ... ... үшін де ... операциялардың
артықшылықтары бар. Оларға лизинг ... ... ... ... ... әдебиеттерде келесідей артықшылықтары айтылады:
- лизинг берушінің тәуекелділіктері төмен. ... ... ... кепіл болады. Яғни, лизинг беруші ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау болған жағдайда отандық бюджет
қаражаттарын тарту;
- көрсеткен қызметтері үшін ... бір ... ... ... кемшіліктерін айтатын болсақ, олар:
- жалға ... ... ... ... ... ... ештеңе ұтпайды;
- ұйымдастырудың күрделілігі;
- лизинг құны несиеге ... ... ... ... құрал
- жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг берушінің ... ... ... ... да ол ... ... толтыру үшін комиссияны көбірек алуға тырысады.
Лизинг қызмет нарығында іскерлік белсенділіктің жоғарлауы ... ... ... ... ... ... ... қондырғыны сатып алуда үлкен қаржыларды жұмсамау;
- кәсіпорын ... ... ... ... азаюы;
- есептеулер үшін тұрақты негіз, яғни ... ... ... шығындарды келісім-шарттың барлық мерзіміне біркелкі
тарату;
- лизинг төлемді өтеу ... ... ... ... ... ... мен өлшем туралы келісуге болады;
- баланстық артықшылықтар, яғни лизингтік ... ... ... ... ... Сонымен қатар бұл төлемдер
елдің сыртқы ... ... ... ... ... ... берушінің балансында болғандықтан лизинг алушы мүлікке
салынатын салықтан босатылады. Лизинг объектісінің ... ... оған ... ... ... ... ... мүмкіндіктер береді;
- маусымдық және күтпеген өндірістік мәселелерді шешудің жеделділігі;
- келісімді қамтамасыз етудің тиімділігі. Себебі, лизингтік ... ... ... ... ... ... гөрі, лизинг
бойынша мүліктерді алу ыңғайлы;
- кіші және орта ... үшін ... ... және моральдық тозу
тәуекелділіктерінің азаюы. ... ... ... ... алынатын болғандықтан лизинг берушіге өтеді;
- пайдаланушыға кепілдеме беру жөнінде талаптардың жоқтығы.
Лизингтің бұл ... ... ... лизингтік
мәмілелерді іске асыруда ... ... ... болатын себептер
ретінде қызмет етеді. Бұл ... ... ... мүлік пайдаланылады.
Мұндай мәмілеге лизинг берушілер де ... Егер ... ... ... онда олардың тиімділігі банктік
капиталды пайдалану ... ... ... ... ... ... салықтық жеңілдіктер алуда және жабдықтарды
өндірушілермен ... ... ... ... Ал
лизингтік компаниялардың тұлғасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... және қолма-қол ақша
алудан ... ... ... ... ... ... ... объектісіне—амортизацияға жататын, ... ... ... ... ... ... ... және акция
пакеті жатады. Акция пакетінің лизингі ... ... және ... ... ... еркін айналуға тыйым
салынған мүліктер мәміленің объектісі болып ... ... ... ... ... ... болып мәміле
объектіге тікелей қатысы бар жақтар табылады. Сонда оларды ... ... ... ... ... мәміленің тікелей қатысушыларына мыналар жатады:
- лизингтік фирмалар мен компаниялар (лизинг берушілер мен ... ... ... және ауыл ... ... және ... халық (лизинг алушылар немесе лизинг берушілер);
- мәміле ... ... және ... ... ... қатысушыларына лизинг берушіні несиелейтін және
мәмілелердің кепілдеуші болатын коммерциялық және инвестициялық банктер,
сақтандыру компаниялары, брокерлік және басқа да ... ... ... ... ... (лиз ... Лиз мезгілі дегеніміз лизинг келісім-
шарттың қызмет ету мерзімі. Лизинг ұзақ ... ... ... ... ... объектілерінің қызмет ету ұзақ мерзімі мен жоғары
құны лиз мезгілінің уақытылы шектеулерін анықтайды.
4. Лизинг ... ... ... ... ең ... ... ... тиісті лизинг төлемдер сомасын анықтау.
Лизинг –бұл тәуекелдің жоғары деңгейі бар банк операциясы. Лизинг
бизнестің ... ... көп ... ... түрі болып табылады және
лизингтік компаниялар қарыз қаражаттарды кең ... ... ... ... ... үшін ... ... жанама түрде
ғана емес (бөлімді, ... ... ... ... арқылы, сонымен, лизингтің көлеміне, бағытына, нақты түрлеріне
әсерін ... ... ... ... ... ... ... лизингтік оперциялары
Қазақстан банктері игере бастаған несиелік қатынастардың жаңа
формаларының біріне ... ... Бұл ... ... іс-тәжірибеде
кеңінен тараған.
Лизинг феномені 80-жылдардың басында жай ұзақ мерзімді ... ... емес ... пен ... ... ... бойынша есеп айырысудың және басқа да қаржылық тетіктердің
элементтері кездесетін, ... ... ... ... ... ... ... емес, қосымша жүйесі ретінде анықталды.
Лизингілік операция банк құрылымының іскерлік ортамен өндірістік
қаржыландыру бойынша ... ... және ... әрекеттесуіне өз
ықпалын тигізгендіктен бүгінгі қазақстандық ... ... ... ... бизнес кәсіпкерлік қызметінің айрықша саласы. Оны өзінің
мүмкіндігіне қарай ... ... ол ... ... ... ... қазақстандық экономиканы құрылымдық ... ... ... ... жоғары тауарлармен қамтамасыз етудің аса қуатты
импульсіне айналуы мүмкін.
Оны шаруашылық іс-тәжірибесінде қолданудың ... қол ... ... ... ... мыналарда: лизинг алған кәсіпорын
өзінің қаржылық жағдайын жақсартады, инвестициялық процесті жандандырады,
шағын және орта ... ... ... арттырады.
Қаржылық лизинг – банк лизингке алушының тапсырысы бойынша ... ... ... ... клиентке жалға беру, ал жал мерзімі
аяқталған кезде сол мүлікке меншік құқығы да ... ... ... ... құралдары қоры нарықтың заманымызға лайық талаптарына
сәйкес ... ... ... ал бұл ... ... ... ... лизинг лизингке алушының таза табысын сақтай отырып және оның
тиімділігін кемітпей, негізгі ... ... ... береді.
- лизинг негізгі борыш сомасын өтеу жөнінен лизингке алушыға белгілі
бір кезеңге жеңілдік жасайды. Бұл ... ... айта ... мәселе –
Қазақстан нарығындағы лизинг мерзімдері ақшалай несие алу мерзімдерінен
әлдеқайда ... ... ... ... лизингке алушы барлық төлемдерді құрал-жабдықтың
өзіндік құнына жатқыза алады.
Лизнгтік келісімшарттың мерзімі біткенде лизинг алушының мыналарға
мүмкіндігі бар ... ең ... ... ... мерзімін ұзартуға;
- лизинг берушіге құрал-жабдықты қайтаруға;
- нақты нарықтық құны бойынша сатуға келісім ... ... ... ... ... ... ... бекіту барысында
лизингтің контрактінің аяқталу сәтінде мәмленің қалған нарықтық құнын
алдын ала дәл анықтау мүмкін емес, ... да ... ... ... нарығының конъюктурасын жақсы білуі керек.
Лизинг алушы мүлікті иеленумен байланысты, мысалы, оның сапа ... ... ... ... ... өзгеруіне қарай пайдалылықтың
кемуімен, құрал-жабдықтың сынуымен, құрал-жабдықтың бос тұрып ... ... өтуі ... туындайтын тікелей және жанама өнімсіз шығынның
тартуымен байланысты қатерлерден оперативті лизингтің көмегімен ... ... Сол ... де ... ... оперативті лизингті мына
жағдайларда қолайлы деп санайды:
- жалға алынған мүліктің ... ... ... ... оның
бастапқы бағасын өтей алмайды;
- құрал-жабдық аз ғана мерзімге қажет (маусымдық жұмыстар немесе бір ... ... ... ... ... көрсетуді қажет етеді;
- мәмленің объектісі ретінде жаңа, тексерілмеген құрал-жабдық алға шығады.
Оперативті лизингтің осы ... ... оның ... кен өндіру өнеркәсібі, құрылыс салу, ақпаратты ... ... ... ... ... белгілеп берді.
1.3.Шетел тәжірибесіндегі лизингтік операциялар
Leaseurope еуропа лизинг компаниялары ассоциациясының деректері
бойынша, қауымдастыққа мүше 25 ... ... ... ... ... жылы 85,3 ... ЭКЮ болған. Бұл жыл ... ... ... ... ... ... ... жандану кезеңінің басы
болды.
1994 жылы ... ... 12 ... ... ... 5,2%-ке
өсті. Сондықтан экономикалық белсенділіктің артуы сол сәтінде-ақ лизингтік
операциялардың 7 процентке өсуіне әсер етті.
Leaseurope мүше ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Алайда соңғы 9 ... ... ... ... ... үлесі жыл өткен
сайын қарқыны өсіп келе жатқанын көрсетеді. Бір қызығы, бұл ... ... ... де, сол ... құлдырау кезінде де сақталған. Дегенмен
жекелеген елдердің лизингтік операцияларының ... әр ... ... ... ... ... болуы мен болмауы арасындағы байланыстың
лизингтік операциялардың көлеміне әсер етуі жөнінде бір байлам жоқ. ... ... ... ... ... ... ал жалпы инвестиция
көлеміндегі лизингтің үлесі орташа деңгейде – 1994 жылы 15,8% ... ... ... ... ... ... операциялар көлемі
жөнінен көшбасшы болып табылады. Ал лизингтікке арналған ... ... мен ... ... операциялардың көлемі айтарлықтау емес.
Жалпы ұлттық инвестициялардағы лизингтің үлес салмағы бойынша ... ел – ... (46%) және ... (35,8%) ... ... Бұл ретте
Англиядағы лизингтік операциялардың номиналдық ... ... ... (18,853 млрд. ЭКЮ). Ирландияда бұл ... аз – ... ЭКЮ. ... ... ... ... ... болады. Оларда бір
таңқаларлығы лизингтік операциялар енді енді дамып келеді. Абсолютті ... үлес ... ... ... өсу ... ... ... қатарына Чехия
қосылмайды. Былтыр олврдың лизингтік операцияларының жалпы көлемі 817 млн.
еуроға жетті. Бұл Норвегия мен Германиядан анағұрлым көп.
а) ... ... ХХ ... ... ... ... ... лизинг бойынша жеткілілетін тауар айналымының ... ... 1986 жылы ... ... ... 85 млрд. долларға жабдық жеткізілді
(елдегі жабдыққа инвестицияның ... ... ... дамуының бір себебі салық жеңілдіктері болып
табылады: жеделдетілген амортизация және инвестициялық салық жеңілдігі
(жаңа ... ... 10%-не ... ... сомасы шегерілді). Мысалы,
жабдық сатып алу бойынша шығыстар – 100 000 доллар, инвестициялық ... 10%, 100 000 ... ... сомасы шегеріледі. Бірақ салықтық жеңілдіктер
алу құқығы шарт ... ... ... Ішкі кірістер басқармасының
жалдау үшін белгілеген ережелеріне сәйкес келгенде ғана ... ... ... ... ұзақтығы 30 жылдан кем болмауы керек;
- лизинг мүлікті нарықтық бағадан мүлдем төмен бағаға сатып алу ... ... ... ... ... ... ... болатын төлем графигін
көздемеуі ... Бұл ... ... ... ... ретінде
пайдалануының дәлелі болады;
- лизинг жалға берушіні қалыпты ... ... ... ... ... ... ұзарту мүмкіндігі жабдықтың қалыпты нарықтық құнын ескеруі ... ... ... ... оның ... өз баланстарында көрсетпей-ақ
жабдықты жалға алатын еді, яғни баланстан тыс есепке ... ... ... ... ... ... да өсіп бара жатқан берешек сомасын
көрсетпестен тағы да жабдық ала ... ... ... ... ... сарапшылардан жасырын қалатын. 1976 жылы Қаржылық есепке алуды
стандарттау басқармасы № 13 ... ... Онда ... ... ... ... алу және ... қаржылық міндеттеме қабылдау ретінде
есепке алуға мәжбүрлеген. Бұл қаулының мақсаты «шынайы ... ... ... ... алуды шектеу болды. Қаулыда мынадай ... ... ... еншік құқығы жалдаушыға өтеді;
- лизингтік мәміле жабдықты мәміле соңында нарықтық бағадан төмен
бағаға сатып ... ... ... мәміле мерзімі пайдалы қызмет ету мерзімінен көп немесе 75%-не тең;
- лизингтік төлемдердің ағымдағы құны ... ... ... жабдықтың қалыпты нарықтық бағасынан артық немесе 90%-не тең.
Егер мәміле осы талаптардың тіпті болмағанда біреуін қанағаттандырса,
онда мүлік ... ... ... ... ... ... ... бойынша міндеттеме») ретінде есепке алынады.
Егер мәміле жоғарыда көрсетілген ... ... ... онда ... ... ... ... ретінде есепке
алынады.
1986 жылдан бастап лизинг үшін жағдай салық ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің игілігіне субсидияны»
байқады («Салық жеңілдіктерінің экспорты»). Инфляция ... ... ... ... ... ... 80 ... экономика
тұрақтанғандағы кезеңде күрделі қаржы салымын ынталандырушы тиімді құрал
бола алмады. АҚШ-тағы ... ... ... ... ... амортизация саласын өзгертуді жою арқылы ... ... ... ... реформасы лизингтің экономикалық пайдасын
едәуір төмендетті, ... де оның ... ... мәні ... ... өтеу жай ... ... қарағанда
сонда да икемді болды. АҚШ-та ... ... ... басқа
кредиторларға қарағанда жабдықты жақсы ... ... ... ... ... мүмкіндігі мәміле мерзімі өткеннен кейін жабдық
сата алу мүмкіндігіне байланысты, сондықтан да компаниялар барынша ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда олар осындай
барлық тәуекелді қарсылықсыз алады. Бірқатар салық жеңілдіктері ... ... ... ... лизингтің (мұнай танкерлері, теміржол
контейнерлері, компьютерлер, ұшақтар), жедел лизингтің ... ... ... ... ... ... ерекше жеңілдіктің болмауына
қарамастан жедел лизингтің өсуі байқалады. ... ... ... (ILFC) АҚШ-та 1973 жылы негізі ... 1983 жылы ... ... ... Ирландық Gyness Peat Aviation Group (GPA)
компаниясымен бірге ол нарықтағы жағдайды белгілейді. Оның портфелінде ... аса ұшақ бар. Ол ... ... 3-5 жылға береді. Ұшақтарды
жедел жалға берудің ... ... ... ... Олар ... нарықтың 10%-ін иеленеді. Американдық ірі лизингтік компаниялар:
Bank Amerilase Group, Golodefz Trading Corp., Security Pacific ... ... ... ... 1970 ... ... ... дамыды, яғни салық
жеңілдіктерін енгізгеннен кейін дамыды. Компаниялар ... ... ... 100% ... шеге ... Бұл жеңілдіктер табысы жоғары
компаниялардың ... ... ... жанама түрде жалдаушыларға да
қолжетімді болды. Сондықтан, ол инвестицияны жыл басында ... ... оған осы ... ... алу үшін ... ... күтуге тура
келді. Бірақ ол жабдықты лизингтік компанияға сатып, кейіннен оны ... ... ... ... жыл ... болу ... онда ... тезірек алынды. Сондықтан лизингтік компаниялар қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жеңілдік
өтеусіз, ол жалдау төлемдеріне салық арқылы кері қайтады, дегенмен ол ... 52%-не тең ... ... ... ... бұл жалдаушы үшін
лизинг құнынан көрінеді.
1984 жылы ... ... ... 1986 ... сәуіріне қарай
52%-тен 35%-ке дейін төмендетілетінін, ал ... ... 100 ... 25 ... ... (writing down) ... (25% - бірінші жылы, 25% қалдық - екінші жылы және т. б.).
Өзгерістер ... ... ... ... біртіндеп қысқарды, ал ... ... ... ... ... ... бір ... Бұл электронды өнеркәсіп саласындағы лизинг үшін өте ... бір жыл ... ... ... ... ... Енді мұны
анығырақ түсіну үшін төмендегі кестеге назар аударайық.
1-кесте. Ұлыбританиядағы лизингке салынатын ... ... ... жыл ... ставкасы, % |Бірінші жылдағы |
| | ... % ... ж. ... |50 |100 ... |50 |100 ... |45 |75 ... ... 2006 |40 |50 ... дейін | | |
| |35 |25 ... ... ... ... ... қанша
болатынына, табыс деңгейі төмен компаниялардың ... және ... ... өз ... ... үшін ... байланысты болады.
в) Франция. Лизинг мұнда кеңінен таралған, әсіресе оның «креди-бай»
деген түрі танымал. 1967 ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде Францияда ұшақтар мен ... мен ... ... ... ... ... ... жабдықтары, полиграфия, ірі өнеркәсіп жабдықтары
лизингтері дамыған.
Франциядағы лизингті «BNP/Bail» тобының мысалымен ... ... «Natio ... «Natio ... «Natio ... «Locafinance»,
«Natiofail», «Natiocredifail» компаниялары ... ... ... лизинг 1960 жылы басталған, ал «Лизинг туралы» заң 1966 жылы
қабылданған. Заң ... ... сату ... ... ... беруге
салықты (ол беру сәтінде жабдық құнынан есептеледі), құқықты үшінші ... ... ... ... ... ... ... мен бағасы бойынша
құнның айырмасына) енгізді. «Natio ... ... ... ... ... амортизация мерзімі мен келісімшарттың ұзақтық
көрсеткіштері
|№ |Амортизация мерзімі ... ең ... |
| | ... |
|1 |3 жыл |3 жыл |
|2 |4 жыл |3 жыл |
|3 |5 жыл |4 жыл |
|4 |6-7 жыл |5 жыл |
|5 |8 жыл |6 жыл |
|6 |10 жыл |7 жыл ... құны ... ... 1%-нен 7%-ке дейін болады. Жалдау
төлемдері айына, үш ... алты ... бір ... бір рет ... ... ... ... мүмкін.
Жылжымайтын мүлік лизингі 1966 жылғы заңмен анықталады. 1967 жылы
Францияда өнеркәсіп және сауда саласында жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... қоғам нысанында,
капиталы 10 млн. франктен кем емес болуы ... Ол ... ... ... ... ... ... лизингтік компанияларға елеулі салық
жеңілдіктерін ұсынады: пайданың 85%-не салықтан босату, ... ... т. ... ... ... ... келісімі15-20 жылға созылады. Оның
объектілері: жер, құрылыс, әрлеу жұмыстары, ... ... ... ... ... регрессивті немесе аралас тәсілмен төленеді. «BNP»-мен
қатар басқа банктер мынадай компанияларды құрды: «Креди Лионэ» - ... ... - ... ... қазіргі кезде көптеген лизингтік компаниялар қызмет
етеді, олардың 57-сі ... ... ... ... ... сәйкес жасалған келісімшарттар бірқатар салықтық жеңілдіктерді
пайдалануға мүмкіндік береді.
Лизинг саласынадағы ірі компанияларға «Митфинанц Гмхб» және ... ... ... ... жатқызуға болады. «Митфинанц Гмхб»-тың 1962 жылы
негізі қаланған. Бұл компанияның жарғылық капиталы 1млн. марк ... ... оның 6 ... компаниясы бар. «Гефа – ... ... 1968 жылы ... тобы ... ... ... затының қызмет етуінің экономикалық мақсатына
сәйкес ... ... ... 2 жылдан 15 жылға дейін. ... ... ... ... ... жол берілмейді, келісімшарттың қолдану мерзімі
өткеннен кейін жалдаушы қалған ... ... ... ... ... келісімшарт жасай алады немесе сатып алу туралы келіссөздер жүргізеді.
Германиядағы секілді Австрияда лизингтің дамуына заңның ... ... ... лизингтің дамып келе жатқанына 30 жылдай уақыт
өтті. Лизингке тіпті балалар бақшасы мен мектептер беріледі. 1984 ... ... ... ... ... үшін ... ... шарттың
мерзімі жабдықты пайдаланудың жалпы мерзімінің 40-90%-нен аспауы және
лизинг объектісі жеке бірлік болуы ... ... ... бірі ... ... ... Италияда бірінші лизингтік компания 1963 жылы пайда болды. 2006
жылғы мәліметтер бойынша Италия ... ... ... аса ... ірі ... компания (топ) «Локафит» лизингке жұмыс
құрал-саймандарын, жер ... ... ауыл ... ... ... ... жылжымайтын мүлік, көлік береді.
Құрылтайшылардың бірі «Банк Насиональ де Лаворо» болып табылады. Топ
Германияда, Францияда, АҚШ-та, Испанияда, ... ... ... Жапонияда ірі лизингтік компаниясы «Gentury Leasing System» ... Ол 1969 жылы ... Оның ... капиталы 1,6 млн.
доллар. Оның ... ... ... ... ... бір коммерциялық банк, бір сауда және екі сақтандыру
компаниялары.
з) ... ... 1960 ... дами ... Негізінен оларды шағын
және орта компаниялар пайдаланды. Өйткені банк несиелері ... ... ... талап етті. Ал лизинг жағдайды ... ... ... иесі ... ... ... қайталама сатып алу
туралы келісім жасалады, соған сәйкес жүргізуші егер ... ... ... ... орындай алмаса, жабдықты қайтадан сатып алуға міндеттеме
қабылдайды. Бәсекенің өсуіне орай лизингтік компаниялар арасында ... ... ... алу бойынша) барған сайын аз кездесетін
болды. Негізгі ... ... ... 3-5 жыл, ерекше жағдайларда 9 жыл.
Енді жоғарыда аталған мәліметтер түсінірек болу үшін Еуропа елдері
бойынша төменде ... ... ... деректерге назар
аударайық.
Батыс Еуропа, АҚШ және ... ... ... қызметті қорыта
келе мынадай тұжырымдар жасауға болады:
- лизингтік ... ... ... ... ... ... айналысады;
- лизингтік қызметтің дамыған нарығы экономиканың өндірістік ... бұл ... ол ... ... ... ... ... жағдай жасайды, капиталдың өндірістік салаға келуін ынталандырады;
- лизингтік қатынастарды дамытуға ... ... бір ... ... ... ... ... ОПЕРАЦИЯЛАРЫНА ТАЛДАУ («Темірбанк»
АҚ тәжірибесінде)
2.1 Қазақстан Республикасына лизингті еңгізу тәжірибесі,проблемалары
мен ерекшеліктері
ТМД ... ... ... ... мен ... ішкі ... құрылымдардың қалыптасуы 1989 жылдан басталады. Осы жылы КСРО-да
коммерциялық банктер лизингтік операцияларды еңгізе бастады.
Республикадағы ... ... ... ... ... ... ... мен жабдықтаушы-өткізуші ұйымдардың
қатысуымен құрылды. 1989 жылы ... ... ... ... базасы болған «КРАМДС-лизингң акционерлік қоғамы
құрылды.
1990 жылы ... ... ... бұйрығымен «Прокат и лизинг-95ң
жүйесіндегі 5 жылдық мақсатты жалға беру мен лизингті дамыту ... ... ... бұл ... ... ресурстар Министрлігіне,
одан соң «Казконтрактң корпорациясына қайта ұйымдастырылуы нәтижесінде ... ... асуы ... ... ... КСР-ң Госснаб жүйесіндегі лизингтік фирмалардың бірі 1990 жылдың
7 ақпанынан бастап ... ... ... ... ... жөніндегі
«Казтехлизингң кәсіпорны. Оның құрылтайшылары – «Казмашкомплектң көтерме-
делдалдық фирма мен ... КСР ... ... сауда инвестициялық
коммерциялық банк (Инвестснаббанк). Құрылу кезінде оның жарғылық қоры 2
млн. ... оның ... ... - 49%, ... - 51%.
1990 жылдың бірінші жарты жылдығы бойынша Қазақ КСР-ң Госснаб ... ... ... 3,5 ... ... оның ішінде 2,4
млн,рубль көлеміндегі мәмілелер « Казтехлизингң үлесіне, ал ...... 10 ... ... ... 1990 жыл бойынша
«Казтехлизингң кәсіпорны 18 лизингтік келісімшартты жасасты.
1991 жылдың 5 ақпанында ... ... ... аудандық халық
депуттарының кеңесінің атқару комитетінің шешімі бойынша құрылтайшысы Қазақ
КСР-ң Госснаб-ң Инвестснаббанкі ... ... ... ... ал 1991 ... 19 ... Мәскеу аудандық халық депуттарының
кеңесінің атқару комитетінің шешімі бойынша құрылтайшысы ... ... ... ... ... Ол ... жүк және қалалық ... ... ... ... ... мен ... «Агрореммашң
ғылыми-өндірістік бірлестікке токарлық станоктарды, «Брандтң ... ... ... ... ... ... ... Бұл лизингтік қызметтерді көрсетуден түскен пайда 1992 жылы бойынша
3731 млн.рубль болды.
1992 жылдың ортасында Қазақстанда ... ... ... 120 ... банк және 20 ... ... ... етті.
Олардың ішінде «КРАМДС-лизингң, «Алма-Ата техлизингң, «Техника-лизингң,
«Туранбанкң қазақстандық акционерлік банктің еншілес фирма ... ... және ... лизингтің дамуы төрт арна арқылы жүреді:
1. техникалық құралдарды жалға беру ... ... ... ... корпарациясының аймақтық көтерме-делдалдық фирмалар
мен компаниялар құрамындағы кәсіпорындар мен бекеттері;
2. коммерциялық банктердің лизингтік операциялары;
3. жаңа ... ... ... ... ... ... территориясында шетел лизинг компанияларының жұмысы.
Мемлекетте лизингтік ... даму ... үш ... ... ... (1989-1992) – республикада лизингтік бизнестің пайда болу
кезені, Алғашқы лизингтік компаниялар құрыла бастады.
ІІ кезең ... - ішкі ... ... жағдайдың туу нәтижесінде
лизингтік бизнесті басу кезеңі.
ІІІ кезең (1995-1997) - даму кезеңі, мемлекетік көмек пен ... ... ... ... - ... ... «Қаржылық лизинг
туралың заңын қолданысқа енгізу және коммерциялық ... ... ... ... – лизингтік заңдарды кешенді қайта қарастыру және
өзгертулер мен толықтырулар енгізу кезеңі.
Жаңа құрылып жатқан лизинг компанияларының, әсіресе алғашқы ... банк ... ... ... 75 %) ... ... ... көзіне байланысты болады. Бұл ... ... алда тұр: ... ... ... ... ... уақытта
коммерциялық банктердің қысқа мерзімді несиелері, ал ... ... ұзақ ... ... ... және ұзақ мерзімді сипатқа ие кез келген банк операциялары ... ... оған ... жоғары инфляция жағдайларында
коммерциялық банктер үшін ... ... ... ... ... ... ... 3-6 айдан аспайтын мерзімге лизингке берді.
1992 жылдан бастап Қазақстанда халықаралық – экспорттық және ... ... ... дами ... ... самолеттер, автомобиль және ауыл
шаруашылық техникасы лизингі. 1994 жылы 2000 жылға дейін мерзімге ... үш Ил-86, бір Ту-154 және төрт Як-42 ... еді. Осы жылы ... ... ... ... сатып алды.
Сонымен қатар, Қазақстанда ауыо шаруашылық техникасы лизингі ... ... ... «John Deereң фирмасы мен батыс германдық «Claus ... ... 5 ... ... жеткізу жөнінде келісім
жасалынды.
Қазақстандық ... ... ... Жапонияның екі сауда
үйлерімен– «Nіssan ... және ... ... ... ... ... банктік кепілдіксіз толық сенімдікке лизингке ... ... ... ... біздің бизнесіміздің дамуына көмек
болды.
Кесте 7. «Азия-лизингң ... ... ... қорына
қатысушылардың акциялар мен салымдарын бөлу
|№ |Құрылтайшының аты ... құны ... ... ... акция|
| | ... ... |
|1 |ҚР ... |25,0 ... |250 |
| | | ... ... | |
| | | ... т.б. ... |
|2 ... |15,0 | |150 |
| ... | | | |
| ... оның ішінде: |10,0 | | |
| | |5,0 ... | |
|3 |АҚ ... |1,0 ... ... |10 |
|4 |АҚ ... |1,0 ... ... |10 |
|5 |ЖШС ... |1,0 ... құралдар |10 |
|6 |ЖШС « ... |1,0 ... ... |10 |
|7 |ЖШС ... |7,0 ... құралдар |70 |
|8 |АБ «Казкоммерцбанкң |40,0 ... ... |400 |
|9 |ЖШС ... |1,0 ... ... |10 |
| | | ... құқы | |
| | | ... | ... |АҚ ... и Кң |7,0 ... |70 ... ... |1,0 ... ... |10 |
| | | ... ... | |
| ... |100,0 | |1000 ... ... 10 ... ... мемлекеттің қатысуымен құрылған «Азия-
лизингң ұлттық лизинг компаниясының ... ... ... шығарады. «Азия-
лизингң компаниясының құрылтайшыларын жоғарыдағы сызбадан көруге болады:
Акционерлік қоғамның жарғылық қоры 100 ... ... және ... ... тұратын 1000 акцияға бөлінген.
Компанияның негізгі функциялары :
• республиканың экономикалық кажеттіліктеріне сәйкес ... ... ... ... ... салаға ауқымды инвестицияларды тарту ... ... ... пайдалану.
1995жылдың сәуір айында Министрлер Кабинеті Қазақстан ... ... ... ... ... ... жөніндегі лизинг
Департаментін құру туралы қаулы береді. Оның негізгі қызметтеріне Қазақстан
Республикасындағы лизингтің даму ... мен ... ... туралы заң және нормативтік актілерді жасауға қатысу және т.б.
жатады.
Бірақ, өкінішке ... ... ... ... ... орталық
атқарушы органдар жүйесін ретке келтіру нәтижесінде жойлған ... ... ... және оның ... ... ... белсенді жұмыстар ... ... 1995 ... 20-шы ... ... жылдары
мемлекеттің агроөнеркәсіптік кешенін және ауылды мемлекеттік қолдау
жөніндегі ... ... ... жарлығы шыққыннан кейін басталды.
Жарлықта Қазақстан Республикасының Үкіметіне мынадай тапсырмалар берілді:
- 1996 жылы ... ... ... экономиканы
тұрақтандыру және реформалауды жүзеге асыру үшін -10,7 млрд. теңге қаржы
бөлу, соның ішінде ... ... ... ... ... қалыптастыруға-3,56 млрд. теңге, ауылшаруашылығын лизинг негізінде
материалды-техникалық қамсыздандыру ... ... ... ... ... ... Даму ... бағдарламалық қарыз құралдарын агроөнеркәсіптік
кешенді реформалау және дамытудың ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өнімдерін өндіретін шағын өнеркәсіп
түрлерін ... ... ... қолдау көрсету;
- өсімдіктерді қорғау құралдарын отандық өндіруді ұйымдастыру.
Аграрлық сектордағы қаржылық лизингтің ... ... ... ... ... ... туралы ережең және
«Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіпттік кешенін машина құрылыстық
өніммен қамтамасыз ету бойынша ... қор ... ... деп ... қаланды.
Қазіргі уақытта концептуалды жоспарда Қазақстанда лизингті
ұйымдастыруда 4 негізгі ... ... ... ... яғни ... ... ... бюджет
құралдары есебінен жүзеге асады
2) Коммуналды (муниципалды) лизинг ... ... ... ... ... ... ... банктердің және лизингтік компания-
лардың маеншіктік немесе қарыз құралдарының ... ... ... ... ... ... және коммерциялық
құрылымдардың үлестік қатысуымен жүзеге асатын лизинг.
Азиялық Даму ... ... ... ... секторына
үлестіру бойынша ведомствалық Кеңес, ... және ... ... ... ... «Кең ... және ... уәкілетті банктер – Эксимбанк, Казагропромбанк ... ... ... келісімшарттық корпорациясы 1996-
1997 жылдар ағымында ... ... ... ірі ... ... ... ... және жүзеге асыру ... ... ... ... ... Министрлігінің лизингтік қор қаржысын қолдануымен
республиканың ауылшарушылық өнім ... 1996 ... ... өріс ... 600 млн. ... ... отандық машинақұрылыс
зауттарынан тракторлар және басқа да ауылшаруашылық техникалары лизингтік
негізде ... АО «Кең ... және ... ... ауылшаруашылық
Министрлігінің ұсынысы бойынша ... ... ... 1996 ... ... астық теру жұмыстарына дейін Қазақстанның
аулшаруашылық өнім өндірушілеріне «Красноярск комбайндар ... ... ... ... 1 мың ... ... ... сатып
алу және жабдықтау туралы жоба.
3) Қазақстан Республикасының ауылшаруашылық Министірлігі- нің ұсынысы
бойынша 1996 ... ... ... теру ... дейін Ресейдің
«Ростельмашң ... ... ... ... ... ... 1000 ... теруші комбайндар лизинг шартымен
сатып алу және жабдықтау ... ... ... ... (2000-2003)-Қазақстан Республикасының “Қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... Заңда лизинг берушінің, лизинг алушының, сатушының міндеттері мен
құқықтары толық анықталған, әйтсе де Қазақстан Республикасының заңдарында
лизинг алушының құқықтарын қорғауға көп ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
қызметтің түрі ретінде анықталған және оған ... ... ... ... және “Тікелей инвестицияны мемлекеттік
қолдау туралы” заңдарымен қарастырылған жүзеге асыру режимі таратылған.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... ... жетекші коммерциялық банктерінің еншісінде құрылған лизингтік
компаниялардың ... өсуі ... ... жылдар аралығында 9
банктік лизингтік компания құрылды.
2003 жылы Қазақстанда 20-дан астам лизингтік компания жұмыс істеді.
Оның ... 9 ... ... ... ... және ... үлесі
елдегі лизингтің жалпы көлемінің 51% құрады, ал ... ... ... ... жылы ... капиталға жұмсалған инвестицияның жалпы көлемінде
лизингтің үлесі 1%-ға жетті. Ескере кетейік бұл көрсеткіш 2002 жылмен
салыстырғанда 4 есе ... ... жыл ... нарықта жалпы лизингтің сомалық көрінісі және жасалынған
келісім-шарттардың саны 4 есе өскендігі байқалады.
Кесте 8. Негізгі капиталға жұмсалған инвестицияның ... ... ... |2002ж. |2003ж ... ... ... ... | 7797.4 |8449.7 ... ... | | ... ... ... | 21.1 |85.2 ... үлесі, % | 0.26 |1.00 ... 9. ... ... ... 10. ... ... ... құны (млн. АҚШ долл.)
Бірінші лизингтік компаниялар мемлекеттің қатысуымен ауылшаруашылығын
қолдау үшін құрылғандықтан,лизингке берілетін ... ... ... ... ... ... Оның үлесі құндық көрсеткіштің жалпы
көлемінің 47% құрайды.
Лизингке берілетін ауылшаруашылық ... ... ... ... ... 27% ... «Астана Финансң
лизингтік компаниясына тиесілі.
Бұдан басқа, ауылшаруашылық техникасын лизингке ... ... ... техникасын өндірушілер
қызығушылығын ұсынушы ... ... ... ... техниканың басым көпшілігі бидай теруші комбайндар ... тек қана ... емес ... ... ... онда лизингке берілетін мүлік құрылымда негізгі үлесті көлік және
жол-құрылыс ... ... ... ... ... кезекте жоғары өтімді өндіріс
құралдарын қаржыландыратынын ... 11. ... ... ... ... ... ... жалпы құрылымында екінші орында жол
және құрылыстық техника алады (17%). Себебі, соңғы 7-8 жылда ... ... ... ... Айта ... ... ел ... Астана
қаласының құрылыс жұмыстары, КСРО-ның құлдырау кезеңіндегі бұзылған
тұрғын үй коммуналдық секторы және елдің ... ... ... ... қалпына келтіру жұмыстары және т.б.
2003 жылы лизингтік ... ... ... 168,9 мың АҚШ ... ... ... ... ең төменгі құны 1,4 мың АҚШ долл., дәл
сол кезеңде берілген лизингтік мүліктің ең жоғарғы құны 5,873 мың ... ... ... ... ... 2002-2003 ж.ж аралығында лизингтік нарықта
пайыздық қойылымның жалпы ... ... 2002 жылы ең ... ... 13% ... ... лизинг нарығында жаңа қатысушылардың
пайда болуы 2003 жылы бұл көрсеткішті 9%-ға төмендетті. Сол ... ... ... ... да ескеруге болады, егер 2002 жылы ... ... ... 22% ... ал 2003 жылы 20% көрсетті.
Лизингтік компаниялар ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың соңында клиенттік базаның негізгі үлесін
шағын және орта ... ... ... кезең (2004-2006ж.ж)-лизингтік заңдарды кешенді қайта қарастыру
және өзгертулер мен ... ... сол ... ... қызмет
көрсететін лизингтік компаниялардың санының және лизингтік қызметтің
көлемінің өсуінің нәтижесінде ... ... ... жарылыс”
кезеңі. Бұдан басқа қызмет көрсету саласына арналған құрал-жабдықтар және
өндірістік-технологиялық ... ... ... ... ... ... ... арналған құрал-жабдықтарға да
сұраныс көп. “Агромашхолдинг” ААҚ ... ... ... теруші
комбайндарға жыл сайынғы қажеттілік 4000 бірлікті құрайды.
Қазақстан Республикасының азаматтық және ... ... ... ... туралы толықтырулар мен оң өзгерістер енгізілуі лизингтік
қызмет нарығының кеңеюіне және ... ... ... бірі ... Заңнамалардағы өзгертулерді қабылдаудағы ... ... ... лизинг анықтамасының өзіне өзгертулер енгізуінде болып
отыр.
Алғашында, “Салық ... және сол ... ... ... ... аренда тек, қатарынан екі шартқа сәйкес болған ... ... ... деп ... ... ... қаржылық
лизингтің мерзімі лизинг затының падалы қызмет мерзімінің 80% асуы керек
болатын. Лизингтің минималды мерзімінің шектелуі республикада ... ... ... ... бірі болатын.
Пайдалы қызмет мерзімі 10-20 жылды құрайтын ... ... ... ... мүмкін болмады. Өйткені, бұл жағдайда лизинг
мерзімі ... 8-10 ... ... керек және мүлікке меншіктік құқық осы
мерзім өткеннен кейін ғана беріледі.
Әрине, бұндай мерзім лизинг берушіге ... ал ... ... ... табылады. Өйткені, көптеген өндірістің негізгі
құралдары белгіленген амортизациялық мерзімінен ... және ... ... ... ... шегінің 3 жылға дейін төмендетілуі Қазақстандағы шағын
және орта бизнестің дамуына себепші ... ... ... жаңаруын жеделдетеді. Қазіргі уақытта қаржылық лизинг
анықтамасы қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... ... есеп ... және стандарттар жүйесіне
жақындады (US GAAP).
Үкіметтің республиканы ... ... ... ... ... ... өндірістік саланы дамыту
тапсырмасы алға қойылған. Шағын және орта бизнес саласындағы қойылған
тапсырманы шешуші негізгі қол ... ... ... ... келер жылдары оған сұраныс жоғары болуы тиіс.
2.2. лизингтік қатынастардың пайда ... және ... ... ... ... ... экономикасы соңғы жылдары жалпы тұрақтылықпен
және барлық ... және ... ... ... ... ... секторына де оң әсерін тигізді. Коммерциялық
банктердің ... ... ... ... ... ... арта түсті және коммерциялық банктер ... ... ... аса ірі ... қаржы ресурстарын жұмсауына
мүмкіндікке ие болды. Жалпы мемлекетте және банктік секторынде болып жатқан
позитивті ... ... АҚ ... ... да оң әсер
етті.
Депозиттік базаның өсуі нәтижесінде активтерінің көлемі тез ... бұл ... ... ... тез ... жаңа талаптарға сай
келетін несиелік саясатты қалпытастыру қажеттілігі пайда ... ... ... ... ... банктердің
несиелік базасының өсуінің негізі болып келеді, яғни банктік несиеге үнемі
сұранысты қалыптастырады.
Сырттан тартылған қаражаттарға сұранысты ... ... ... ... ... ... жаңа ... банктердің несиелік портфелінің экстенсивтік өсуін қамтамасыз етуге
жол ашады.
«Темірбанк» АҚ несиелік саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... бағытталған
несиелік ресурстарды тиімді басқаруды қамтамасыз ету және республика
бойынша ... ... ... ... ... қол жеткізу болып
табылады.
Кесте 4. «Темірбанк» АҚ табыстары және шығындары 2007 ж. 1 ... ... |2007 |2006 ... ... |3 881 032 |3 140 935 ... шығындар |(1 708 381)|(1 374 675) ... ... ... |2 172 651 |1 766 260 ... ... ... резервтер |(465 713) |(172 116) ... ... соң таза ... ... |1 706 938 |1 594 144 ... арналған бағалы қағаздар бойынша |9 896 |305 108 ... ... ... шегерген | | ... ... | | ... ... жасалынған операцияларының |46 962 |129 772 ... | | ... ... ... ... кеткен шығындарын|143 621 |(101 850) ... соң ... | | ... ... |798 797 |785 031 ... ... |(52 262) |(49 297) ... ... ... ... | | |
| |(33 602) |22 060 ... ... ... |132 383 |136 605 ... ... |2 752 706 |2 821 573 ... ... |(2 145 261)|(2 476 043) ... ... |(38 753) |(5 415) ... ... |568 692 |340 115 |
|4 ... ... ... ... ... ассоциирленген |50 250 |4 471 ... ... ... | | ... ... ... ... |618 942 |344 586 ... ... ... ... ... |(109 876) |(54 169) ... пайда |509 066 |290 417 ... ... ... «Темірбанк» АҚ 2007 ж. 2006 ж.
салыстырғанда өзінің таза пайдасын 218649 мың ... ... ... ... ... ... «Темірбанк» АҚ интернет сайтынан алынды.
Несиелік саясатының негізгі міндеттері:
- экономиканың нақты секторының дамуын қамтамасыз ету үшін және жаңа
жұмыс ... ... ... ... іс- ... белсенді
қатысу;
- халықтын әлеуметтік-тұрмыстық қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... тиіс;
- несиелік тәуекелдікті минимизациялау және диверсификациялау,
- несиелік операцияларынан түсетін табыстарды ... оның ... ... де;
- банктің несиелік портфелін сомалар және ... ... және ... ... ... ... ... дамуын және өндірістің
ұлғаюын қамтамасыз ету мақсатында банк несиелік рыногын ... ... банк ... ... арқылы жетуде: жаңа несиелеу
технологияларын енгізу, клиенттерге қызмет ... ... ... ... жағдайын дұрыс болжау үшін ... ... ұзақ ... ... қалыптастыру.
Қазіргі кезде банктің несиелеу саласында басты мақсаты- клиенттерге
жоғары сапалы қызмет көрсетуді қамтамасыз ету. Ол үшін банк ... ... үш ... ... ... ... ресурстарды жеке, заңды
тұлғалар және білік органдарының арасында орналастыру.
Банктің ... ... ... қағидаларға негізделіп
қалыптастырылады:
- қысқа, орта және ұзақ ... ... ... әр бір ... бойынша несиелеу;
- салалық құрылымды қамтамасыз ету;
- корпоративтік клиенттердің мүддесін қамтамасыз ету;
- қарыз алушының мүддесін қамтамасыз ету;
- несиелер ... ... ... несиелік саясатының ең басты мақсатының бірі- бұл отандық тауар
өндірушілерді қолдау. Банк заңды тұлғалар үшін ... ... ... және ... сан ... ... ... несиелік
желілер, векселдік несиелер, овердрафтық ... ... ... ... ... кезінде қарыз алушы ... ... ... Банк ... ... туралы толық ақпаратқа ие болмағанша
несиені бермейді. Бұл ... ... ... ... ... ... іске ... алдынға тәжірибесі, активтерінің хал-
ахуалы толық тексеріледі. Егер ... ... ... ... ... мезімнен кешіктірсе немесе заңсыз қаржылық операцияларына
қатысқаны жөнінде ақпарат алынса, онда банк ... ... оған ... бас ... өз ... кепілдікке қойылатын барлық активтерді эксперттік
бағалайды және ... ... үшін ... ... анықтайды.
Несиелеу барысында банк қызметкерлері кепілдікке қойылған мүліктін
жағдайын ... ... ... және егер қажет болса, онда оны ... ... ... ... ... әсер етеді: әр бір
несиелік құралы бойынша несиелік ресурстарды пайдаланғаны үшін ... ... және ... ... пайдалану үшін көрсетілген
қызметтерге бір реттік сыйақы мөлшерлемесі, яғни клиенттің бизнес- жоспарын
талдау, несиелік жоба ... ... ... тағы сол ... ... ... құралдарды басқаруда ең алдымен ол
ресурстарын уақытылы қайтарылуын қамтамасыз ету ... ... ... ... бұл ... ... Ол үшін ... келесі іс-
әреекттерді жасайды: несиелік құралының ... ... ... ... ... ... ... сәйкес қаржылық қызметтерді клиенттердің келесі
категорияларына көрсетеді: халыққа, ... ... а/ ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлерге,
қаржылық инстиуттарына, мемлекеттік мекемелері мен ... ... ... саясатын қалыптастыруда шағын және орта бизнесті
қолдау үшін арнайы іс- шараларды жасайды, ... ... банк ... ... ... ... ... Халықты несиелеу үлкен
болашағы бар сала деп қарастырылады: тұтыну несиелер, ипотекалық несиелеу,
төлем карточкалары арқылы төлемді жасау.
Банк ... ... ... ... ... өзгеруіне қарай банк өзінің қаржылық мүддесін сақтау ... ... ... қабылданған бағыттарын өзгертеді. Кез
келген қарыз алушыға банк келесі талаптарды қояды:
– қажетті құжаттар топтамасын тапсыру, ... ... ... ... ... ... мақсаттарын белгілеу, несиелік тапсырыс ... ... болу ... ... өз уақытында міндеттемелерін
қамтамсыз ... ... ... тәукелдікті төмендету үшін сапалы
кепілдеменің ... ... ... ... ... ... ... түрлерін Басты
б банктің несиелік комитеті белгілейді.
– банктің ұйымдық құрылымы ... ... және ... ... банк ... ... ... заңды тұлғаларды
несиелеуге, жеке тұлғаларды несиелеуге, экономикалық ... ... ... кепілдіктің мониторингіне, несиелік операцияларының
есебіне, «проблемалық» несиелер және ... сату ... ... ... банк ... және регионалдық филиалдар: филиалдың несиелік комитеті,
заңды ... ... жеке ... ... ... ... эскпертиза жасауға, кепілдіктің мониторингіне,
несиелік операцияларының есебіне, «проблемалық» ... және ... ... ... жұмыстарына жауапты банк филиалының бөлімшелері.
Несиелік саясатты қалыптастыру кезінде ... табу ... ... Бірақ осы факторға негізделген банктер басқа банктерге ... ... ... ... Банк ... ... жоғары мәртебеге және
сенімділікке негіздейді. Тұтыну және ұзақ мерзімді несиелері ... ... ... алып ... ... ... ... ресурстарының тиімді басқарылуын
қамтамасыз етілуіне, несиелік тәукелдіктерінің төмендетілуіне және банктің
бәсекелестік артышылықтарын кең қолдануға ... ... іс - ... ... ... тұрақты немесе көп
жылдар бойы қызмет етіп келе жатқан, менеджмент жүйесі қалыптасқан, оңтайлы
басқару ... бар ... ... ... ... банк ... жас өсіп келе ... салалары
арасында жаңа инвестициялық жобаларға бейімделген клиенттерге да назар
аударады. Ол үшін ... ... ... жаңа ... ... жылы ... АҚ үлкен жетістіктерге жетті. Банк құрылымына
жаңадан келген ... тобы АҚ ... ... ... ... ... ... кетті. Мұндай іс - әрекеттер ... ... 2004 ... ... аса өскен жоқ және олардың көлемі
01.01.05 жылы 22891,880 мың. ... ... Ал ... ... ... 2930,735 ... жетті.
Қазіргі кезде банк экономиканың барлық ішқі секторларында және сыртқы
нарықта да қызмет көрсетуде.
Салалық құрылымда банк ... ... ...... және газ, ... өнеркәсібі, телекоммуникация,
түсті және қара металдар, ... ... ... ... сауда,
сауда – делдалдық, энергетика, ... ... ... қызмет
көрсету саласы.
Орта – кен өнеркәсібі, аса қымбатты металдарды өндеу, уран рудаларын
өндеу, машина ... ... және тағы сол ... – коммуналдық шаруашылық, мемлекеттік бюджеттік ұйымдар мен
басқалары. Ең алдымен банк несиеле ... тек ... ... резидент - клиенттерді несиелеуге бағыттаған еді. Мақсат –
мемлекеттік ... ... ... еместерді несиелеу
жалпы несиелік портфелінің 20 пайызынан аспауы тиіс.
Банкте қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... спекулятивтік операцияларына несие беру,
жаңа ... ... ... ... ... ... мерзімі
өтіп кеткен несиелерді қаржыландыру, бастапқы капиталды несиелеу.
Кесте 5. 2007 ж. несиелік операциялар ... ... ... ... ... ... мөлшері.
|Шектеу түрі ... ... ... қарай |
| ... % ... пен ... ... ... |10% жоғары емес ... үшін | ... ... ... үшін | 25% ... емес ... ... ... ... |10% ... емес ... ... ... | ... қоса ... ... ... ... ... ... | ... емес ... | ... ерекше қатынастарда болатын | 100% жоғары емес ... ... ... ... | ... ... ... | ... 6. ... және ... ... түрі ... портфелінің мөлшеріне үлес|
| ... % ... ... ... үшін | 20% жоғары емес ... ... ... үшін |20% ... емес ... ... ... АҚ ... ... 2005 ... ... |
|операциялар бойынша бекітілген шектеулері. ... ж. ... ... несиелеу банктің негізгі қызметі болып
қалды. 2007 ж. басына активтерінің ... ... 65 % ... ... 2007 ж. ... қарай несиелік порфелінің көлемі 15726947 мың
теңгеге. ... яғни ... жыл мен ... 7,4 % ... ... ... 45 % ірі ... алушыларға тиісті болды. Бұл
көрсеткіш 2006 ж. ... аса ... жоқ. 2006 ж. ... ... ... 22 ... тиісті еді. Осы жылдары несиелік
порфелінің салалық құрылымы да аса өзгергені жоқ.
Республикамызда орын алып ... ... ... ... бойынша
пайыздық ставкаларын қайта қарастыруға итермеледі. 2005ж. орташа ... 16,5 % ... ... несиелер бойынша -18,0%, ал ... ... ... ... ... ... ... онда олар белгіленген резервтер
есебінен жойылады. ... бұл ... ... ... ... өткізілген
соң және залал көлемі анықталған соң жасалынады
Кесте 7. Клиенттерге несиелер мен аванстар
| |2006 |2007 ж. | ... ... ... ... | ... ... ... |992,236 |716,442 | ... ... алып ... |(786,609) |(916,858) | ... ... ... және ... ... |13,727,904 | |
2006 ж. 31 ... ... 27 ... ... 100000 ... ... Бұл ... жалпы сомасы 6,357,055 мың тн. құрайды
немесе несиелік портфелінің 40 %.
Бір ... ... ... ... ... ... валюат айырбастау контрактілерімен.
Кесте 8. Несиелік портфелінің салалық құрылымы
| | 2006 | 2007 |
| ... |% ... |% ... ... ... |36 ... |46 ... |3,063,850 |19 ... |16 ... ... ... |15 ... |12 ... ... |999,223 |6 |786,200 |5 ... ... ... |860,047 |6 |632,467 |5 ... ... ... |552,282 |4 |606,055 |4 ... ... |477,276 |3 |479,290 |3 ... |405,443 |3 |362,300 |3 ... |289,087 |2 |122,697 |1 ... ... |118,806 |1 |39,480 |- ... |841,910 |5 |740,540 |5 ... ... мен ... |100 ... |100 ... | | | | ... ... ... АҚ Кіші және Орта ... ... ... ішкі ... операциялар мәліметтері негізінде алынды |
2006 ж. ... ... АҚ ... ... ... филиалы
лизингтік несиелерді 33368 мың.теңгеге көлемінде ұсынды, олардың 24443
мың.теңге несиелері осы ... ... ... ... саны 2007 ж. 1
қантарына 655 клиентті құрады.
Кесте 9. Несиелеу бағдарламалары бойынша берілген және қайтарылған
несиелер ... ( 2007 ... ... ... ... ... ... |
|бағдарламаларының |несиелік |несиелер ... ... ... ... ... |көлемі |портфелі |
|Автокөлік алуға |0 |1592 |18 |1574 ... ... | | | |
| |0 |4909 |846 |4063 ... ... | | | | ... |3819 |24851 |15728 |12942 ... ... | | | | ... |9689 |2016 |7710 |3995 ... несиелеу |1653 |0 |99 |1554 ... |15161 |33368 |24401 |24128 ... ... ... АҚ Кіші және Орта ... несиелеу |
|бөлімінің ішкі ... ... ... ... ... ... ж. 1 ... банктің несиелік порфелінде «пробламалық несиелер»
жоқ. Осы мерзім аралығында лизингтік несиелеуден алвнған табыс 4332 мың.тн.
құрайды., лизингтік операцияларының табыстылығы 22,4 % ... ж. ... ... аса ірі ... ... ... ... және ауылшаруашылығы өнімдерін өңдеуші салаларының кәсіпорындарына
берілген еді. Жалпы алғанда осындай ұйымдарына бір жыл ішінде 523 млн.теңге
көлемінде ... ... ... ... төлемдерінің сомасы 956,6 млн.теңгені құрады,
бұл көрсеткіш 1999 ж. салыстырғанда 2 есеге ... ... жыл ... қарыз қалдығы 3,5 есеге өсіп 527,6 млн.теңгені құрады.
«Темірбанк»АҚ негізгі құрал - ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырады:
кесте 10. ...... ... ... шарт |60 айға ... ... | ... ... құны | $10.000 және одан ... ... ... |Құрал- жабдықтын сомасынан 70-85% ... ... ... ... ... алу ... 15-30% |
|Жылдық ... ... ... ... 16-23 % ... ... ... сайын тең төлемдер ... ... ... ... | ... ... ... жабдықтарды орналастыруға дейінгі |
|кейінге қалдыру ... ( 6 айға ... ... ... ... ... кәсіпорын иесінің |
| ... |
| ... ... ... холдинг |
| ... ... ... |
11 ... ... лизингі
|Лизинг заты |Бір ... ... ... құны $10 000 дан |
| ... ... ... |12 айдан 60 айға ... ... ... ... ... 85% ... ... |Автокөлікті сатып алу құнынан 30 % дейін ... ... ... құнынан 16 дан 23% дейін ... | ... ... |Ай ... тең сомалар ... | ... ... ... ... сақтандыру жетекші ... ... ... ... және ... ... ... ... |АҚ ... ... ... ету ... емес ... иесі |АҚ «Темiрлизинг» ... үшін ... ... және ... ... үшін мерзім -
14 күнге дейін.
Ескерту: ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер базаcынан алынды.
«Темірлизинг» акционерлік қоғамында кез ... ... ... егер ол ... ... сай келсе:
1) Шыдамдылық. Құрал- жабдықты ... ... ... ... екі ... ... болуы тиіс. Құрал-жабдық физикалық ... ... ... ... ... Сондықтан, лизингтік портфелде
келесі құрал- жабдықтар орын алуда: полиграфилық, ... ... ... ... ... ... арнайы техника құралдары;
2) Өтімділік. Әлбетте екінші реттік нарықтың болуы тиіс, яғни кез ... ... ... сатып жіберуге мүмкіндік болуы тиіс. Сонымен
бірге, бұл ... ... осы ... ... ие болуы тиіс. Құрал-
жабдық ерекше және ... ... ... ... ... болмайтын
деңгейде құрал-жабдық демонтаждауға , тасымалдауға және ... ... ... ... ... ... Міндетті түрде Қазақстан Республикасы аумағында осы
құрал- ... ... ... сервистік базасы қалыптасуы тиіс.
Құралжабдықтаушы сатудан кейін де гарантиялық қызмет көрсетуі тиіс.
Сонымен бірге ол ... ... ... өтеу тиіс, қажет болса
бөлшектерді ... ... ... ... ... ... ...
лизинге алған клиентте қосымша ешқандай мәселе ... ... ... ... ... осы ... жабдықты пайдалану
заңды болуы тиіс. Құрал-жабдық барлық экологиялық нормаларына сай
келуі ... ... ... ... ... қолданыста болған құрал- жабдықты
лизингке беруден алдын арнайы бағалау техникалық мекемелерінен оның
сипаттамалары туралы ... алуы ... яғни ... ресурстары туралы,
пайдалану мерзімі туралы, тағы сол сияқтылар.
Ең алдымен банкте лизингтік төлемдер ай ... тең ... ... ... бұл ... ... субъектілеріне өзінің
бюджеттінің көлемін алдын ала анықтауға және ... ... ... ... ... ... ... айналым капиталын
алайдатпай қажетті кезде жетекші ... және ... ... ... қол ... алады. Демек, лизингке алынған
құрал- жабдық өзінің құнын өтеп ғана қоймай, сонымен бірге ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Банктен лизинг алу үшін оңайтылған ... ... ... ... яғни ... жоспарды, толтырылған тапсырыс
анкетасын және оған ... ... ... ... ... ... 2 апта ішінде қабылданады. ... ... ... ... үшін де ... ... көзі ... табылады.
2.3 Қазақстан Республикасындағы лизингті ... ... ... уақытта Қазақстанда лизингті ұйымдастырудың ... ... ... асып ... ... яғни толығымен мемлекеттік бюджет қаражаттары
есебінен ... ... ... ... немесе жергілікті бюджет ... ... ... ... заем ... және өз ... және лизнгтік компаниялармен жүзеге асырылатын лизинг.
4.Аралас лизинг немесе мемлекеттің және ... ... ... ... ... ... және жергілікті органдар - Үкімет, министрліктер
және ведомстволар, облыс және ... ... ... ... ... ... лизингтік келісімдердің белгілі бір бөлігін қаржыландыру үшін
бюджет қаражаттарын салып отырады.
Соңғы жылдары ... ... ... ... асыру көлемі
бірте-бірте өсуде. Қазіргі кезде Қазақстанда 11 ... ... ... ... ауылшаруашылық көліктерін және құрал –
жабдықтарын жалға ... ... жылы ... 1995 ... ... мемлекеттік меншіктен жалға
берудің көлемі 45 пайызға өсіпті, әрине, бұл ... ... ... кәсіпорындардың ақша қаражаттарын алу мақсатында тұрып қалған құрал-
жабдықтар мен көліктерді мәжбүрлі түрде жалға беруімен ... ... ... ... ... жеке ... ... беру үлесі 11
пайызға өскені белгілі болып отыр.
Міне, осылайша Қазақстан аумағында лизинг өзінің бастауын алып, ... ... ... ... ... Қазақстан өзінің алғашқы
әдістемелерін алып ... жылы 15 ... ... ... ... – теңге
енгізіліп, бұл ең алдымен қаржы-несие шеңберінде реформалардың тездеп
жүзеге асырылуына әсер ... Осы ... ... ... ... ... ... оның негізгісі – Үкімет пен Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... ... экономикасы экономикалық тұрақтылықпен және
инфляциялық сатыдан инвестициялық сатыдан ... ... ... аяқ ... ... Осы ... аяқ басар алдында алдымен инвестициялар
үшін, соның ішінде шетелдік инвестицияларға жағдай ... және ... ... ... Осы ... ... тиісті шараларды
жүзеге асырмай реформаларды және ... ... одан ... экономиканың ұзақ уақыт құрдымға кетуіне әсер етуі мүмкін.
Экономиканың инвестициялық ... ... ... ... ... ... жол ашады. Осыған сәйкес, Қазақстанда лизингтің даму
үрдісіне жалпы экономиканы, объективтік және ... ... ... әсер ... ... ... отыр. Бұл факторлардың кейбіреулері
лизингтің дамуына кері әсерін тигізгенмен, ... ... ... ... ... ... ... жасалынған сараптама бұған
дәлел және ол бойынша 1992 – 1994 ... ... ... ... ... 1995 – 1997 ... ... және аралас лизингті ұйымдастыру
есебінен біршама жоғарылағанын көруге болады.
Бірақ та лизингтің тез дамуына, ... ... осы ... бірқатар шешілмеген мәселелер әсер етті және ... ... де. ... ... келесі мәселелерді атап көрсетуге болады:
көлік құралдарына және құрал-жабдықтарға бағаның пропорционалды ... ... ... пен ... ... ... ... ішкі және сыртқы қаржы көздерін, инвестицияларды іздеу мен ... ... ... мен ... алу және ... ... мен ... лизингтік бизнесті дамыту және реттеуді нормативтік
құқықтық ... ... ... ... , ... лизингке
мемлекет тарапынан қолдау көрсету механизмінің жүйесіздігі және жеткілікті
түрде қызмет ... ... ... ... ойымызша негізгі үш бағытпен
байланысты:
1.Барлық ... ... ... және ... ... қорларды тез және түгелімен жаңарту;
2.Инфляция деңгейінің және экономиканың басын аймақтарына заем, несие,
тікелей отандық және ... ... ... төмендеуіне байланысты
инвестициялық белсенділікті көтеру;
3.Экономикамызда шағын және орта бизнестің даму мәселелері мен оған
мемлекет тарапынан қолдау көрсету.
Қазақстан ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары мен елдегі жағдай
туралың жолдауында атап ... ... ... бойы ... ... ... ... қорлар әбден тозған. Толығымен экономиканың
кейбір секторларында оларды тіпті қауіпті жағдайда және бұл ... ... ... ... ... ... ... тиісң.
Қазіргі кезде, бір мысал, тіпті әуе жолдарында да ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
1998 жылға дейін Республикамыздың авиатехникалық паркілерінің 75 пайызы
істен шығатыны анықталып, 2002 жылы ... ... ... ... ЯК-40
және АН-24 толығымен өз қызметін атқарып бітеді екен. Әрине, осы мәселелер
өз шешуін ... ... ... әсер ... ... ... әсер ... мәселелердің бірі елдегі инвестициялық
ахуалды жақсарту ... оған ... ... ... ... ... Заң мен кәсіпкерлердің жағдайын жақсарта түсер
жаңа ... ... ... Тікелей инвестицияларды мемлекеттік
қолдау инвестициялық қызметті қамтамасыз ... ... ... мен ... ... ... инвесторлар алдында
Қазақстан Республикасының атынан әрекет ... ... ... ... ... ... Тікелей инвестицияларды мемлекеттік
қолдаудың мақсаты болып экономиканың басым секторларында тауар өндіруді,
жұмыс және ... ... ... ... ... ету үшін қолайлы
инвестициялық жағдай жасау табылады.
Еліміздің шаруашылық кешендерінің инвестицияға ... ...... қызметтің дамуының маңызды алғышарттарының
бірі. Оны жүзеге асыру тетіктері еркін ақша ... ... ... банктердің қоры, шетел инвестициялары) және дамып келе
жатқан ... және орта ... арқа ... керек. Кейбір Европа елдерінің
көлік құрастыру салаларында, мысалы, Италияда лизингке алынытын құрал-
жабдықтардың ... 40 – 50 ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... қатар өндірісті
техникамен кайта жабдықтаудың ... ... ... ... керек және
міндетті де.
ҚОРЫТЫНДЫ
Отандық және шетелдік авторлардың зерттеулерін жалпылау нәтижесінде
«лизинг» түсінігінің жеке ... ... ... ... ... ... ... көріну мазмұны мен ерекшеліктерін ашып
көрсетуге мүмкіндіктер беретін өзіндік концепсия ұсынылады. ... ... ... ... ... ... ... беруші мен
лизинг алушының арасында және бір ... ... ... ... беруші мен сатушының арасында ерекше бөліп көрсету арқылы, лизинг
–бұл ... ... ... ... ... ... ... және тиімді түрде қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын кәсіпкерлік және
инвестициялық қызметтердің бір түрі және лизинг беруші мен лизинг алушының,
сонымен бірге лизинг беруші мен ... ... ... ... тұжырымдама жасалынды.
Лизингтің көмегімен қозғалатын және қозғалмайтын мүліктерді ... ... ... жұмсамай пайдалануға болады, яғни ... ... ... мен қондырғыны, көлік құралдарын және т.б. сатып алуға
болады. Бұл шаруашылық етуші субъектілерге ... ... ... олардың кәсіпорындарының тұрақты дамуына қажет ететін едәуір ақша
қаражатын үнемдеуге мүмкіндік береді. ... ... ... беретін
мүмкіндіктері мен әкелетін пайдасы болғандықтан, ... үшін ... ... ... ... пен ... ... түрі болып
табылады.
Әлемдік тәжірибедегі лизингтік қызметтер нарығының сандық және сапалық
көрсеткіштерінің негізгі тенденцияларына, ... ... ... ... үшін пайдалану мақсатында терең зерттеулер жүргізілді.
Соның нәтижесінде лизингтік қызметтер нарығының ... ... ... ... және ... ... ... тікелей байланысты
екендігі, бірақ елдегі ішкі ... ... база ... ... ... ... анықталды. Сонымен бірге, ҚР-дағы
лизингтік нарықтық лизингтік қатынастарға ... ... ... ... табыс және әлеуметтік –экономикалық тиімділіктер әкелуге қабілетті
нарық деп бағалай отырып және оның өсу ... өте ... ... ... ... ... ... базасын жаңарту
катализаторы бола алатындығы анықталды.
Қазақстандағы лизингтік қызметтер нарығының ағымдық жағдайын ... оның ... ... ... ... ... ... ішкі
лизингтік нарықтың көлемі экономикадағы оған ... ... ал оның ... ... қажеттіліктеріне тікелей
тәуелділікте болатындығы көрсетілді және Қазақстанда лизингтік нарық жұмыс
істейді. Сонымен, ... ... ... ... болатын
тәуекелділіктерді басқару үшін лизингтік ... ... ... ... ... тәуекелділіктерді басқару
бойынша ... ... ... ... керек. Бұндай бөлім тек қана
тәуекелділікті басқару мәселелерімен айналысуы ... ... ... ... ... ... субъектілердің
қызметтерінің бағыттарына, ұйымдастырылған басқару құрылымына ... ... ... ... үшін ... әдіс. Себебі, шаруа
қожалықтарының тиімді қызмет етуінің басты ... бірі ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиеге ... ... ... ... бірі ... ... табылады.
Лизинг қаржы тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығына инвестиция тартудың
тиімді формасы.
Жұмыста лизингтік қатынастардағы тәуекелділіктерді ... ... ... ... және ... ... ... серіктестік тәуекелділігімен толықтыру, сонымен бірге
лизинг кезінде ... ... ... басқару үшін лизингтік
келісімге қатысушы әрбір субъектілердің ұйымдастырушылық құрылымына ... ... ... ғана ... ... ... арнайы бөлім енгізу керек.Лизингтік төлемдерді есептеудің
әртүрлі әдістерін зерттеу нәтижесінде лизингтік төлемдер көлемі мен ... ... ... ... ... кері ... ... анықталды және лизингтік келісім-шарттың ұзақ жылға бекітілетінін
ескере отырып, лизингтік төлемдер сомасын ... ... ... ... ... өзгеру индексіне түзетілген лизингтік төлемдердің
жылдық ... ; і ... ... өзгеру индексі) формуласымен
толықтыру ұсынылды.
ҚР-дағы лизингтік қатынастарды мега-, макро-, ... ... ... ... ... ... реттеуді ұдайы жетілдіріп
отырудың керек екендігі дәлелденді.
Лизингті дамыту үшін заңдық-құықтық актілердің қабылдануы банктер мен
саудалық құрылымдар құрған, ... ... ҚР ... ... ... тұлға
болып есептелетін және шетел компаниялары тарапынан ... ... ... ... ... ... тигізді.
Лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру үшін ... бар ... ... бір ... (бір ... ... ал ... –лизинг алушылар) бөліп қарастыру арқылы лизингтік
компаниялардың қосымша ... ... ... ... ... ... бойынша лизингтік компаниялар ұсынулары қажет. Бүгінгі
күні Қазақстанда лизингтік қызметтерді пайдаланушы ... ... ... ... бар деп ... Шағын кәсіпкерлер үшін лизинг
неғұрлым тартымды құрал болу үшін ... ... өз ... ең алдымен
шағын бизнестің дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... бастауы қажет, яғни
лизингтік компанияның ... ... ... кәсіпорындар арасынан
лизингке деген ... бар ... ... ... ... ... Осындай бастама лизингтік қызметтердің
осы сегменттің дамуына кедергі жасап отырған ... ... ... ... ... осы ... ... көбі
біліктіліктерінің жеткіліксіздіктерінен жобалардың ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар
инвестициялық жобаларды таңдау және бағалау үдерістеріне белсенді ... ... ... ... ... автопарктердегі тозығы жеткен
көлік құралдарын, аэропорттардың ұшуға жарамай қалған ұшақтарды жаңаландыру
үшін лизинг операцияларын сауатты пайдалана білуіміз керек.
Лизинг -әлем ... ... ... келе ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің салыстырмалы жүйеде жаңа
түрі деп ... ... ... ҚР ... лизингі туралы» Заңы,2000,5шілде
2 Салық кодексі. Салық және бюждетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы. ... ... ... Б.Н. Қазақстанда аралас экономика кезіндегі индустриялдық
–инновациялық саясат және кәсіпкерлік мәселелер, ... ... ... 2006 ж.
4 Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялар. Алматы, 2006ж.
5 ... Р.О. ... ... ... ... Қазақстандағы экономика өсімі: көзі, факторлары, тенденциялары және
болашаққа болжау, 1 бөлім, Алматы, 2006ж.
7 Оралбаева Ж.З. ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы// Қаржы қаражат,
№6,2003
8 Қазақстандағы ... ... ... ... ... қаражат, №2, 2006
9 Лизингтік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескере отырып, ... ... ... ... ... ... банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың
ерекшеліктері// Банки Казахстана, №6, 2006
11 Әлемдік және отандық ... ... ... және ... «Жас ... ... Мәселелер. Зерттеулер»
сериясы, №1, 2007
12 ... ... не? ... ... ... ... ... құқығын қорғау туралы// Заң газеті, 2003ж. 21 мамыр
13 ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы// Егемен Қазақстан, 2000ж. 12 шілде
14 Лизингтік қызметтер// ... ... 2006ж. 24 ... ... ... ... ... қосылған құн салығынан босатылатын
мүлік тізбесін қалыптастыру ережелері//Егемен Қазақстан, 2007ж. 16 ... ... ... ... ... мен ... 2006ж. 23 ... «Темір Лизинг: сатып алатын –біз, игілігін көретін –сіз»//Қазақстан
ZAMAN, 2006ж. 28 мамыр
18 Лизингтік жүйенің артықшылығы неде?//Жас ... үні, 2007ж. 22 ... ... ... ... жағынан ауыл шаруашылығына
жақындау// Айқын, 2007ж. 30 ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктер. Коммерциялық банк туралы ұғым және оның типтері32 бет
Коммерциялық банктердің активті операциялары27 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметінің тиімділігі89 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Ақша және есеп айырысу операцияларының есебі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь