Әлемдік саясат

Біз бұған дейін мемлекеттің ішінде жүргізілетін, яғни ішкі саясатты сөз еттік. Сонымен қатар әлемдік саясат та бар. Әлемдік саясат деп мемлекеттердің және басқа халықаралық субъектілердің әлемдік сахнадағы іс-әрекетінің жиынтығын айтады. Ол әлемдік кауымдастықтың өміріне катысты шешімдерді шығару, қабылдау және оларды жүзеге асыруды. мемлекеттердің түбегейлі мүдделеріне сәйкес ұстанымдар мен мақсаттарды камтиды.
Сонымен қатар бұл тақырыпта жиі кездесетін, мағына жағынан жақын үш ұғым бар. Олар — сыртқы саясат, халықаралық саясат, халықаралық қатынастар. Сондықтан алдымен соларға түсініктеме беріп алайык. Жалпы, Бұл ұғымдар саясаттануда жете зерттелмеген. Бірақ олардын арасында айтарлықтай айырма бар. Әлемдік саясат халықаралық қатынастардың өзегін қүрайды.
Сыртқы саясатқа жеке мемлекеттердің дүниежүзілік дәрежеде жүргізген іс-әрекеттері жатады. Халықаралық саясатқа мемле¬кеттік не топтық мүдделерді жүзеге асыруға бағытғалған мемлекеттер, жеке адамдар және т.б. арасындағы қоғамдық қатынастар кіреді. Халықаралық қатынастар деп халықтар, мемлекеттер, мемлекеттік жүйелер арасындағы дүниежүзілік деңгейде жүргізілген саяси, экономикалық, құқықтық, дипломатиялык, әскери, мәдени байланыстар және оларды іске асырушы әлеуметтік, экономикалық, саяси күштер мен ұйымдардың өзара қатынастарынын жиынтығын айтады.
Бұл айырмашылыктар, біріншіден, халықаралық қатынастарға қатысушылардын, оларды іске асырушылардың (субъектілердін) көбеюіне байланысты. Мысалы, сыртқы саясатты жеке мемлекеттер жүргізеді. Ал халықаралық саясатқа мемлекеттік ұйымдармен қатар саяси партиялар мен қозғалыстар, әлеуметтік топтар мен жеке адамдар және т.б. мемлекеттік емес ұйымдар катысуы мүмкін. Екіншіден, халықаралық қатынастарда сыртқы және халықаралық саясаттардын негізгі, түпкі бастамасы. принииптері қаланады. Бұл бағыт, бағдарламалар сыртқы және халықаралық саясаттар арқылы нақтыланады және жүзеге асырылады.
Қазіргі кезде әлемдік саясатты жүргізуде қоғамдық-саяси ұйымдар мен қозғалыстардың белсенділігі артып келе жатыр дедік. Бірақ халықаралық қатынастарда негізгі рөлді мемлекет атқарады. Себебі, ол белгілі бір әлеуметтік топтын немесе саяси ұйымнын емес, жалпы қоғамның мүддесін қорғайды. Сондықтан оған басқа елдермен сыртқы саясатты жүргізгенде келісім-шарттар жасау, соғыс ашу және т.б. занды түрде іске асыруға өкілдіктер беріледі.
        
        ӘЛЕМДІК САЯСАТ
Әлемдік саясат және халықаралық қатынастар
Біз бұған дейін мемлекеттің ішінде жүргізілетін, яғни ішкі саясатты сөз
еттік. Сонымен ... ... ... та бар. ... ... ... және ... халықаралық субъектілердің әлемдік сахнадағы іс-
әрекетінің жиынтығын айтады. Ол әлемдік ... ... ... ... ... және оларды жүзеге ... ... ... ... ... мен ... ... қатар бұл тақырыпта жиі кездесетін, мағына ... ... ... бар. Олар — ... ... халықаралық саясат, халықаралық қатынастар.
Сондықтан алдымен соларға түсініктеме беріп ... ... Бұл ... жете ... ... олардын арасында айтарлықтай айырма
бар. Әлемдік саясат халықаралық қатынастардың өзегін ... ... жеке ... ... ... ... ... жатады. Халықаралық саясатқа мемлекеттік не ... ... ... ... ... жеке адамдар және т.б. арасындағы
қоғамдық қатынастар кіреді. Халықаралық ... деп ... ... ... ... ... ... саяси, экономикалық, құқықтық, дипломатиялык, әскери, мәдени
байланыстар және оларды іске асырушы ... ... ... ... ... ... қатынастарынын жиынтығын айтады.
Бұл айырмашылыктар, ... ... ... оларды іске асырушылардың (субъектілердін) көбеюіне
байланысты. ... ... ... жеке ... ... ... ... мемлекеттік ұйымдармен қатар саяси партиялар мен
қозғалыстар, әлеуметтік топтар мен жеке адамдар және т.б. ... ... ... ... Екіншіден, халықаралық қатынастарда сыртқы ... ... ... ... бастамасы. принииптері қаланады.
Бұл бағыт, бағдарламалар сыртқы және халықаралық ... ... және ... ... кезде әлемдік саясатты жүргізуде қоғамдық-саяси ұйымдар мен
қозғалыстардың белсенділігі ... келе ... ... Бірақ халықаралық
қатынастарда негізгі рөлді ... ... ... ол ... ... ... ... саяси ұйымнын емес, жалпы қоғамның ... ... оған ... ... ... ... ... келісім-
шарттар жасау, соғыс ашу және т.б. занды ... іске ... ... ... ... жағдайы, ондағы орны
көптеген себептерге байланысты. Солардын ішінде ең ...... ... ... ... бойы ... күші оның әскери
куатында деп саналады. Сондықтан мемлекеттер ... ... ... ... алуға тырысты. Елдің әскери қуаты қазір де ... ... ... ... ... ... байлықты
ұлғайтуды басқа елдердін қазынасын зорлықпен жаулап алу арқылы жасауға
болмайтындығы аныкталды. Өйткені ... ... ... ел ... ... сана-сезімі өскен, өз басын біреудін құлдығына бере коймайды.
Оның үстіне қазіргі қару-жарақ негізінен қай елде ... бар, ал ... ... ... де қолына түсіріп, өз елін ... үшін ... ... Мұндай жағдайда басқа жерді басып алып, билеп-төстеу
өте қымбатка түседі және қандай бай елді ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың Вьетнамдағы, бұрынғы Кеңестер Одағынын
Ауғанстандағы соғыстарын келтірсек те жеткілікті. Шын ... ... ... күші көптеген көрсеткіштерден тұрады. Оған ... ... адам ... табиғи байлықтары, өнеркәсіп және ауыл ... ... мен ... ... құрылысының сипаты, әлеуметтік-
саяси, ғылыми-техникалық, рухани, мәдени даму ... және ... ... ... ... "күш теңдігі" немесе
"саяси тендік'' деген де ... бар. ... ... ... ... бұл ... XVII ғасырда енді. Сол кезде өмір сүрген Фенелон деген
француз мемлекет ез көршілерінін ... жол ... ... ... ... тартты. Себебі бір мемлекеттің көлемі мен қуаты ... бір ... ... ... ... ... ... жүйесін өзгертуге әкеледі.
Оның шамадан тыс өсуі көршілерін ... ... ... ... ол. Сондықтан оның ойынша, көрші мемлекеттер өзара теңдік пен тепе-
теңдікті сақтаулары керек. Сонда ғана тұрақтылық қамтамасыз ... ... В. Ф. ... ... деген ағартушысы "Соғыс пен
бейбітшілік туралы ой жүгірту" деген ... ... ... сот ... жок. ... агрессордын сазайын тарттыратын және агрессиянын
алдын алудың құралы мемлекеттер арасындағы "күштендігі" болуы керек дейді.
Кейін Бұл ұғым ... ... ... ғана ... ... айналды.
Себебі, мұндай жағдайда мемлекет халықаралық аренада өз тәуелсіздігін,
ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз ететіи ... ... ... ... ... ... бұл ... ой тастады. Ол "халықаралық саясаттын жан үлгісін" ұсынды. Оның
ойынша, адам мен қоғамға қазір ғыльммен техниканың ... ... зор ... ... арқасында экономикалық өмір интернационализация-ланып, жеке
елдердің өзара байланыстылығы өсуде. Әлемдік ... пен ... ... жоғарғы жалпы адамзаттық кұндылықтар үшін барлық
мемлекеттер тең дәрежеде өздерінің егемендігінен бас ... ... ... ... және т.б. ... ... ... еске алсак, бұл
сөздің де жаны бар сияқты. Бұл идеяның құптаушылары да, қарсылары да бар.
Бұл тақырыптағы тағы бір ... ... - ... және ішкі ... ... ... мемлекеттің ішкі саясаты оның сыртқы саясатын
анықтайды дейтін. Бірақ ... ... олай деу ... ... еді. ... ... сыртқы саясат елдің ішкі саясатына көбірек әсерін тигізіп жүр.
Оған бүкіл жер ... ... ... ... бар ... соғысты
болдырмау, эқологиялық апаттардан сақтану (бір Чернобыль трагедиясының өзі
көптеген елдерге зардабын тигізгені белгілі), қоғамға карсы ... алуы ... ... ... ... жемқорлық және
т.б.), атом қаруының жайылуына шек кою, жер қазбаларының ... ... ... азаюы және тағы басқа себептер әсер етеді. Бұл
мәселелерді бір елдің ... ... ... ... оған ... жұмыла кірісуін талап етеді. Осыдан барып, сыртқы саясаттың ішкі
саясатқа әсері артады. Америка ... П. ... ... ... ... ықпалын тигізетін уш себепті этап көрсетті. Оған ол:
1) басқа бір елдің ішкі өміріне бір немесе бірнеше ... ... ... ... қол ... 2) ... елдің ішкі саясатына ... ... 3) ... экономиканы және мемлекеттердің халықаралық
жүйесін жатқызады. (Халықаралық қатынастардың социалогиясына кіріспе. М.,
1992,24-бет). Сыртқы ... ... да ... ... ... ... дұрыс аталған. Жалпы біздің ойымызша, ішкі не ... ... ... ... деп ... айту кате ... Себебі, тарихи жағдайға
байланысты кейде ішкі саясат сыртқы ... ... әсер ... ... ... ... ішкі саясатқа соншалық әсер етуі мүмкін.
Халықаралық саясатпен тығыз байланысты тағы бір ұғым бар. Ол — "ұлттық
мүдде". Көне ... ... ... ... ... ... мүдде деген
болатын. Ал қандай адам болмасын тарихи калыптаскан әлеуметтік ... ... ... ... ... және т.б. жататыны белгілі. Неміс
ойшылы ... ... ... ... күші мүдде дейді. Ұлттық,
мүдделерін өз ... ... ... сезініп, біліп, оны
іске асыруға тырысушылыкты айтады. Оған ұлтты еркін және ... ... ... ... ... ... ұлттың жаксы тұрмыс-халін
өрлетіп, дамыту, халықаралық майданда мемлекетгің экономикалық және саяси
бағытын қорғау, ... ... өз ... ... жатады. Олар
экономикалық, саяси, құқықтық, рухани түрінде ұлттық объективті талаптардан
келіп ... Бұл ... ... өмір ... ... ... топтардың
негізгі мақсаттарына байланысты. Оны әсіресе үкімет басшылары жаксы білуі
керек. Ол үшін ... ... ... корғамақсың, соны білген абзал.
Екіншіден, ол мүддені іске асыру үшін айналадағы ... ... ... ... жөн.
Мемлекеттердің көпшілігі көп ұлтты болып келеді. Сондықтан мемлекетгік
мүдде мен ұлттық мүдде сәйкес келе ме ... ... ... Бұл ... екі
түрлі шешілуі мүмкін. Біріншісінде ... ... ... ... ... сан жағынан көп бір ұлттың мүддесін корғап, басқа
халықтарды ескермейді. ... ... ... сол елде тұратын
барлық ұлттардың мүддесін көздеп, ... ... ... ... іс-
әрекет етеді.
Американын белгілі саясаттанушысы Г. Моргентау 1969 жылы ... ... үшін жаңа ... ... ... ... бұл елдің сыртқы саясаты
қандай болу керектігі туралы былай деп ... ... ... ... ... ... құрғанда ұлттық мүддені, өз аумағының жеке
қоғамдық құрылыс мүддесін ең бірінші орынға қоюы керек. ... ... ... ... ... екінші қатардағы мүдделері де бар. Мысалы, Жер
шарының қай жеріндегі ... ... пен ... ... ... ... және ... коммунистік мемлекеттер мен
кұрылыстарды тежеу, кедейлік пен ауру-сырқауды жеңілдету. Бірақ ... ... ... екі ... ... олар бірінші қатардағы
ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтірмеуі керек және екінші қатардағы ... ... ... ... ... қатар Моргентаудын ойынша. Кұрама
Штаттар басқа ұлттарға еліктерліктей үлгі болу, өз ... одан да ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге тиіс.
Ол үшін қымбат және пайда ... ... бір ... ... ... ... бағ-дарламаларын жобалағаннан гөрі өз үйінде тәртіпті ... ... ... жөн ... мүддемен етене байланысты ұғым — "ұлттық қауіпсіздік". Оның
мағынасы жер көлемінің тұтастығын қамтамасыз етіп, мемлекеттің ... ... ... алу ... ... ғана ... ... ежелден калыптаскан көзқарасс бойынша ұлттық қауіпсіздікті сақтау
үшін көрші елдерді шама келгенше өзінен ... ... ... ... ... ... ... кезделетін. Сондықтан
басқаларға қыр көрсетіп, керек ... ... ... ... күш ... өзінің қарулы күштерін мейлінше нығайтып, одақтастар іздейтін. Бірақ
соңғы кезде ұлттық қауіпсіздікті тек ... ... шешу ... еместігі
айқын байқалады. Ол үшін қарулы күштерді ... ... ... ... дүниежүзілік қауіпсіздікті сақтау керектігін ... ... ... ... ... Құрама Штаттары мен
бұрынғы Кеңестер Одағының арасында Орта және кіші ... жою ... ... қол койылды.
Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету әскери қауіпті жоюмен ғана
тынбайды. ... ... ... ... ... да ... ... төніп
тұр. Оларға өндірістік және ауыл шаруашылық өнімдерді ... жер ... су ... ластауға әкелген эқологиялық
күйзелісті, жер жүзіндегі ауа ... ... ... ... ... ланкестік пен сыбайлас жемқорлықты және тағы
басқа ... ... ... болады. Сондықтан жалпыға бірдей
қауіпсіздік жүйесін жасағанда, біріншіден, ... ... ... тең ... ... екіншіден, ол жүйе саяси,
экономикалық, адамгершілік сияқты қауіпсіздіктің барлық ... ... ... ... әр түрлі жағдайлар ықпал жасайды. Оның
ішінде ең маңыздысы — ... ... ... ... Оған ... ауа райы ... жер ... табиғи байлықтары, өсімдіктер мен
жануарлар дүниесі, табиғи қатынас ... және ... ... орта ... ... ... ... дамуына сан қилы
әсер етеді. Айналадағы табиғи ортаның қоғам дамуына ететін ... ... ... ... ... пайда болды. Оның негізін салушы
француздың белгілі фәлсафа-ағартушысы - ... Ол ... және ... өмірі географиялық ортаның жағдайларына тәуелді деп
санады. Бұл бағытты жақтаушылар ... ... ... ... ... адам ... географиялық ортаның ерекшеліктері
туғызған өзгешеліктер ... ... ... ... ... саясат деген теория пайда болды. Напалеон қандай мемлекет
болмасын саясатты өз геофафиясына байланысты ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарды
зерттейді. Бұл ... ... ... ... ... ... өмір ... үшін "тіршілік кеңістігі" болуы керек дейді.
Сондықтан бұл теорияны ... ... ... ... жаңа ... алу үшін Гитлер басшылыққа алған, ал қазір оны ... ... араб ... ... ту етіп ... ... ортаның қоғамға әсері тарихи жағынан үздіксіз ... ... ... ... ... ... үшін ... мәні
шамалы. Дегенмен, жер көлемінін үлкендігі, қазба байлықтары, жер бедері,
тенізге шығу мүмкіндігі т.б. ... ... ... ... ... ... ... орын алатындығы күмәнсіз
Халықаралық саясатты калыптастыруға идеологияның да қатынасы бар. ... ... ... пен жамандык, адалдық пен арамдық, әділдік пен
әділетсіздік, адамдар арасындағы қарым-қатынастар, қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатқа да әсерін тигізеді. ... ... ... коммунистік идеология қоғамдағы құбылыстарды тап күресі ... ... деп ... ... Бұл ... сыртқы саясатқа да тікелей
қатысатын. Соған орай дүние жүзін "социалистік элем" мен ... ... ... мүдделері ешкашан ымыраға келмейді дейтін. Сондықтан
сыртқы саясатты да осыған сәйкес кұрған болатын. Ал Америка Құрама Штаттары
болса, өз ... одан ... ... жок. Оның ... ... ... ... түрде жүргізіп жатты. Мұның бәрі теріс идеологияның
сыртқы саясатқа да он әсер ... ... ... ойлау және халықаралық қатынастар
Екінші дүниежүзілік соғыс аякталғаннан кейін капиталистік ... ... ... ... қабақ соғыс" пен қатал
идеологиялык қарама-қарсылық кезені ... Ол 80 ... ... созылды. Бұл кезенде әскери-саяси басымдылыққа зор ... ... ... ... — Жер ... ... ... жер шарын қамтитын,
жалпы әлемдік деген ұғымды білдіреді) мәселелерді ... шешу ... ... ... ... сай ... берді. Бұл кездегі іс-
әрекетке "глобальды тұрғыдан ойлап, локальды (аймактык) тұрғыда іс ... ... ... ... ... бәрі ... ... екіжакты
жәнелла-нетарлық деңгейде қарым-қатынасты дамытуға айтарлықтай залалын
тигізді.
Мұндай жағдайда одан әрі өмір ... ... Ол ... ... еді. ... 80 жылдардың ортасынан бастап, жаңаша саяси ойлау кезеңі
басталды. Оған ... ... ... Біз ... ... ... ядролық-космостық дәуірде мемлекеттер, әсіресе блоктар
арасында аскври қақтығыстар болмауы ... ... ... дамытып,
жанталаса қарулану өзінің шарықтау шегіне жетті. Термоядролық соғыс
басталса, барлық ... жер ... ... ... құруына
әкеліп соқтырады.
Бүгінгі танда адамдардың өміріне 50 мыңнан астам ядролық ... ... ... ... ... ... ... миллионыңа тең. 80 жылдардың ортасындағы ядролық қарулардың
жарылысының өзі 58 млрд. адамды немесе жер ... ... ... 12 ... күші бар.
Ал әр түрлі елдердің зерттеулеріне қарағанда, үшінші дүниежүзілік соғыс
бола қалса, оның салдарында "ядролық қыс" тууы мүмкін. Оған ...... ... ... ... күн ... ... күйенің пайда
болуы. Ол кейін барлық жер жүзіне жайылып, әлемді қамтып ... ... ... ... түнек туады. Ол қатты суыққа соктырады. Жер тез
суый бастайды. Климат жағдайлары күрт ... ... ... ... ... ... ядролық соғыстың салдары тек оған қатысушыларды
ғана қамтып қоймай, барлық адамзатка апат ... ... жеке ... ... ... ... ... дүниежүзілік ядролықсоғыска ұласып кету қаупі бар. Мұндай
жағдайда кай ... ... өзін тек ... ... қала ... Оған ... ... 1986 жылы Чернобыль атом
станциясындағы жарылысты атасақта жеткілікті. Сондықтан ... тек ... ... ... емес, ол планетарлық жалпы әлемдік және ол тек кана
саяси жолмен қамтамасыз етілуі керек.
Екіншіден, ... ... ... жер шарын қамтитын глобальды, ғаламдық
мәселелердің маңызынын өте зор артуында. Оған ... сөз ... ... ... ... ең ... ... мәселелері
жатады. Ол адамдардың бізлі қоршаған биологиялыкортаға өрескел ... ... ... Мысалы, адамзат екінші дүниежүзілік соғысқа дейін
қанша минералдық ... ... одан ... гі 40 ... ... ... екен. Ал көмір мұнай, газ, темір және т.б. адамдарға
өте қажетті табиғат байлықтарынын орны ... ... ... ... жыл ... соң ... қоры таусылмақ.
Табиғат байлықтарын аяусыз пайдаланумен қатар сонғы он-жылдықтарда
жұртшылыкты қатты аландатып отырған катерлі ...... ... ... ... мұнай өндіруді өрістетуден ластануда. Сонымен қатар
оған миллиондаған тонна фосфор, қорғасын, радиоактивті қалдықтарр және ... ... ... ағын ... бірге келген тыңайтқыштар, пестицидтер,
сынап. мышьяк, қорғасын, цинк т.о. ... ... ... ... ... ... жер ... кейбір аймақтарында аурудың 80%-
ы сапасыз судың салдарынан пайда болатын көрінеді. ... ... одан асып ... жок. ... ... 115 млн. жеңіл машина
оттегін өзінің табиғи жағдайда пайда ... екі есе көп ... Оның ... тұрмыстағы қоқыстар: әр түрлі қатты ... ... ... синтетикалық жуу құралдарынын және т.б. қалдықтары
айналадағы органы ... ... және ... арналған
Халықаралық корпорациянын зерттеулері бойынша 1970—2000 жылдарда ... ... ... қалдық заттардың жыл сайынғы көлемі мен ... ... ... газ тәрізділермен ластау 19,7 млрд. тоннадан
50,8 млрд. тоннаға, қатты заттар — 0,24 ... 0,72 ... емес ... ... — 5 ... 15 ... мұнай
заттарынан — 0,07 млрд.-тан 0,24 млрд.-ка, органикалык ауыл шаруашылық және
тұрмыс қалдықтарынан — 14,1 ... 37 млрд ... ... ... ... бәрі ... эқологиялық тепе-теңдікті бұзуға әкеліп
соқтырады.
Әлемдік қауымдастықты аландатып ... ... ... ... ... ... ... державаларымен салыстырғанда экономикалық
артта қалу үрдістерінің күннен-күнге артуы. Осы ... 50—60 ... жүйе ... болатын. Саяси бостандығын алған елдер ... және ... ... ... ... мүмкіншілік туды деп
қуанғаны белгілі. Алғашында олар (әсіресе дамыған және ... ... ... қарқынмен дамыды да. Бірақ 80 жылдары әлемдік саудада бұл
елдердің ... ... ... Олар ... ... ала бастады. 80
жылдардың ортасына ... ... ... ... ... ... асып ... Дамыған және дамып келе ... ... ... көбейе түсті. Ол тоқтар емес.
Бұл үрдістің себептері көп. Оның ... бір ... ... ... ... ... саны әлеуметтік-экономикалық жағынан темен дамыған Азия,
Африка, Латын Америкасы елдерінде қатты өсуде. Оларға білім, ... ... ... ... үй және азық-түлікпен қамтамасыз ету ауыр
проблемаға ... ... ... қарағанда, дүниеде жыл сайын 50
млн. адам аштан өледі екен. Оның ... ... ... келе жаткан елдердің
үлесіне тиеді.
Жоғарыда көрсетілгендерден басқа ... ... ... ... көздері жәнет.б. адамзаттың одан әрі ... ... ... ... қамтамасыз ету; планетада демографиялық жағдайды
тұрактандыру; ғылыми-техникалық революцияныңтеріс зардаптарын жойып, оларды
ұтымды пайдалану; халықаралық ... ... және ... ... ... ... сақтау, СПИД-тің жайылуын жою және т.б.
енеді.
Төртіншіден, қазіргі уақытта Жер шарында мындаған ірілі-уақ халықтар,
екі ... жуық ... бар. Олар ... ... мекендеген
физикалық ортасы, қоғамдық ... ... ... ... және ... өмірінін түрлеріне және т.т. бойынша ерекшеленеді.
Сөйте тұра. олар бір-бірімен өзара тығыз ... ... бәрі ... ... ... ... Дүниежүзілік дамып келе ... ... ... ... ... ... ... бөлектеніп, оңашалануды тыйдырып, жақындастыруда.
Ғылыми-техникалық революцияның ... ... ... ... ... өмірді жедел түрде интернационализацияландыра түсуде.
80 жылдары адамзат, біріншіден, жоғарыда айтылған ... ... ... әкеп ... ... ... ... өзара
байланыстылығын, тұтастығын қатты сезіне бастады. Сондықтан да 80 жылдардың
ортасынан бастап, ... ... ... ... ... ... ... ойлау
деп елдінсыртқы, ішкі саясатын белгілеп. ... ... ... мен қазыналарды жоғары кою жүйесін айтады.
Бұдан жаңаша саяси ойлау 80 жылдары ғана пайда болған екен ... ... ... ... ядролық қаруды ойлап тапқаннан кейінгі онжылдықтын
ішінде капиталистік және ... ... ... ... ... Манифестін жариялады (1955 жылдың 9 шілдесінде). Онда жаппай қырып-
жою қаруы ... ... ... өте ... ... душар болғандығы баяндалады. Онда былай делінғен: ... ... ... ... көбі ... ... пайдаланған соғыстың
неге әкеліп соқтырарын әлі түсінбейді... Адамдар өздерін, балаларын ... ... ... тұрғанын болар-болмас қана елестетеді...
Олардың әрқайсысына және жақындарына азапты өлім ... ... ... ... жағдайда әрбір адам жаңаша ... ... ... қарау керектілігі этап көрсетілді.
Қазіргі танда саясаттың, ғылымның, субъективтік фактордың рөлі орасан
зор өсуде. ... ... ... ... діни және т.с.с.
айырмашылықтарға карамай басын ... ... одан әрі ... алға
басуға болады. Адамзат ядролық қауіпсіздіктің барлық жақтарын қамтитындай
жүйесін жасаған шақта ғана құтылады. Дамудың басқа жолы ... ... ... ... ... үшін төмендегідей
басты принциптерге негізделген әлемдік тәртіп орнату керек:
— жалпы адамзаттық қазыналардың басымдығын мойындау, адам ... ... ... ен ... құндылығы, қазынасы ретінде қарау;
— даулы мәселелерді соғыс арқылы шешуден бас ... ... ... ... ... ... ... жолдарын аянбайталмай іздестіру;
— халықтар өз тағдырын өз еркінше, дербес, тәуелсіз таңдау құқығынтану;
— қазіргі дүниені ... және ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін ең алдымен ядролық ... ... ... ... ... ... жою, ядролық космостық қару-
жараққа тыйым салу. Бұл шаралар көп кешіктірілмей орындалса,тіпті ... еді. Ол үшін ... ... ... қаруды сынауға толык тыйым
салудан бастауға болар еді. Одан кейін химиялық жаппай қырып-жою ... ... қару мен ... ... ... ... калпыңда қалдырса
жеткілікті.
Жоғарыда көрсетілгендей, адамзат үшін келесі ен ... ... ... ... ... ... ... токтату мақсатында жүйелі
шаралар қолдану қажет. Ол үшін алдымен экономикалық ... мен ... ... ... ... шетелдерде кеңінен қолданылады.
Мысалы, Германия ... ... бұл ... сертификаттарды
енгізген. Егер кәсіпорын немесе ұйым ... ... зиян ... ... ... ... ... Зиянды қалдықтар сертификатта
көрсетілгендей белгілі бір мөлшерде болса, онда онша көп төлемейді. Ал егер
ол мөлшерден ... ... ... ... ... ... Оның үстіне
сертификаттағы көрсетілген ластану мөлшері жылдан-жылға азайтылып ... өзі де жеке ... мен ... үшін ... мүмкіншілігі мен
жағдайына қарай әр түрлі салынады. Мұндай жүйелі әдістің жан-жақты пайдасы
бар. Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... капитал жұмсауға мәжбүр етеді (инвестиция жасатады).
Екіншіден, эқологиялық жағынан ... ... ... ... ... қаржыландыратын арнаулы кор ашылады.
Айналадағы ортаны ластамай, қорғау үшін газ, тозандарды ұстап қалатын
кондырғылар орнатса, ... ... ... ... ... ... калдыратындай технологиялар кіргізсе, отыннын эқологиялық таза ... көп ... ... ... ахуалды көтеру үшін ... ... ... ... ... ... ... мен өкілдіктері іске асырылғаны, табиғатты ... ... ... және ... ... бақылау орнатылғаны жөн. Сонымен
қатар табиғатты қорғау бір елдің ғана міндеті емес, оған ... ... ... ... және Бұл саладағы іс-әрекеттерін үйлестіре істегені абзал.
Ол халықаралық келісімдерде көрінісін табуы ... Бұл ... ... және материалдык байлық, қаржы, қорды біріктіру. Мұның бәрі
эқология жөніндегі ұлттық бағдарламаның құрамдас ... ... ... Үшінші елдердің" әлеуметгік-экономикалық артта қалуын жою ... ... ... және ... ... ... ... керек.
Соның аркасында артта калған елдерді тезірек дамытуға бірталай қаржыны
белуге ... ... ... ... бұл елдердін экономикасын
Қазіргі тілекке сәйкес өзгертуге керекті ақша қаражатын өтеу үшін ... ... бірі де ... екен. Сонымен қатар бұл мәселені шешу
арқылы қонымды түрде халықты, ... ... ... реттейтіндей
саясат жүргізуді талап етеді.
Сонымен, корыта келгенде, ғаламдық мәселелердің бір-бірімен ... ... ... ... тағы да ... ... ... шешу
үшін әр түрлі елдердің халықаралық ынтымақтастыққа негізделген бірлескен
амалы қажет. Ғаламдық ... ... ... ... ... ... жеке адамдардың әлеуметтік топтардын, ұлт пен
ұлыстардын қандай бір ... ... ... ... ... басым, биік түруға тиіс. Барлық ... ... үшін ... мен ... ... ... ... келер жерлерін іздегені орынды. Сонддй мемлекеттердің басын қосып,
біріктіруге ... ... ... ... ... революция
жатады. Жеке бір мемлекет не саяси, әскери, экономикалық топтарға ... ... ... ... ... ... мен ... даму
бағдарламаларын жасап. іске асырған абзал. Оның жолы өте көп. ... ... ... ... ... ... рак немесе жүздеген басқа
ауруларды емдеп, жазудын жолын ... ... ... ... жүйе
жасаса қандай ғажап болар еді?! Космосты ... ... ... ұйым кұрса, жалпы жаңа экономикалық тәртіп орнатса ғой. Мұндай
мысалдарды ондап ... ... ... ... ... соғыс қаупінен құтылар едік.
Адамзаттын жарқын болашағы үшін ... ... ... құрыштай бекір еді. Бірақ мүның бәрі өзінен-өзі келмейді. ... ... ... мен ... ... ... ... керек.
Халықаралық қатынастарды адамгершіліктендіру, демократияландыру қажет.
Егеменді Қазақстан халықаралық, қатынастар жүйесінде
Бұрынғы Одақ кезінде ... ... ... ... ... ... шектеліп, сыртқы саясат мәселелерін ол үшін орталық
шешетін. Қазақстан Республикасы егеменді ел болып, ... ... ... ... ... саясатын ұлттық-мемлекеттік мүддесіне сай
жүргізе бастады. Ол дүниежүзілік қауымдастыққа дербес ... ... ... ... жарқын дәлелі — Қазақстан Республикасынын Біріккен
Ұлттар ... ... ... ... ... ... Хельсинки келісіміне
косылуы, СШК-1 Шартына, Лиссабон хаттамасына қол коюы және ... ... ... ... енуі оның ... ... нығайтып, егемендігін,
қауіпсіздігін және шекараларының мызғымастығын баянды етгі. Бұған ... ... ... ... қол ... ... "Бейбітшілік
мүддесіндегі серіктестік" бағдарламасына косылу, АҚШ, Ресей, ... және ... ... ядролы державалардын Қазақстанға берген
қауіпсіздік кепілдіктері жәрдемдесті.
Республиканын негізгі әлемдік ... ... ... — Халықаралық
валюта корына, Бүкіл дүниежүзілік банкіге, ... ... құру және ... енуінің маңызы зор. Сондай-ақ Еуропалық одақпен серіктестік және
ынтымақтастық туралы келісімге қол ... ... ... он елін
біріктіретін Экономикалық ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... институттармен, бірінші кезекте ЮНЕСКО-
мен қайырымдылық және мәдени ... ... ... ... ... ... ұлы Абайдың 150 жылдық мерейтойы көптеген елдерде ЮНЕСКО-нын
демеуімен аталып ... ... ... жүзінін 120 мемлекеті таныды. ... ... ... ... ... 29 ... ... Алматыда
40 елшілік пен миссия, халықаралық және ұлттық ұйымдардың Ібөкілдігі жұмыс
істейді.
Қазакстанның сыртқы саясатының ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекетіміздің
дүниежүзілік қауымдастыққа енуіне, республика ішіңдегі реформаларды жүзеге
асыруға, оның ... және ... ... ... ... ... барлық республика халкының құқығы мен бостанлыктарын
қорғауға қолайлы жағдайлар жасау мүдделері жатыр. Ол ... ... ... ... ... ... парасатты. салмақты дипломатияға
сүйене отырып, ... ... ... ... етіп ... ... байланыстарының негізінде таяу және алые шетелдердің бәрімен
өзара тиімді саяси, әлеуметтік-экономикалық, ... ... ... елімізбен дәйекті байланыстарды дамытуға бірталай мемлекеттер
ыкылас білдіруде. Оган себеп болатын ең ... ... ... ... қазба байлықтарымыз. Тұтас алғанда жыл ... 1,5 ... ... ... ... қазбалар игеріледі.
Республикамыз астық өнімдерімен өзін-өзі ... етіп кана ... ... ... нарыққа экспортқа шығаруға мүмкіншілігі бар. ТМД елдерінің
қой шаруашылығының 25%-ы қазақ даласында өсіріледі. ... бәрі ... ... Оған коса ... ... ... ... реформалауға алған бағыты да себеп болуда.
Сонымен қатар бұрынғы Кеңес ... ... ... ... географиялык саяси жағдай пайда болды. Қазіргі Қазақстан жері Еуропаны
Азия-Тынық мұхит аймағымен банланыстыратын сыртқы саяси жән ... ... алып ... Бұл ... буын ... ... ... тигізуге тиіс.
Біздің географиялық жағдайымыздын тиімсіз де жері бар. Ол ашық теңізге
тікелей шығу ... ... ... ... қашықта
орналасуымыз. Мұның бәрі халықаралық экономикалық ... ... ... және ... ... ... да ... Сондықтан көршілес мемлекеттермен, оның ішінде ең алдымен
Реееймен езара қатынастардың ... мәні зор. Бұл ел, ... ... ... ... ... тұр. Екіншіден, республикамызда
тұратын орыстардың саны көп. Үшіншіден, Ресейде де ... ... ... Петр ... ... Ресей Қазақстанға ... ... мен ... ... караған. Екі елдің аракзтынасы ... ел де ... ... ... 1992 жылғы 25 мамырда Н. Ә. Назарбаев
пен Б. Н. Ельцин ... ... мен ... ... ... ... және ... көмек туралы» шартта қол қойды. Онда
мемлекеттік егемендік пен аумақтық ... ... ... ... бейбіт жолмен реттеу және күш қолданбау, ішкі істерге ... т.б. ... ... ғарыш айлағын пайдаланудың реті туралы"
келісімге қол койды. Ресей Федерациясы "Байқоңыр" кешенін пайдаланғаны үшін
Қазақстан ... ... 115 мың АКДІ ... көлемінде жалға алу
ақысын төлеп ... Ол 20 ... ... ... екі жақ ... ... алу мерзімі содан кейінгі 10 жылға ұзартылады. Екі ел ... ... ... ... шарттарға қол қойылды. 1998 жыдцың ... ... ... ... және ... ... шекараны
делимитациялау туралы хаттамаға қол койылды. Мұның бәрі екі ел арасындағы
қарым-қатынастың өрбіп келе жатканын ... ... ... ... ... ... және мәдени ынтымақтастықта, шекара бойындағы ... ... ... ашу ... ... ... ... бар. Қытай
Қазақстанға карсы ядролық қаруды қолданбауға, күш жұмсамауға немесе ... ... пен ... ... құрметтеуге міндеттенді. Өз
кезегінде, Қазақстан ҚХР-дың ... ... ... ... ... алды. 1994 жылғы сәуір айында Алматьша «Қазақстан
мен ҚХР ... ... ... өтуі ... ... қол қойылды.
Бұл құжаттың маңызы өте зор екендігі айтпаса да түсінікті. 1997 жылы ... ... ... және ... ... ... ... туралы келісімге
қол қойылды. 2010 жылға қарай Қытай бізден жыл сайын 200-210 млн. ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысып,
араласқан Орта Азия елдерімен біздің ... ... қөп. ... ізгі ... алдыңғы қатарлы орын берілді. Тегі бір ... ... ... Түркиямен екі арада өзара тиімді экономикалық
ынтымақтастықты дамытуға, мәдени байлықтармен алмасуға деген екі ... бар. Сол ... Иран ... де ... ынтымақтастық қатынастар
дамып, бекіп келеді. Екі ел Қаспий теңізін Қазак-станды Солтүстік Иранмен
және Парсы шығанағымен байланыстыратын көлік ... ... ... Азия ... өмір ... отырмыз. Мұндағы елдердің экономикалық
қоғамдық құрылымы сан алуан. Сондықтан бұл ... үшін ... ... ... ... мен ... ... маңызы зор. Аймақ мемлекеттерінің
экономикалық, экологиялық және т.б. бірлесе отыра шешетін ортақ ... ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев
Еуропадағы қауіпсіздік пен ... ... ... ... Азия
аймағында да қауіпсіздік пен ынтымақтастықтың құрылымдарын құру идеясын БҰҰ
Ассамблеясының 47-сессиясында, Брюссельде НАТО ... ... ... т.б. ... мәжілістерде ұсынды.
Таяу Шығыс аймағындағы негізгі мемлекеттер Египет, Сирия, ... Оман және ... ... және ... ... ... Батыс Еуропа мен Солтүстік Американың белді, жетекші елдерімен де
жан-жақты ынтымақтастықты одан әрі ... ... ... ... қай ел ... ... жүйенін орталығы болып
отырған, дүниежүзілік саяси істерде рөлдері орасан зор ... ... ... ... және ... байланыстарды бекітіп, іс-қимылдарды
үйлестірудін орны ерекше екендігі ... да ... ... бұл ... ... ... ... нұқсан келтірмегені жөн.
Бұрынғы Қеңестер Одағының ыдырауына, Ресейдін ортак ақша, экономика
аумағынан ығыстыруына байланысты Орта Азия ... ... ... ... Таяу ... ... ... қарым-қатынастарын кеңейтуде. Ал мұны
кейбіреулер пантюркизм, панисламизм қайтадан бас ... келе ... ... салмақ. Бұл дұрыстыққа жатпайды. ... ... ... ... етіп ... ... Шығыс мәдениеті шеттетіліп, олармен
жөнді байланыс болмады. Енді ол құрсаудан құтылған сон ... ... ... ... ... ... ... түсінуге болады.
Оның үстіне, ислам ... зор ... иесі ... ... ... өзіндік орны бар екендігін де ескеру керек. ... бұл ... ... ... ... ... жалпыға бірдей
ережелердің негізінде өзара тиімді, еліміздің ... мен ... ... ... ... кұрады.
Республиканың сыртқы саясатына экономикалық байланыстарды нығайтып,
дамыту да кіреді. ... ... 200-ге жуық ... фирмаларынын,
банкілерінің, өзге ұйымдарынын өкілдері бар. Қазақстан қазір әлемнің 80-нен
астам еліне ... ... ... айналымының Қытайға 22%-ы Германияға —
13,6, Ұлыбританияға— 11,6, Швейцарияға— П,Нидерландыға— 4,7, ... ... ... ... астам бірлескен кәсіпорыңдартіркелген. Біздің
серіктестеріміздін ішінде ... ... ... ... "Эльф Акитан",
"Бритши Гэз", "Мобил", ... ... ... ... өндіретін
компаниялары және басқалары бар. Мұндай байланыстар алдағы ... ... ... ... мен ... ... ... мәселелерімен де
астасып жатыр. Бұл орайда, алдыңғы қатарда Қазақстаннын екі ... ...... бара ... Арал ... Оның бассейнінің шөлге
айналуы аймақтағы экологияның күрт ... ... ... ... 150 млн.
тонна тұзды шаң-тозаң аспанға көтерілуде. Ол айналасында ... ... ... ... денсаулығы мен экономикасына теріс ... Бұл ... ... сол ... ғана ... ... ... талай-талай миллиондаған адамдарға кайғы болып шығуы мүмкін. Сондықтан
Бұл өңірді дүниежүзілік көлемдегі эқологиялық апат ... деп ... ... әрі ... халықаралық көмек көрсетпесе болмайды.
Екінші экологиялық қасіретіміз — Семейдегі ядролық полигон. Мұнда 1949-
1963 жылдары атом және сутегі ... ... жер беті ... ... ... жылдары жер астында ... ... 752 ... 26-сы ... 78-і жер ... ... жер
астында жүргізілді. Ал олардың қуаты Хиросима мен Нагасакидегі қасіреттің
көзі болған қондырғылардың қуатынан ... есе көп. ... ... ... астам адам жапа шекті.
Республикадағы "Невада-Семей" козғалысының мұрындық болып, ... ... ажал көзі ... ... ... ... жылдарға жетерлік
уланған орта калды, ... заң ... ... ... мың ... ... Осы аймақты сауыктыру, жапа шеккендерді емдеу,
дүниеге келген сәбилерді қауіпсіздендіру үшін орасан зор қаржы ... ... жаңа тұра ... жас ... ... өзі шеше ... ... да ескереді.
Сыртқы саясатпен тікелей байланысты әскери саясат. Бұл саладағы негізгі
мақсат — Қазакстан жерінің ... мен ... ... ... ... ... шағын да икемді армияны ұстау. Республика стратегиялык
шабуыл ... ... ... ... ... қарудың басқа
түрлеріне тыйым салуға бағытгалған бастамаларды дұрыс деп табады.
Кдзакстанның Қазіргі сыртқы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мүддені қорғау;
- елімізде экономикалық реформаларды ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз ету;
— әлемдегі барлық елдермен тең қүкыкты және серіктестік қатынастарды
дамыту;
— ғаламдық және ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты терендету. ... ... ... және тәуелсіз мемлекет
ретінде қалыптасты және әлемдік қоғамдастықтың толык құқылы мүшесі,
оның ... ... ... еніп ... Ол өзінің сыртқы саясатында барлық
ұлттармен, көршілермен тен ... ... ... орнатпақ. Сонымен қатар
республикамыздын халықаралық деңгейде мүдделі ... ... ...... және ... қауіпсіздікті нығайту, аймақтық
жанжалдарды реттеу және бейбітшілікті қолдау жөніндегі операциялардың
тиімділігін арттыру, адам ... ... ... ... дамыту және
т.б. Республикамыз дәйекті сыртқы ... ... ішкі ... ... ... құқықтық қоғам орнатуына сеніміміз мол.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
Аймақтық және әлемдік діни экстремизммен күрес45 бет
Алдыңғы қатардағы әлемдік қонақ үй торларының қызметі6 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
Ақпараттық технологиялар және әлемдік саясат61 бет
Білім беру модернизациясының әлемдік тәжірибесі және оқытудың интерактивті әдістері57 бет
Би-би-си-дің әлемдік әуе толқынындағы бейнесі74 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь